%@@1 % File name : uttaragiitaa.itx %-------------------------------------------- % Text title : Uttara-Gita % Author : Vyasa (?) % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : Mahabharata (?) % Transliterated by : Sunder Hattangadi % Proofread by : Sunder Hattangadi % Latest update : April 30, 2008 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskritdocuments.org/ % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Uttara Gita ..}## \itxtitle{.. uttaragiitaa ..}##\endtitles## akhaNDaM sachchidaanandamavaa~Nmanasagocharam.h | aatmaanamakhilaadhaaramaashraye.abhiiShTasiddhaye || arjuna uvaacha \- yadekaM niShkalaM brahma vyomaatiitaM nira~njanam.h | apratarkyamavij~neyaM vinaashotpattivarjitam.h || 1|| kaaraNaM yoganirmuktaM hetusaadhanavarjitam.h | hRRidayaambujamadhyasthaM j~naanaj~neyasvaruupakam.h || 2|| tatkShaNaadeva muchyeta yajj~naanaadbruuhi keshava | shriibhagavaanuvaacha \- saadhu pRRiShTaM mahaabaaho buddhimaanasi paaNDava || 3|| yanmaaM pRRichchhasi tattvaarthamasheShaM pravadaamyaham.h | aatmamantrasya haMsasya parasparasamanvayaat.h || 4|| yogena gatakaamaanaaM bhaavanaa brahma chakShate | shariiriNaamajasyaantaM haMsatvaM paaradarshanam.h || 5|| haMso haMsaakSharaM chaitatkuuTasthaM yattadakSharam.h | tadvidvaanakSharaM praapya jahyaanmaraNajanmanii || 6|| kaakiimukhaM kakaaraantamukaarashchetanaakRRitiH | makaarasya tu luptasya ko.arthaH saMpratipadyate || 7|| kaakiimukhakakaaraantamukaarashchetanaakRRitiH | akaarasya tu luptasya ko.arthaH saMpratipadyate || 7|| gachchha.nstiShThansadaa kaalaM vaayusviikaraNaM param.h | sarvakaalaprayogena sahasraayurbhavennaraH || 8|| yaavatpashyetkhagaakaaraM tadaakaaraM vichintayet.h | khamadhye kuru chaatmaanamaatmamadhye cha khaM kuru | aatmaanaM khamayaM kRRitvaa na ki.nchidapi chintayet.h || 9|| sthirabuddhirasaMmuuDho brahmavidbrahmaNi sthitaH | bahirvyomasthitaM nityaM naasaagre cha vyavasthitam.h | niShkalaM taM vijaaniiyaachchhvaaso yatra layaM gataH || 10|| puTadvayavinirmukto vaayuryatra viliiyate || 11|| tatra saMsthaM manaH kRRitvaa taM dhyaayetpaartha iishvaram.h || 12|| nirmalaM taM vijaaniiyaatShaDuurmirahitaM shivam.h | prabhaashuunyaM manaHshuunyaM buddhishuunyaM niraamayam.h || 13|| sarvashuunyaM niraabhaasaM samaadhistasya lakShaNam.h | trishuunyaM yo vijaaniiyaatsa tu muchyeta bandhanaat.h || 14|| svayamuchchalite dehe dehii nyastasamaadhinaa | nishchalaM tadvijaaniiyaatsamaadhisthasya lakShaNam.h || 15|| amaatraM shabdarahitaM svaravya~njanavarjitam.h | bindunaadakalaatiitaM yastaM veda sa vedavit.h || 16|| praapte j~naanena vij~naane j~neye cha hRRidi saMsthite | labdhashaantipade dehe na yogo naiva dhaaraNaa || 17|| yo vedaadau svaraH prokto vedaante cha pratiShThitaH | tasya prakRRitiliinasya yaH paraH sa maheshvaraH || 18|| naavaarthii cha bhavettaavadyaavatpaaraM na gachchhati | uttiirNe cha saritpaare naavayaa kiM prayojanam.h || 19|| granthamabhyasya medhaavii j~naanavij~naanatatparaH | palaalamiva dhaanyaarthii tyajedgranthamasheShataH || 20|| ulkaahasto yathaa kashchiddravyamaalokya taaM tyajet.h j~naanena j~neyamaalokya