%@@1 % File name : ganeshagita.itx %-------------------------------------------- % Text title : Ganesha Gita % Author : Vyasa(by tradition,author of Ganesha Purana) % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : portion of Ganesha Purana % Transliterated by : Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com % Proofread by : Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com % Translation by : % Latest update : July 4, 2008 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=10pt \let\usedvng=\normaldvng \pagenumbering{itrans} \def\twocol{\begin{multicols}{2}} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\hugedvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\twocol\obeyspaceslines} \newfont{\csroman}{putr8i at 9pt} \newfont{\csromani}{putri8i at 9pt} #romanifm=romancsx.ifm #romanfont=\csroman %% \begin{document} \engtitle{.. Ganesha Gita ..}## \itxtitle{.. gaNesha gItA ..}##\endtitles## kramaa.nka adhyaaya naama shlokasa.nkhyaa 414 1 saa.nkhyasaaraarthayoga 69 2 karmayoga 43 3 vij~naanapratipaadana 50 4 vaidhasa.nnyaasayoga 37 5 yogaavRRittiprashaMsana 27 6 buddhiyoga 21 7 upaasanaayoga 25 8 vishvaruupadarshana 26 9 kShetraj~naatRRij~neyavivekayoga 41 10 upadeshayoga 23 11 trividhavastuvivekaniruupaNa 52 \medskip\hrule\medskip .. AUM namaH shriigaNeshaaya .. .. atha shriimadgaNeshagiitaa praarabhyate .. 1 .. prathamo.adhyaayaH .. .. saa~Nkhyasaaraartha yogaH .. ka uvaacha \- evameva puraa pRRiShTaH shaunakena mahaatmanaa . sa suutaH kathayaamaasa giitaaM vyaasamukhaachchhrutaam.h ..1 .. suuta uvaacha \- aShTaadashapuraaNoktamamRRitaM praashitaM tvayaa . tato.atirasavatpaatumichchhaamyamRRitamuttamam.h ..2 .. yenaamRRitamayo bhuutvaa pumaanbrahmaamRRitaM yataH . yogaamRRitaM mahaabhaaga tanme karuNayaa vada ..3 .. vyaasa uvaacha \- atha giitaaM pravakShyaami yogamaargaprakaashiniim.h . niyuktaa pRRichchhate suuta raaj~ne gajamukhena yaa ..4 .. vareNya uvaacha \- vighneshvara mahaabaaho sarvavidyaavishaarada . sarvashaastraarthatattvaj~na yogaM me vaktumarhasi ..5 .. shriigajaanana uvaacha \- samyagvyavasitaa raajanmatiste.anugrahaanmama . shRRiNu giitaaM pravakShyaami yogaamRRitamayiiM nRRipa ..6 .. na yogaM yogamityaahuryogo yogo na cha shriyaH . na yogo viShayairyogo na cha maatraadibhistadaa ..7 .. yogo yaH pitRRimaatraaderna sa yogo naraadhipa . yo yogo bandhuputraaderyashchaaShTabhuutibhiH saha ..8 .. na sa yogastriyaa yogo jagadadbhutaruupayaa . raajyayogashcha no yogo na yogo gajavaajibhiH ..9 .. yogo nendrapadasyaapi yogo yogaarthinaH priyaH . yogo yaH satyalokasya na sa yogo mato mama ..10 .. shaivasya yogo no yogo vaiShNavasya padasya yaH . na yogo bhuupa suuryatvaM chandratvaM na kuberataa ..11 .. naanilatvaM naanalatvaM naamaratvaM na kaalataa . na vaaruNyaM na nairRRityaM yogo na saarvabhaumataa ..12 .. yogaM naanaavidhaM bhuupa yu~njanti j~naaninastatam.h . bhavanti vitRRiShaa loke jitaahaaraa viretasaH ..13 .. paavayantyakhilaanlokaanvashiikRRitajagattrayaaH . karuNaapuurNahRRidayaa bodhayantyapi kaaMshchana ..14 .. jiivanmuktaa hRRide magnaaH paramaanandaruupiNi . nimiilyaakShiiNi pashyantaH paraM brahma hRRidi sthitam.h ..15 .. dhyaayantaH paramaM brahma chitte yogavashiikRRitam.h . bhuutaani svaatmanaa tulyaM sarvaaNi gaNayanti te ..16 .. yena kenachidaacchhinnaa yena kenachidaahataaH . yena kenachidaakRRiShTaa yena kenachidaashritaaH ..17 .. karuNaapuurNahRRidayaa bhramanti dharaNiitale . anugrahaaya lokaanaaM jitakrodhaa jitendriyaaH ..18 .. dehamaatrabhRRito bhuupa samaloShTaashmakaa~nchanaaH . etaadRRishaa mahaabhaagyaaH syushchakShurgocharaaH priya ..19 .. tamidaaniimahaM vakShye shRRiNu yogamanuttamam.h . shrutvaa yaM muchyate jantuH paapebhyo bhavasaagaraat.h ..20 .. shive viShNau cha shaktau cha suurye mayi naraadhipa . yaa.abhedabuddhiryogaH sa samyagyogo mato mama ..21 .. ahameva jagadyasmaatsRRijaami paalayaami cha . kRRitvaa naanaavidhaM veShaM saMharaami svaliilayaa ..22 .. ahameva mahaaviShNurahameva sadaashivaH . ahameva mahaashaktirahamevaaryamaa priya ..23 .. ahameko nRRiNaaM naatho jaataH pa~nchavidhaH puraa . aj~naanaanmaa na jaananti jagatkaaraNakaaraNam.h ..24 .. matto.agniraapo dharaNii matta aakaashamaarutau . brahmaa viShNushcha rudrashcha lokapaalaa disho dasha ..25 .. vasavo manavo gaavo manavaH pashavo.api cha . saritaH saagaraa yakShaa vRRikShaaH pakShigaNaa api ..26 .. tathaikaviMshatiH svargaa naagaaH sapta vanaani cha . manuShyaaH parvataaH saadhyaaH siddhaa rakShogaNaastathaa ..27 .. ahaM saakShii jagachchakShuraliptaH sarvakarmabhiH . avikaaro.aprameyo.ahamavyakto vishvago.avyayaH ..28 .. ahameva paraM brahmaavyayaanandaatmakaM nRRipa . mohayatyakhilaanmaayaa shreShThaanmama naraanamuun.h ..29 .. sarvadaa ShaDvikaareShu taaniyaM yojayet.h bhRRisham.h . hitvaajaapaTalaM janturanekairjanmabhiH shanaiH ..30 .. virajya vindati brahma viShayeShu subodhataH . achchhedyaM shastrasa~Nghaatairadaahyamanalena cha ..31 .. akledyaM bhuupa bhuvanairashoShyaM maarutena cha . avadhyaM vadhyamaane.api shariire.asminnaraadhipa ..32 .. yaamimaaM puShpitaaM vaachaM prashaMsanti shrutiiritaam.h . trayiivaadarataa muuDhaastato.anyanmanvate.api na ..33 .. kurvanti satataM karma janmamRRityuphalapradam.h . svargaishvaryarataa dhvastachetanaa bhogabuddhayaH ..34 .. sampaadayanti te bhuupa svaatmanaa nijabandhanam.h . saMsaarachakraM yu~njanti jaDaaH karmaparaa naraaH ..35 .. yasya yadvihitaM karma tatkartavyaM madarpaNam.h . tato.asya karmabiijaanaamuchchhinnaaH syurmahaa~NkuraaH ..36 .. chittashuddhishcha mahatii vij~naanasaadhikaa bhavet.h . vij~naanena hi vij~naataM paraM brahma muniishvaraiH ..37 .. tasmaatkarmaaNi kurviita buddhiyukto naraadhipa . na tvakarmaa bhavetko.api svadharmatyaagavaaMstathaa ..38 .. jahaati yadi karmaaNi tataH siddhiM na vindati . aadau j~naane naadhikaaraH karmaNyeva sa yujyate ..39 .. karmaNaa shuddhahRRidayo.abhedabuddhimupaiShyati . sa cha yogaH samaakhyaato.amRRitatvaaya kalpate ..40 .. yogamanyaM pravakShyaami shRRiNu bhuupa tamuttamam.h . pashau putre tathaa mitre shatrau bandhau suhRRijjane ..41 .. bahirdRRiShTyaa cha samayaa hRRitsthayaalokayetpumaan.h . sukhe duHkhe tathaa.amarShe harShe bhiitau samo bhavet.h ..42 .. rogaaptau chaiva bhogaaptau jaye vaa vijaye.api cha . shriyo.ayoge cha yoge cha laabhaalaabhe mRRitaavapi ..43 .. samo maaM vastujaateShu pashyannantarbahiHsthitam.h . suurye some jale vahnau shive shaktau tathaanile ..44 .. dvije hRRidi mahaanadyaaM tiirthe kShetre.aghanaashini . viShNau cha sarvadeveShu tathaa yakShorageShu cha ..45 .. gandharveShu manuShyeShu tathaa tiryagbhaveShu cha . satataM maaM hi yaH pashyetso.ayaM yogaviduchyate ..46 .. saMparaahRRitya svaarthebhya indriyaaNi vivekataH . sarvatra samataabuddhiH sa yogo bhuupa me mataH ..47 .. aatmaanaatmavivekena yaa buddhirdaivayogataH . svadharmaasaktachittasya tadyogo yoga uchyate ..48 .. dharmaadharamau jahaatiiha tayaa yukta ubhaavapi . ato yogaaya yu~njiita yogo vaidheShu kaushalam.h ..49 .. dharmaadharmaphale tyaktvaa maniiShii vijitendriyaH . janmabandhavinirmuktaH sthaanaM saMyaatyanaamayam.h ..50 .. yadaa hyaj~naanakaaluShyaM jantorbuddhiH kramiShyati . tadaasau yaati vairaagyaM vedavaakyaadiShu kramaat.h ..51 .. trayiivipratipannasya sthaaNutvaM yaasyate yadaa . paraatmanyachalaa buddhistadaasau yogamaapnuyaat.h ..52 .. maanasaanakhilaankaamaanyadaa dhiimaaMstyajetpriya . svaatmani svena santuShTaH sthirabuddhistadochyate ..53 .. vitRRiShNaH sarvasaukhyeShu nodvigno duHkhasa~Ngame . gatasaadhvasaruDraagaH sthirabuddhistadochyate ..54 .. yathaa.ayaM kamaTho.a~Ngaani sa.nkochayati sarvataH . viShayebhyastathaa khaani sa.nkarpedyogatatparaH ..55 .. vyaavartante.asya viShayaastyaktaahaarasya varShmiNaH . vinaa raagaM cha raago.api dRRiShTvaa brahma vinashyati ..56 .. vipashchidyatate bhuupa sthitimaasthaaya yoginaH . manthayitvendriyaaNyasya haranti balato manaH ..57 .. yuktastaani vashe kRRitvaa sarvadaa matparo bhavet.h . saMyataaniindriyaaNiiha yasyaasau kRRitadhiirmataH ..58 .. chintayaanasya viShayaansa.ngasteShuupajaayate . kaamaH sa.njaayate tasmaattataH krodho.abhivartate ..59 .. krodhaadaj~naanasaMbhuutirvibhramastu tataH smRRiteH . bhraMshaatsmRRitermaterdhvaMsastad.hdhvaMsaatso.api nashyati ..60 .. vinaa dveShaM cha raagaM cha gocharaanyastu khaishcharet.h . svaadhiinahRRidayo vashyaiH sa.ntoShaM sa samRRichchhati ..61 .. trividhasyaapi duHkhasya sa.ntoShe vilayo bhavet.h . praj~nayaa saMsthitashchaayaM prasannahRRidayo bhavet.h ..62 .. vinaa prasaadaM na matirvinaa matyaa na bhaavanaa . vinaa taaM na shamo bhuupa vinaa tena kutaH sukham.h ..63 .. indriyaashvaanvicharato viShayaananu vartate . yanmanastanmatiM hanyaadapsu naavaM marudyathaa ..64 .. yaa raatriH sarvabhuutaanaaM tasyaaM nidraati naiva saH . na svapantiiha te yatra saa raatristasya bhuumipa ..65 .. saritaaM patimaayaanti vanaani sarvato yathaa . aayaanti yaM tathaa kaamaa na sa shaantiM kvachillabhet.h ..66 .. atastaaniiha saMrudhya sarvataH khaani maanavaH . svasvaarthebhyaH pradhaavanti buddhirasya sthiraa tadaa ..67 .. mamataahaMkRRitii tyaktvaa sarvaankaamaaMshcha yastyajet.h . nityaM j~naanarato bhuutvaa j~naanaanmuktiM sa yaasyati ..68 .. evaM brahmadhiyaM bhuupa yo vijaanaati daivataH . turyaamavasthaaM praapyaapi jiivanmuktiM prayaasyati ..69 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade saa.nkhyasaaraarthayogo naama prathamo.adhyaayaH .. 2 .. dvitiiyo.adhyaayaH .. .. karmayogaH .. vareNya uvaacha \- j~naananiShThaa karmaniShThaa dvayaM proktaM tvayaa vibho . avadhaarya vadaikaM me niHshreyasakaraM nu kim.h ..1 .. gajaanana uvaacha \- asmiMshcharaachare sthityau purokte dve mayaa priya . saa.nkhyaanaaM buddhiyogena vaidhayogena karmiNaam.h ..2 .. anaarambheNa vaidhaanaaM niShkriyaH puruSho bhavet.h . na siddhiM yaati sa.ntyaagaatkevalaatkarmaNo nRRipa ..3 .. kadaachidakriyaH ko.api kShaNaM naivaavatiShThate . asvatantraH prakRRitijairguNaiH karma cha kaaryate ..4 .. karmakaariindriyagraamaM niyamyaaste smaranpumaan.h . tadgocharaanmandachitto dhigaachaaraH sa bhaaShyate ..5 .. tadgraamaM sa.nniyamyaadau manasaa karma chaarabhet.h . indriyaiH karmayogaM yo vitRRiShNaH sa paro nRRipa ..6 .. akarmaNaH shreShThatamaM karmaaniihaakRRitaM tu yat.h . varShmaNaH sthitirapyasyaakarmaNo naiva setsyati ..7 .. asamarpya nibadhyante karma tena janaa mayi . kurviita satataM karmaanaasho.asa~Ngo madarpaNam.h ..8 .. madarthe yaani karmaaNi taani badhnanti na kvachit.h . savaasanamidaM karma badhnaati dehinaM balaat.h ..9 .. varNaansRRiShTvaavadaM chaahaM sayaj~naaMstaanpuraa priya . yaj~nena RRidhyataameSha kaamadaH kalpavRRikShavat.h ..10 .. suraaMshchaannena priiNadhvaM suraaste priiNayantu vaH . labhadhvaM paramaM sthaanamanyonyapriiNanaatsthiram.h ..11 .. iShTaa devaaH pradaasyanti bhogaaniShTaansutarpitaaH . tairdattaaMstaannarastebhyo.adatvaa bhu~Nkte sa taskaraH ..12 .. hutaavashiShTabhoktaaro muktaaH syuH sarvapaatakaiH . adantyeno mahaapaapaa aatmahetoH pachanti ye ..13 .. uurjo bhavanti bhuutaani devaadannasya saMbhavaH . yaj~naachcha devasaMbhuutistadutpattishcha vaidhataH ..14 .. brahmaNo vaidhamutpannaM matto brahmasamudbhavaH . ato yaj~ne cha vishvasmin.h sthitaM maaM viddhi bhuumipa ..15 .. saMsRRitiinaaM mahaachakraM kraamitavyaM vichakShaNaiH . sa mudaa priiNate bhuupendriyakriiDo.adhamo janaH ..16 .. antaraatmani yaH priita aatmaaraamo.akhilapriyaH . aatmatRRipto naro yaH syaattasyaartho naiva vidyate ..17 kaaryaakaaryakRRitiinaaM sa naivaapnoti shubhaashubhe . ki.nchidasya na saadhyaM syaatsarvajantuShu sarvadaa ..18 .. ato.asaktatayaa bhuupa kartavyaM karma jantubhiH . sakto.agatimavaapnoti maamavaapnoti taadRRishaH ..19 .. paramaaM siddhimaapannaaH puraa raajarShayo dvijaaH . sa.ngrahaaya hi lokaanaaM taadRRishaM karma chaarabhet.h ..20 .. shreyaanyatkurute karma tatkarotyakhilo janaH . manute yatpramaaNaM sa tadevaanusaratyasau ..21 .. viShTape me na saadhyo.asti kashchidartho naraadhipa . anaalabdhashcha labdhavyaH kurve karma tathaapyaham.h ..22 .. na kurve.ahaM yadaa karma svatantro.alasabhaavitaH . kariShyanti mama dhyaanaM sarve varNaa mahaamate ..23 .. bhaviShyanti tato lokaa uchchhinnaaH saMpradaayinaH . ha.ntaa syaamasya lokasya vidhaataa sa.nkarasya cha ..24 .. kaamino hi sadaa kaamairaj~naanaatkarmakaariNaH . lokaanaaM sa.ngrahaayaitadvidvaan.h kuryaadasaktadhiiH ..25 .. vibhinnatvamatiM jahyaadaj~naanaaM karmachaariNaam.h .bhaagaadguNakarma yogayuktaH sarvakarmaaNyarpayenmayi karmakRRit.h ..26 .. avidyaaguNasaachivyaatkurvankarmaaNyatandritaH . aha.nkaaraadbhinnabuddhiraha.nkarteti yo.abraviit.h ..27 .. yastu vettyaatmanastattvaM vibhaagaadguNakarmaNoH . karaNaM viShaye vRRittamiti matvaa na sajjate ..28 .. kurvanti saphalaM karma guNaistribhirvimohitaaH . avishvastaH svaatmadruho vishvavinnaiva la.nghayet.h ..29 .. nityaM naimittikaM tasmaanmayi karmaarpayedbudhaH . tyaktvaahaMmamataabuddhiM paraaM gatimavaapnuyaat.h ..30 .. aniirShyanto bhaktimanto ye mayoktamidaM shubham.h . anutiShThanti ye sarve muktaaste.akhilakarmabhiH ..31 .. ye chaiva naanutiShThanti tvashubhaa hatachetasaH . iirShyamaaNaanmahaamuuDhaannaShTaaMstaanviddhi me ripuun.h ..32 .. tulyaM prakRRityaa kurute karma yajj~naanavaanapi . anuyaati cha taamevaagrahastatra mudhaa mataH ..33 .. kaamashchaiva tathaa krodhaH khaanaamartheShu jaayate . naitayorvashyataaM yaayaadamyavidhvaMsakau yataH ..34 .. shasto.aguNo nijo dharmaH saa.ngaadanyasya dharmataH . nije tasminmRRitiH shreyo.aparatra bhayadaH paraH ..35 .. vareNya uvaacha \- pumaanyatkurute paapaM sa hi kena niyujyate . akaa~NkShannapi heramba preritaH prabalaadiva ..36 .. shriigajaanana uvaacha \- kaamakrodhau mahaapaapau guNadvayasamudbhavau . nayantau vashyataaM lokaan.h viddhyetau dveShiNau varau ..37 .. aavRRiNoti yathaa maayaa jagadbaaShpo jalaM yathaa . varShaamegho yathaa bhaanuM tadvatkaamo.akhilaaMshcha ruT.h ..38 .. pratipattimato j~naanaM chhaaditaM satataM dviShaa . ichchhaatmakena tarasaa duShpoShyeNa cha shuShmiNaa ..39 .. aashritya buddhimanasii indriyaaNi sa tiShThati . tairevaachchhaaditapraj~no j~naaninaM mohayatyasau ..40 .. tasmaanniyamya taanyaadau samanaaMsi naro jayet.h . j~naanavij~naanayoH shaantikaraM paapaM manobhavam.h ..41 .. yatastaani paraaNyaahustebhyashcha paramaM manaH . tato.api hi paraa buddhiraatmaa buddheH paro mataH ..42 .. bud.hdhvaivamaatmanaatmaanaM saMstabhyaatmaanamaatmanaa . hatvaa shatruM kaamaruupaM paraM padamavaapnuyaat.h ..43 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade karmayogo naama dvitiiyo.adhyaayaH .. 3 .. tRRitiiyo.adhyaayaH .. .. vij~naanapratipaadana .. shriigajaanana uvaacha \- puraa sargaadisamaye traiguNyaM tritanuuruham.h . nirmaaya chainamavadaM viShNave yogamuttamam.h ..1 .. aryamNe so.abraviitso.api manave nijasuunave . tataH paramparaayaataM vidurenaM maharShayaH ..2 .. kaalena bahunaa chaayaM naShTaH syaachcharame yuge . ashraddheyo hyavishvaasyo vigiitavyashcha bhuumipa ..3 .. evaM puraatanaM yogaM shrutavaanasi manmukhaat.h . guhyaadguhyataraM vedarahasyaM paramaM shubham.h ..4 .. vareNya uvaacha \- saaMprataM chaavatiirNo.asi garbhatastvaM gajaanana . proktavaankathametaM tvaM viShNave yogamuttamam.h ..5 .. gaNesha uvaacha \- anekaani cha te janmaanyatiitaani mamaapi cha . saMsmare taani sarvaaNi na smRRitistava vartate ..6 .. matta eva mahaabaaho jaataa viShNvaadayaH suraaH . mayyeva cha layaM yaanti pralayeShu yuge yuge ..7 .. ahameva paro brahma mahaarudro.ahameva cha . ahameva jagatsarvaM sthaavaraM ja~NgamaM cha yat.h ..8 .. ajo.avyayo.ahaM bhuutaatmaa.anaadiriishvara eva cha . aasthaaya triguNaaM maayaaM bhavaami bahuyoniShu ..9 .. adharmopachayo dharmaapachayo hi yadaa bhavet.h . saadhuunsaMrakShituM duShTaaMstaaDituM saMbhavaamyaham.h ..10 .. uchchhidyaadharmanichayaM dharmaM saMsthaapayaami cha . hanmi duShTaaMshcha daityaaMshcha naanaaliilaakaro mudaa ..11 .. varNaashramaanmuniinsaadhuunpaalaye bahuruupadhRRik.h . evaM yo vetti saMbhuutirmama divyaa yuge yuge ..12 .. tattatkarma cha viiryaM cha mama ruupaM samaasataH . tyaktaahaMmamataabuddhiM na punarbhuuH sa jaayate ..13 .. niriihaa nirbhiyoroShaa matparaa madvyapaashrayaaH . vij~naanatapasaa shuddhaa aneke maamupaagataaH ..14 .. yena yena hi bhaavena saMsevante narottamaaH . tathaa tathaa phalaM tebhyaH prayachchhaamyavyayaH sphuTam.h ..15 .. janaaH syuritare raajanmama maargaanuyaayinaH . tathaiva vyavahaaraM te sveShu chaanyeShu kurvate ..16 .. kurvanti devataapriitiM kaa~NkShantaH karmaNaaM phalam.h . praapnuba.ntiiha te loke shiighraM siddhiM hi karmajaam.h ..17 .. chatvaaro hi mayaa varNaa rajaHsattvatamo.n.ashataH . karmaa.nshatashcha saMsRRiShTaa mRRityuloke mayaanagha ..18 .. kartaaramapi teShaaM maamakartaaraM vidurbudhaaH . anaadimiishvaraM nityamaliptaM karmajairguNaiH ..19 .. niriihaM yo.abhijaanaati karma badhnaati naiva tam.h . chakruH karmaaNi buddhyaivaM puurvaM puurvaM mumukShavaH ..20 .. vaasanaasahitaadaadyaatsaMsaarakaaraNaaddRRiDhaat.h . aj~naanabandhanaajjanturbuddhvaayaM muchyate.akhilaat.h ..21 .. tadakarma cha karmaapi kathayaamyadhunaa tava . yatra maunaM gataa mohaadRRiShayo buddhishaalinaH ..22 .. tattvaM mumukShuNaa j~neyaM karmaakarmavikarmaNaam.h . trividhaaniiha karmaaNi sunimnaiShaaM gatiH priya ..23 .. kriyaayaamakriyaaj~naanamakriyaayaaM kriyaamatiH . yasya syaatsa hi martye.asmi.Nlloke mukto.akhilaarthakRRit.h ..24 .. karmaa.nkuraviyogena yaH karmaaNyaarabhennaraH . tattvadarshananirdagdhakriyamaahurbudhaa budham.h ..25 .. phalatRRiShNaaM vihaaya syaatsadaa tRRipto visaadhanaH . udyukto.api kriyaaM kartuM ki.nchinnaiva karoti saH ..26 .. niriiho nigRRihiitaatmaa parityaktaparigrahaH . kevalaM vai gRRihaM karmaacharannaayaati paatakam.h ..27 .. advandvo.amatsaro bhuutvaa siddhyasiddhyoH samashcha yaH . yathaapraaptyeha sa.ntuShTaH kurvankarma na badhyate ..28 .. akhilairviShayairmukto j~naanavij~naanavaanapi . yaj~naarthaM tasya sakalaM kRRitaM karma viliiyate ..29 .. ahamagnirhavirhotaa hutaM yanmayi chaarpitam.h . brahmaaptavyaM cha tenaatha brahmaNyeva yato rataH ..30 .. yoginaH kechidapare diShTaM yaj~naM vadanti cha . brahmaagnireva yaj~no vai iti kechana menire ..31 .. saMyamaagnau pare bhuupa indriyaaNyupajuhvati . khaagniShvanye tadviShayaaMshchhabdaadiinupajuhvati ..32 .. praaNaanaamindriyaaNaaM cha pare karmaaNi kRRitsnashaH . nijaatmaratiruupe.agnau j~naanadiipte prajuhvati ..33 .. dravyeNa tapasaa vaapi svaadhyaayenaapi kechana . tiivravratena yatino j~naanenaapi yajanti maam.h ..34 .. praaNe.apaanaM tathaa praaNamapaane prakShipanti ye . ruddhvaa gatiishchobhayaste praaNaayaamaparaayaNaaH ..35 .. jitvaa praaNaanpraaNagatiirupajuhvati teShu cha . evaM naanaayaj~narataa yaj~nadhvaMsitapaatakaaH ..36 .. nityaM brahma prayaantyete yaj~nashiShTaamRRitaashinaH . ayaj~nakaariNo loko naayamanyaH kuto bhavet.h ..37 .. kaayikaaditridhaabhuutaanyaj~naanvede pratiShThitaan.h . j~naatvaa taanakhilaanbhuupa mokShyase.akhilabandhanaat.h ..38 .. sarveShaaM bhuupa yaj~naanaaM j~naanayaj~naH paro mataH . akhilaM liiyate karma j~naane mokShasya saadhane ..39 .. tajj~neyaM puruShavyaaghra prashnena natitaH sataam.h . shushruuShayaa vadiShyanti sa.ntastattvavishaaradaaH ..40 .. naanaasa.ngaa~njanaH kurvannaikaM saadhusamaagamam.h . karoti tena saMsaare bandhanaM samupaiti saH ..41 .. satsa.ngaadguNasaMbhuutiraapadaaM