%@@1 % File name : adhyaatmaRamAra.itx %-------------------------------------------- % Text title : adhyaatma raamaayaNa araNyakANDam % Author : Traditional % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : adhyAtma raamAyaNa % Transliterated by : Nagaraj Balijepalli % Proofread by : Nagaraj Balijepalli % Latest update : July 22, 2006 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. adhyAtmarAmAyaNe araNyakANDam.h ..}## \itxtitle{.. adhyAtmarAmAyaNe araNyakANDam.h ..}##\endtitles## .. prathamaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha atha tatra dinaM sthitvaa prabhaate raghunandanaH . snaatvaa muniM samaama.ntrya prayaaNaayopachakrame .. 1.. mune gachChaamahe sarve munimaNDalamaNDitam.h . vipinaM daNDakaM yatra tvamaaj~naatumihaarhasi .. 2.. maargapradarshanaarthaaya shiShyaanaaj~naptumarhasi . shrutvaa raamasya vachanaM prahasyaatrirmahaayashaaH . praaha tatra raghushreShThaM raama raama suraashraya .. 3.. sarvasya maargadraShTaa tvaM tava ko maargadarshakaH . tathaapi darshayiShyanti tava lokaanusaariNaH .. 4.. iti shiShyaansamaadishya svayaM ki.nchittamanvagaat.h . raameNa vaaritaH prItyaa atriH svabhavanaM yayau .. 5.. kroshamaatraM tato gatvaa dadarsha mahatIM nadIM . atreH shiShyaanuvaachedaM raamo raajIvalochanaH .. 6.. nadyaaH santaraNe kashchidupaayo vidyate na vaa . Uchuste vidyate naukaa sudR^iDhaa raghunandana .. 7.. taarayiShyaamahe yuShmaanvayameva kShaNaadiha . tato naavi samaaropya sItaaM raaghavalakShmaNau .. 8.. kShaNaatsantaarayaamaasurnadIM munikumaarakaaH . raamaabhinanditaaH sarve jagmuratrerathaashramam.h .. 9.. taavetya vipinaM ghoraM jhillIjha~Nkaaranaaditam.h . naanaamR^igagaNaakIrNaM si.nhavyaaghraadibhIShaNam.h .. 10.. raakShasairghorarUpaishcha sevitaM romaharShaNam.h . pravishya vipinaM ghoraM raamo lakShmaNamabravIt.h .. 11.. itaH paraM prayatnena gantavyaM sahitena me . dhanurguNena sa.nyojya sharaanapi kare dadhat.h .. 12.. agre yaasyaamyahaM pashchaattvamanvehi dhanurdhara . aavayormadhyagaa sItaa maayevaatmaparaatmanoH .. 13.. chakShushchaaraya sarvatra dR^iShTaM rakShobhayaM mahat.h . vidyate daNDakaaraNye shrutapUrvamarindama .. 14.. ityevaM bhaaShamaaNau tau jagmatuH saardhayojanam.h . tatraikaa puShkariNyaaste kahlaarakumudotpalaiH .. 15.. ambujaiH shItalodena shobhamaanaa vyadR^ishyata . tatsamIpamatho gatvaa pItvaa tatsalilaM shubham.h .. 16.. UShuste salilaabhyaase kShaNaM ChaayaamupaashritaaH . tato dadR^ishuraayaantaM mahaasattvaM bhayaanakam.h .. 17.. karaalada.nShTravadanaM bhIShayantaM svagarjitaiH . vaamaa.nse nyastashUlaagragrathitaanekamaanuSham.h .. 18.. bhakShayantaM gajavyaaghramahiShaM vanagocharam.h . jyaaropitaM dhanurdhR^itvaa raamo lakShmaNamabravIt.h .. 19.. pashya bhraatarmahaakaayo raakShaso.ayamupaagataH . aayaatyabhimukhaM no.agre bhIrUNaaM bhayamaavahan.h .. 20.. sajjIkR^itadhanustiShTha maa bhairjanakanandini . ityuktvaa baaNamaadaaya sthito raama ivaachalaH .. 21.. sa tu dR^iShTvaa ramaanaathaM lakShmaNaM jaanakIM tadaa . aTTahaasaM tataH kR^itvaa bhIShayannidamabravIt.h .. 22.. kau yuvaaM baaNatUNIrajaTaavalkaladhaariNau . muniveShadharau baalau strIsahaayau sudurmadau .. 23.. sundarau bata me vaktrapraviShTakavalopamau . kimarthamaagatau ghoraM vanaM vyaalaniShevitam.h .. 24.. shrutvaa rakShovacho raamaH smayamaana uvaacha tam.h . ahaM raamastvayaM bhraataa lakShmaNo mama sammataH .. 25.. eShaa sItaa mama praaNavallabhaa vayamaagataaH . pitR^ivaakyaM puraskR^itya shikShaNaarthaM bhavaadR^ishaam.h .. 26.. shrR^itvaa tadraamavachanamaTTahaasamathaakarot.h . vyaadaaya vaktraM baahubhyaaM shUlamaadaaya satvaraH .. 27.. maaM na jaanaasi raama tvaM viraadhaM lokavishrutam.h . madbhayaanmunayaH sarve tyaktvaa vanamito gatAH .. 28.. yadi jIvitumichChaasti tyaktvaa sItaaM niraayudhau . palaayata na chechChIghraM bhakShayaami yuvaamaham.h .. 29.. ityuktvaa raakShasaH sItaamaadaatumabhidudruve . raamashchichCheda tadbaahU shareNa prahasanniva .. 30.. tataH krodhaparItaatmaa vyaadaaya vikaTaM mukham.h . raamamabhyadravadraamashchichCheda paridhaavataH .. 31.. padadvyayaM viraadhasya tadadbhutamivaabhavat.h .. 32.. tataH sarpa ivaasyena grasituM raamamaapatat.h . tato.ardhachandraakaareNa baaNenaasya mahachChiraH .. 33.. chichCheda rudhiraugheNa papaata dharaNItale . tataH sItaa samaali~Ngya prashasha.nsa raghUttamam.h .. 34.. tato dundubhayo nedurdivi devagaNeritaaH . nanR^itushchaapsaraa hR^iShTaa jagurgandharvakinnaraaH .. 35.. viraadhakaayaadatisundaraakR^itiH vibhraajamaano vimalaambaraavR^itaH . prataptachaamIkarachaarubhUShaNo vyadR^ishyataagre gagane raviryathaa .. 36.. praNamya raamaM praNataartihaariNaM bhavapravaahoparamaM ghR^iNaakaram.h . praNamya bhUyaH praNanaama daNDavat.h prapannasarvaartiharaM prasannadhIH .. 37.. viraadha uvaacha shrIraama raajIvadalaayataakSha vidyaadharo.ahaM vimalaprakaashaH . durvaasasaakaaraNakopamUrtinaa shaptaH puraa so.adya vimochitastvayaa .. 38.. itaH paraM tvachcharaNaaravindayoH smR^itiH sadaa me.astu bhavopashaantaye . tvannaamasa~NkIrtanameva vaaNI karotu me karNapuTaM tvadIyam.h .. 39.. kathaamR^itaM paatu karadvayaM te paadaaravindaarchanameva kuryaat.h . shirashcha te paadayugapraNaamaM karotu nityaM bhavadIyamevam.h .. 40.. namastubhyaM bhagavate vishuddhaj~naanamUrtaye . aatmaaraamaaya raamaaya sItaaraamaaya vedhase .. 41.. prapannaM paahi maaM raama yaasyaami tvadanuj~nayaa . devalokaM raghushreShTha maayaa maaM maa vR^iNotu te .. 42.. iti vij~naapitastena prasanno raghunandanaH . dadau varaM tadaa prIto viraadhaaya mahaamatiH .. 43.. gachCha vidyaadharaasheShamaayaadoShaguNaa jitaaH . tvayaa maddarshanaatsadyo mukto j~naanavataaM varaH .. 44.. madbhaktidurlabhaa loke jaataa chenmuktidaa yataH . atastvaM bhaktisampannaH paraM yaahi mamaaj~nayaa .. 45.. raameNa rakShonidhanaM sughoraM shaapaadvimuktirvaradaanamevam.h . vidyaadharatvaM punareva labdhaM raamaM gR^iNanneti naro.akhilaarthaan.h .. 46.. iti shrImadadhyAtmarAmaayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe prathamaH sargaH .. 1.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. dvitIyaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha viraadhe svargate raamo lakShmaNena cha sItayaa . jagaama sharabha~Ngasya vanaM sarvasukhaavaham.h .. 1.. sharabha~Ngastato dR^iShTvaa raamaM saumitriNaa saha . aayaantaM sItayaa saardhaM sambhramaadutthitaH sudhIH .. 2.. abhigamya susampUjya viShTareShUpaveshayat.h . aatithyamakarotteShaaM kandamUlaphalaadibhiH .. 3.. prItyaaha sharabha~Ngo.api raamaM bhaktiparaayaNam.h . bahukaalamihaivaasaM tapase kR^itanishchayaH .. 4.. adya mattapasaa siddhaM yatpuNyaM bahu vidyate . tatsarvaM tava daasyaami tato muktiM vrajaamyahaM .. 5.. samarpya raamasya mahatsupuNyaphalaM viraktaH sharabha~NgayogI . chitiM samaarohayadaprameyaM raamaM sasItaM sahasaa praNamya .. 6.. dhyaaya.nshchiraM raamamasheShahR^itsthaM dUrvaadalashyaamalamambujaakSham.h . chIraambaraM snigdhajaTaakalaapaM sItaasahaayaM sahalakShmaNaM tam.h .. 7.. ko vaa dayaaluH smR^itakaamadhenuranyo jagatyaaM raghunaayakaadaho . smR^ito mayaa nityamananyabhaajaa j~naatvaa smR^itiM me svayameva yaataH .. 8.. pashyatvidaanIM devesho raamo daasharathiH prabhuH . dagdhvaa svadehaM gachChaami brahmalokamakalmaShaH .. 9.. ayodhyaadhipatirme.astu hR^idaye raaghavaH sadaa . yadvaamaa~Nke sthitaa sItaa meghasyeva taTillataa .. 10.. iti raamaM chiraM dhyaatvaa dR^iShTvaa cha purataH sthitam.h . prajvaalya sahasaa vahniM dagdhvaa pa~nchaatmakaM vapuH .. 11.. divyadehadharaH saakShaadyayau lokapateH padam.h . tato munigaNaaH sarve daNDakaaraNyavaasinaH . aajagmU raaghavaM draShTuM sharabha~Nganiveshanam.h .. 12.. dR^iShTvaa munisamUhaM taM jaanakIraamalakShmaNaaH . praNemuH sahasaa bhUmau maayaamaanuSharUpiNaH ..13.. aashIrbhirabhinandyaatha raamaM sarvahR^idi sthitam.h . UchuH praa~njalayaH sarve dhanurbaaNadharaM harim.h .. 14.. bhUmerbhaaraavataaraaya jaato.asi brahmaNaarthitaH . jaanImastvaaM hariM lakShmIM jaanakIM lakShmaNaM tathaa .. 