pashchaajj~naanaM parityajet.h || 21|| yathaamRRitena tRRiptasya payasaa kiM prayojanam.h | evaM taM paramaM j~naatvaa vedairnaasti prayojanam.h || 22|| j~naanaamRRitena tRRiptasya kRRitakRRityasya yoginaH | na chaasti ki~nchitkartavyamasti chenna sa tattvavit.h || 23|| tailadhaaraamivaachchhinnaM diirghaghaNTaaninaadavat.h | avaachyaM praNavasyaagraM yastaM veda sa vedavit.h || 24|| aatmaanamaraNiM kRRitvaa praNavaM chottaraaraNim.h | dhyaananirmathanaabhyaasaadevaM pashyenniguuDhavat.h || 25|| taadRRishaM paramaM ruupaM smaretpaartha hyananyadhiiH | vidhuumaagninibhaM devaM pashyedantyantanirmalam.h || 26|| duurastho.api na duurasthaH piNDasthaH piNDavarjitaH | vimalaH sarvadaa dehii sarvavyaapii nira~njanaH || 27|| kaayastho.api na kaayasthaH kaayastho.api na jaayate | kaayastho.api na bhu~njaanaH kaayastho.api na badhyate || 28|| kaayastho.api na liptaH syaatkaayastho.api na baadhyate | tilamadhye yathaa tailaM kShiiramadhye yathaa ghRRitam.h || 29|| puShpamadhye yathaa gandhaH phalamadhye yathaa rasaH | kaaShThaagnivatprakaasheta aakaashe vaayuvachcharet.h || 30|| tathaa sarvagato dehii dehamadhye vyavasthitaH | manastho deshinaaM devo manomadhye vyavasthitaH || 31|| manasthaM manamadhyasthaM madhyasthaM manavarjitam.h | manasaa mana aalokya svayaM sidhyanti yoginaH || 32|| aakaashaM maanasaM kRRitvaa manaH kRRitvaa niraaspadam.h | nishchalaM tadvijaaniiyaatsamaadhisthasya lakShaNam.h || 33|| yogaamRRitarasaM piitvaa vaayubhakShaH sadaa sukhii | yamamabhyasyate nityaM samaadhirmRRityunaashakRRit.h || 34|| uurdhvashuunyamadhaHshuunyaM madhyashuunyaM yadaatmakam.h | sarvashuunyaM sa aatmeti samaadhisthasya lakShaNam.h || 35|| shuunyabhaavitabhaavaatmaa puNyapaapaiH pramuchyate | arjuna uvaacha\- adRRishye bhaavanaa naasti dRRishyametadvinashyati || 36|| avarNamasvaraM brahma kathaM dhyaayanti yoginaH | shriibhagavaanuvaacha\- uurdhvapuurNamadhaHpuurNaM madhyapuurNaM yadaatmakam.h || 37|| sarvapuurNaM sa aatmeti samaadhisthasya lakShaNam.h | arjuna uavaacha\- saalambasyaapyanityatvaM niraalambasya shuunyataa || 38|| ubhayorapi duShThatvaatkathaM dhyaayanti yoginaH | shriibhagavaanuvaacha\- hRRidayaM nirmalaM kRRitvaa chintayitvaapyanaamayam.h || 39|| ahameva idaM sarvamiti pashyetparaM sukham.h | arjuna uvaacha\- akSharaaNi samaatraaNi sarve bindusamaashritaaH || 40|| bindubhirbhidyate naadaH sa naadaH kena bhidyate | shriibhagavaanuvaacha\- anaahatasya shabdasya tasya shabdasya yo dhvaniH || 41|| dhvanerantargataM jyotirjyotirantargataM manaH | tanmano vilayaM yaati tadviShNoH paramaM padam.h || 42|| AUMkaaradhvaninaadena vaayoH saMharaNaantikam.h | niraalambaM samuddishya yatra naado layaM gataH || 43|| arjuna uvaacha\- bhinne pa~nchaatmake dehe gate pa~nchasu pa~nchadhaa | praaNairvimukte dehe tu dharmaadharmau kva gachchhataH || 44|| shriibhagavaanuvaacha\- dharmaadharmau manashchaiva pa~nchabhuutaani yaani cha | indriyaaNi cha pa~nchaiva yaashchaanyaaH pa~ncha devataaH || 45|| taashchaiva manasaa sarve nityamevaabhimaanataH | jiivena saha gachchhanti yaavattattvaM na vindati || 46|| arjuna uvaacha\- sthaavaraM ja~NgamaM chaiva