laya eva cha . svahitaM praapyate sarvairiha loke paratra cha ..42 .. itaratsulabhaM raajansatsa.ngo.atiiva durlabhaH . yajj~naatvaa punarvedhameti j~neyaM tatastataH ..43 .. tataH sarvaaNi bhuutaani svaatmanyevaabhipashyati . atipaaparato ja.ntustatastasmaatpramuchyate ..44 .. dvividhaanyapi karmaaNi j~naanaagnirdahati kShaNaat.h . prasiddho.agniryathaa sarvaM bhasmataaM nayati kShaNaat.h ..45 .. na j~naanasamataameti pavitramitarannRRipa . aatmanyevaavagachchhanti yogaatkaalena yoginaH ..46 .. bhaktimaanindriyajayii tatparo j~naanamaapnuyaat.h . labdhvaa tatparamaM mokShaM svalpakaalena yaatyasau ..47 .. bhaktihiino.ashraddadhaanaH sarvatra saMshayii tu yaH . tasya shaM naapi vij~naanamiha loko.atha vaa paraH ..48 .. aatmaj~naanarataM j~naananaashitaakhilasaMshayam.h . yogaastaakhilakarmaaNaM badhnanti bhuupa taani na ..49 .. j~naanakhaDgaprahaareNa saMbhuutaamaj~nataaM balaat.h . chhitvaantaHsaMshayaM tasmaadyogayukto bhavennaraH ..50 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade vij~naanapratipaadano naama tRRitiiyo.adhyaayaH .. 4 .. chaturtho.adhyaayaH .. .. vaidhasa.nnyaasayogaH .. vareNya uvaacha \- saMnyastishchaiva yogashcha karmaNaaM varNyate tvayaa . ubhayornishchitaM tvekaM shreyo yadvada me prabho ..1 .. shriigajaanana uvaacha \- kriyaayogo viyogashchaapyubhau mokShasya saadhane . tayormadhye kriyaayogastyaagaattasya vishiShyate ..2 .. dvandvaduHkhasaho.adveShTaa yo na kaa~NkShati ki.nchana . muchyate bandhanaatsadyo nityaM saMnyaasavaansukham.h ..3 .. vadanti bhinnaphalakau karmaNastyaagasa.ngrahau . muuDhaalpaj~naastayorekaM saMyu~njiita vichakShaNaH ..4 .. yadeva praapyate tyaagaattadeva yogataH phalam.h . saMgrahaM karmaNo yogaM yo vindati sa vindati ..5 .. kevalaM karmaNaaM nyaasaM saMnyaasaM na vidurbudhaaH . kurvannanichchhayaa karma yogii brahmaiva jaayate ..6 .. nirmalo yatachittaatmaa jitakho yogatatparaH . aatmaanaM sarvabhuutasthaM pashyankurvanna lipyate ..7 .. tattvavidyogayuktaatmaa karomiiti na manyate . ekaadashaaniindriyaaNi kurvanti karmasa.nkhyayaa ..8 .. tatsarvamarpayedbrahmaNyapi karma karoti yaH . na lipyate puNyapaapairbhaanurjalagato yathaa ..9 .. kaayikaM vaachikaM bauddhamaindriyaM maanasaM tathaa . tyaktvaashaaM karma kurvanti yogaj~naashchittashuddhaye ..10 .. yogahiino naraH karma phalehayaa karotyalam.h . badhyate karmabiijaiH sa tato duHkhaM samashnute ..11 .. manasaa sakalaM karma tyaktvaa yogii sukhaM vaset.h . na kurvankaarayanvaapi nandanshvabhre supattane ..12 .. na kriyaa na cha kartRRitvaM kasya chitsRRijyate mayaa . na kriyaabiijasaMparkaH shaktyaa tatkriyate.akhilam.h ..13 .. kasyachitpuNyapaapaani na spRRishaami vibhurnRRipa . j~naanamuuDhaa vimuhyante mohenaavRRitabuddhayaH ..14 .. vivekenaatmano.aj~naanaM yeShaaM naashitamaatmanaa . teShaaM vikaashamaayaati j~naanamaadityavatparam.h ..15 .. manniShThaa maddhiyo.atyantaM machchittaa mayi tatparaaH . apunarbhavamaayaanti vij~naanaannaashitainasaH ..16 .. j~naanavij~naanasaMyukte dvije gavi gajaadiShu . samekShaNaa mahaatmaanaH paNDitaaH shvapache shuni ..17 .. vashyaH svargo jagatteShaaM jiivanmuktaaH samekShaNaaH . yato.adoShaM brahma samaM tasmaattairviShayiikRRitam.h ..18 .. priyaapriye praapya harShadveShau ye praapnuvanti na . brahmaashritaa asaMmuuDhaa brahmaj~naaH samabuddhayaH ..19 .. vareNya uvaacha \- kiM sukhaM triShu lokeShu devagandharvayoniShu . bhagavankRRipayaa tanme vada vidyaavishaarada ..20 .. shriigajaanana uvaacha \- aanandamashnute.asaktaH svaatmaaraamo nijaatmani . avinaashi sukhaM taddhi na sukhaM viShayaadiShu ..21 .. viShayotthaani saukhyaani duHkhaanaaM taani hetavaH . utpattinaashayuktaani tatraasakto na tattvavit.h ..22 .. kaaraNe sati kaamasya krodhasya sahate cha yaH . tau jetuM varShmavirahaatsa sukhaM chiramashnute ..23 .. antarniShTho.antaHprakaasho.antaHsukho.antaaratirlabhet.h . asa.ndigdho.akShayaM brahma sarvabhuutahitaarthakRRit.h ..24 .. jetaaraH ShaDripuuNaaM ye shamino daminastathaa . teShaaM samantato brahma svaatmaj~naanaaM vibhaatyaho ..25 .. aasaneShu samaasiinastyaktvemaanviShayaanbahiH . saMstabhya bhRRikuTiimaaste praaNaayaamaparaayaNaH ..26 .. praaNaayaamaM tu saMrodhaM praaNaapaanasamudbhavam.h . vadanti munayastaM cha tridhaabhuutaM vipashchitaH ..27 .. pramaaNaM bhedato viddhi laghumadhyamamuttamam.h . dashabhirdvyadhikairvarNaiH praaNaayaamo laghuH smRRitaH ..28 .. chaturviMshatyakSharo yo madhyamaH sa udaahRRitaH . ShaTtriMshallaghuvarNo ya uttamaH so.abhidhiiyate ..29 .. siMhaM shaarduulakaM vaapi mattebhaM mRRidutaaM yathaa . nayanti praaNinastadvatpraaNaapaanau susaadhayet.h ..30 .. piiDayanti mRRigaaste na lokaanvashyaM gataa nRRipa . dahatyenastathaa vaayuH saMstabdho na cha tattanum.h ..31 .. yathaa yathaa naraH kashchitsopaanaavalimaakramet.h . tathaa tathaa vashiikuryaatpraaNaapaanau hi yogavit.h ..32 .. puurakaM kumbhakaM chaiva rechakaM cha tato.abhyaset.h . atiitaanaagataj~naanii tataH syaajjagatiitale ..33 .. praaNaayaamairdvaadashabhiruttamairdhaaraNaa mataa . yogastu dhaaraNe dve syaadyogiishaste sadaabhyaset.h ..34 .. evaM yaH kurute raajaMstrikaalaj~naH sa jaayate . anaayaasena tasya syaadvashyaM lokatrayaM nRRipa ..35 .. brahmaruupaM jagatsarvaM pashyati svaantaraatmani . evaM yogashcha saMnyaasaH samaanaphaladaayinau ..36 .. jantuunaaM hitakartaaraM karmaNaaM phaladaayinam.h . maaM j~naatvaa muktimaapnoti trailokyasyeshvaraM vibhum.h ..37 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade vaidhasaMnyaasayogo naama chaturtho.adhyaayaH .. 