%@@1 % File name : adhyaatmaRam.itx %-------------------------------------------- % Text title : adhyaatma raamaayaNa % Author : Traditional % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : ????Source % Transliterated by : Nagaraj Balijepalli % Proofread by : Nagaraj Balijepalli % Latest update : July 22, 2006 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. adhyAtmarAmAyaNe bAla kANDam.h ..}## \itxtitle{.. adhyAtmarAmAyaNe bAla kANDam.h ..}##\endtitles## .. prathamaH sargaH.. .. rAma hR^idayam.h.. yaH pR^ithivIbharavAraNAya divijaiH saMprArthitashchinmayaH sa.njAtaH pR^ithivItale ravikule mAyAmanuShyo.avyayaH . nishchakraM hatarAkshasaH punaragAd.h brahmatvamAdyaM sthirA.n kIrtiM pApaharAM vidhAya jagatAM taM jAnakIshaM bhaje .. 1.. vishvodbhavasthitilayAdiShu hetumekaM mAyAshriyaM vigatamAyamachintyamUrtim.h . AnandasAndramamalaM nijabodharUpaM sitApatiM viditatattvamahaM namAmi .. 2.. paThanti ye nityamananyachetasaH shR^iNvanti chAdhyAtmikasa.nj~nitaM shubham.h . rAmAyaNaM sarvapurANasaMmataM nirdhUtapApA harimeva yAnti te .. 3.. adhyAtmarAmAyaNameva nityaM paThedyadIchChedbhavabandhamuktim.h . gavAM sahasrAyutakoTidAnAt.h phalaM labhedyaH shR^iNuyAtsa nityam.h .. 4.. purArigirisa.nbhUtA shrIrAmArNavasa~NgatA . adhyAtmarAmaga~NgeyaM punAti bhuvanatrayam.h .. 5.. kailAsAgre kadAchidravishatavimale mandire ratnapIThe sa.nviShTaM dhyAnaniShThaM trinayanamabhayaM sevitaM siddhasa.nghaiH . devI vAmA~Nkasa.nsthA girivaratanayA pArvatI bhaktinamrA prAhedaM devamIshaM sakalamalaharaM vAkyamAnandakandaram.h .. 6.. pArvatyuvAcha namo.astu te deva jagannivAsa sarvAtmadR^ik.h tvaM parameshvaro.asi . pR^ichChAmi tattvaM puroShottamasya sanAtanaM tvaM cha sanAtano.asi .. 7.. gopyaM yadatyantamananyavAchyaM vadanti bhakteShu mahAnubhAvAH . tadapyaho.ahaM tava deva bhaktA priyo.asi me tvaM vada yattu pR^iShTam.h .. 8.. j~nAnaM savij~nAnamathAnubhaktivairAgyayuktaM cha mitaM vibhAsvat.h . jAnAmyahaM yoShidapi tvaduktaM yathA tathA brUhi taranti yena .. 9.. pR^ichChAmi chAnyachcha paraM rahasyaM tadeva chAgre vada vArijAkSha . shrIrAmachandre.akhilalokasAre bhaktirdR^iDhA naurbhavati prasiddhA .. 10.. bhaktiH prasiddhA bhavakokShaNAya nAnyattataH sAdhanamasti ki~nchit.h . tathApi hR^itsa.nshayabandhanaM me vibhettumarhasyamaloktibhistvam.h .. 11.. vadanti rAmaM paramekamAdyaM nirastamAyAguNasapravAham.h . bhajanti chAharnishamapramattAH paraM padaM yAnti tathaiva siddhAH .. 12.. vadanti kechitparamo.api rAmaH svAvidyayA sa.nvR^itamAtmasa.nj~nam.h . jAnAti nAtmAnamataH pareNa sambodhito veda parAtmatattvam.h .. 13.. yadi sma jAnAti kuto vilApaH sItAkR^ite.anena kR^itaH pareNa . jAnAti naivaM yadi kena sevyaH samo hi sarvairapi jIvajAtaiH .. 14.. atrottaraM kiM viditaM bhavadbhistad.h brUta me sa.nshayabhedi vAkyam.h .. 15.. shrImahAdeva uvAcha dhanyAsi bhaktAsi parAtmanastvaM yajj~nAtumichChA tava rAmatattvam.h . purA na kenApyabhichodito.ahaM vaktuM rahasyaM paramaM nigUDham.h .. 16.. tvayAdya bhaktyA parinodito.ahaM vakshye namaskR^Itya raghUttamaM te . rAmaH parAtmA prakR^iteranAdirAnanda ekaH puruShottamo hi .. 17.. svamAyayA kR^itsnamidaM hi sR^iSh{}TvA nabhovadantarbahirAsthito yaH . sarvAntarastho.api nigUDha Atmaa svamAyayA sR^iShTamidaM vichaShTe .. 18.. jaganti nityaM parito bhramanti yatsannidhau chumbakalohavaddhi . etanna jAnanti vimUDhachittAH svAvidyayA sa.nvR^itamAnasA ye .. 19.. svAj~nAnamapyAtmani shuddhabuddhe svAropayantIha nirastamAye . sa.nsAramevAnusaranti te vai putrAdisaktAH purukarmayuktAH .. 20.. yathA.aprakAsho na tu vidyate ravau jyotiHsvabhAve parameshvare tathA . vishuddhavij~nAnaghane raghUttame.avidyaa kathaM syAtparataH parAtmani .. 21.. yathA hi chAkShNA bhramatA gR^ihAdikaM vinaShTadR^iShTerbhramatIva dR^ishyate . tathaiva dehendriyakarturAtmanaH kR^ite pare.adhyasya jano vimuhyati .. 22.. nAho na rAtriH savituryathA bhavet.h prAkAsharUpAvyabhichArataH kvachit.h . j~nAnaM tathAj~nanamidaM dvayaM harau rAme kathaM sthAsyati shuddhachid{}ghane .. 