yatki.nchitsacharaacharam.h | jiivaa jiivena sidhyanti sa jiivaH kena sidhyati || 47|| shriibhagavaanuvaacha\- mukhanaasikayormadhye praaNaH sa.ncharate sadaa | aakaashaH pibate praaNaM sa jiivaH kena jiivati || 48|| arjuna uvaacha\- brahmaaNDavyaapitaM vyoma vyomnaa chaaveShTitaM jagat.h | antarbahishcha tadvyoma kathaM devo nira~njanaH || 49|| shriibhagavaanuvaacha\- aakaasho hyavakaashashcha aakaashavyaapitaM cha yat.h | aakaashasya guNaH shabdo niHshabdo brahma uchyate || 50|| arjuna uvaacha\- dantoShThataalujihvaanaamaaspadaM yatra dRRishyate | akSharatvaM kutasteShaaM kSharatvaM vartate sadaa || 51|| aghoShamavya~njanamasvaraM chaa\- pyataalukaNThoShThamanaasikaM cha | arekhajaataM paramuuShmavarjitaM tadakSharaM na kSharate kathaMchit.h || 52|| arjuna uvaacha\- j~naatvaa sarvagataM brahma sarvabhuutaadhivaasitam.h | indriyaaNaaM nirodhena kathaM sidhyanti yoginaH || 53|| shriibhagavaanuvaacha\- indriyaaNaaM nirodhena dehe pashyanti maanavaaH | dehe naShTe kuto buddhirbuddhinaashe kuto j~nataa || 54|| taavadeva nirodhaH syaadyaavattattvaM na vindati | vidite tu pare tattve ekamevaanupashyati || 55|| bhavachchhidrakRRitaa dehaaH sravanti galikaa iva | naiva brahma na shuddhaM syaatpumaanbrahma na vindati || 56|| atyantamalino deho dehii chaatyantanirmalaH | ubhayorantaraM j~naatvaa kasya shauchaM vidhiiyate || 57|| iti uttaragiitaayaaM prathamo.adhyaayaH || \medskip\hrule\medskip || dvitiiyo.adhyaayaH || aruuDhasyaarurukShoshcha svaruupe parikiirtite | tatraaruuDhasya bimbaikyaM kathaM syaaditi pRRichchhati || arjuna uvaacha\- j~naatvaa sarvagataM brahma sarvaj~naM parameshvaram.h | ahaM brahmeti nirdeShTuM pramaaNaM kiM bhavet.h || 1|| shriibhagavaanuvaacha\- yathaa jalaM jale kShiptaM kShiire kShiiraM ghRRite ghRRitam.h | avisheSho bhavettadvajjiivaatmaparamaatmanoH || 2|| jiive pareNa taadaatmyaM sarvagaM jyotiriishvaram.h | pramaaNalakShaNairj~neyaM svayamekaagravedinaa || 3|| arjuna uvaacha\- j~naanaadeva bhavejj~neyaM viditvaa tatkShaNena tu | j~naanamaatreNa muchyeta kiM punaryogadhaaraNaa || 4|| shriibhagavaanuvaacha\- j~naanena diipite dehe buddhirbrahmasamanvitaa | brahmaj~naanaagninaa vidvaannirdahetkarmabandhanam.h || 5|| tataH pavitraM parameshvaraakhya\- madvaitaruupaM vimalaambaraabham.h | yathodake toyamanupraviShTaM tathaatmaruupo nirupaadhisaMsthaH || 6|| aakaashavatsuukShmashariira aatmaa na dRRishyate vaayuvadantaraatmaa | sa baahyamabhyantaranishchalaatmaa j~naanolkayaa pashyati chaantaraatmaa || 7|| yatra yatra mRRito j~naanii yena kenaapi mRRityunaa | yathaa sarvagataM vyoma tatra tatra layaM gataH || 8|| shariiravyaapitaM vyoma bhuvanaani chaturdasha | nishchalo nirmalo dehii sarvavyaapii nira~njanaH || 9|| muhuurtamapi yo gachchhennaasaagre manasaa saha | sarvaM tarati paapmaanaM tasya janma shataarjitam.h || 10|| dakShiNe pi~Ngalaa naaDii vahnimaNDalagocharaa | devayaanamiti j~neyaa puNyakarmaanusaariNii || 11|| ilaa cha vaamanishvaasasomamaNDalagocharaa | pitRRiyaanamiti j~neyaM vaamamaashritya tiShThati || 12|| gudasya pRRiShThabhaage.asminviiNaadaNDasya dehabhRRit.h | diirghaasti muurdhniparyantaM