5 .. pa~nchamo.adhyaayaH .. .. yogaavRRittiprashaMsanaH .. shriigajaanana uvaacha \- shrautasmaartaani karmaaNi phalaM nechchhansamaacharet.h . shastaH sa yogii raajendra akriyaadyogamaashritaat.h ..1 .. yogapraaptyai mahaabaaho hetuH karmaiva me matam.h . siddhiyogasya saMsiddhyai hetuu shamadamau matau ..2 .. indriyaarthaaMshcha sa.nkalpya kurvansvasya ripurbhavet.h . etaananichchhanyaH kurvansiddhiM yogii sa siddhyati ..3 .. suhRRitve cha riputve cha uddhaare chaiva bandhane . aatmanaivaatmani hyaatmaa naatmaa bhavati kashchana ..4 .. maane.apamaane duHkhe cha sukhe.asuhRRidi saadhuShu . mitre.amitre.apyudaasiine dveShye loShThe cha kaa~nchane ..5 .. samo jitaatmaa vij~naanii j~naaniindriyajayaavahaH . abhyasetsatataM yogaM yadaa yuktatamo hi saH ..6 .. taptaH shraanto vyaakulo vaa kShudhito vyagrachittakaH . kaale.atishiite.atyuShNe vaanilaagnyambusamaakule ..7 .. sadhvanaavatijiirNe goHsthaane saagnau jalaantike . kuupakuule shmashaane cha nadyaaM bhittau cha marmare ..8 .. chaitye savalmike deshe pishaachaadisamaavRRite . naabhyasedyogavidyogaM yogadhyaanaparaayaNaH ..9 .. smRRitilopashcha muukatvaM baadhiryaM mandataa jvaraH . jaDataa jaayate sadyo doShaaj~naanaaddhi yoginaH ..10 .. ete doShaaH parityaajyaa yogaabhyasanashaalinaa . anaadare hi chaiteShaaM smRRitilopaadayo dhruvam.h ..11 .. naatibhu~njansadaa yogii naabhu~njannaatinidritaH . naatijaagratsiddhimeti bhuupa yogaM sadaabhyasan.h ..12 .. sa.nkalpajaaMstyajetkaamaanniyataahaarajaagaraH . niyamya khagaNaM buddhyaa virameta shanaiH shanaiH ..13 .. tatastataH kRRiShedetadyatra yatraanugachchhati . dhRRityaatmavashagaM kuryaachchittaM cha~nchalamaadRRitaH ..14 .. evaM kurvansadaa yogii paraaM nirvRRitimRRichchhati . vishvasminnijamaatmaanaM vishvaM cha svaatmaniikShate ..15 .. yogena yo maamupaiti tamupaimyahamaadaraat.h . mochayaami na mu~nchaami tamahaM maaM sa na tyajet.h ..16 .. sukhe sukhetare dveShe kShudhi toShe samastRRiShi . aatmasaamyena bhuutaani sarvagaM maaM cha vetti yaH ..17 .. jiivanmuktaH sa yogiindraH kevalaM mayi sa.ngataH . brahmaadiinaaM cha devaanaaM sa vandyaH syaajjagatraye ..18 .. vareNya uvaacha \- dvividho.api hi yogo.ayamasaMbhaavyo hi me mataH . yato.antaHkaraNaM duShTaM cha~nchalaM durgrahaM vibho ..19 .. shriigajaanana uvaacha \- yo nigrahaM durgrahasya manasaH saMprakalpayet.h . ghaTiiyantrasamaadasmaanmuktaH saMsRRitichakrakaat.h ..20 .. viShayaiH krakachairetatsaMsRRiShTaM chakrakaM dRRiDham.h . janashchhettuM na shaknoti karmakiilaH susaMvRRitam.h ..21 .. atiduHkhaM cha vairaagyaM bhogaadvaitRRiShNyameva cha . guruprasaadaH satsa~Nga upaayaastajjaye amii ..22 .. abhyaasaadvaa vashiikuryaanmano yogasya siddhaye . vareNya durlabho yogo vinaasya manaso jayaat.h ..23 .. vareNya uvaacha \- yogabhraShTasya ko lokaH kaa gatiH kiM phalaM bhavet.h . vibho sarvaj~na me chhindhi saMshayaM buddhichakrabhRRit.h ..24 .. shriigajaanana uvaacha \- divyadehadharo yogaadbhraShTaH svarbhogamuttamam.h . bhuktvaa yogikule janma labhechchhuddhimataaM kule ..25 .. punaryogii bhavatyeSha saMskaaraatpuurvakarmajaat.h . na hi puNyakRRitaaM kashchinnarakaM pratipadyate ..26 .. j~naananiShThaattaponiShThaatkarmaniShThaannaraadhipa . shreShTho yogii shreShThatamo bhaktimaanmayi teShu yaH ..27 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade yogaavRRittiprashaMsano naama pa~nchamo.adhyaayaH .. 6 .. ShaShTho.adhyaayaH .. .. buddhiyogaH .. shriigajaanana uvaacha \- iidRRishaM viddhi me tattvaM madgatenaantaraatmanaa . yajj~naatvaa maamasandigdhaM vetsi mokShyasi sarvagam.h ..1 .. tatte.ahaM shRRiNu vakShyaami lokaanaaM hitakaamyayaa . asti j~neyaM yato naanyanmukteshcha saadhanaM nRRipa ..2 .. j~neyaa matprakRRitiH puurvaM tataH syaaM j~naanagocharaH . tato vij~naanasampattirmayi j~naate nRRiNaaM bhavet.h ..3 .. kvanalau khamaha~NkaaraH kaM chittaM dhiisamiiraNau . raviinduu yaagakRRichchaikaadashadhaa prakRRitirmama ..4 .. anyaaM matprakRRitiM vRRiddhaa munayaH sa.ngiranti cha . tathaa triviShTapaM vyaaptaM jiivatvaM gatayaanayaa ..5 .. aabhyaamutpaadyate sarvaM charaacharamayaM jagat.h . sa.ngaadvishvasya saMbhuutiH paritraaNaM layo.apyaham.h ..6 .. tattvametanniboddhuM me yatate kashchideva hi . varNaashramavataaM puMsaaM puraa chiirNena karmaNaa ..7 .. saakShaatkaroti maaM kashchidyatnavatsvapi teShu cha . matto.anyannekShate ki.nchinmayi sarvaM cha viikShate ..8 .. kShitau sugandharuupeNa tejoruupeNa chaagniShu . prabhaaruupeNa puuShNyabje rasaruupeNa chaapsu cha ..9 .. dhiitapobalinaaM chaahaM dhiistapobalameva cha . trividheShu vikaareShu madutpanneShvahaM sthitaH ..10 .. na maaM vindati paapiiyaanmaayaamohitachetanaH . trivikaaraa mohayati prakRRitirme jagattrayam.h ..11 .. yo me tattvaM vijaanaati mohaM tyajati so.akhilam.h . anekairjanmabhishchaivaM j~naatvaa maaM muchyate tataH ..12 .. anye naanaavidhaandevaanbhajante taanvrajanti te . yathaa yathaa matiM kRRitvaa bhajate maaM jano.akhilaH ..13 .. tathaa tathaasya taM bhaavaM puurayaamyahameva tam.h . ahaM sarvaM vijaanaami maaM na kashchidvibudhyate ..14 .. avyaktaM vyaktimaapannaM na viduH kaamamohitaaH . naahaM prakaashataaM yaami aj~naanaaM paapakarmaNaam.h ..15 .. yaH smRRitvaa tyajati praaNamante maaM shraddhayaanvitaH . sa yaatyapunaraavRRittiM prasaadaanmama bhuubhuja ..16 .. yaM yaM devaM smaranbhaktyaa tyajati svaM kalevaram.h . tattatsaalokyamaayaati tattadbhaktyaa naraadhipa ..17 .. atashchaaharnishaM bhuupa smartavyo.anekaruupavaan.h . sarveShaamapyahaM gamyaH srotasaamarNavo yathaa ..18 .. brahmaviShNushivendraadyaa.Nllokaanpraapya punaH patet.h . yo maamupaityasa.ndigdhaH patanaM tasya na kvachit.h ..19 .. ananyasharaNo yo maaM bhaktyaa bhajati bhuumipa . yogakShemau cha tasyaahaM sarvadaa pratipaadaye ..20 .. dvividhaa gatiruddiShTaa shuklaa kRRiShNaa nRRiNaaM nRRipa . ekayaa paramaM brahma parayaa yaati saMsRRitim.h ..21 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade buddhiyogo naama ShaShTho.adhyaayaH .. 7 .. saptamo.adhyaayaH .. .. upaasanaa yogaH .. vareNya uvaacha \- kaa shuklaa gatiruddiShTaa kaa cha kRRiShNaa gajaanana . kiM brahma saMsRRitiH kaa me vaktumarhasyanugrahaat.h ..1 .. shriigajaanana uvaacha \- agnirjyotirahaH shuklaa karmaarhamayanaM gatiH . chaandraM jyotistathaa dhuumo raatrishcha dakShiNaayanam.h ..2 .. kRRiShNaite brahmasaMsRRityoravaapteH kaaraNaM gatii . dRRishyaadRRishyamidaM sarvaM brahmaivetyavadhaaraya ..3 .. kSharaM pa~nchaatmakaM viddhi tadantarakSharaM smRRitam.h . ubhaabhyaaM yadatikraantaM shuddhaM viddhi sanaatanam.h ..4 .. anekajanmasaMbhuutiH saMsRRitiH parikiirtitaa . saMsRRitiM praapnuvantyete ye tu maaM gaNayanti na ..5 .. ye maaM samyagupaasante paraM brahma prayaanti te . dhyaanaadyairupachaarairmaaM tathaa pa~nchaamRRitaadibhiH ..6 .. snaanavastraadyala.nkaarasugandhadhuupadiipakaiH . naivedyaiH phalataaMbuulairdakShiNaabhishcha yo.archayet.h ..7 .. bhaktyaikachetasaa chaiva tasyeShTaM puurayaamyaham.h . evaM pratidinaM bhaktyaa madbhakto maaM samarchayet.h ..8 .. athavaa maanasiiM puujaaM kurviita sthirachetasaa . athavaa phalapatraadyaiH puShpamuulajalaadibhiH ..9 .. puujayenmaaM prayatnena tattadiShTaM phalaM labhet.h . trividhaasvapi puujaasu shreyasii maanasii mataa ..10 .. saapyuttamaa mataa puujaanichchhayaa yaa kRRitaa mama . brahmachaarii gRRihastho vaa vaanaprastho yatishcha yaH ..11 .. ekaaM puujaaM