23.. tasmAtparAnandamaye raghUttame vij~nAnarUpe hi na vidyate tamaH . aj~nAnasAkShiNyaravindalochane mAyAshrayatvAnna hi mohakAraNam.h .. 24.. atra te kathayiShyAmi rahasyamapi durlabham.h . sItArAmamarutsUnusa.nvAdaM mokShasAdhanam.h .. 25.. purA rAmAyaNe rAme rAvaNaM devakaNTakam.h . hatvA raNe raNashlAghI saputrabalavAhanam.h .. 26.. sItayA saha sugrIvalakShmaNAbhyAM samanvitaH . ayodhyAmagamadrAmo hanUmatpramukhairvR^itaH .. 27.. abhiShiktaH parivR^ito vasiShThAdyairmahAtmabhiH . si.nhAsane samAsInaH koTisUryasamaprabhaH .. 28.. dR^iShTvA tadA hanUmantaM prA~njaliM purataH sthitam.h . kR^itakAryaM nirAkA~NkShaM j~nAnApekShaM mahAmatim.h .. 29.. rAmaH sItAmuvAchedaM brUhi tattvaM hanUmate . niShkalmaSho.ayaM j~nAnasyapAtraM no nityabhaktimAn.h .. 30.. tatheti jAnakI prAha tattvaM rAmasya nishchitam . hanUmate prapannAya sItA lokavimohinI .. 31.. sItovAcha rAmaM viddhi paraM brahma sachchidAnandamadvayam.h . sarvopAdhivinirmuktaM sattAmAtramagocharam.h .. 32.. AnandaM nirmalaM shAntaM nirvikAraM nira~njanam.h . sarvavyApinamAtmAnaM svaprakAshamakalmaSham.h .. 33.. mAM viddhi mUlaprakR^itiM sargasthityantakAriNIm.h . tasya sannidhimAtreNa sR^ijAmIdamatandritA .. 34.. tatsAnnidhyAnmayA sR^iShTaM tasminnAropyate.abudhaiH . ayodhyAnagare janma raghuva.nshe.atinirmale .. 35.. vishvAmitrasahAyatvaM makhasa.nrakShaNaM tataH . ahalyAshApashamanaM chApabha~Ngo maheshituH .. 36.. matpANigrahaNaM pashchAbhArgavasya madakShayaH . ayodhyAnagare vAso mayA dvAdashavArShikaH .. 37.. daNDakAraNyagamanaM virAdhavadha eva cha . mAyAmArIchamaraNaM mAyAsItAhR^itistathA .. 38.. jaTAyuSho mokShalAbhaH kabandhasya tathaiva cha . shabaryAH pUjanaM pashchAtsugrIveNa samAgamaH .. 39.. vAlinashcha vadhaH pashchAtsItAnveShaNameva cha . setubandhashcha jaladhau la~NkAyAshcha nirodhanam.h .. 40.. rAvaNasya vadho yuddhe suputrasya durAtmanaH . vibhIShaNe rAjyadAnaM puShpakeNa mayA saha .. 41.. ayodhyAgamanaM pashchAdrAjye rAmAbhiShechanam.h . evamAdIni karmANi mayaivAcharitAnyapi Aropayanti rAme.asminnirvikAre.akhilAtmani .. 42.. rAmo na gachChati na tiShThati nAnushochatyAkA~NkShate tyajati no na karoti ki~nchit.h . AnandamUrtirachalaH pariNAmahIno mAyAguNAnanugato hi tathA vibhAti .. 43.. tato rAmaH svayaM prAha hanUmantamupasthitam.h . shR^iNutattvam.h pravakShyaami hyAtmAnAtmaparAtmanAm.h .. 44.. AkAshasya yathA bhedastrividho dR^ishyate mahAn.h . jalAshaye mahaakaashastadavachChinna eva hi . pratibiMbAkhyamaparaM dR^ishyate trividhaM nabhaH .. 45.. buddh{}yavachChinnachaitanyamekaM pUrNamathAparam.h . AbhAsastvaparaM bimbabhUtamevaM tridhaa chitiH .. 46.. sAbhAsabuddheH kartR^itvamavichChinne.avikaariNi . sAkShiNyAropyate bhrAntyA jIvatvaM cha tathA budhaiH .. 47.. AbhAsastu mR^iShA buddhiravidyAkAryamuchyate . avichChinnaM tu tadbrahma vichChedastu vikalpataH .. 48.. avichChinnasya pUrNena ekatvaM pratipAdyate . tattvamasyAdivAkyaishcha sAbhAsasyaahamastathA .. 49.. aikyaj~nAnaM yadotpannaM mahAvaakyena chAtmanoH . tadAvidyA svakAryaishcha nashyatyeva na sa.nshayaH .. 50.. etadvij~nAya madbhakto madbhAvaayopapadyate . madbhaktivimukhAnAM hi shAstragarteShy muhyatAm.h . na j~nAnaM na cha mokShaH syAtteShAM janmashatairapi .. 51.. idaM rahasyaM hR^idayaM mamAtmano mayaiva sAkShAtkathitaM tavAnagha . madbhaktihInAya shaThAya na tvayA dAtavyamaindrAdapi rAjyato.adhikam.h .. 52.. shrImahAdeva uvAcha etatte.abhihitaM devi shrIrAmahR^idayaM mayA . atiguhyatamaM hR^idyaM pavitraM pApashodhanam.h .. 53.. sAkShAdrAmeNa kathitaM sarvavedAntasa.ngraham.h . yaH paThetsatataM bhaktyA sa mukto nAtra sa.nshayaH .. 54.. brahmahatyAdi pApAni bahujanmaarjitaanyapi . nashyantyeva na sandeho rAmasya vachanaM yathaa .. 55.. yo.atibhraShTo.atipApI paradhanaparadAreShu nityodyato vA steyI brahmaghnamAtApitR^ivadhanirato yogivR^indaapakArI yaH saMpUjyAbhirAmaM paThati cha hR^idayaM rAmachandrasya bhaktyA yogIndrairapyalabhyaM padamiha labhate sarvadevaiH sa pUjyam.h .. 56.. iti shrImadadhyAtmarAmAyaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe shrIrAmahR^idayaM nAma prathamaH sargaH .. 