15.. sheShaa.nshaM sha~Nkhachakre dve bharataM saanujaM tathaa . atashchaadau R^iShINaaM tvaM duHkhaM bhoktumihaarhasi .. 16.. aagachha yaamo munisevitaani vanaani sarvaaNi raghUttama kramaat.h . draShTuM sumitraasutajaanakIbhyaaM tadaa dayaasmaasu dR^iDhaa bhaviShyati .. 17.. iti vij~naapito raamaH kR^itaa~njalipuTairvibhuH . jagaama munibhiH saarthaM draShTuM munivanaani saH .. 18.. dadarsha tatra patitaanyanekaani sharaa.nsi saH . asthibhUtaani sarvatra raamo vachanamabravIt.h .. 19.. asthIni keShaametaani kimarthaM patitaani vai . tamUchurmunayo raama R^iNINAM mastakaani hi .. 20.. raakShasairbhakShitaanIsha pramattaanaaM samaadhitaH .. antaraayaM munInaaM te pashyanto.anucharanti hi .. 21.. shrutvaa vaakyaM munInaaM sa bhayadainyasamanvitam.h . pratij~naamakarodraamo vadhaayaasheSharakShasaam.h .. 22.. pUjyamaanaH sadaa tatra munibhirvanavaasibhiH . jaanakyaa sahito raamo lakShmaNena samanvitaH .. 23.. uvaasa katichittatra varShaaNi raghunandanaH . evaM krameNa sa.npashyannR^iShINaamaashramaanvibhuH .. 24.. sutIkShNasyaashramaM praagaatprakhyaatamR^iShisa~Nkulam.h . sarvartuguNasampannaM sarvakaalasukhaavaham.h .. 25.. raamamaagatamaakarNya sutIkShNaH svayamaagataH . agastyashiShyo raamasya mantropaasanatatparaH . vidhivatpUjayaamaasa bhaktyutkaNThitalochanaH .. 26.. sutIkShNa uvaacha tvanmantrajaapyahamanantaguNaaprameya sItaapate shivaviri~nchisamaashritaa~Nghre . sa.nsaarasindhutaraNaamalapotapaada raamaabhiraama satataM tava daasadaasaH .. 27.. maamadya sarvajagataamavigocharastvaM tvanmaayayaa sutakalatragR^ihaandhakUpe . magnaM nirIkShya malapudgalapiNDamoha paashaanubaddhahR^idayaM svayamaagato.asi .. 28.. tvaM sarvabhUtahR^idayeShu kR^itaalayopi tvanmantrajaapyavimukheShu tanoShi maayaam.h . tvanmantrasaadhanapareShvapayaati maayaa sevaanurUpaphalado.asi yathaa mahIpaH .. 29.. vishvasya sR^iShTilayasa.nsthitiheturekaH tvaM maayayaa triguNayaa vidhirIshaviShNU . bhaasIsha mohitadhiyaaM vividhaakR^itistvaM yadvadraviH salilapaatragato hyanekaH .. 30.. pratyakShato.adya bhavatashcharaNaaravindaM pashyaami raama tamasaH parataH sthitasya . dR^igrUpatasvamasataamavigocharo.api tvanmantrapUtahR^idayeShu sadaa prasannaH .. 31.. pashyaami raama tava rUpamarUpiNo.api maayaaviDambanakR^itaM sumanuShyaveShaM . kandarpakoTisubhagaM kamanIyachaapabaaNaM dayaardrahR^idayaM smitachaaruvaktraM .. 32.. sItaasametamajinaambaramapradhR^iShyaM saumitriNaa niyatasevitapaadapadmaM . nIlotpaladyutimanantaguNaM prashaantaM madbhaagadheyamanishaM praNamaami raamaM .. 33.. jaanantu raama tava rUpamasheShadesha kaalaadyupaadhirahitaM ghanachitprakaashaM . pratyakShato.adya mama gocharametadeva rUpaM vibhaatu hR^idaye na paraM vikaa~NkShe .. 34.. ityevaM stuvastasya raamaH susmitamabravIt.h . mune jaanaami te chittaM nirmalaM madupaasanaat.h .. 35.. ato.ahamaagato draShTuM madR^ite naanya saadhanaM . manmantropaasakaa loke maameva sharaNaM gataaH .. 36.. nirapekShaanaanyagataasteShaaM dR^ishyo.ahamanvahaM . stotrametatpaThedyastu tvatkR^itaM matpriyaM sadaa .. 37.. sadbhaktirme bhavettasya j~naanaM cha vimalaM bhavet.h . tvaM maamopaasanaadeva vimukto.asIha sarvataH .. 38.. dehaante mama saayujyaM lapsyase naatra sa.nshayaH . guruM te draShTumichChaami hyagastyaM muninaayakaM . ki~nchitkaalaM tatra vastuM mano me tvarayatyalaM .. 39.. sutIkShNo.api tathetyaaha shvo gamiShyasi raaghava . ahamapyaagamiShyaami chiraad.h dR^iShTo mahaamuniH .. 40.. atha prabhaate muninaa sameto raamaH sasItaH saha lakShmaNena . agastyasambhaaShaNalolamaanasaH shanairagastyaanujamandiraM yayau .. 41.. iti shrImadadhyAtmarAmaayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe dvitIyaH sargaH .. 2.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. tR^itIyaH sargaH .. atha raamaH sutIkShNena jaanakyaa lakShmaNena cha . agastyasyaanujasthaanaM madhyaahne samapadyata .. 1.. tena sampUjitaH samyagbhuktvaa mUlaphalaadikam.h . paredyuH praatarutthaaya jagmuste.agastyamaNDalam.h .. 2.. sarvartuphalapuShpaaDhyaM naanaamR^igagaNairyutam.h . pakShisa~Nghaishcha vividhairnaaditaM nandanopamam.h .. 3.. brahmarShibhirdevarShibhiH sevitaM munimandiraiH . sarvato.ala.NkR^itaM saakShaad.h brahmalokamivaaparam.h .. 4.. bahirevaashramasyaatha sthitvaa raamo.abravInmunim.h . sutIkShNa gachCha tvaM shIghramaagataM maaM nivedaya .. 5.. agastyamunivaryaaya sItayaa lakShmaNena cha . mahaaprasaada ityuktvaa sutIkShNaH prayayau guroH .. 6.. aashramaM tvarayaa tatra R^iShisa~NghasamaavR^itam.h . upaviShTaM raamabhaktairvisheSheNa samaayutam.h .. 7.. vyaakhyaataraamamantraarthashiShyebhyashchaatibhaktitaH . dR^iShTvaagastyaM munishreShThaM sutIkShNaH prayayau muneH .. 8.. daNDavatpraNipatyaaha vinayaavanataH sudhIH . raamo daasharathirbrahman.h sItayaa lakShmaNena cha . aagato darshanaarthaM te bahistiShThati saa~njaliH .. 9.. agastya uvaacha shIghramaanaya bhadraM te raamaM mama hR^idisthitam.h . tameva dhyaayamaano.ahaM kaa~NkShamaaNo.atra sa.nsthitaH .. 10.. ityuktvaa svayamutthaaya munibhiH sahito drutam.h . abhyagaatparayaa bhaktyaa gatvaa raamamathaabravIt.h .. 11.. aagachCha raama bhadraM te diShTyaa te.adya samaagamaH . priyaatithirmama praapto.asyadya me saphalaM dinam.h .. 12.. raamo.api munimaayaantaM dR^iShTvaa harShasamaakulaH . sItayaa lakShmaNenaapi daNDavatpatito bhuvi .. 13.. drutamutthaapya muniraaDraamamaali~Ngya bhaktitaH . tadgaatrasparshajaahlaadasravannetrajalaakulaH .. 14.. gR^ihItva karamekena kareNa raghunandanam.h . jagaama svaashramaM hR^iShTo manasaa munipu~NgavaH .. 15.. sukhopaviShTaM sampUjya pUjayaa bahuvistaram.h . bhojayitvaa yathaanyaayaM bhojyairvanyairanekadhaa .. 16.. sukhopaviShTamekaante raamaM shashinibhaananam.h . kR^itaa~njaliruvaachedamagastyo bhagavaanR^iShiH .. 17.. tvadaagamanamevaahaM pratIkShansamavasthitaH . yadaa kShIrasamudraante brahmaNaa praarthitaH puraa .. 18.. bhUmerbhaaraapanuttyarthaM raavaNasya vadhaaya cha . tadaadi darshanaakaa~NkShI tava raama tapashcharan.h . vasaami munibhiH saardhaM tvaameva parichintayan.h .. 19.. sR^iShTeH praageka evaasIrnirvikalpo.anupaadhikaH . tvadaashrayaa tvadviShayaa maayaa te shaktiruchyate .. 20.. tvaameva nirguNaM shaktiraavR^iNoti yadaa tadaa . avyaakR^itamiti praahurvedaantapariniShThitaaH .. 21.. mUlaprakR^itirityeke praahurmaayeti kechana . avidyaa sa.nsR^itirbandha ityaadi bahudhochyate .. 22.. tvayaa sa.nkShobhyamaaNaa saa mahattattvaM prasUyate . mahattattvaadaha~Nkaarastvayaa sa~nchoditaadabhUt.h .. 23.. aha~Nkaaro mahattattvasa.nvR^itastrividho.abhavat.h . saattviko raajasashchaiva taamasashcheti bhaNyate .. 24.. taamasaatsUkShmatanmaatraaNyaasan.h bhUtaanyataH param.h . sthUlaani kramasho raama kramottaraguNaani ha .. 25.. raajasaanIndriyaaNyeva saattvikaa devataa manaH . tebhyo.abhavatsUtrarUpaM li~NgaM sarvagataM mahat.h .. 26.. tato viraaT.h samutpannaH sthUlaad.h bhUtakadambakaat.h . viraajaH puruShaatsarvaM jagatsthaavaraja~Ngamam.h .. 27.. devatirya~NmanuShyaashcha kaalakarmakrameNa tu . tvaM rajoguNato brahmaa jagataH sarvakaaraNam.h .. 28.. sattvaadviShNustvamevaasya paalakaH sadbhiruchyate . laye rudrastvamevaasya tvanmaayaaguNabhedataH .. 29.. jaagratsvapnasuShuptyaakhyaa vR^ittayo buddhijairguNaiH . taasaaM vilakShaNo raama tvaM saakShI chinmayo.avyayaH .. 30.. sR^iShTilIlaaM yadaa kartumIhase raghunandana . a~NgIkaroShi maayaaM tvaM tadaa vai guNavaaniva .. 31.. raama maayaa dvidhaa bhaati vidyaavidyeti te sadaa . pravR^ittimaarganirataa avidyaavashavartinaH . nivR^ittimaarganirataa vedaantaarthavichaarakaaH .. 32.. tvadbhaktinirataa ye cha te vai vidyaamayaaH smR^itaa .. 33.. avidyaavashagaa ye tu nityaM sa.nsaariNaashcha te . vidyaabhyaasarataa ye tu nityamuktaasta eva hi .. 34.. loke tvadbhaktinirataastvanmantropaasakaashcha ye . vidyaa praadurbhavetteShaaM netareShaaM kadaachana .. 35.. atastvadbhaktisampannaa muktaa eva na sa.nshayaH . tvadbhaktyamR^itahInaanaaM mokShaH svapne.api no bhavet.h .. 