prakurvaaNo.apyanyo vaa siddhimRRichchhati . madanyadevaM yo bhaktyaa dviShanmaamanyadevataam.h ..12 .. so.api maameva yajate paraM tvavidhito nRRipa . yo hyanyadevataaM maaM cha dviShannanyaaM samarchayet.h ..13 .. yaati kalpasahasraM sa nirayaanduHkhabhaak.h sadaa . bhuutashuddhiM vidhaayaadau praaNaanaaM sthaapanaM tataH ..14 .. aakRRiShya chetaso vRRittiM tato nyaasaM upakramet.h . kRRitvaantarmaatRRikaanyaasaM bahishchaatha ShaDa~Ngakam.h ..15 .. nyaasaM cha muulamantrasya tato dhyaatvaa japenmanum.h . sthirachitto japenmantraM yathaa gurumukhaagatam.h ..16 .. japaM nivedya devaaya stutvaa stotrairanekadhaa . evaM maaM ya upaasiita sa labhenmokShamavyayam.h ..17 .. ya upaasanayaa hiino dhi~Nnaro vyarthajanmabhaak.h . yaj~no.ahamauShadhaM manro.agniraajyaM cha havirhutam.h ..18 .. dhyaanaM dhyeyaM stutiM stotraM natirbhaktirupaasanaa . trayiij~neyaM pavitraM cha pitaamahapitaamahaH ..19 .. AUMkaaraH paavanaH saakShii prabhurmitraM gatirlayaH . utpattiH poShako biijaM sharaNaM vaasa eva cha ..20 .. asanmRRityuH sadamRRitamaatmaa brahmaahameva cha . daanaM homastapo bhaktirjapaH svaadhyaaya eva cha ..21 .. yadyatkaroti tatsarvaM sa me mayi nivedayet.h . yoShito.atha duraachaaraaH paapaastraivarNikaastathaa ..22 .. madaashrayaa vimuchyante kiM madbhaktyaa dvijaadayaH . na vinashyati madbhakto j~naatvemaa madvibhuutayaH ..23 .. prabhavaM me vibhuutishcha na devaa RRiShayo viduH . naanaavibhuutibhirahaM vyaapya vishvaM pratiShThitaH ..24 .. yadyachchhreShThatamaM loke sa vibhuutirnibodha me ..25 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade upaasanaayogo naama saptamo.adhyaayaH .. 8 .. aShTamo.adhyaayaH .. .. vishvaruupadarshana .. vareNya uvaacha \- bhagavannaarado mahyaM tava naanaa vibhuutayaH . uktavaaMstaa ahaM veda na sarvaaH so.api vetti taaH ..1 .. tvameva tattvataH sarvaa vetsi taa dviradaanana . nijaM ruupamidaaniiM me vyaapakaM chaaru darshaya ..2 .. shriigajaanana uvaacha \- ekasminmayi pashya tvaM vishvametachcharaacharam.h . naanaashcharyaaNi divyaani puraa.adRRiShTaani kenachit.h ..3 .. j~naanachakShurahaM te.adya sRRijaami svaprabhaavataH . charmachakShuH kathaM pashyenmaaM vibhuM hyajamavyayam.h ..4 .. ka uvaacha \- tato raajaa vareNyaH sa divyachakShuravaikShata . iishituH paramaM ruupaM gajaasyasya mahaadbhutam.h ..5 .. asa.nkhyavaktraM lalitamasa.nkhyaa.nghrikaraM mahat.h . anuliptaM sugandhena divyabhuuShaambarasrajam.h ..6 .. asa.nkhyanayanaM koTisuuryarashmidhRRitaayudham.h . tadvarShmaNi trayo lokaa dRRiShTaastena pRRithagvidhaaH ..7 .. dRRiShTvaishvaraM paraM ruupaM praNamya sa nRRipo.abraviit.h . vareNya uvaacha \- viikShe.ahaM tava dehe.asmindevaanRRiShigaNaanpitRRIn.h ..8 .. paataalaanaaM samudraaNaaM dviipaanaaM chaiva bhuubhRRitaam.h . maharShiiNaaM saptakaM cha naanaarthaiH sa.nkulaM vibho ..9 .. bhuvo.antarikShasvargaaMshcha manuShyoragaraakShasaan.h . brahmaaviShNumaheshendraandevaanjantuunanekadhaa ..10 .. anaadyanantaM lokaadimanantabhujashiirShakam.h . pradiiptaanalasa.nkaashamaprameyaM puraatanam.h ..11 .. kiriiTakuNDaladharaM durniriikShyaM mudaavaham.h . etaadRRishaM cha viikShe tvaaM vishaalavakShasaM prabhum.h ..12 .. suravidyaadharairyakShaiH kinnarairmunimaanuShaiH . nRRityadbhirapsarobhishcha gandharvairgaanatatparaiH ..13 .. vasurudraadityagaNaiH siddhaiH saadhyairmudaa yutaiH . sevyamaanaM mahaabhaktyaa viikShyamaaNaM suvismitaiH ..14 .. vettaaramakSharaM vedyaM dharmagoptaaramiishvaram.h . paataalaani dishaH svargaanbhuvaM vyaapyaa.akhilaM sthitam.h ..15 .. bhiitaa lokaastathaa chaahamevaM tvaaM viikShya ruupiNam.h . naanaadaMShTraakaraalaM cha naanaavidyaavishaaradam.h ..16 .. pralayaanaladiiptaasyaM jaTilaM cha nabhaHspRRisham.h . dRRiShTvaa gaNesha te ruupamahaM bhraanta ivaabhavam.h ..17 .. devaa manuShyanaagaadyaaH khalaastvadudareshayaaH . naanaayonibhujashchaante tvayyeva pravishanti cha ..18 .. abdherutpadyamaanaaste yathaajiimuutabindavaH . tvamindro.agniryamashchaiva nirRRitirvaruNo marut.h ..19 .. guhyakeshastatheshaanaH somaH suuryo.akhilaM jagat.h . namaami tvaamataH svaaminprasaadaM kuru me.adhunaa ..20 .. darshayasva nijaM ruupaM saumyaM yatpuurvamiikShitam.h . ko veda liilaaste bhuuman.h kriyamaaNaa nijechchhayaa ..21 .. anugrahaanmayaa dRRiShTamaishvaraM ruupamiidRRisham.h . j~naanachakShuryato dattaM prasannena tvayaa mama ..22 .. shriigajaanana uvaacha \- nedaM ruupaM mahaabaaho mama pashyantyayoginaH . sanakaadyaa naaradaadyaaH pashyanti madanugrahaat.h .. 23 .. chaturvedaarthatattvaj~naaH sarvashaastravishaaradaaH . yaj~nadaanataponiShThaa na me ruupaM vidanti te ..24 .. shakyo.ahaM viikShituM j~naatuM praveShTuM bhaktibhaavataH . tyaja bhiitiM cha mohaM cha pashya maaM saumyaruupiNam.h ..25 .. madbhakto matparaH sarvasa.ngahiino madarthakRRit.h . niShkrodhaH sarvabhuuteShu samo maameti bhuubhuja ..26 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade vishvaruupadarshano naamaaShTamo.adhyaayaH .. 9 .. navamo.adhyaayaH .. .. kShetraj~naatRRij~neyavivekayogaH .. vareNya uvaacha \- ananyabhaavastvaaM samya~Nmuurtimantamupaasate . yo.akSharaM paramavyaktaM tayoH kaste mato.adhikaH ..1 .. asi tvaM sarvavitsaakShii bhuutabhaavana iishvaraH . atastvaaM paripRRichchhaami vada me kRRipayaa vibho ..2 .. shriigajaanana uvaacha \- yo maaM muurtidharaM bhaktyaa madbhaktaH parisevate . sa me maanyo.ananyabhaktirniyujya hRRidayaM mayi ..3 .. khagaNaM svavashaM kRRitvaakhilabhuutahitaarthakRRit.h . dhyeyamakSharamavyaktaM sarvagaM kuuTagaM sthiram.h ..4 .. so.api maametyanirdeshyaM matparo ya upaasate . saMsaarasaagaraadasmaaduddharaami tamapyaham.h ..5 .. avyaktopaasanaadduHkhamadhikaM tena labhyate . vyaktasyopaasanaatsaadhyaM tadevaavyaktabhaktitaH ..6 .. bhaktishchaivaadarashchaatra kaaraNaM paramaM matam.h . sarveShaaM viduShaaM shreShTho hyaki.nchijj~no.api bhaktimaan.h ..7 .. bhajanbhaktyaa vihiino yaH sa chaaNDaalo.abhidhiiyate . chaaNDaalo.api bhajanbhaktyaa braahmaNebhyo.adhiko mataH ..8 .. shukaadyaaH sanakaadyaashcha puraa muktaa hi bhaktitaH . bhaktyaiva maamanupraaptaa naaradaadyaashchiraayuShaH ..9 .. ato bhaktyaa mayi mano vidhehi buddhimeva cha . bhaktyaa yajasva maaM raajaMstato maameva yaasyasi ..10 .. asamartho.arpituM svaantaM evaM mayi naraadhipa . abhyaasena che yogena tato gantuM yatasva maam.h ..11 .. tatraapi tvamashaktashchetkuru karma madarpaNam.h . maamanugrahatashchaivaM paraaM nirvRRitimeShyasi ..12 .. athaitadapyanuShThaatuM na shakto.asi