1.. \medskip\hrule\medskip .. bAla kANDam.h.. .. dvitIyaH sargaH.. pArvatyuvAcha dhanyAsmyanugR^ihItAsmi kR^itArthaasmi jagatprabho . vichChinno me.astisandehagranthirbhavadanugrahaat.h .. 1.. tvanmukhAd{}galitaM rAmatattvAmR^itarasAyanam.h . pibanti me mano deva na tR^ipyati bhavApaham.h .. 2.. shrIrAmasya kathA tvattaH shR^itA sa.nkShepato mayA . idAnIM shrotumichChAmi vistareNa sphuTAkSharam.h .. 3.. shrImahAdeva uvAcha shR^iNu devi pravakShyaami guhyaad{}guhyataraM mahat.h . adhyaatmaraamacharatiM rAmeNoktaM puraa mama .. 4 . tadadya kathayiShyaami shR^iNu taapatrayaapaham.h . yachChR^itvaa muchyate janturaj~nAnotthamahaabhayaat.h . praapnoti paramaamR^iddhim.h dIrghaayuH putrasantatim.h .. 5.. bhUmirbhaareNa magnaa dashavadanamukhaasheSharakShogaNaanaaM dhR^itvaa gorUpamaadau divijamunijanaiH saakamabjaasanasya . gatvaa lokaM rUdantI vyasanamupagataM brahmaNe praaha sarvaM brahmaa dhyaatvaa muhUrtaM sakalamapi hR^idaavedasheShaatmakatvaat.h .. 6.. tasmAtkShIrasamudratIramagamad.h brahmAtha devairvR^ito devyaa chaakhilalokahR^itsthamajaraM sarvaj~namIshaM harim.h . astauShIchChR^itisiddhanirmalapadaiH stotraiH puraaNodbhavai rbhaktyaa gad{}gadayaa giraativimalairaanandabaaShpairvR^itaH .. 7.. tataH sphuratsahasraa.nshusahasrasadR^ishaprabhaH . aaviraasIddhariH praachyaaM dishaaM vyapanaya.nstamaH .. 8.. katha.nchid{}dR^iShTvaanbrahmaa durdarshamakR^itaatmanaam.h . indranIlapratIkaashaM smitaasyaM padmalochanam.h .. 9.. kirITahaarakeyUrakuNDalaiH kaTakAdibhiH . vibhraajamAnaM shrIvatsakaustubhaprabhayaanvitam.h .. 10.. stuvadbhiH sanakaadyaishcha paarShadaiH pariveShTitam.h . sha~N{}khachakragadaapadmavanamaalaaviraajitam.h .. 11.. svarNayaj~nopavItena svarNavarNaambareNa cha . shriyaa bhUmyaa cha sahitaM garuDopari sa.nsthitam.h .. 12.. harShagad{}gadayaa vaachaa stotuM samupachakrame .. 13.. brahmovaacha nato.asmi te padaM deva praaNa buddhIndriyaatmabhiH . yachchintyate karmapaashaad{}dhR^idi nityaM mumukShubhiH .. 14.. maayayaa guNamayyaa tvam.h sR^ijasyavasi lumpasi . jagattena na te lepa aanandaanubhavaatmanaH .. 15.. tathaa shuddhirna duShTaanaaM daanaadhyayanakarmabhiH . shuddhaatmataa te yashasi sadaa bhaktimataaM yathaa .. 16.. atastavaa~Nghrirme dR^iShTashchittadoShaapanuttaye . sadyo.antarhR^idaye nityaM munibhiH saatvatairvR^itaH .. 17.. brahmaadyaiH svaarthasiddh{}yarthamasmaabhiH pUrvasevitaH . aparokShaanubhUtyarthaM j~naanibhirhR^idibhaavitaH .. 18.. tavaa~N{}ghripUjaanirmaalyatulasImaalayaa vibho . spardhate vakShasi padaM labdhvaapi shrIH sapatnivat.h .. 19.. atastvatpaadabhakteShu tava bhaktiH shriyo.adhikaa . bhaktimevaabhivaa~nChanti tvadbhaktaaH saaravedinaH .. 20.. atastvatpaadakamale bhaktireva sadaastu me . sa.nsaaramayataptaanaaM bheShajaM bhaktireva te .. 21.. iti bruvantaM brahmaaNaM babhaaShe bhagavaan.h hariH . kiM karomIti taM vedhaaH pratyuvaachaatiharShitaH .. 22.. bhagavan.h raavaNo naama paulastyatanayo mahaan.h . raakShasanaamadhipatirmaddattavaradarpitaH .. 23.. trilokIM lokapaalaa.nshcha baadhate vishvabaadhakaH . maanuSheNa mR^itistasya mayaa kalyANa kalpitaa .. 24.. atastvaM maanuSho bhUtvaa jahi devaripuM prabho .. 25.. shrIbhagavaanuvaacha kashyapasya varo dattastapasaa toShitena me . yaachitaH putrabhaavaaya tathetya~NgIkR^itaM mayaa . sa idaanIM dasharatho bhUtvaa tiShThati bhUtale .. 26.. tasyaahaM putrataametya kausalyaayaaM shubhe dine . chaturdhaatmaanamevaahaM sR^ijaamItarayoH pR^ithak.h .. 27.. yogamaayaapi sIteti janakasya gR^ihe tadaa . utpatsyate tayaa saardhaM sarvaM sampaadayaamyaham.h . ityuk{}tvaantardadhe viShNurbrahmaa devaanathaabravIt.h .. 28.. brahmovaacha viShNurmaanuSharUpeNa bhaviShyati raghoH kule .. 29.. yUyaM sR^ijadhvaM sarve.api vaanareShva.nshasambhavaan.h . viShNoH sahaayaM kuruta yaavatsthaasyati bhUtale .. 30.. iti devaansamaadishya samaashvaasya cha medinIm.h . yayau brahmaa svabhavanaM vijvaraH sukhamaasthitaH .. 31.. devaashcha sarve harirUpadhaariNaH sthitaaH sahaayaarthamitastato hareH . mahaabalaaH parvatavR^ikShayodhinaH pratIkShamaaNaa bhagavantamIshvaram.h .. 32.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe dvitIyaH sargaH .. 