36.. kiM raama bahunoktena saaraM ki~nchid.h bravImi te . saadhusa~Ngatirevaatra mokShaheturudaahR^itaa .. 37.. saadhavaH samachittaa ye niHspR^ihaa vigataiShiNaH . daantaaH prashaantaastvadbhaktaa nivR^ittaakhilakaamanaaH .. 38.. iShTapraaptivipattyoshcha samaaH sa~NgavivarjitaaH . sa.nnyastaakhilakarmaaNaH sarvadaa brahmatatparaaH .. 39.. yamaadiguNasampannaaH santuShTaa yena kenachit.h . satsa~Ngamo bhavedyarhi tvatkathaashravaNe ratiH .. 40.. samudeti tato bhaktistvayi raama sanaatane . tvadbhaktaavupapannaayaaM vij~naanaM vipulaM sphuTam.h .. 41.. udeti muktimaargo.ayamaadyashchaturasevitaH . tasmaadraaghava sadbhaktistvayi me premalakShaNaa .. 42.. sadaa bhUyaaddhare sa~NgastvadbhakteShu visheShataH . adya me saphalaM janma bhavatsandarshanaadabhUt.h .. 43.. adya me R^itavaH sarve babhUvuH saphalaaH prabho . dIrghakaalaM mayaa taptamananyamatinaa tapaH . tasyeha tapaso raama phalaM tava yadarchanam.h . 44.. sadaa me sItayaa saardhaM hR^idaye vasa raaghava . gachChatastiShThato vaapi smR^itiH syaanme sadaa tvayi .. 45.. iti stutvaa ramaanaathamagastyo munisattamaH . dadau chaapaM mahendreNa raamaarthe sthaapitaM puraa .. 46.. akShayyau baaNatUNIrau khaDgo ratnabhUShitaH . jahi raaghava bhUbhaarabhUtaM raakShasamaNDalam.h . yadarthamavatIrNo.asi maayayaa manujaakR^itiH .. 47.. ito yojanayugme tu puNyakaananamaNDitaH . asti pa~nchavaTInaamnaa aashramo gautamItaTe . netavyastatra te kaalaH sheSho raghukulodvaha .. 48.. tatraiva bahukaaryaaNi devaanaaM kuru satpate .. 49.. shrutvaa tadaagastyasubhaaShitaM vachaH stotram.h cha tattvaarthasamanvitaM vibhuH . muniM samaabhaaShya mudaanvito yayau pradarshitaM maargamasheShaviddhariH .. 50.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe tR^itIyaH sargaH .. 3.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. chaturthaH sargaH .. shrI mahaadeva uvaacha maarge vrajandadarshaatha shailashR^i~Ngamiva sthitam.h . vR^iddhaM jaTaayuShaM raamaH kimetaditi vismitaH .. 1.. dhanuraanaya saumitre raakShaso.ayaM puraH sthitaH . ityaaha lakShmaNaM raamo haniShyaamR^iShibhakShakam.h .. 2.. tatshrutvaa raamavachanaM gR^idhraraaD.h bhayapIDitaH . vadhaarho.ahaM na te raama pituste.ahaM priyaH sakhaa .. 3.. jaTaayurnaama bhadraM te gR^idhro.ahaM priyakR^ittava .. 4.. pa~nchavaTyaamahaM vatsye tavaiva priyakaamyayaa . mR^igayaayaaM kadaachittu priyaate lakShmaNe.api cha .. 5.. sItaa janakakanyaa me rakShitavyaa prayatnataH . shrutvaa tadgR^idhravachanaM raamaH sasnehamabravIt.h .. 6.. saadhu gR^idhra mahaaraaja tathaiva kuru me priyam.h . atraiva me samIpastho naatidUre vane vasan.h .. 7.. ityaamantritamaali~Ngya yayau pa~nchavaTIM prabhuH . lakShmaNena saha bhratraa sItayaa raghunandanaH .. 8.. gatvaa te gautamItIraM pa~nchavaTyaaM suvistaram.h . mandiraM kaarayaamaasa lakShmaNena subuddhinaa .. 9.. tatra te nyavasansarve ga~Ngaayaa uttare taTe . kadambapanasaamraadiphalavR^ikShasamaakule .. 10.. vivikte janasabaadhavarjite nIrujasthale . vinodayan.h janakajaaM lakShmaNena vipashchitaa .. 11.. adhyuvaasa sukhaM raamo devaloka ivaaparaH . kandamUlaphalaadIni lakShmaNo.anudinaM tayoH .. 12.. aanIya pradadau raamasevaatatparamaanasaH . dhanurbaaNadharo nityaM raatrau jaagarti sarvataH .. 13.. snaanaM kurvantyanudinaM trayaste gautamIjale . ubhayormadhyagaa sItaa kurute cha gamaagamau .. 14.. aanIya salilaM nityam.h lakShmaNaH prItamaanasaH . sevite.aharahaH prItyaa evamaasan.h sukhaM trayaH .. 15.. ekadaa lakShmaNo raamamekaante samupasthitam.h . vinayaavanato bhUtvaa paprachCha parameshvaram.h .. 16.. bhagavan.h shrotumichChaami mokShasyaikaantikIM gatim.h . tvattaH kamalapatraakSha sa.nkShepaadvaktumarhasi .. 17.. j~naanaM vij~naanasahitaM bhaktivairaagyabR^i.nhitam.h . aachakShva me raghushreShTha vaktaa naanyo.asti bhUtale .. 18.. shrIraama uvaacha shR^iNu vakShyaami vatsa guhyaadguhyataraM param.h . yadvij~naaya naro jahyaatsadyo vaikalpakaM bhramam.h .. 19.. aadau maayaasvarUpaM te vakShyaami tadanantaram.h . j~naanasya saadhanaM pashchaajj~naana vij~naanasa.nyutam.h .. 20.. j~neyaM cha paramaatmaanaM yajj~naatvaa muchyate bhayaat.h . anaatmani sharIraadaavaatmabuddhistu yaa bhavet.h .. 21.. saiva maayaa tayaivaasau sa.nsaaraH parikalpyate . rUpe dve nishchite pUrve maayaayaaH kulanandana .. 22.. vikShepaavaraNe tatra prathamaM kalpayejjagat.h . li~NgaadyabrahmaparyantaM sthUlasUkShmavibhedataH .. 23.. aparaM tvakhilaM j~naanarUpamaavR^itya tiShThati . maayayaa kalpitaM vishvaM paramaatmani kevale .. 24.. rajjau bhuja~Ngavadbhraantyaa vichaare naasti ki~nchana . shrUyate dR^ishyate yadyatsmaryate vaa naraiH sadaa .. 25.. asadeva hi tatsarvaM yathaa svapnamanorathau . deha eva hi sa.nsaaravR^ikShamUlaM dR^iDhaM smR^itam.h .. 26.. tanmUlaH putra daaraadibandhaH kiM te.anyathaatmanaH .. 27.. dehastu sthUlabhUtaanaaM pa~ncha tanmaatrapa~nchakam.h . aha.nkaarashcha buddhishcha indriyaaNi tathaa dasha .. 28.. chidaabhaaso manashchaiva mUlaprakR^itireva cha . etatkShetramiti j~neyaM deha ityabhidhIyate .. 29.. etairvilakShaNo jIvaH paramaatmaa niraamayaH . tasya jIvasya vij~naane saadhanaanyapi me shR^iNu .. 30.. jIvashcha paramaatmaa cha paryaayo naatra bhedadhIH . maanaabhaavastathaa dambhahi.nsaadiparivarjanam.h .. 31.. paraakShepaadisahanaM sarvatraavakrataa tathaa . manovaakkaayasadbhaktyaa sadguroH parisevanam.h .. 32.. baahyaabhyantarasa.nshuddhiH sthirataa satkriyaadiShu . manovaakkaayadaNDashcha viShayeShu nirIhataa .. 33.. niraha~Nkaarataa janmajaraadyaalochanaM tathaa . asktiH snehashUnyatvaM putradaaradhanaadiShu .. 34.. iShTaaniShTagame nityaM chittasya samataa tathaa . mayi sarvaatmake raame hyananyaviShayaa matiH .. 35.. janasambaadharahitashuddhadeshaniShevaNam.h . praakR^itairjanasa~Nghaishcha hyaratiH sarvadaa bhavet.h .. 36.. aatmaj~naane sadodyogo vedaantaarthaavalokanam.h . uktairetairbhavejj~naanaM viparItairviparyayaa .. 37.. buddhipraaNamanodehaaha.nkR^itibhyo vilakShaNaH . chidaatmaahaM nityashuddho buddha eveti nishchayam.h .. 38.. yena j~naanena sa.nvitte tajj~naanaM nishchitaM cha me . vijj~naanaM cha tadaivaitatsaakShaadanubhavedyadaa .. 39.. aatmaa sarvatra pUrNaH syaachchidaanandaatmako.avyayaH . buddhyaadyupaadhirahitaH pariNaamaadivarjitaH .. 40.. svaprakaashena dehaadIn.h bhaasayannanapaavR^itaH . eka evaadvitIyashcha satyaj~naanaadilakShaNaH .. 41.. asa~NgaH svaprabho draShTaa vij~naanenaavagamyate . aachaaryashaastropadeshaadyaikyaj~naanaM yadaa bhavet.h .. 42.. aatmanorjIvaparayormUlaavidyaa tadaiva hi . lIyate kaaryakaraNaiH sahaiva paramaatmani .. 43.. saavasthaa muktirityuktaa hyupachaaro.ayamaatmani . idaM mokShasvarUpaM te kathitaM raghunandana .. 44.. j~naanavij~naanavairaagyasahitaM me paraatmanaH . kintvetaddurlabhaM manyemadbhaktivimukhaatmanaam.h .. 45.. chakShuShmataamapi tathaa raatrau samya~N.h na dR^ishyate . padaM dIpasametaanaaM dR^ishyate samyageva hi .. 46.. evaM madbhaktiyuktaanaamaatmaa samyak.h prakaashate . madbhakteH kaaraNaM ki~nchidvakShyaami shR^iNu tattvataH .. 47.. madbhaktasa~Ngo matsevaa madbhaktaanaaM nirantaraM . ekaadashyupavaasaadi mama parvaanumodanam.h .. 48.. matkathaashravaNe paaThe vyaakhyaane sarvadaa ratiH . matpUjaapariniShThaa cha mama naamaanukIrtanam.h .. 49.. evaM satatayuktaanaaM bhaktiravyabhichaariNI . mayi sa~njaayate nityaM tataH kimavashiShyate .. 50.. ato madbhaktiyuktasya j~naanaM vij~naanameva cha . vairaagyaM cha bhavechChIghraM tato muktimavaapnuyaat.h .. 51.. kathitaM sarvametatte tava prashnaanusaarataH . asminmanaH samaadhaaya yastiShThetsa tu muktibhaak.h .. 52.. na vaktavyamidaM yatnaanmadbhaktivimukhaaya hi . madbhaktaaya pradaatavyamaahUyaapi prayatnataH .. 53.. ya idaM tu paThennityaM shraddhaabhaktisamanvitaH . aj~naanapaTaladhvaantaM vidhUya parimuchyate .. 54.. bhaktaanaaM mama yoginaaM suvimalasvaantaatishaantaatmanaa.N matsevaabhirataatmanaaM cha vimalaj~naanaatmanaaM sarvadaa . sa~NgaM yaH kurute sadodyatamatistatsevanaananyadhIH mokShastasya kare sthito.ahamanishaM dR^ishyo bhave naanyathaa .. 