brahmadaNDiiti kathyate || 13|| tasyaante suShiraM suukShmaM brahmanaaDiiti suuribhiH | ilaapi~Ngalayormadhye suShumnaa suukShmaruupiNii | sarvaM pratiShThitaM yasminsarvagaM sarvatomukham.h || 14|| tasya madhyagataaH suuryasomaagniparameshvaraaH | bhuutalokaa dishaH kShetrasamudraaH parvataaH shilaaH || 15|| dviipaashcha nimnagaa vedaaH shaastravidyaakalaakSharaaH | svaramantrapuraaNaani guNaashchaite cha sarvashaH || 16|| biijaM biijaatmakaasteShaaM kShetraj~naaH praaNavaayavaH | suShumnaantargataM vishvaM tasminsarvaM pratiShThitam.h || 17|| naanaanaaDiiprasavakaM sarvabhuutaantaraatmani | uurdhvamuulamadhaH shaakhaM vaayumaargeNa sarvagam.h || 18|| dvisaptatisahasraaNi naaDyaH syurvaayugocharaaH | karmamaargeNa suShiraastirya~nchaH suShiraatmakaaH || 19|| adhashchordhvagataastaasu navadvaaraaNi shodhayan.h | vaayunaa saha jiivordhvaj~naanii mokShamavaapnuyaat.h || 20|| amaraavatiindraloko.asminnaasaagre puurvato dishi | agniloko hRRidi j~neyashchakShustejovatii purii || 21|| yaamyaa saMyamanii shrotre yamalokaH pratiShThitaH | nairRRito hyatha tatpaarshve nairRRito loka aashritaH || 22|| vibhaavarii pratiichyaaM tu pRRiShThe vaaruNikaa purii | vaayorgandhavatii karNapaarshve lokaH pratiShThitaH || 23|| saumyaa puShpavatii saumye somalokastu kaNThataH | vaamakarNe tu vij~neyo dehamaashritya tiShThati || 24|| vaame chakShuShi chaishaanii shivaloko manonmanii | muurdhni brahmapurii j~neyaa brahmaaNDaM dehamaashritam.h || 25|| paadaadadhaH shivo.anantaH kaalaagnipralayaatmakaH | anaamayamadhashchordhvaM madhyamaM tu bahiH shivam.h || 26|| adhaH pado.atalaM vidyaatpaadaM cha vitalaM viduH | nitalaM paadasandhishcha sutalaM ja~Nghamuchyate || 27|| mahaatalaM tu jaanu syaaduurudesho rasaatalam.h | kaTistaalatalaM proktaM sapta paataalasaMj~nayaa || 28|| kaalaagninarakaM ghoraM mahaapaataalasaMj~nayaa | paataalaM naabhyadhobhaago bhogiindraphaNimaNDalam.h || 29|| veShTitaH sarvato.anantaH sa bibhrajjiivasaMj~nakaH | bhuulokaM naabhideshaM tu bhuvarlokaM tu kukShitaH || 30|| hRRidayaM svargalokaM tu suuryaadigrahataarakaaH | suuryasomasunakShatraM budhashukrakujaa~NgiraaH || 31|| mandashcha saptamo hyeSha dhruvo.ataH svargalokataH | hRRidaye kalpayanyogii tasminsarvasukhaM labhet.h || 32|| hRRidayasya maharlokaM janolokaM tu kaNThataH | tapolokaM bhruvormadhye muurdhni satyaM pratiShThitam.h || 33|| brahmaaNDaruupiNii pRRithvii toyamadhye viliiyate | agninaa pachyate toyaM vaayunaa grasyate.analaH || 34|| aakaashaM tu pibedvaayuM manashchaakaashameva cha | buddhyaha~NkaarachittaM cha kShetraj~naH paramaatmani || 35|| ahaM brahmeti maaM dhyaayedekaagramanasaa sakRRit.h | sarvaM tarati paapmaanaM kalpakoTishataiH kRRitam.h || 36|| ghaTasaMvRRitamaakaashaM niiyamaane ghaTe yathaa | ghaTo nashyati naakaashaM tadvajjiiva ihaatmani || 37|| ghaTaakaashamivaatmaanaM vilayaM vetti tattvataH | sa gachchhati niraalambaM j~naanaalokyaM na saMshayaH || 38|| tapedvarShasahasraaNi ekapaadasthito naraH | ekasya dhyaanayogasya kalaaM naarhanti ShoDashiim.h || 39|| aaloDya chaturo vedaandharmashaastraaNi sarvadaa | yo vai brahma na jaanaati darvii