2.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. bAla kANDam.h .. .. tR^itIyaH sargaH .. shrImahAdeva uvAcha atha rAjA dasharathaH shrImaansatyaparaayaNaH . ayodhyaadhipatirvIraH sarvalokeShu vishrutaH .. 1.. so.anapatyatvaduHkhena pIDito gurumekadaa . vasiShThaM svakulaachaaryamabhivaadyedamabravIt.h .. 2.. svaaminputraa kathaM me syuH sarvalakShaNalakShitaH . putrahInasya me rAjyaM sarvaM duHkhaaya kalpate .. 3.. tato.abravIdvasiShThastaM bhaviShyanti sutaastava . chatvaaraH sattvasampannaa lokapaalaa ivaaparaaH .. 4.. shaantaabhartaaramaanIya R^iShyashru~NgaM tapodhanam.h . asmaabhiH sahitaH putrakAmeShTiM shIghramaachara .. 5.. tatheti munimaanIya mantribhiH sahitaH shuchiH . yaj~nakarma samaarebhe munibhirvItakalmaShaiH .. 6.. shraddhayaa hUyamaane.agnau taptajaambUnadaprabhaH . paayasaM svarNapaatrasthaM gR^ihItvovaacha havyavaaT.h .. 7.. gR^ihANa pAyasaM divyaM putrIyaM devanirmitam.h . lapsyase paramaatmaanaM putratvena na sa.nshayaH .. 8.. ityuktvaa paayasaM dattvaa raaj~ne so.antardadhe.analaH . vavande munishaardUlau raajaa labdhamanorathaH .. 9.. vasiShThaR^iShyashru~Ngaabhyaamanuj~naato dadau havaH . kausalyaayai sakaikeyyai ardhamardhaM prayatnataH .. 10.. tataH sumitraa sa.npraaptaa jagR^idh{}nuH pautrikaM charum.h . kausalyaa tu svabhaagaardhaM dadau tasyai mudaanvitaa .. 11.. kaikeyI cha svabhaagaardhaM dadau prItisamanvitaH . upabhujya charuM sarvaaH striyo garbhasamanvitaH .. 12.. devataa iva rejustaaH svabhaasaa raajamandire . dashame maasi kausalyaa suShuve putramad{}bhutam.h .. 13.. madhumaase site pakShe navamyaaM karkaTe shubhe . punarvasvR^ikShasahite uchchasthe grahapa~nchake .. 14.. meShaM pUShaNi sa.npraapte puShpavR^iShTisamaakule . aaviraasIjjagannaathaH paramaatmaa sanaatanaH .. 15.. nIlotpaladalashyaamaH pItavaasaashchaturbhujaH . jalajAruNanetraantaH sphuratkuNDalamaNDitaH .. 16.. sahasraarkapratIkaashaH kirITI ku~nchitaalakaH . sha~NkhachakragadaapadmavanamaalaaviraajitaH .. 17.. anugrahaakhyahR^isthendusUchakasmitachandrikaH . karuNaarasasampUrNanvishaalotpalalochanaH . shrIvatsahaarakeyUranUpuraadivibhUShaNaH .. 18.. dR^iShTvaa taM paramaatmaanaM kausalyaa vismayaakulaa . harShaashrupUrNanayanaa natvaa praa~njalirabravIt.h .. 19.. kausalyovAcha devadeva namaste.astu sha~Nkhachakragadaadhara . paramaatmaachyuto.anantaH pUrNastvaM puruShottamaH .. 20.. vadantyagocharaM vaachaaM buddhyaadInaamatIndriyam.h . tvaaM vedavaadinaH sattaamaatraM j~naanaikavigraham.h .. 21.. tvameva maayayaa vishvaM sR^ijasyavasi ha.nsi cha . sattvaadiguNasa.nyuktasturya evaamalaH sadaa .. 22.. karoShIva na kartaa tvaM gachChasIva na gachChasi . shR^iNoShi na shR^iNoShIva pashyasIva na pashyasi .. 23.. apramaaNo hyamanaaH shuddha ityaadi shR^itirabravIt.h . samaH sarveShu bhUteShu tiShThannapi na lakShyase .. 24.. aj~naanadhvaantachittaanaaM vyakta eva sumedhasaam.h . jaThare tava dR^ishyante brahmaaNDaaH paramaaNavaH .. 25.. tvaM mamodarasambhUta iti lokaanviDambase . bhakteShu paaravashyaM te dR^iShTaM me.adya raghUttama .. 26.. sa.nsaarasaagare magnaa patiputradhanaadiShu . bhramaami maayayaa te.adya paadamUlamupaagataa .. 27.. deva tvadrUpametanme sadaa tiShThatu maanase . aavR^iNotu na maaM maayaa tava vishvavimohinI .. 28.. upasa.nhAra vishvaatmannado rUpamalaukikam.h . darshayasva mahaanandabaalabhaavaM sukomalam.h . lalitaali~NganaalaapaistariShyaamyutkaTaM tamaH .. 29.. shrIbhagavaanuvaacha yadyadiShThaM tavaastyamba tattadbhavatu naanyathaa .. 30.. ahaM tu brahmaNaa pUrvaM bhUmirbhaaraapanuttaye . praarthito raavaNaM hantuM maanuShatvamupaagataH .. 31.. tvayaa dasharathenaahaM tapasaaraadhitaH puraa . matputratvaabhikaa~NkShiNyaa kR^itamanindite .. 32.. rUpametattvayaa dR^iShTaM praaktanaM tapasaH phalam.h . maddarshanaM vimokShaaya kalpate hyanyadurlabham.h .. 33.. sa.nvaadamaavayoryastu paThedvaa shR^iNuyaadapi . sa yaati mama saarUpyaM maraNe matsmR^itiM labhet.h .. 34.. ityuktvaa maataraM raamo baalo bhUtvaa ruroda ha . baalatve.apIndranIlaabho vishaalaakSho.atisundaraH .. 