55.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe chaturthaH sargaH .. 4.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. pa~nchamaH sargaH .. shrI mahaadeva uvaacha tasmin.h kaale mahaaraNye raakShasI kaamarUpiNI . vichachaara mahaasattvaa janasthaananivaasinI .. 1.. ekadaa gautamItIre pa~nchavaTyaaM samIpataH . padmavajraa~Nkushaa~Ngaani padaani jagatIpateH .. 2.. dR^iShTvaa kaamaparItaatmaa paadasaundaryamohitaa . pashyantI saa shanairaayaadraaghavasya niveshanam.h .. 3.. tatra saa taM ramaanaathaM sItayaa saha sa.nsthitam.h . kandarpasadR^ishaM raamaM dR^iShTvaa kaamavimohitaa .. 4.. raakShasI raaghavaM praaha kasya tvaM kaH kimaashrame . yukto jaTaavalkalaadyaiH saadhyaM kiM te.atra mevada .. 5.. ahaM shUrpaNakhaa naama raakShasI kaamarUpiNI . bhaginI raakShasendrasya raavaNasya mahaatmanaH .. 6.. khareNa sahitaa bhraatraa vasaamyatraiva kaanane . raaj~naa dattaM cha me sarvaM munibhakShaa vasaamyahaM .. 7.. tvaaM tu veditumichChaami vada me vadataaM vara . taamaaha raamanaamaahamayodhyaadhipateH sutaH .. 8.. eShaa me sundarI bhaaryaa sItaa janakanandinI . sa tu bhraatraa kanIyaanmelakShmaNo.stIvasundaraH .. 9.. kiM kR^ityaM te mayaa brUhi kaaryaM bhuvanasundari . iti raamavachaH shrutvaa kaamaartaa saabravIdidam.h .. 10.. ehi raama mayaa saardhaM ramasva girikaanane . kaamaartaahaM na shaknomi tyaktuM tvaaM kamalekShaNam.h .. 11.. raamaH sItaaM kaTaakSheNa pashyan.h sasmitamabravIt.h . bhaaryaa mamaiShaa kalyaaNI vidyate hyanapaayinI .. 12.. tvaM tu saapatnyaduHkhena kathaM sthaasyasi sundari . bahiraaste mama bhraataa lakShmaNo.atIva sundaraH .. 13.. tavaanurUpo bhavitaa patistenaiva sa~nchara . ityuktvaa lakShmaNaM praaha patirme bhava sundara .. 14.. bhraaturaaj~naaM puraskR^itya sa~NgachChaavo.adya maa chiram.h . ityaaha raakShasI ghoraa lakShmaNaM kaamamohitaa .. 15.. taamaaha lakShmaNaH saadhvi daaso.ahaM tasya dhImataH . daasI bhaviShyasi tvaM tu tato duHkhataraM nu kim.h .. 16.. tameva gachCha bhadraM te sa tu raajaakhileshvaraH . tatshrutvaa punarapyaagaadraaghavaM duShTamaanasaa .. 17.. krodhaadraama kimarthaM maaM bhraamayasyanavasthitaH . idaanImeva taaM sItaaM bhakShayaami tavaagrataH .. 18.. ityuktvaa vikaTaakaraa jaanakImanudhaavati . tato raamaaj~nayaa khaDgamaadaaya parigR^ihya taam.h .. 19.. chichCheda naasaaM karNau cha lakShmaNo.alaghuvikramaH . tato ghoradhvaniM kR^itvaa rudhiraakttavapurdrutam.h .. 20.. krandamaanaa papaataagre kharasya paruShaakSharA . kimetaditi taamaaha kharaH kharataraakSharaH .. 21.. kenaivaM kaaritaasi tvaM mR^ityorvaktraanuvartinaa . vada me taM vadhiShyaami kaalakalpamapi kShaNaat.h .. 22.. tamaaha raakShasI raamaH sItaalakShmaNasa.nyutaH . daNDakaM nirbhayaM kurvannaaste godaavarItaTe .. 23.. maamevaM kR^itavaa.nstasya bhraataa tenaiva choditaH . yadi tvaM kulajaato.asi vIro.asi jahi tau ripU .. 24.. tayostu rudhiraM paasye bhakShayaitau sudurmadau . no chetpraaNaanparityajya yaasyaami yamasaadanam.h .. 25.. tatshrutvaa tvaritaM praagaatkharaH krodhena mUrchChitaH . chaturdasha sahasraaNi rakShasaaM bhImakarmaNaam.h .. 26.. chodayaamaasa raamasya samIpaM vadhakaa~NkShayaa . kharasya trishiraashchaiva dUShaNashchaiva raakShasaH .. 27.. sarve raamaM yayuH shIghraM naanaapraharaNodyutaaH . shrutvaa kolaahalaM teShaaM raamaH saumitrimabravIt.h .. 28.. shrUyate vipulaH shabdo nUnamaayaanti raakShasaaH . bhaviShyati mahadyuddhaM nUnamadya mayaa saha .. 29.. sItaaM nItvaa guhaaM gatvaa tatra tiShTha mahaabala . hantumichChaamyahaM sarvaan.h raakShasaan.h ghorarUpiNaH .. 30.. atra ki~nchinna vaktavyaM shaapito.asi mamopari . tatheti sItaamaadaaya lakShmaNo gahvaraM yayau .. 31.. raamaH parikaraM bhaddhvaa dhanuraadaaya niShThuram.h . tUNIraavakShayasharau baddhvaayatto.abhavatprabhuH .. 32.. tata aagatya rakShaa.nsi raamasyopari chikShipuH . aayudhaani vichitraaNi paaShaaNaanpaadapaanapi .. 33.. taani chichCheda raamo.api lIlayaa tilashaH kShaNaat.h . tato baaNasahasreNa hatvaa taan.h sarvaraakShasaan.h .. 34.. kharaM trishirasaM chaiva dUShaNaM chaiva raakShasam.h . jaghaana praharaardhena sarvaaneva raghUttamaH .. 35.. lakShmaNo.api guhaamadhyaatsItaamaadaaya raaghave . samarpya raakShasaandR^iShTvaa hataanvismayamaayayau .. 36.. sItaa raamaM samaali~Ngya prasannamukhapa~Nkajaa . shastravraNaani chaa~NgeShu mamaarja janakaatmajaa .. 37.. saapi dudraava dR^iShTvaa taanhataan.h raakShasapu~Ngavaan.h . la~NkaaM gatvaa sabhaamadhye kroshantI paadasannidhau .. 38.. raavaNasya papaatorvyaaM bhaginI tasya rakShasaH . dR^iShTvaa taaM raavaNaH praaha bhaginIM bhayavihvalaam.h .. 39.. uttiShThottiShTha vatse tvaM virUpakaraNaM tava . kR^itaM shakreNa vaa bhadre yamena varuNena vaa .. 40.. kubereNaathavaa brUhi bhasmIkuryaaM kShaNena tam.h . raakShasI tamuvaachedaM tvaM pramatto vimUDhadhIH .. 41.. paanaasaktaH strIvijitaH ShaNDhaH sarvatra lakShyase . chaarachakShUrvihInastvaM kathaM raajaa bhaviShyasi .. 42.. kharashcha nihataH sa~Nkhye dUShaNastrishiraastathaa . chaturdasha sahastraaNi raakShasaanaaM mahaatmanaam.h .. 43.. nihataani kShaNenaiva raameNaasurashatruNaa . janasthaanamasheSheNa munInaaM nirbhayaM kR^itam.h . na jaanaasi vimUDhastvamata eva mayochyate .. 44.. raavaNa uvaacha ko vaa raamaH kimarthaM vaa kathaM tenaasuraa hataaH . samyakkathaya me teShaaM mUlaghaataM karomyaham.h .. 45.. shUrpaNakhovaacha janasthaanaadahaM yaataa kadaachit.h gautamItaTe . tatra pa~nchavaTI naama puraa munijanaashrayaa .. 46.. tatraashrame mayaa dR^iShTo raamo raajIvalochanaH . dhanurbaaNadharaH shrImaan.h jaTaavalkalamaNDitaH .. 47.. kanIyaananujastasya lakShmaNo.api tathaavidhaH . tasya bhaaryaa vishaalaakShI rUpiNI shrIrivaaparaa .. 48.. devagandharvanaagaanaaM manuShyaaNaaM tathaavidhaa . na dR^iShTaa na shrutaa raajandyotayantI vanaM shubhaa .. 49.. aanetumahamudyuktaa taaM bhaaryaarthaM tavaanagha . lakShmaNo naama tadbhraataa chichCheda mama naasikaam.h .. 50.. karNau cha noditastena raameNa sa mahaabalaH . tato.ahamatiduHkhena rudatI kharamanvagaam.h .. 51.. so.api raamaM samaasaadya yuddhaM raakShasayUthapaiH . ataH kShaNena raameNa tenaiva balashaalinaa .. 52.. sarve tena vinaShTaa vai raakShasaa bhImavikramaaH . yadi raamo manaH kuryaattrailokyaM nimiShaardhataH .. 53.. bhasmIkuryaanna sandeha iti bhaati mama prabho . yadi saa tava bhaaryaa syaatsaphalaM tava jIvitam.h .. 54.. ato yatastava raajendra yathaa te vallabhaa bhavet.h . sItaa raajIvapatraakShI sarvalokaikasundarI .. 55.. saakShaadraamasya purataH sthaatuM tvaM na kShamaH prabho . maayayaa mohayitvaa tu praapsyase taaM raghUttamam.h .. 56.. shrutvaa tatsUktavaakyaishcha daanamaanaadibhistathaa . aashvaasya bhaginIM raajaa pravivesha svakaM gR^iham.h . tatra chintaaparo bhUtvaa nidraaM raatrau na labdhavaan.h .. 57.. ekena raameNa kathaM manuShyamaatreNa naShTaH sabalaH kharo me . bhraataa kathaM me balavIryadarpayuto vinaShTo bata raaghaveNa .. 58.. yadvaa na raamo manujaH paresho maaM hantukaamaH sabalaM balaughaiH . sampraarthito.ayaM druhiNenapUrvaM manuShyarUpo.adya raghoH kule.abhUt.h .. 59.. vadhyo yadi syaaM paramaatmanaahaM vaikuNTharaajyaM paripaalaye.aham.h . no chedidaM raakShasaraajyameva bhokShye chiraM raamamato vrajaami .. 60.. itthaM vichintyaakhilaraakShasendro raamaM viditvaa parameshvaraM hariM . virodhabuddhyaiva hariM prayaami drutaM na bhaktyaa bhagavaan.h prasIdet.h .. 61.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe pa~nchamaH sargaH .. 5.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. ShaShThaH sargaH .. vichintyaivaM nishaayaaM sa prabhaate rathamaasthitaH . raavaNo manasaa kaaryamekaM nishchitya buddhimaan.h .. 1.. yayau maarIchasadanaM paraM paaramudanvataH . maarIchastatra munivajjaTaavalkaladhaarakaH .. 2.. dhyaayan.h hR^idi paraatmaanaM nirguNaM guNabhaasakam.h . samaadhivirame.apashyadraavaNaM gR^ihamaagatam.h .. 