tadaa kuru . prayatnataH phalatyaagaM trividhaanaaM hi karmaNaam.h ..13 .. shreyasii buddhiraavRRittestato dhyaanaM paraM matam.h . tato.akhilaparityaagastataH shaantirgariiyasii ..14 .. nirahaMmamataabuddhiradveShaH sharaNaH samaH . laabhaalaabhe sukhe duHkhe maanaamaane sa me priyaH ..15 .. yaM viikShya na bhayaM yaati janastasmaanna cha svayam.h . udvegabhiiH kopamudbhiirahito yaH sa me priyaH ..16 .. ripau mitre.atha garhaayaaM stutau shoke samaH samut.h . maunii nishchaladhiibhaktirasa.ngaH sa cha me priyaH ..17 .. saMshiilayati yashchainamupadeshaM mayaa kRRitam.h . sa vandyaH sarvalokeShu muktaatmaa me priyaH sadaa ..18 .. aniShTaaptau cha na dveShTiiShTapraaptau cha na tuShyati . kShetratajj~nau cha yo vetti same priyatamo bhavet.h ..19 .. vareNya uvaacha \- kiM kShetraM kashcha tadvetti kiM tajj~naanaM gajaanana . etadaachakShva mahyaM tvaM pRRichchhate karuNaambudhe ..20 .. shriigajaanana uvaacha \- pa~ncha bhuutaani tanmaatraaH pa~ncha karmendriyaaNi cha . aha.nkaaro mano buddhiH pa~ncha j~naanendriyaaNi cha ..21 .. ichchhaavyaktaM dhRRitidveShau sukhaduHkhe tathaiva cha . chetanaasahitashchaayaM samuuhaH kShetramuchyate ..22 .. tajj~naM tvaM viddhi maaM bhuupa sarvaantaryaamiNaM vibhum.h . ayaM samuuho.ahaM chaapi yajj~naanaviShayau nRRipa ..23 .. aarjavaM gurushushruuShaa viraktishchendriyaarthataH . shauchaM kShaantiradambhashcha janmaadidoShaviikShaNam.h ..24 .. samadRRiShTirdRRiDhaa bhaktirekaantitvaM shamo damaH . etairyachcha yutaM j~naanaM tajj~naanaM viddhi baahuja ..25 .. tajj~naanaviShayaM raajanbraviimi tvaM shRRiNuShva me . yajj~naatvaiti cha nirvaaNaM muktvaa saMsRRitisaagaram.h ..26 .. yadanaadiindriyairhiinaM guNabhugguNavarjitam.h . avyaktaM sadasadbhinnamindriyaarthaavabhaasakam.h .. 27 .. vishvabhRRichchaakhilavyaapi tvekaM naaneva bhaasate . baahyaabhyantarataH puurNamasa.mgaM tamasaH param.h ..28 .. durj~neyaM chaatisuukShmatvaaddiiptaanaamapi bhaasakam.h . j~neyametaadRRishaM viddhi j~naanagamyaM puraatanam.h ..29 .. etadeva paraM brahma j~neyamaatmaa paro.avyayaH . guNaanprakRRitijaanbhu~Nkte puruShaH prakRRiteH paraH ..30 .. guNaistribhiriyaM dehe badhnaati puruShaM dRRiDham.h . yadaa prakaashaH shaantishcha vRRiddhe sattvaM tadaadhikam.h ..31 .. lobho.ashamaH spRRihaarambhaH karmaNaaM rajaso guNaH . moho.apravRRittishchaaj~naanaM pramaadastamaso guNaH ..32 .. sattvaadhikaH sukhaM j~naanaM karmasa.ngaM rajo.adhikaH . tamo.adhikashcha labhate nidraalasyaM sukhetarat.h ..33 .. eShu triShu pravRRiddheShu muktisaMsRRitidurgatiiH . prayaanti maanavaa raajaMstasmaatsattvayuto bhava ..34 .. tatashcha sarvabhaavena bhaja tvaM maaM nareshvara . bhaktyaa chaavyabhichaariNyaa sarvatraiva cha saMsthitam.h ..35 .. agnau suurye tathaa some yachcha taaraasu saMsthitam.h . viduShi braahmaNe tejo viddhi tanmaamakaM nRRipa ..36 .. ahamevaakhilaM vishvaM sRRijaami visRRijaami cha . auShadhiistejasaa sarvaa vishvaM chaapyaayayaamyaham.h ..37 .. sarvendriyaaNyadhiShThaaya jaaTharaM cha dhana.njayam.h . bhunajmi chaakhilaanbhogaanpuNyapaapavivarjitaH ..38 .. ahaM viShNushcha rudrashcha brahmaa gaurii gaNeshvaraH . indraadyaa lokapaalaashcha mamaivaaMshasamudbhavaaH ..39 .. yena yena hi ruupeNa jano maaM paryupaasate . tathaa tathaa darshayaami tasmai ruupaM subhaktitaH ..40 .. iti kShetraM tathaa j~naataa j~naanaM j~neyaM mayeritam.h . akhilaM bhuupate samyagupapannaaya pRRichchhate ..41 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade kShetraj~naatRRij~neyavivekayogo naama navamo.adhyaayaH .. 10 .. dashamo.adhyaayaH .. .. upadeshayogaH .. shriigajaanana uvaacha \- daivyaasurii raakShasii cha prakRRitistrividhaa nRRiNaam.h . taasaaM phalaani chinhaani saMkShepaatte.adhunaa bruve ..1 .. aadyaa saMsaadhayenmuktiM dve pare bandhanaM nRRipa . chinhaM braviimi chaadyaayaastanme nigadataH shRRiNu ..2 .. apaishuunyaM dayaa.akrodhashchaapalyaM dhRRitiraarjavam.h . tejo.abhayamahiMsaa cha kShamaa shauchamamaanitaa ..3 .. ityaadi chinhamaadyaayaa aasuryaaH shRRiNu saaMpratam.h . ativaado.abhimaanashcha darpo j~naanaM sakopataa ..4 .. aasuryaa evamaadyaani chinhaani prakRRiternRRipa . niShThuratvaM mado moho.aha.nkaaro garva eva cha ..5 .. dveSho hi.nsaa.adayaa krodha auddhatyaM durviniitataa . aabhichaarikakartRRitvaM kruurakarmaratistathaa ..6 .. avishvaasaH sataaM vaakye.ashuchitvaM karmahiinataa . nindakatvaM cha vedaanaaM bhaktaanaamasuradviShaam.h ..7 .. munishrotriyavipraaNaaM tathaa smRRitipuraaNayoH . paakhaNDavaakye vishvaasaH sa.ngatirmalinaanmanaam.h ..8 .. sadambhakarmakartRRitvaM spRRihaa cha paravastuShu . anekakaamanaavattvaM sarvadaa.anRRitabhaaShaNam.h ..9 .. parotkarShaasahiShNutvaM parakRRityaparaahatiH . ityaadyaa bahavashchaanye raakShasyaaH prakRRiterguNaaH ..10 .. pRRithivyaaM svargaloke cha parivRRitya vasanti te . madbhaktirahitaa lokaa raakShasiiM prakRRitiM shritaaH ..11 .. taamasiiM ye shritaa raajanyaanti te rauravaM dhruvam.h . anirvaachyaM cha te duHkhaM bhu~njate tatra saMsthitaaH ..12 . daivaanniHsRRitya narakaajjaayante bhuvi kubjakaaH . jaatyandhaaH pa~Ngavo diinaa hiinajaatiShu te nRRipa ..13 .. punaH paapasamaachaaraa mayyabhaktaaH patanti te . utpatanti hi madbhaktaa yaaM kaa.nchidyonimaashritaaH ..14 .. labhante svargatiM yaj~nairanyairdharmashcha bhuumipa . sulabhaastaaH sakaamaanaaM mayi bhaktiH sudurlabhaa ..15 .. vimuuDhaa mohajaalena baddhaaH svena cha karmaNaa . ahaM hantaa ahaM kartaa ahaM bhokteti vaadinaH ..16 .. ahameveshvaraH shaastaa ahaM vettaa ahaM sukhii . etaadRRishii matirnRRINaamadhaH paatayatiiha taan.h ..17 .. tasmaadetatsamutsRRijya daiviiM prakRRitimaashraya . bhaktiM kuru madiiyaaM tvamanishaM dRRiDhachetasaa ..18 .. saapi bhaktistridhaa raajansaattvikii raajasiitaraa . yaddevaanbhajate bhaktyaa saattvikii saa mataa shubhaa ..19 .. raajasii saa tu vij~neyaa bhaktirjanmamRRitipradaa . yadyakShaaMshchaiva rakShaaMsi yajante sarvabhaavataH ..20 .. vedenaavihitaM kruuraM saaha.nkaaraM sadambhakam.h . bhajante pretabhuutaadiinkarma kurvanti kaamukam.h ..21 .. shoShayanto nijaM dehamantaHsthaM maaM dRRiDhaagrahaaH . taamasyetaadRRishii bhaktirnRRiNaaM saa nirayapradaa ..22 .. kaamo lobhastathaa krodho dambhashchatvaara ityamii . mahaadvaaraaNi viichiinaaM tasmaadetaaMstu varjayet.h ..23 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade upadeshayogo naama dashamo.adhyaayaH .. 