35.. baalaaruNapratIkaasho laalitaakhilalokapaH . atha raajaa dasharathaH shrutvaa putrodbhavotsavam.h . aanandaarNavamagno.asaavaayayau guruNaa saha .. 36.. raamaM raajIvapatraakShaM dR^iShTvaa harShaashrusa.nplutaH . guruNaa jaatakarmaaNi kartavyaani chakaara saH .. 37.. kaikeyI chaatha bharatamasUta kamalekShaNaa . sumitraayaaM yayau jaatau pUrNendusadR^ishaananau .. 38.. tadaa graamasahasraaNi braahmaNebhyo mudaa dadau . suvarNaani cha ratnaani vaasaa.nsi surabhIH shubhaaH .. 39.. yasmin.h ramante munayo vidyayaa j~naanaviplave . taM guruH praaha raameti ramaNaadraama ityapi .. 40.. bharaNaadbharato naama lakShmaNaM lakShaNaanvitaM . shatrughnaM shatruhantaaramevaM gururabhaaShata .. 41.. lakShmaNo raamachandreNa shatrughno bharatena cha . dvandvIbhUya charantau tau paayasaa.nshaanusaarataH .. 42.. raamastu lakShmaNenaatha vicharanbaalalIlayaa . ramayaamaasa pitarau cheShTitairmugdhabhaaShitaiH .. 43.. bhaale svarNamayaashvatthaparNamuktaaphalaprabham . kaNThe ratnamaNivraatamadhyadvIpinakhaa~nchitam.h .. 44.. karNayoH svarNasampannaratnaarjunasaTaalukam.h . shi~njanamaNima~njIrakaTisUtraa~NgadairvR^itam .. 45.. smitavaktraalpadashanamindranIlamaNiprabham.h . a~NgaNe ri~NgamaaNaM taM tarNakaananu sarvataH . dR^iShTvaa dasharatho raajaa kausalyaa mumude tadaa .. 46.. bhokShyamaaNo dasharatho raamamehIti chaasakR^it.h . aahvayatyatiharSheNa premNaa naayaati lIlayaa .. 47.. aanayeticha kausalyaamaaha saa sasmitaa sutam.h . dhaavatyapi na shaknoti spraShTuM yogimanogatim.h .. 48.. prahasansvayamaayaati kardamaa~NkitapaaNinaa . ki~nchid{}gR^ihItvaa kavalaM punareva palaayate .. 49.. kausalyaa jananI tasya maasi maasi prakurvatI . baayanaani vichitraaNi samala~N{}kR^itya raaghavam.h .. 50.. apUpaanmodakaankR^itvaa karNashaShkulikaastathaa . karNapUraa.nshcha vividhaan.h varShavR^iddhau cha vaayanam.h .. 51.. gR^ihakR^ityaM tayaa tyaktaM tasya chaapalyakaaraNaat.h . ekadaa raghunaatho.asau gato maataramantike .. 52.. bhojanaM dehi me maatarna shR^itaM kaaryasaktayaa . tataH krodhena bhaaNDaani laguDenaahanattadaa .. 53.. shikyasthaM paatayaamaasa gavyaM cha navanItakam.h . lakShmaNaaya dadau raamo bharataaya yathaakramam.h .. 54.. shatrughnaaya dadau pashchaaddadhi dugdhaM tathaiva cha . sUdena kathite maatre haasyaM kR^itvaa pradhaavati .. 55.. aagataaM taaM vilokyaatha tataH sarvaiH palaayitam.h . kausalyaa dhaavamaanaapi praskhalantI pade pade .. 56.. raghunaadhaM kare dhR^itvaa ki~nchinnovaacha bhaaminI . baalabhaavaM samaashritya mandaM mandaM ruroda ha .. 57.. te sarve laalitaa maatraa gaaDhamaali~Ngya yatnataH . evamaanandasandohajagadaanandakaarakaH .. 58.. maayaabaalavapurdhR^itvaa ramayaamaasa dampatI . atha kaalena te sarve kaumaaraM pratipedire .. 59.. upanItaa vasiShThena sarvavidyaavishaaradaaH . dhanurvede cha nirataaH sarvashaastraarthavedinaH .. 60.. babhUvurjagataaM naatha lIlayaa nararUpiNaH . lakShmaNastu sadaa raamamanugachChati saadaram.h .. 61.. sevyasevakabhaavena shatrughno bharataM tathaa . raamashchaapadharo nityaM tUNIbaaNaanvitaH prabhuH .. 62.. ashvaarUDho vanaM yaati mR^igayaayai salakShmaNaH . hatvaa duShTamR^igaansarvaanpitre sarvaM nyavedayat.h .. 63.. praatarutthaaya susnaataH pitaraavabhivaadya cha . paurakaaryaaNi sarvaaNi karoti vinayaanvitaH .. 64.. bandhubhiH sahito nityaM bhuktvaa munibhiranvaham.h . dharmashaastrarahasyaani shR^iNaati vyaakaroti cha .. 65.. evaM paraatmaa manujaavataaro manuShyalokaananusR^itya sarvam.h . chakre.avikaarI pariNaamahIno vichaaryamaaNe na karoti ki~nchit.h .. 66.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe tR^itIyaH sargaH .. 3.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. bAla kANDam.h .. .. chaturthaH sargaH .. shrImahAdeva uvAcha kadaachitkaushiko.abhyaagaadayodhyaaM jvalanaprabhaH . draShTuM raamaM paraatmaanaM jaataM j~naatvaa svamaayayaa .. 1.. dR^iShT{}vaa dasharatho raajaa pratyutthaayaachireNa tu . vasiShThena samaagamya pUjayitvaa yathaavidhi .. 2.. abhivaadya muniM raajaa praa~njalirbhaktinamradhIH . kR^itaartho.asmi munIndraahaM tvadaagamanakaaraNaat.h .. 