3.. drutamutthaya chaali~Ngya pUjayitvaa yathaavidhi . kR^itaatithyaM sukhaasInaM maarIcho vaakyamabravIt.h .. 4.. samaagamanametatte rathenaikena raavaNa . chintaapara ivaabhaasi hR^idi kaaryaM vichintayan.h .. 5.. brUhi me na hi gopyaM chetkaravaaNi tava priyam.h . nyaayyaM chedbrUhi raajendra vR^ijinaM maaM spR^ishennahi .. 6.. raavaNa uvaacha asti raajaa dasharathaH saaketaadhipatiH kila . raamanaamaa sutastasya jyeShThaM satyaparaakramaH .. 7.. vivaasayaamaasa sutaM vanaM vanajanapriyam.h . bhaaryayaa sahitaM bhraatraa lakShmaNena samanvitam.h .. 8.. sa aaste vipine ghore pa~nchavaTyaashrame shubhe . tasya bhaaryaa vishaalaakShI sItaa lokavimohinI .. 9.. raamo niraparaadhaanme raakShasaan.h bhImavikramaan.h . kharaM cha hatvaa vipine sukhamaaste.atinirbhayaH .. 10.. bhaginyaaH shUrpaNakhaayaa nirdoShaayaashcha naasikaam.h . karNau chichCheda duShTaatmaa vane tiShThati nirbhayaH .. 11.. atastvayaa sahaayena gatvaa tatpraaNavallabhaam.h . aanayiShyaami vipine rahite raaghaveNa taam.h .. 12.. tvaM tu maayaamR^igo bhUtvaa hyaashramaadapaneShyasi . raamaM cha lakShmaNaM chaiva tadaa sItaaM haraamyaham.h .. 13.. tvaM tu taavatsahaayaM me kR^itvaa sthaasyasi pUrvavat.h . ityevaM bhaaShamaaNaM taM raavaNaM vIkShya vismitaH .. 14.. kenedamupadiShTaM te mUlaghaatakaraM vachaH . sa eva shatrurvadhyashcha yastvannaashaM pratIkShate .. 15.. raamasya pauruShaM smR^itvaa chittamadyaapi raavaNa . baalo.api maaM kaushikasya yaj~nasa.nrakShaNaaya saH .. 16.. aagatastviShuNaikena paatayaamaasa saagare . yojanaanaaM shataM raamastadaadi bhayavihvalaH .. 17.. smR^itvaa smR^itvaa tadevaahaM raamaM pashyaami sarvataH .. 18.. daNDake.api punarapyahaM vane pUrvavairamanuchintayan.h hR^idi . tIkShNa shR^i~NgamR^igarUpamekadaa maadR^ishairbahubhiraavR^ito.abhyayaam.h .. 19.. raaghavaM janakajaasamanvitaM lakShmaNena sahitaM tvaraanvitaH . aagato.ahamatha hantumudyato maaM vilokya sharamekamakShipat.h .. 20.. tena viddhahR^idayo.ahamudbhraman.h raakShasendra patito.asmi saagare . tatprabhR^ityahamidaM samaashritaH sthaanamUrjitamidaM bhayaarditaH .. 21.. raamameva satataM vibhaavaye bhItabhIta iva bhogaraashitaH . raajaratnaramaNIrathaadikaM shrotrayoryadi gataM bhayaM bhavet.h .. 22.. raama aagata ihetisha~Nkayaa baahyakaaryamapi sarvamatyajam.h . nidrayaa parivR^ito yadaa svape raamameva manasaanuchintayan.h .. 23.. svapnadR^iShTigataraaghavaM tadaa bodhito vigatanidraa aasthitaH . tadbhavaapi vimuchya chaagrahaM raaghavaM prati gR^ihaM prayaahi bhoH .. 24.. rakSha raakShasakulaM chiraagataM tatsmR^itau sakalameva nashyati . tava hitaM vadato mama bhaaShitaM parigR^ihaaNa paraatmani raaghave . tyaja virodhamatiM bhaja bhaktitaH paramakaaruNiko raghunandanaH .. 25.. ahamasheShamidaM munivaakyataH ashR^iNavamaadiyuge parameshvaraH . brahmaNaarthita uvaacha taM hariH kiM tavepsitamahaM karavaaNi tat.h .. 26.. brahmaNoktamaravindalochana tvaM prayaahi bhuvi maanuShaM vapuH . dasharathaatmajabhaavama~njasaa jahi ripuM dashakandharaM hare .. 27.. ato na maanuSho raamaH saakShaannaaraayaNo.avyayaH . maayaamaanuShaveSheNa vanaM yaato.atinirbhayaH .. 28.. bhUbhaaraharaNaarthaaya gachCha taata gR^ihaM sukham.h . shrutvaa maarIchavachanaM raavaNaH pratyabhaaShata .. 29.. paramaatmaa yadaa raamaH praarthito brahmaNaa kila . maaM hantuM maanuSho bhUtvaa yatnaadiha samaagataH .. 30.. kariShyatyachiraadeva satyasa~Nkalpa IshvaraH . ato.ahaM yatnataH sItaamaaneShyaamyeva raaghavaat.h .. 31.. vadhe praapte raNe vIra praapsyaami paramaM padam.h . yadvaa raamaM raNe hatvaa sItAM praapsyaami nirbhayaH .. 32.. taduttiShTha mahaabhaaga vichitramR^igarUpadhR^ik.h . raamaM salakShmaNaM shIghramaashramaadatidUrataH .. 33.. aakramya gachCha tvaM shIghraM sukhaM tiShTha yathaa puraa . ataH paraM chedyatki~nchidbhaaShase madvibhIShaNam.h .. 34.. haniShyaamyasinaanena tvaamatraiva na sa.nshayaH . maarIchastadvachaH shrutvaa svaatmanyevaanvachintayat.h .. 35.. yadi maaM raaghavo hanyaattadaa mukto bhavaarNavaat.h . maaM hanyaadyadi chedduShTastadaa me nirayo dhruvam.h .. 36.. iti nishchitya maraNaM raamaadutthaaya vegataH . abravIdraavaNaM raajankaromyaaj~naaM tava prabho .. 37.. ityuktvaa rathamaasthaaya gato raamaashramaM prati . shudvajaambUnadaprakhyo mR^igo.abhUdraupyabindukaH .. 38.. ratnashR^i~Ngo maNikhuro nIlaratnavilochanaH . vidyutprabho vimugdhaasyo vichachaara vanaantare .. 39.. raamaashramapadasyaante sItaadR^iShTipathe charan.h .. 40.. kShaNaM cha dhaavatyavatiShThate kShaNaM samIpamaagatya punarbhayaavR^itaH . evaM sa maayaamR^igaveSharUpadhR^ik.h chachaara sItAM parimohayankhalaH .. 41.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe ShaShThaH sargaH .. 6.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. saptamaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha atha raamo.api tatsarvaM j~naatvaa raavaNachEShTitam.h . uvaacha sItaamekaante shR^iNu jaanaki me vachaH .. 1.. raavaNo bhikShurUpeNa aagamiShyati te.antikam.h . tvaM tu ChaayaaM tvadaakaaraaM sthaapayitvoTaje visha .. 2.. agnaavadR^ishyarUpeNa varShaM tiShTha mamaaj~nayaa . raavaNasya vadhaante maaM pUrvavatpraapsyase shubhe .. 3.. shrutvaa raamoditaM vaakyaM saapi tatra tathaakarot.h . maayaasItaaM bahiH sthaapya svayamantardadhe.anale .. 4.. maayaasItaa tadaapashyanmR^igaM maayaavinirmitam.h . hasantI raamamabhyetya provaacha vinayaanvitaa .. 5.. pashya raama mR^igaM chitraM kaanakaM ratnabhUShitam.h . vichitrabindubhiryuktaM charantamakutobhayam.h . baddhvaa dehi mama krIDaamR^igo bhavatu sundaraH .. 6.. tatheti dhanuraadaaya gachChan.h lakShmaNamabravIt.h . rakSha tvamatiyatnena sItAM matpraaNavallabhaam.h .. 7.. maayinaH santi vipine raakShasaa ghoradarshanaaH . ato.atraavahitaH saadhvIM rakSha sItaamaninditaam.h .. 8.. lakShmaNo raamamaahedaM devaayaM mR^igarUpadhR^ik.h . maarIcho.atra na sandeha eva.nbhUto mR^igaH kutaH .. 9.. shrIraama uvaacha yadi maarIcha evaayaM tadaa hanmi na sa.nshayaH . mR^igashvedaanayiShyaami sItaavishramahetave .. 10.. gamiShyaami mR^igaM baddhvaa hyaanayiShyaami satvaraH . tvaM prayatnena santiShTha sItaasa.nrakShaNodyataH .. 11.. ityuktvaa prayayau raamo maayaamR^igamanudrutaH . maayaa yathaashrayaa lokamohinI jagadaakR^itiH .. 12.. nirvikaarashchidaatmaapi pUrNo.api mR^igamanvagaat.h . bhaktaanukampI bhagavaaniti satyaM vacho hariH .. 13.. kartuM sItaapriyaarthaaya jaanannapi mR^igaM yayau . anyathaa pUrNakaamasya raamasya viditaatmanaH .. 14.. mR^igeNa vaa striyaa vaapi kiM kaaryaM paramaatmanaH .. 15. kadaachid.h dR^ishyate.abhyaashe kShaNaM dhaavati lIyate . dR^ishyate cha tato dUraadevaM raamamapaaharat.h . tato raamo.api vij~naaya raakShaso.ayamiti sphuTam.h .. 16.. vivyaadha sharamaadaaya raakShasaM mR^igarUpiNam.h . papaata rudhiraaktaasyaa maarIchaH pUrvarUpadhR^ik.h .. 17.. haa hato.asmi mahaabaaho traahi lakShmaNa maaM drutam.h . ityuktvaa raamavadvaachaa papaata rudhiraashanaH .. 18.. yannaamaaj~no.api maraNe smR^itvaa tatsaamyamaapnuyaat.h . kimutaagre hariM pashya.nstenaiva nihato.asuraH .. 19.. taddehaadutthitaM tejaH sarvalokasya pashyataH . raamamevaavishaddevaa vismayaM paramaM yayuH .. 20.. kiM karma kR^itvaa kiM praaptaH paatakI munihi.nsakaH . athavaa raaghavasyaayaM mahimaa naatra sa.nshayaH .. 21.. raamabaaNena sa.nviddhaH pUrvaM raamamanusmaran.h . bhayaatsarvaM parityajya gR^ihavittaadikaM cha yat.h .. 22.. hR^idi raamaM sadaa dhyaatvaa nirdhUtaasheShakalmaShaH . ante raameNa nihataH pashyan.h raamamavaapa saH .. 23.. dvijo vaa raakShaso vaapi paapI vaa dhaarmiko.api vaa . tvajankalevaraM raamaM smR^itvaa yaati paraM padam.h .. 24.. iti te.anyonyamaabhaaShya tato devaa divaM yayuH .. 25.. raamastachchintayaamaasa mriyamaaNo.asuraadhamaH . haa lakShmaNeti madvaakyamanukurvanmamaara kim.h . shrutvaa madvaakyasadR^ishaM vaakyaM sItaapi kiM bhavet.h .. 26.. iti chintaaparItaatmaa raamo dUraannyavartata .. 27.. sItaa tadbhaaShitaM shrutvaa maarIchasya duraatmanaH . bhItaatiduHkhasa.nvignaa lakShmaNaM tvidamabravIt.h . gachCha lakShmaNa vegena bhraataa te.asurapIDitaH .. 