paakarasaM yathaa || 40|| yathaa kharashchandanabhaaravaahii saarasya vaahii na tu chandanasya | evaM hi shaastraaNi bahuunyadhiitya saaraM tvajaanankharavadvahetsaH || 41|| anantakarma shauchaM cha japo yaj~nastathaiva cha | tiirthayaatraadigamanaM yaavattattvaM na vindati || 42|| gavaamanekavarNaanaaM kShiiraM syaadekavarNakam.h | kShiiravaddRRishyate j~naanaM dehinaaM cha gavaaM yathaa || 43|| ahaM brahmeti niyataM mokShaheturmahaatmanaam.h | dve pade bandhamokShaaya na mameti mameti cha || 44|| mameti badhyate janturna mameti vimuchyate | manaso hyunmaniibhaavaaddvaitaM naivopalabhyate | yadaa yaatyunmaniibhaavaM tadaa tatparamaM padam.h || 45|| hanyaanmuShTibhiraakaashaM kShudhaartaH kaNDayettuSham.h | naahaM brahmeti jaanaati tasya muktirna jaayate || 46|| iti uttaragiitaayaaM dvitiiyo.adhyaayaH || \medskip\hrule\medskip || tRRitiiyo.adhyaayaH || yogii vyarthakriyaalaapaparityaagena shaantadhiiH | tRRitiiye sharaNaM yaayaaddharimeveti kiirtyate || shriibhagavaanuvaacha\- anantashaastraM bahuveditavya\- malpashcha kaalo bahavashcha vighnaaH | yatsaarabhuutaM tadupaasitavyaM haMso yathaa kShiiramivaambumishram.h || 1|| puraaNaM bhaarataM vedashaastraaNi vividhaani cha | putradaaraadisaMsaaro yogaabhyaasasya vighnakRRit.h || 2|| idaM j~naanamidaM j~neyaM yaH sarvaM j~naatumichchhati | api varShasahasraayuH shaastraantaM naadhigachchhati || 3|| vij~neyo.akSharatanmaatraM jiivitaM chaapi cha~nchalam.h | vihaaya shaastrajaalaani yatsatyaM tadupaasyataam.h || 4|| pRRithivyaaM yaani bhuutaani jihvopasthanimittikam.h | jihvopasthaparityaage pRRithivyaaM kiM prayojanam.h || 5|| tiirthaani toyapuurNaani devaanpaaShaaNamRRinmayaan.h | yogino na prapadyante aatmadhyaanaparaayaNaaH || 6|| agnirdevo dvijaatiinaaM muniinaaM hRRidi daivatam.h | pratimaa svalpabuddhiinaaM sarvatra samadarshinaam.h || 7|| sarvatraavasthitaM shaantaM na prapashyejjanaardanam.h | j~naanachakShurvihiinatvaadandhaH suuryamivoditam.h || 8|| yatra yatra mano yaati tatra tatra paraM padam.h | tatra tatra paraM brahma sarvatra samavasthitam.h || 9|| dRRishyante dRRishi ruupaaNi gaganaM bhaati nirmalam.h | ahamityakSharaM brahma paramaM viShNumavyayam.h || 10|| dRRishyate chetkhagaakaaraM khagaakaaraM vichintayet.h | sakalaM niShkalaM suukShmaM mokShadvaareNa nirgatam.h || 11|| apavargasya nirvaaNaM paramaM viShNumavyayam.h | sarvajyotirniraakaaraM sarvabhuutaguNaanvitam.h || 12|| sarvatra paramaatmaanaM ahamaatmaa paramavyayam.h | ahaM brahmeti yaH sarvaM vijaanaati naraH sadaa | hanyaatsvayamimaankaamaansarvaashii sarvavikrayii || 13|| nimiShaM nimiShaardhaM vaa shiitaashiitanivaaraNam.h | achalaa keshave bhaktirvibhavaiH kiM prayojanam.h || 14|| bhikShaannaM deharakShaarthaM vastraM shiitanivaaraNam.h | ashmaanaM cha hiraNyaM cha shaakaM shaalyodanaM tathaa || 15|| samaanaM chintayedyogii yadi chintyamapekShate | bhuutavastunyashochitvaM punarjanma na vidyate || 16|| aatmayogamavochadyo bhaktiyogashiromaNim.h | taM vande paramaanandaM nandanandanamiishvaram.h || iti uttaragiitaayaaM tRRitiiyo.adhyaayaH || ## Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}