3.. tvadvidhaa yad{}gR^iham.h yaanti tatraivaayaanti sa.npadaH . yadarthamaagato.asi tvaM brUhi satyaM karomi tat.h .. 4.. vishvaamitro.api taM prItaH pratyuvaacha mahIpatiH . ahaM parvaNi sa.npraapte dR^iShTvaa yaShTuM suraanpitan.h .. 5.. yadaarabhe tadaa daityaa vighnaM kurvanti nityashaH . maarIchashcha subaahushchaapare chaanucharaastayoH .. 6.. atastayorvadhaarthaaya jyeShThaM raamaM prayachCha me . lakShmaNena saha bhraataa tava shreyo bhaviShyati .. 7.. vasiShThena sahaamantryaa dIyataaM yadi rochate . paprachCha gurumekaante raajaa chintaaparaayaNaH .. 8.. kiM karomi guro raamaM tyaktuM notsahate mahaH . bahuvarShasahasraante kaShTenotpaaditaaH sutaaH .. 9.. chatvaaro.amastulyaaste teShaaM raamo.ativallabhaH . raamastvito gachChati chenna jIvaami katha~nchana .. 10.. pratyaakhyaato yadi muniH shaapaM daasyatyasa.nshayaH . kathaM shreyo bhavenmahyamasatyaM chaapi na spR^ishet.h .. 11.. vasiShTha uvAcha shR^iNu raajandevaguhyaM gopanIyaM prayatnataH . raamo na maanuSho jaataH paramaatmaa sanaatanaH .. 12.. bhUmerbhaaraavataaraaya brahmaNaa praarthitaH puraa . sa eva jaato bhavane kausalyaayaaM tavaanagha .. 13.. tvaM tu prajaapatiH pUrvaM kashyapo brahmaNaH sutaH . kausalyaa chaaditirdevamaataa pUrvaM yashasvinI .. 14.. bhavantau tapa ugraM vai tepaathe bahuvatsaram.h . agraamyaviShayau viShNupUjaadhyaanaikatatparau . tadaa prasanno bhagavaan.h varado bhaktavatsalaH .. 15.. vR^iNIShva varamityukte tvaM me putro bhavaamala . iti tvayaa yaachito.asau bhagavaanbhUtabhaavanaH .. 16.. tathetyuktvaadya putraste jaato raamaH sa eva hi . sheShastu lakShmaNo raajan.h raamamevaanvapadyate .. 17.. jaatau bharatashatrughnau sha~Nkhachakre gadaabhR^itaH . yogamaayaapi sIteti jaataa janakanandinI .. 18.. vishvaamitro.api raamaaya taaM yojayitumaagataH . etad{}guhyatamaM raajanna vaktavyaM kadaachana .. 19.. ataH prItena manasaa pUjayitvaatha kaushikam.h . preShayasva ramaanaathaM raaghavaM sahalakShmaNam.h .. 20.. vasiShThenaivamuktastu raajaa dasharathastadaa . kR^itakR^ityamivaatmaanaM mene pramuditaantaraH .. 21.. aahUya raamaraameti lakShmaNeti cha saadaram.h . aali~Ng{}ya mUrdhnavaghraaya kaushikaaya samarpayat.h .. 22.. tato.atihR^iShTo bhagavaanvishvaamitraH prataapavaan.h . aashIrbhirabhinandyaatha aagatau raamalakShmaNau . gR^ihItvaa chaapatUNIrabaaNakhaDgadharau yayau .. 23.. ki~nchiddeshamatikramya raamamaahUya bhaktitaH . dadau balaaM chaatibalaaM vidye dve devanirmite .. 24.. yayorgrahaNamaatreNa kShutkShaamaadi na jaayate .. 25.. tata uttIrya ga~NgaaM te taaTakaavanamaagaman.h . vishvaamitrastadaa praaha raamaM satyaparaakramam.h .. 26.. atraasti taaTakaa naama raakShasI kAmarUpiNI . baadhate lokamakhilaM jahi taamavichaarayan.h .. 27.. tatheti dhanuraadaaya saguNaM raghunandanaH . Ta~Nkaaramakarottena shabdenaapUrayadvanam.h .. 28.. tachChR^itvaasahamaanaa saa taaTakaa ghorarUpiNI . krodhasaMmUrchChitaa raamamabhidudraava meghavat.h .. 29.. taamekena shareNaashu taaDayaamaasa vakShasi . papaata vipine ghoraa vamantI rudhiraM bahu .. 30.. tato.atisundarI yakShI sarvaabharaNabhUShitaa . shaapaatpishaachataaM praaptaa muktaa raamaprasaadataH .. 31.. natvaa raamaM parikramya gataa raamaaj~nayaa divam.h .. 32.. tato.atihR^iShTaH parirabhya raamaM mUrdhanyavaghraaya vichintya ki~nchit.h . sarvaastrajaalaM sarahasyamantraM prItyaabhiraamaaya dadau munIndraH .. 33.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe chaturthaH sargaH .. 4.. \medskip\hrule\medskip .. adhyAtma rAmAyaNam.h .. .. bAla kANDam.h .. .. pa~nchamaH sargaH .. shrImahAdeva uvAcha tatra kaamaashrame ramye kaanane munisa~Nkule . uShitvaa rajanImekaaM prabhaate prasthitaaH shanaiH .. 1.. siddhaashramaM gataaH sarve siddhachaaraNasevitam.h . vishvaamitreNa sa.ndiShTaa munayastannivaasinaH .. 2.. pUjaaM cha mahatIM chakrU raamalakShmaNayordhrutam.h . shrIraamaH kaushikaM praaha mune dIkShaaM pravishyataam.h .. 3.. darshayasva mahaabhaaga kutastau raakShasaadhamau . tathetyuktvaa muniryaShTumaarebhe munibhiH saha .. 4.. madhyaahne dadR^ishaate tau raakShasau kaamarUpiNau . maarIchashcha subaahushcha varShantau rudhiraasthinii .. 