28.. haa lakShmaNeti vachanaM bhraatuste na shR^iNoShi kim.h . taamaaha lakShmaNo devi raamavaakyaM na tadbhavet.h .. 29.. yaH kashchidraakShaso devi mriyamaaNo.abravIdvachaH . raamastrailokyamapi yaH kruddho naashayati kShaNaat.h .. 30.. sa kathaM dInavachanaM bhaaShite.amarapUjitaH . kruddhaa lakShmaNamaalokya sItaa baaShpavilochanaa .. 31.. praaha lakShmaNa durbuddhe bhraaturvyasanamichChasi . preShito bharatenaiva raamanaashaabhikaa~NkShiNaa .. 32.. maaM netumaagato.asi tvaM raamanaasha upasthite . na praapsyase tvaM maamadya pashya praaNaa.nstyajaamyaham.h .. 33.. na jaanaatIdR^ishaM raamastvaaM bhaaryaaharaNodyatam.h . raamaadanyaM na spR^ishaami tvaaM vaa bharatameva vaa .. 34.. ityuktvaa vadhyamaanaa saa svabaahubhyaaM ruroda ha . tatshrutvaa lakShmaNaH karNo pidhaayaatIva duHkhitaH .. 35.. maamevaM bhaaShase chaNDi dhik.h tvaaM naashamupaiShyasi . ityuktvaa vanadevIbhyaH samarpya janakaatmajaam.h .. 36.. yayau duHkhaatisa.nvigno raamameva shanaiH shanaiH . tato.antaraM samaalokya raavaNo bhikShuveShadhR^ik.h .. 37.. sItaasamIpamaagamat.h sphuraddaNDakamaNDaluH . sItaa tamavalokyaashu natvaa sampUjya bhaktitaH .. 38.. kandamUlaphalaadIni dattvaa svaagatamabravIt.h . mune bhu~NkShva phalaadIni vishramasva yathaasukham.h .. 39.. idaanImeva bhartaa me hyaagamiShyasi te priyam.h . kariShyati visheSheNa tiShTha tvaM yadi rochate .. 40.. bhikSharuvaacha kaa tvaM kamalapatraakShi ko vaa bhartaa tavaanaghe . kimarthamatra te vaaso vani raakShasasevite . brUhi bhadre tataH sarvaM svavR^ittaantaM nivedaye .. 41.. sItovaacha ayodhyaadhipatiH shrImaan.h raajaa dasharatho mahaan.h . tasya jyeShThaH suto raamaH sarvalakShaNalakShitaH .. 42.. tasyaahaM dharmataH patnI sItaa janakanandinI . tasya bhraataa kanIyaa.nshch lakShmaNo bhraatR^ivatsalaH .. 43.. pituraaj~naaM puraskR^itya daNDake vastumaagataH . chaturdasha samaastvaaM tu j~naatumichChaami me vada .. 44.. bhikSharuvaacha paulastyatanayo.ahaM tu raavaNo raakShasaadhipaH . tvatkaamaparitapto.ahaM tvaaM netuM puramaagataH .. 45.. muniveSheNa raameNa kiM kariShyasi maaM bhaja . bhu~NkShva bhogaanmayaa saardhaM tyaja duHkhaM vanodbhavam.h .. 46.. shrutvaa tadvachanaM sItaa bhItaa ki~nchiduvaacha tam.h . yadyevaM bhaaShase maaM tvaM naashameShyasi raaghavaat.h .. 47.. aagamiShyati raamo.api kShaNaM tiShTha sahaanujaH . maaM ko dharShayituM shakto harerbhaaryaaM shasho yathaa .. 48.. raamabaaNairvibhinnastvaM patiShyasi mahItale .. 49.. iti sItaavachaH shrutvaa raavaNaH krodhamUrchChitaH . svarUpaM darshayaamaasa mahaaparvatasannibham.h . dashaasyaM vi.nshatibhujaM kaalameghasamadyutim.h .. 50.. taddR^iShTvaa vanadevyashcha bhUtaani cha vitatrasuH . tato vidaarya dharaNIM nakhairuddhR^itya baahubhiH .. 51.. tolayitvaa rathe kShiptvaa yayau kShipraM vihaayasaa . haa raama haa lakShmaNeti rudatI janakaatmajaa .. 52.. bhayodvignamanaa dInaa pashyantI bhuvameva saa . shrutvaa tatkranditaM dInaM sItaayaaH pakShisattamaH .. 53.. jaTaayurutthitaH shIghraM nagaagraattIkShNatuNDakaH . tiShTha tiShTheti taM praaha ko gachChati mamaagrataH .. 54.. muShitvaa lokanaathasya bhaaryaaM shUnyaadvanaalayaat.h . shunako mantrapUtaM tvaM puroDaashamivaadhvare .. 55.. ityuktvaa tIkShNatuNDena chUrNayaamaasa tadratham.h . vaahaanbibheda paadaabhyaaM chUrNayaamaasa taddhanuH .. 56.. tataH sItaaM parityajya raavaNaH khaDgamaadade . chichCheda pakShau saamarShaH pakShiraajasya dhImataH .. 57.. papaata ki~nchichCheSheNa praaNena bhuvi pakShiraat.h . punaranyarathenaashu sItaamaadaaya raavaNaH .. 58.. kroshantI raamaraameti traataaraM naadhigachChati . haa raama haa raama jagannaatha maaM na pashyasi duHkhitaam.h .. 58.. rakShasaa nIyamaanaaM svaaM bhaaryaaM mochaya raaghava . haa lakShmaNa mahaabhaaga traahi maamaparaadhinIm.h .. 60.. vaak.hshareNa harastvaM me kShantumarhasi devara . ityevaM kroshamaanaaM taaM raamaagamanasha~Nkayaa .. 61.. jagaama vaayuvegena sItaamaadaaya satvaraH .. 62.. vihaayasaa nIyamaanaa sItaapashyadadhomukhI . parvataagre sthitaanpa~ncha vaanaraanvaarijaananaa . uttarIyaardhakhaDgena vimuchyaabharaNaadikam.h .. 63.. baddhvaa chakShepi raamaaya kathayantviti parvate .. 64.. tataH samudramulla~Nghya lak~NkaaM gatvaa sa raavaNaH . svaantaHpure rahasyetaamashokavipine.akShipat.h . raakShasIbhiH parivR^itaaM maatR^ibuddhyaanvapaalayat.h .. 65.. kR^ishaatidInaa parikarmavarjitaa duHkhena shuShyadvadanaativihvalaa . haa raama raameti vilapyamaanaa sItaa sthitaa raakShasavR^indamadhye .. 66.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe saptamaH sargaH .. 7.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. aShTamaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha raamo maayaavinaM hatvaa raakShasaM kaamarUpiNam.h . pratasthe svaashramaM gantuM tato dUraaddadarsha tam.h .. 1.. aayaantaM lakShmaNaM dInaM mukhena parishuShyataa . raaghavashchintayaamaasa svaatmanyeva mahaamatiH .. 2.. lakShmaNastanna jaanaati maayaa sItaaM mayaa kR^itam.h . j~naatvaapyenaM va~nchayitvaa shochaami praakR^ito yathaa .. 3.. yadyahaM virato bhUtvaa tUShNIM sthaasyaami mandire . tadaa raakShasakoTInaaM vadhopaayaH kathaM bhavet.h .. 4.. yadi shochaami taaM duHkhasantaptaH kaamuko yathaa . tadaa krameNaanuchinvansItaaM yaasye.asuraalayam.h . raavaNaM sakulaM hatvaa sItaamagnau sthitaaM punaH .. 5.. mayaiva sthaapitaaM nItvaa yaataayodhyaamatandritaH .. 6.. ahaM manuShyabhaavena jaato.asmi brahmaNaarthitaH . manuShyabhaavamaapannaH ki~nchitkaalaM vasaami kau . tato maayaamanuShyasya charitaM me.anushR^iNvataam.h .. 7.. muktiH syaadaprayaasena bhaktimaargaanuvartinaam.h . nishchityaivaM tadaa dR^iShTvaa lakShmaNaM vaakyamabravIt.h .. 8.. kimarthamaagato.asi tvaM sItAM tyaktvaa mama priyaam.h . nItaa vaa bhakShitaa vaapi raakShasairjanakaatmajaa .. 9.. lakShmaNaH pra~njaliH praaha sItaayaa durvacho rudan.h . hyaa lakShmaNeti vachanaM raakShasoktaM shrutaM tayaa .. 10.. tvadvaakyasadR^ishaM shrutvaa maaM gachCheti tvaraabravIt.h . rudantI saa mayaa proktaa devi raakShasabhaaShitam.h . nedaM raamasya vachanaM svasthaa bhava shuchismite .. 11.. ityevaM saanvitaa saadhvI mayaa provaacha maaM punaH . yaduktaM durvacho raama na vachyaM puratastava .. 12.. karNau pidhaaya nirgatya yaato.ahaM tvaaM samIkShitum.h .. 13.. raamastu lakShmaNaM praaha tathaapyanuchitaM kR^itam.h . tvayaa strIbhaaShitaM satyaM kR^itvaa tyaktaa shubhaananaa . nItaa vaa bhakShitaa vaapi raakShasairnaatra sa.nshayaH .. 14.. iti chintaaparo raamaH svaashramaM tvarito yayau . tatraadR^iShTvaa janakajaaM vilalaapaatiduHkhitaH .. 15.. haa priye kva gataasi tvaM naasi pUrvavadaashrame . athavaa madvimohaarthaM lIlayaa kva vilIyase .. 16.. ityaachinvanvanaM sarvaM naapashyajjaanakIM tadaa . vanadevyaH kutaH sItaaM bruvantu mama vallabhaam.h .. 17.. mR^igaashcha pakShiNo vR^ikShaa darshayantu mama priyaam.h . ityevaM vilapanneva raamaH sItaaM na kutrachit.h .. 18.. sarvaj~naH sarvathaa kvaapi naapashyadraghunandanaH . aanando.apyanvashochattaamachalo.apyanudhaavati .. 19.. nirmamo niraha~Nkaaro.apyakhaNDaanandarUpavaan.h . mama jaayeti sIteti vilalaapaatiduHkhitaH .. 20.. evaM maayaamanucharannasakto.api raghUttamaH . aasakta eva mUDhaanaaM bhaati tattvavidaaM na hi .. 21.. evaM vichinvansakalaM vanaM raamaH salakShmaNaH . bhagnaM rathaM ChatrachaapaM kUbaraM patitaM bhuvi .. 22.. dR^iShTvaa lakShmaNamaahedaM pashya lakShmaNa kenachit.h . nIyamaanaaM janakajaaM taM jitvaanyo jahaara taam.h .. 23.. tataH ka~nchidbhavo bhaagaM gatvaa parvatasannibham.h . rudhiraaktavapurdR^iShTvaa raamo vaakyamathaabravIt.h .. 24.. eSha vai bhakShayitvaa taaM jaanakIM shubhadarshanam.h . shete vivikte.atitR^iptaH pashya hanmi nishaacharam.h .. 25.. chaapamaanaya shIghraM me baaNaM cha raghunandana . tatshrutvaa raamavachanaM jaTaayuH praaha bhItavat.h .. 26.. maaM na maaraya bhadraM te mriyamaaNaM svakarmaNaa . ahaM jaTaayuste bhaaryaahaariNaM samanudrutaH .. 