11 .. ekaadasho.adhyaayaH .. .. trividhavastuvivekaniruupaNam.h .. shriigajaanana uvaacha \- tapo.api trividhaM raajankaayikaadiprabhedataH . RRijutaarjavashauchaani brahmacharyamahiMsanam.h ..1 .. guruvij~nadvijaatiinaaM puujanaM chaasuradviShaam.h . svadharmapaalanaM nityaM kaayikaM tapa iidRRisham.h ..2 .. marmaaspRRik{}cha priyaM vaakyamanudvegaM hitaM RRitam.h . adhiitirvedashaastraaNaaM vaachikaM tapa iidRRisham.h ..3 .. antaHprasaadaH shaantatvaM maunamindriyanigrahaH . nirmalaashayataa nityaM maanasaM tapa iidRRisham.h ..4 .. akaamataH shraddhayaa cha yattapaH saattvikaM cha tat.h . RRidhyai satkaarapuujaarthaM sadambhaM raajasaM tapaH ..5 .. tadasthiraM janmamRRitii prayachchhati na saMshayaH . paraatmapiiDakaM yachcha tapastaamasamuchyate ..6 .. vidhivaakyapramaaNaarthaM satpaatre deshakaalataH . shraddhayaa diiyamaanaM yaddaanaM tatsaattvikaM matam.h ..7 .. upakaaraM phalaM vaapi kaa~NkShadbhirdiiyate naraiH . kleshato diiyamaanaM vaa bhaktyaa raajasamuchyate ..8 .. akaaladeshato.apaatre.avaj~nayaa diiyate tu yat.h . asatkaaraachcha yaddattaM taddaanaM taamasaM smRRitam.h ..9 .. j~naanaM cha trividhaM raajan.h shRRiNuShva sthirachetasaa . tridhaa karma cha kartaaraM braviimi te prasa.ngataH ..10 .. naanaavidheShu bhuuteShu maamekaM viikShate tu yaH . naashavatsu cha nityaM maaM tajj~naanaM saatvikaM nRRipa ..11 .. teShu vetti pRRithagbhuutaM vividhaM bhaavamaashritaH . maamavyayaM cha tajj~naanaM raajasaM parikiirtitam.h ..12 .. hetuhiinamasatyaM cha dehaatmaviShayaM cha yat.h . asadalpaarthaviShayaM taamasaM j~naanamuchyate ..13 .. bhedatastrividhaM karma viddhi raajanmayeritam.h . kaamanaadveShadambhairyadrahitaM nityakarma yat.h ..14 .. kRRitaM vinaa phalechchhaaM yatkarma saattvikamuchyate . yadbahukleshataH karma kRRitaM yachcha phalechchhayaa ..15 .. kriyamaaNaM nRRibhirdambhaatkarma raajasamuchyate . anapekShya svashaktiM yadarthakShayakaraM cha yat.h ..16 .. aj~naanaatkriyamaaNaM yatkarma taamasamiiritam.h . kartaaraM trividhaM viddhi kathyamaanaM mayaa nRRipa ..17 .. dhairyotsaahii samo.asiddhau siddhau chaavikriyastu yaH . aha.nkaaravimukto yaH sa kartaa saattviko nRRipa ..18 .. kurvanharShaM cha shokaM cha hiMsaaM phalaspRRihaaM cha yaH . ashuchirlubdhako yashcha raajaso.asau nigadyate ..19 .. pramaadaaj~naanasahitaH parochchhedaparaH shaThaH . alasastarkavaanyastu kartaasau taamaso mataH ..20 .. sukhaM cha trividhaM raajanduHkhaM cha kramataH shRRiNu . saattvikaM raajasaM chaiva taamasaM cha mayochyate ..21 .. viShavadbhaasate puurvaM duHkhasyaantakaraM cha yat.h . iShyamaanaM tathaa.a.avRRittyaa yadante.amRRitavadbhavet.h ..22 .. prasaadaatsvasya buddheryatsaattvikaM sukhamiiritam.h . viShayaaNaaM tu yo bhogo bhaasate.amRRitavatpuraa ..23 .. haalaahalamivaante yadraajasaM sukhamiiritam.h . tandripramaadasaMbhuutamaalasyaprabhavaM cha yat.h ..24 .. sarvadaa mohakaM svasya sukhaM taamasamiidRRisham.h . na tadasti yadetairyanmuktaM syaattrividhairguNaiH ..25 .. raajanbrahmaapi trividhamoMtatsaditi bhedataH . trilokeShu tridhaa bhuutamakhilaM bhuupa vartate ..26 .. brahmakShatriyaviT{}shuudraaH svabhaavaadbhinnakarmiNaH . taani teShaaM tu karmaaNi saMkShepaatte.adhunaa vade ..27 .. antarbaahyendriyaaNaaM cha vashyatvamaarjavaM kShamaa . naanaatapaaMsi shauchaM cha dvividhaM j~naanamaatmanaH ..28 .. vedashaastrapuraaNaanaaM smRRitiinaaM j~naanameva cha . anuShThaanaM tadarthaanaaM karma braahmamudaahRRitam.h ..29 .. daarDhyaM shauryaM cha daakShyaM cha yuddhe pRRiShThaapradarshanam.h . sharaNyapaalanaM daanaM dhRRitistejaH svabhaavajam.h ..30 .. prabhutaa mana aunatyaM suniitirlokapaalanam.h . pa~nchakarmaadhikaaritvaM kShaatraM karma samiiritam.h ..31 .. naanaavastukrayo bhuumeH karShaNaM rakShaNaM gavaam.h . tridhaa karmaadhikaaritvaM vaishyakarma samiiritam.h ..32 .. daanaM dvijaanaaM shushruuShaa sarvadaa shivasevanam.h . etaadRRishaM naravyaaghra karma shaudramudiiritam.h ..33 .. svasvakarmarataa ete mayyarpyaakhilakaariNaH . matprasaadaatsthiraM sthaanaM yaanti te paramaM nRRipa .. 34.. iti te kathito raajanprasaadaadyogauttamaH . saa.ngopaa.ngaH savistaaro.anaadisiddho mayaa priya .. 35 .. yu~NkShva yogaM mayaakhyaataM naakhyaataM kasyachinnRRipa . gopayainaM tataH siddhiM paraaM yaasyasyanuttamaam.h ..36 .. vyaasa uvaacha \- iti tasya vachaH shrutvaa prasannasya mahaatmanaH . gaNeshasya vareNyaH sa chakaara cha yathoditam.h ..37 .. tyaktvaa raajyaM kuTumbaM cha kaantaaraM prayayau rayaat.h . upadiShTaM yathaa yogamaasthaaya muktimaapnavaan.h ..38 .. imaM gopyatamaM yogaM shRRiNoti shraddhayaa tu yaH . so.api kaivalyamaapnoti yathaa yogii tathaiva saH ..39 .. ya imaM shraavayedyogaM kRRitvaa svaarthaM subuddhimaan.h . yathaa yogii tathaa so.api paraM nirvaaNamRRichchhati ..40 .. yo giitaaM samyagabhyasya j~naatvaa chaarthaM gurormukhaat.h . kRRitvaa puujaaM gaNeshasya pratyahaM paThate tu yaH ..41 .. ekakaalaM dvikaalaM vaa trikaalaM vaapi yaH paThet.h . brahmiibhuutasya tasyaapi darshanaanmuchyate naraH ..42 .. na yaj~nairna vratairdaanairnaagnihotrairmahaadhanaiH . na vedaiH samyagabhyastaiH sahaa~NgakaiH ..43 .. puraaNashravaNairnaiva na shaastraiH saadhuchintitaiH . praapyate brahma paramamanayaa praapyate naraiH ..44 .. brahmaghno madyapaH steyii gurutalpagamo.api yaH . chaturNaaM yastu saMsargii mahaapaatakakaariNaam.h ..45 .. striihiMsaagovadhaadiinaaM kartaaro ye cha paapinaH . te sarve pratimuchyante giitaametaaM paThanti chet.h ..46 .. yaH paThetprayato nityaM sa gaNesho na saMshayaH . chaturthyaaM yaH paThedbhaktyaa so.api mokShaaya kalpate ..47 .. tattatkShetraM samaasaadya snaatvaabhyarchya gajaananam.h . sakRRidgiitaaM paThanbhaktyaa brahmabhuuyaaya kalpate ..48 .. bhaadre maase site pakShe chaturthyaaM bhaktimaannaraH . kRRitvaa mahiimayiiM muurtiM gaNeshasya chaturbhujaam.h ..49 .. savaahanaaM saayudhaaM cha samabhyarchya yathaavidhi . yaH paThetsaptakRRitvastu giitaametaaM prayatnataH ..50 .. dadaati tasya santuShTo gaNesho bhogamuttamam.h . putraanpautraandhanaM dhaanyaM pashuratnaadisaMpadaH ..51 .. vidyaarthino bhavedvidyaa sukhaarthii sukhamaapnuyaat.h . kaamaananyaa.Nllabhetkaamii muktimante prayaanti te ..52 .. iti shriimadgaNeshagiitaasuupaniShadarthagarbhaasu yogaamRRitaarthashaastre shriigaNeshapuraaNe uttarakhaNDe gajaananavareNyasaMvaade trividhavastuvivekaniruupaNaM naama ekaadasho.adhyaayaH .. .. iti gaNesha giitaa samaaptaa .. ## Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com \end{multicols}\medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}