5.. raamo.api dhanuraadaaya dvau baaNau sandadhe sudhIH . aakarNaa.ntaM samaakR^iShya visasarja tayoH pR^ithak.h .. 6.. tayorekastu maarIchaM bhraamaya~nChatayojanam.h . paatayaamaasa jaladhau tadadbhutamivaabhavat.h .. 7.. dvitIyo.agnimayo baaNaH subaahumajayatkShaNaat.h . apare lakShamaNenaashu hataastadanuyaayinaH .. 8.. puShpaughairaakirandevaa raaghavaM sahalakShmaNam.h . devadundubhayo nedustuShTuvaH siddhachaaraNaaH .. 9.. vishvaamitrastu saMpUjya pUjaarhaM raghunandanam.h . a~Nke niveshya chaali~Ngya bhaktyaa baaShpaakulekShaNaH .. 10.. bhojayitvaa saha bhraatraa raamaM pakvaphalaadibhiH . puraaNavaakyairmadhurairnirnaaya divasatrayam.h .. 11.. chaturthe.ahani saMpraapte kaushiko raamamabravIt.h . raama raama mahaayaj~naM draShTuM gachChaamahe vayam.h .. 12.. videharaajanagare janakasya mahaatmanaH . tatra maaheshvaraM chaapamasti nyastaM pinaakinaa .. 13.. drakShyasi tvaM mahaasattvaM pUjyase janakena cha . ityuktvaa munibhistaabhyaaM yayau ga~NgaasamIpagam.h .. 14.. gautamasyaashramaM puNyaM yatraahalyaasthitaa tapaH . divyapuShpaphalopetapaadapaiH pariveShTitam.h .. 15.. mR^igapakShigaNairhInaM naanaajantuvivarjitaM . dR^iShTvovaacha muniM shrImaan.h raamo raajIvalochanaH .. 16.. kasyaitadaashramapadaM bhaati bhaasvachChubhaM mahat.h . patrapuShpaphalairyuktaM jantubhiH parivarjitam.h .. 17.. aahlaadayati me cheto bhagavan.h brUhi tattvataH .. 18.. vishvaamitra uvAcha shR^iNu raama puraa vR^ittaM gautamo lokavishR^itaH . sarvadharmabhR^itaaM shreShThastapasaaraadhayan.h harim.h .. 19.. tasmai brahmaa dadau kanyaamahalyaaM lokasundarIm.h . brahmacharyeNa santuShTaH shushrUShaNaparaayaNaam.h .. 20.. tayaa saardhamihaavatsId{}gautamastapataaM varaH . shakrastu taaM dharShayitumantaraM prepsuranvahaM .. 21.. kadaachinmuniveSheNa gautame nirgate gR^ihaat.h . dharShayitvaatha niragaattvaritaM munirapyagaat.h .. 22.. dR^iShTvaa yaantaM svarUpeNa muniH paramakopanaH . paprachCha kastvaM duShTaatman.h mama rUpadharo.adhamaH .. 23.. satyaM brUhi na chedbhasma kariShyaami na sa.nshayaH . so.abravIddevaraajo.ahaM paahi maaM kaamaki~Nkaram.h .. 24.. kR^itaM jugupsitaM karma mayaa kutsitachetasaa . gautamaH krodhataamraakShaH shashaapa divijaadhipam.h .. 25.. yonilampaTa duShTaatmansahasrabhagavaanbhava . shatvaa taM devaraajaanaM pravishya svaashramaM dhR^itam.h .. 26.. dR^iShTvaahalyaaM vepamaanaaM praa~njaliM gautamo.abravIt.h . duShTe tvaM tiShTha durvR^itte shilaayaamaashrame mama .. 27.. niraahaaraa divaaraatraM tapaH paramamaasthitaa . aatapaanilavarShaadisahiShNuH parameshvaram.h .. 28.. dhyaayantI raamamekaagramanasA hR^idi sa.nsthitam.h . naanaajantuvihIno.ayamaashramo me bhaviShyati .. 29.. evaM varShasahasreShu hyanekeShu gateShu cha . raamo daasharathiH shrImaanaagamiShyati saanujaH .. 30.. yadaa tvadaashrayashilaaM paadaabhyaamaakramiShyati . tadaiva dhUtapaapaa tvaM raamaM saMpUjya bhaktitaH .. 31.. parikramya namaskR^itya stutvaa shaapaadvimokShyase . pUrvavanmama shushrUShaaM kariShyasi yathaasukham.h .. 32.. ityuktvaa gautamaH praagaaddhimavantaM nagottamam.h . tadaadyahalyaa bhUtaanaamadR^ishyaa svaashraame shubhe .. 33.. tava paadarajaHsparshaM kaa~NkShate pavanaashanaa . aaste.adyaapi raghushreShTha tapo duShkaramaasthitaa .. 34.. paavayasva munerbhaaryaamahalyaaM brahmaNaH sutaam.h . ityuktvaa raaghavaM haste gR^ihItvaa munipu~NgavaH .. 35.. darshayaamaasa chaahalyaamugreNa tapasaa sthitam.h . raamaH shilaaM padaa spR^iShTvaa taaM chaapashyattapodhanaam.h .. 36.. nanaama raaghavo.ahalyaaM raamo.ahamiti chaabravIt.h . tato dR^iShTvaa raghushreShThaM pItakausheyavaasasam.h .. 37.. chaturbhujaM sha~Nkhachakragadaapa~NkajadhaariNam.h . dhanurbaaNadharaM raamaM lakShmaNena samanvitam.h .. 38.. smitavaktraM padmanetraM shrIvatsaa~NkitavakShasam.h . nIlamaaNikyasa~NkaashaM dyotayantaM disho dasha .. 39.. dR^iShTvaa raamaM ramaanaathaM harShavisphaaritekShaNaa . gautamasya vachaH smR^itvaa j~naatvaa naaraayaNaM varam.h .. 40.. saMpUjya vidhivadraamamarghyaadibhiraninditaa . harShaashrujalanetraantaa daNDavatpraNipatya saa .. 