27.. raavaNaM tatra yuddhaM me babhUvaarivimardana . tasya vaahaan.h rathaM chaapaM ChittvaahaM tena ghaatitaH .. 28.. patito.asmi jagannaatha praaNA.nstyakShyaami pashya maam.h . tatshrutvaa raaghavo dInaM kaNThapraaNaM dadarsha ha .. 29.. hastaabhyaaM sa.nspR^ishan.h raamo duHkhaashruvR^italochanaH .. 30.. jaTaayo brUhi me bhaaryaa kena nItaa shubhaananaa . matkaaryaarthaM hato.asi tvamato me priyabaandhavaH .. 31.. jaTaayuH sannayaa vaachaa vaktraadraktaM samudvasan.h . uvaacha raavaNo raama raakShaso bhImavikramaH .. 32.. aadaaya maithilIM sItaaM dakShiNaabhimukho yayau . ito vaktuM na me shaktiH praaNaa.nstyakShyaami te.agrataH .. 33.. diShTyaa dR^iShTo.asi raama tvaM mriyamaaNena me.anagha . paramaatmaasi viShNustvaM maayaamanujarUpadhR^ik.h .. 34.. antakaale.api dR^iShTvaa tvaaM mukto.ahaM raghusattama . hastaabhyaaM spR^isha maaM raama punaryaasyaami te padam.h .. 35.. tatheti raamaH pasparsha tada~NgaM paaNinaa smayan.h . tataH praaNaanparityajya jaTaayuH patito bhuvi .. 36.. raamastamanushochitvaa bandhuvatsaashrulochanaH . lakShmaNena samaanaayya kaaShThaani pradadaaha tam.h ..37.. snaatvaa duHkhena raamo.api lakShmaNena samanvitaH . hatvaa vane mR^igaM tatra maa.nsakhaNDaansamantataH .. 38.. shaadvale praakShipadraamaH pR^ithak.h pR^ithaganekadhaa . bhakShantu pakShiNaH sarve tR^ipto bhavatu pakShiraaT.h .. 39.. ityuktvaa raaghavaH praaha jaTaayo gachCha matpadam.h . matsaarUpyaM bhajasvaadya sarvalokasya pashyataH .. 40.. tato.anantaramevaasau divyarUpadharaH shubhaH . vimaanavaramaaruhya bhaasvaraM bhaanusannibham.h .. 41.. sha~NkhachakragadaapadmakirITavarabhUShaNaiH . dyotayansvaprakaashena pItaambaradharo.amalaH .. 42.. chaturbhiH paarShadairviShNostaadR^ishairabhipUjitaH . stUyamaano yogigaNaiH raamamaabhaaShya satvaraH . kR^itaa~njalipuTo bhUtvaa tuShTaava raghunandanam.h .. 43.. jaTaayu uvaacha agaNitaguNamaprameyamaadyaM sakalajagatsthitisa.nyamaadihetum.h . uparamaparaM paraatmabhUtaM satatamahaM praNato.asmi raamachandram.h .. 44.. niravadhisukhamindiraakaTaakShaM kShapitasurendrachaturmukhaadiduHkham.h . naravaramanishaM nato.asmi raamaM varadamahaM varachaapabaaNahastam.h .. 45.. tribhuvanakamanIyarUpamIDyaM ravishatabhaasuramIhitapradaanam.h . sharaNadamanishaM suraagamUle kR^itanilayaM raghunandanaM prapadye .. 46.. bhavavipinadavaagninaamadheyaM bhavamukhadaivatadaivataM dayaalum.h . danujapatisahasrakoTinaashaM ravitanayaasadR^ishaM hariM prapadye .. 47.. aviratabhavabhaavanaatidUraM bhavavimukhairmunibhiH sadaiva dR^ishyam.h . bhavajaladhisutaaraNaa~NghripotaM sharaNamahaM raghunandanaM prapadye .. 48.. girishagirisutaamanonivaasaM girivaradhaariNamIhitaabhiraamam.h . suravaradanujendrasevitaa~NghriM suravaradaM raghunaayakaM prapadye .. 49.. paradhanaparadaaravarjitaanaaM paraguNabhUtiShu tuShTamaanasaanaam.h . parahitanirataatmanaaM susevyaM raghuvaramambujalochanaM prapadye .. 50.. smitaruchiravikaasitaananaabjamatisulabhaM suraraajanIlanIlam.h . sitajalaruhachaarunetrashobhaM raghupatimIshagurorguruM prapadye .. 51.. harikamalajashambhurUpabhedaattvamiha vibhaasi guNaatrayaanuvR^ittaH . raviriva jalapUritodapaatreShu amarapatistutipaatramIshamIDe .. 52.. ratipatishatakoTisundaraa~Nga shatapathagocharabhaavanaavidUram.h . yatipatihR^idaye sadaa vibhaataM raghupatimaartiharaM prabhuM prapadye .. 53.. ityevaM stuvastasya prasanno.abhUdraghUttamaH . uvaacha gachCha bhadraM te mama viShNoH paraM padam.h .. 54.. shR^iNoti ya idaM stotraM likhedvaa niyataH paThet.h . sa yaati mama saarUpyaM maraNe matsmR^itiM labhet.h .. 55.. iti raaghavabhaaShitaM tadaa shrutavaan.h harShasamaakulo dvijaH . raghunandanasaamyamaasthitaH prayayau brahmasupUjitaM padam.h .. 56.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe aShTamaH sargaH .. 8.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. navamaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha tato raamo lakShmaNena jagaama vipinaantaram.h . punarduHkhaM samaashritya sItaanveShaNatatparaH .. 1.. tatraadbhutasamaakaaro raakShasaH pratyadR^ishyata . vakShasyeva mahaavaktrashchakShuraadivivarjitaH .. 2.. baahU yojanamaatreNa vyaapR^itau tasya rakShasaH . kabandho naama daityendraH sarvasattvavihi.nsakaH .. 3.. tadbaahvormadhyadeshe tau charantau raamalakShmaNau . dadarshaturmahaasattvaM tadbaahupariveShTitau .. 4.. raamaH provaacha vihasanpashya lakShmaNa raakShasam.h . shiraHpaadavihIno.ayaM yasya vakShasi chaananam.h .. 5.. baahubhyaaM labhyate yadyattattadbhakShan.h sthito dhruvam.h . aavaamapyetayorbaahvormadhye sa~Nkalitau dhruvam.h .. 6.. gantumanyatra maargo na dR^ishyate raghunandana . kiM kartavyamito.asmaabhiridaanIM bhakShayetsa nau .. 7.. lakShmaNastamuvaachedaM kiM vichaareNa raaghava . aavaamekaikamavyagrau Chindyaavaasya bhujau dhruvam.h .. 8.. tatheti raamaH khaDgena bhujaM dakShiNamachChinat.h . tathaiva lakShmaNo vaamaM chichCheda bhujama~njasaa .. 9.. tato.ativismito daityaH kau yuvaaM surapu~Ngavau . madbaahuchChedakau loke divi deveShu vaa kutaH .. 10.. tato.abravIddhasanneva raamo raajIvalochanaH . ayodhyaadhipatiH shrImaan.h raajaa dasharatho mahaan.h .. 11.. raamo.ahaM tasya putro.asau bhraataa me lakShmaNaH sudhIH . mama bhaaryaa janakajaa sItaa trailokyasundarI .. 12.. aavaaM mR^igayayaa yaatau tadaa kenaapi rakShasaa . nItaaM sItaaM vichinvantau chaagatau ghorakaanane .. 13.. baahubhyaaM veShTitaavatra tava praaNarirakShayaa . Chinnau tava bhujau tvaM cha ko vaa vikaTarUpadhR^ik.h .. 14.. kabandha uvaacha dhanyo.ahaM yadi raamastvamaagato.asi mamaantikam.h . puraa gandharvaraajo.ahaM rUpayauvanadarpitaH .. 15.. vichara.NllokamakhilaM varanArImanoharaH . tapasaa brahmaNo labdhamavadhyatvaM raghUttama .. 16.. aShTaavakraM muniM dR^iShTvaa kadaachidahasaM puraa . kruddho.asaavaaha duShTa tvaM raakShaso bhava durmate .. 17.. aShTaavakraH punaH praaha vandito me dayaaparaH . shaapasyaantaM cha me praaha tapasaa dyotitaprabhaH .. 18.. tretaayuge daasharathirbhUtvaa naaraayaNaH svayam.h . aagamiShyati te baahU Chidyete yojanaayatau .. 19.. tena shaapaadvinirmukto bhaviShyasi yathaa puraa . iti shapto.ahamadraakShaM raakShasIM tanumaatmanaH .. 20.. kadaachiddevaraajaanamabhyaadraavamahaM ruShaa . so.api vajreNa maaM raama shirodeshe.abhyataaDayat.h .. 21.. tadaa shiro gataM kukShiM paadau cha raghunandana . brahmadattavaraanmR^ityurnaabhUnme vajrataaDanaat.h .. 22.. mukhaabhaave kathaM jIvedayamityamaraadhipam.h . UchuH sarve dayaaviShTaa maaM vilokyaasyavarjitam.h .. 23.. tato maaM praaha maghavaa jaThare te mukhaM bhavet.h . baahU te yojanaayaamau bhaviShyata ito vraja .. 24.. ityukto.atravasannityaM baahubhyaaM vanagocharaan.h . bhakShayaamyadhunaa baahU khaNDitau me tvayaanagha .. 25.. itaH paraM maaM shvabhraasye nikShipaagnIndhanaavR^ite . agninaa dahyamaano.ahaM tvayaa raghukulottama .. 26.. pUrvarUpamanupraapya bhaaryaamaargaM vadaami te .. 27.. ityukte lakShmaNenaashu shvabhraM nirmitya tatra tam.h . nikShipya praadahatkaaShThaistato dehaatsamutthitaH . kandarpasadR^ishaakaaraH sarvaabharaNabhUShitaH .. 28.. raamaM pradakShiNaM kR^itvaa saaShTaa~NgaM praNipatya cha . kR^itaa~njaliruvaachedaM bhaktigadgadayaa giraa .. 29.. gandharva uvaacha stotumutsahate me.adya mano raamaatisambhramaat.h . tvaamanantamanaadyantaM manovaachaamagocharam.h .. 30.. sUkShmaM te rUpamavyaktaM dehadvayavilakShaNam.h . dR^igrUpamitaratsarvaM dR^ishyaM jaDamanaatmakam.h . tatkathaM tvaaM vijaanIyaadvyatiriktaM manaH prabho .. 31.. buddhyaatmaabhaasayoraikyaM jIva ityabhidhIyate . buddhyaadi saakShI brahmaiva tasminnirviShaye.akhilam.h .. 32.. aaropyate.aj~naanavashaannirvikaare.akhilaatmani . hiraNyagarbhaste sUkShmaM dehaM sthUlaM viraaT.h smR^itam.h .. 33.. bhaavanaviShayo raama sUkShmaM te dhyaatR^ima~Ngalam.h . bhUtaM bhavyaM bhaviShyachcha yatredaM dR^ishyate jagat.h .. 34.. sthUle.aNDakoshe dehe te mahadaadibhiraavR^ite . saptabhiruttaraguNairvairaajo dhaaraNaashrayaH .. 35.. tvameva sarvakaivalyaM lokaaste.avayavaaH smR^itaaH . paataalaM te paadamUlaM paarShNistava mahaatalam.h .. 36.. rasaatalaM te gulphau tu talaatalamitIryate . jaanunI sutalaM raama UrU te vitalaM tathaa .. 37.. atalaM cha mahI raama jaghanaM naabhigaM nabhaH . uraHsthalaM te jyotI.nShi grIvaa te maha uchyate .. 38.. vadanaM janalokaste tapaste sha~Nkhadeshagam.h . satyaloko raghushreShTha shIrShaNyaaste sadaa prabho .. 39.. indraadayo lokapaalaa baahavaste dishaH shrutI . ashvinau naasike raama vaktraM te.agnirudaahR^itaH .. 40.. chakShuste savitaa raama manashchandra udaahR^itaH . bhrU bha~Nga eva kaalaste buddhiste vaakpatirbhavet.h .. 41.. rudro.aha~NkaararUpaste vaachashChandaa.nsi te.avyaya . yamaste da.nShTR^ideshastho nakShatraaNi dvijaalayaH .. 42.. haaso mohakarI maayaa sR^iShTiste.apaa~NgamokShaNam.h . dharmaH puraste.adharmashcha pR^iShThabhaaga udIritaH .. 43.. nimiShonmeShaNe raatrirdivaa chaiva raghUttama . samudraaH sapta te kukShirnaaDyo nadyastava prabho .. 44.. romaaNi vR^ikShauShadhayo reto vR^iShTastava prabho . mahimaa j~naanashaktiste evaM sthUlaM vapustava .. 45.. yadasmin.h sthUlarUpe te manaH sandhaaryate naraiH . anaayaasena muktiH syaadato.anyannahi ki~nchana .. 46.. ato.ahaM raama rUpaM te sthUlamevaanubhaavaye . yasmin.h dhyaate premarasaH saromapulako bhavet.h .. 47.. tadaiva muktiH syaadraama yadaa te sthUlabhaavakaH . tadapyaastaaM tavevaahametadrUpaM vichintaye .. 48.. dhanurbaaNadharaM shyaamaM jaTaavalkalabhUShitam.h . apIchyavayasaM sItAM vichinvantaM salakShmaNam.h .. 49.. idameva sadaa me syaanmaanase raghunandana .. 50.. sarvaj~naH sha~NkaraH saakShaatpaarvatyaa sahitaH sadaa . tvadrUpamevaM satataM dhyaayannaaste raghUttama . mumUrShUNaaM tadaa kaashyaaM taarakaM brahmavaachakam.h .. 51.. raamaraametyupadishansadaa santuShTamaanasaH . atasttvaM jaanakInaatha paramaatmaa sunishchitaH .. 52.. sarve te maayayaa mUDhaastvaaM na jaananti tattvataH . namaste raamabhadraaya vedhase paramaatmane .. 53.. ayodhyaadhipate tubhyaM namaH saumitrisevita . traahi traahi jagannaatha maaM maayaa naavR^iNotu te .. 54.. shrIraama uvaacha tuShTo.ahaM devagandharva bhaktyaa stutyaa cha te.anagha . yaahi me paramaM sthaanaM yogigamyaM sanaatanam.h .. 55.. japanti ye nityamananyabuddhyaa bhaktyaa tvaduktaM stavamaagamoktum.h . te.aj~naanasambhUtabhavaM vihaaya maaM yaanti nityaanubhavaanumeyam.h .. 56.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe navamaH sargaH .. 9.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. araNya kANDaH .. .. dashamaH sargaH .. shrImahaadeva uvaacha labdhvaa varaM sa gandharvaH prayaasyan.h raamamabravIt.h . shabaryaaste purobhaage aashrame raghunandana .. 1.. bhaktyaa tvatpaadakamale bhaktimaargavishaaradaa . taaM prayaahi mahaabhaaga sarvaM te kathayiShyati .. 2.. ityuktvaa prayayau so.api vimaanenaarkavarchasaa . viShNoH padaM raamanaamasmaraNe phalamIdR^isham.h .. 3.. tyaktvaa tadvipinaM ghoraM si.nhavyaaghraadidUShitam.h . shanairathaashramapadaM shabaryaa raghunandanaH .. 4.. shabarI raamamaalokya lakShmaNena samanvitam.h . aayaantamaaraaddharSheNa pratyutthaayaachireNa saa .. 5.. patitvaa paadayoraagre harShapUrNaashrulochanaa . svaagatenaabhinandyaatha svaasane sa.nnyaveshayat.h .. 6.. raamalakShmaNayoH samyakpaadau prakShaalya bhaktitaH . tajjalenaabhiShichyaa~NgamathaarghyaadibhiraadR^itaa .. 7.. sampUjya vidhivadraamaM sasaumitriM saparyayaa . sa~NgR^ihItaani divyaani raamaarthaM shabarI mudaa .. 8.. phalaanyamR^itakalpaani dadau raamaaya bhaktitaH . paadau sampUjya kusumaiH sugandhaiH saanulepanaiH .. 9.. kR^itaatithyaM raghushreShThamupaviShTaM sahaanujam.h . shabarI bhaktisampannaa praa~njalirvaakyamabravIt.h .. 10.. atraashrame raghushreShTha guravo me maharShayaH . sthitAH shushrUShaNaM teShaaM kurvatI samupasthitaa .. 11.. bahuvarShasahasraaNi gataaste brahmaNaH padam.h . gamiShyanto.abruvanmaaM tvaM vasaatraiva samaahitaa .. 12.. raamo daasharathirjaataH paramaatmaa sanaatanaH . raakShasaanaaM vadhaarthaaya R^iShINAM rakShaNaaya cha .. 13.. aagamiShyati chaikaagradhyaananiShThaa sthiraa bhava . idaanIM chitrakUTaadraavaashrame vasati prabhuH .. 14.. yaavadaagamanaM tasya taavadrakSha kalevaram.h . dR^iShTvaiva raaghavaM dagdhvaa dehaM yaasyasi tatpadam.h .. 15.. tathaivaakaravaM raama tvaddhyaanaikaparaayaNaa . pratIkShyaagamanaM te.adya saphalaM gurubhaaShitam.h .. 16.. tava sandarshanaM raama gurUNAmapi me na hi . yoShinmUDhaaprameyaatman.h hInajaatisamudbhavaa .. 17.. tava daasasya daasaanaaM shatasha~Nghyottarasya vaa . daasItve naadhikaaro.asti kutaH saakShaattaveva hi .. 18.. kathaM raamaadya me dR^iShTastvaM manovaagagocharaH . stotuM na jaane devesha kiM karomi prasIda me .. 19.. shrIraama uvaacha pu.nstve strItve visheSho vaa jaatinaamaashramaadayaH . na kaaraNaM madbhajane bhaktireva hi kaaraNam.h .. 20.. yaj~nadaanatapobhirvaa vedaadhyayanakarmabhiH . naiva draShTumahaM shakyo madbhaktivimukhaiH sadaa .. 21.. tasmaadbhaamini sa~NkShepaadvakShye.ahaM bhaktisaadhanam.h .. 22.. sataaM sa~Ngatirevaatra saadhanaM prathamaM smR^itam.h . dvitIyaM matkathaalaapastR^itIyaM madguNeraNam.h . vyaakhyaatR^itvaM madvachasaaM chaturthaM saadhanaM bhavet.h .. 23.. aachaaryopaasanaM bhadre madbuddhyaamaayayaa sadaa . pa~nchamaM puNyashIlatvaM yamaadi niyamaadi cha .. 24.. niShThaa matpUjane nityaM ShaShThaM saadhanamIritam.h . mama mantropaasakatvaM saa~NgaM saptamamuchyate .. 25.. madbhakteShvadhikaa pUjaa sarvabhUteShu manmatiH . baahyaartheShu viraagitvaM shamaadisahitaM tathaa .. 26.. aShTamaM navamaM tattvavichaaro mama bhaamini . evaM navavidhaa bhaktiH saadhanaM yasya kasya vaa .. 27.. striyo vaa puruShasyaapi tiryagyonigatasya vaa . bhaktiH sa~njaayate premalakShaNaa shubhalakShaNe .. 28.. bhaktau sa~njaatamaatraayaaM mattasvaanubhavastadaa . mamaanubhavasiddhasya muktistatraiva janmani .. 29.. syaattasmaatkaaraNaM bhaktirmokShasyeti sunishchitam.h . prathamaM saadhanaM yasya bhavettasya krameNa tu .. 30.. bhavetsarvaM tato bhaktirmuktireva sunishchitam.h . yasmaanmadbhaktiyuktaa tvaM tato.ahaM tvaamupasthitaH .. 31.. ito maddarshanaanmuktistava naastyatra sa.nshayaH . yadi jaanaasi me brUhi sItaa kamalalochanaa .. 32.. kutraaste kena vaa nItaa priyaa me priyadarshanaa .. 33.. shabaryuvaacha deva jaanaasi sarvaj~na sarvaM tvaM vishvabhaavana . tathaapi pR^ichChasi yanmaaM lokaananusR^itaH prabho .. 34.. tato.ahamabhidhaasyaami sItaa yatraadhunaa sthitaa . raavaNena hR^itaa sItaa la~NkaayaaM vartate.adhunaa .. 35.. itaH samIpe raamaaste pampaanaama sarovaram.h . R^iShyamUkagirirnaama tatsamIpe mahaanagaH .. 36.. chaturbhirmantribhiH saardhaM sugrIvo vaanaraadhipaH . bhItabhItaH sadaa yatra tiShThatyatulavikramaH .. 37.. vaalinashcha bhayaad.h bhraatustadagamyamR^iSherbhayaat.h . vaalinastatra gachCha tvaM tena sakhyaM kuru prabho .. 38.. sugrIveNa sa sarvaM te kaaryaM sampaadayiShyati . ahamagniM pravekShyaami tavaagre raghunandana .. 39.. muhUrtaM tiShTha raajendra yaavaddagdhvaa kalevaram.h . yaasyaami bhagavan.h raama tava viShNoH paraM padam.h .. 40.. iti raamaM samaamantrya pravivesha hutaashanam.h . kShaNaannirdhUya sakalamavidyaakR^itabandhanam.h . raamaprasaadaachChabarI mokShaM praapaatidurlabham.h .. 41.. kiM durlabhaM jagannaathe shrIraame bhaktavatsale . prasanne.adhamajanmaapi shabarI muktimaapa saa .. 42.. kiM punarbrahmaNaa mukhyaaH puNyaaH shrIraamachintakaaH . muktiM yaantIti tadbhaktirmuktireva na sa.nshayaH .. 43.. bhaktirmuktividhaayinI bhagavataH shrIraamachandrasya he lokaaH kaamadughaa~NghripadmayugalaM sevadhvamatyutsukaaH . naanaaj~naanavisheShamantravitatiM tyaktvaa sudUre bhR^ishaM raamaM shyaamatanuM smaraarihR^idaye bhaantaM bhajadhvaM budhaaH .. 44.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde araNyakANDe dashamaH sargaH .. 10.. ## \medskip\hrule\medskip Encoded by Nagaraj Balijepalli nagaraj@iastate.edu \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}