41.. utthaaya cha punardR^iShTvaa raamaM raajIvalochanam.h . pulakaa~Nkitasarvaa~Ngaa giraa gad{}gadayailata .. 42.. ahalyovAcha aho kR^itaarthaasmi jagannivaasa te paadaabjasa.nlagnarajaHkaNaadaham.h . spR^ishaami yatpadmajasha.nkaraadibhirvimR^igyate randhitamaanasaiH sadaa .. 43.. aho vichitraM tava raama cheShTitaM manuShyabhaavena vimohitaM jagat.h . chalasyajasraM charaNaadivarjitaH sampUrNa aanandamayo.atimaayikaH .. 44.. yatpaadapa~Nkajaparaagapavitragaatraa bhaagIrathI bhavaviri~nchimukhaanpunaati . saakShaatsa eva mama dR^igviShayo yadaaste kiM varNyate mama puraakR^itabhaagadheyam.h .. 45.. martyaavataare manujaakR^itiM hariM raamaabhidheyaM ramaNIyadehinam.h . dhanurdharaM padmavishaalalochanaM bhajaami nityaM na paraanbhajiShye .. 46.. yatpaadapa~NkajarajaH shrutibhirvimR^igyaM yannaabhipa~NkajabhavaH kamalaasanashcha . yannaamasaararasiko bhagavaanpuraaristaM raamachandramanishaM hR^idi bhaavayaami .. 47.. yasyaavataaracharitaani viri~nchiloke gaayanti naaradamaavaa bhavapadmajaadyaaH . aanandajaashrupariShiktakuchaagrasImaa vaagIshvarI cha tamahaM sharaNaM prapadye .. 48.. so.ayaM paraatmaa puruShaH puraaNaa ekaH svaya.njyotirananta aadyaH . maayaatanuM lokavimohanIyaaM dhatte paraanugraha eSha raamaH .. 49.. ayaM hi vishvodbhavasa.nyamaanaamekaH svamaayaaguNabimbito yaH . viri~nchiviShNvIshvaranaamabhedaan.h dhatte svatantraH paripUrNa aatmaa .. 50.. namo.astu te raama tavaa~Nghripa~NkajaM shriyaa dhR^itaM vakShasi laalitaM priyaat.h . aakraantamekena jagattrayaM puraa dhyeyaM munIndrairabhimaanavarjitaiH .. 51.. jagataamaadibhUtastvaM jagattvaM jagadaashrayaH . sarvabhUteShvasa.nyukta eko bhaati bhavaanparaH .. 52.. oMkaaravaachyastvaM raama vaachaamaviShayaH pumaan.h . vaachyavaachakabhedena bhavaaneva jaganmayaH .. 53.. kaaryakaaraNakartR^itvaphalasaadhanabhedataH . eko vibhaasi raama tvaM maayayaa bahurUpayaa .. 54.. tvanmaayaamohitadhiyastvaaM na jaananti tattvataH . maanuShaM tvaabhimanyante maayinaM parameshvaram.h .. 55.. aakaashavattvaM sarvatra bahirantargato.amalaH . asa~Ngo hyachalo nityaH shuddho buddhaH sadavyayaH .. 56.. yoShinmUDhaahamaj~naa te tattvaM jaane kathaM vibho . tasmaatte shatasho raama namaskuryaamananyadhIH .. 57.. deva me yatra kutraapi sthitaayaa api sarvadaa . tvatpaadakamale saktaa bhaktireva sadaastu me .. 58.. namaste puruShaadhyakSha namaste bhaktavatsala . namaste.astu hR^iShIkesha naaraayaNa namo.astute .. 59.. bhavabhayaharamekaM bhaanukoTiprakaashaM karadhR^itasharachaapaM kaalameghaavabhaasam.h . kanakaruchiravastraM ratnavatkuNDalaaDhyaM kamalavishadanetraM saanujaM raamamIDe .. 60.. stutvaivaM puruShaM saakShaadraaghavaM purataH sthitam.h . parikramya praNamyaashu saanuj~naataa yayau patim.h .. 61.. ahalyayaa kR^itaM stotraM yaH paThedbhaktisa.nyutaH . sa muchyate.akhilaiH paapaiH paraM brahmaadhigachChati .. 62.. putraadyarthe paThedbhaktyaa raamaM hR^idi nidhaaya cha . sa.nvatsareNa labhate vandhyaa api suputrakam.h .. 63.. sarvaankaamaanavaapnoti raamachandraprasaadataH .. 64.. brahmaghno gurutalpago.api puruShaH steyI suraapo.api vaa maatR^ibhraatR^ivihi.nsako.api satataM bhogaikabaddhaaturaH . nityaM stotramidaM japan.h raghupatiM bhaktyaa hR^idayasthaM smaran.h dhyaayanmuktimupaiti kiM punarasau svaachaarayukto naraH .. 65.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe ahalyoddharaNaM naama pa~nchamaH sargaH .. 5.. \medskip\hrule\medskip .. bAla kANDam.h .. .. ShaShThaH sargaH .. vishvaamitro.atha taM praaha raaghavaM sahalakShmaNam.h . gachChaamo vatsa mithilaaM janakenaabhipaalitaam.h .. 1.. dR^iShTvaa kratuvaraM pashchaadayodhyaaM gantumarhasi . ityuktvaa prayayau ga~NgaamuttartuM saharaaghavaH . tasminkaale naavikena niShiddho raghunandanaH .. 2.. naavika uvAcha kShaalayaami tava paadapa~NkajaM naatha daarudR^iShadoH kimantaram.h . maanuShIkaraNachUrNamasti te paadayoriti kathaa prathIyasI .. 3.. paadaambujaM te vimalaM hi kR^itvaa pashchaatparaM tIramahaM nayaami . nochettarI sadyuvatI malena syaachchedvibho viddhi kuTambavaahaaniH .. 4.. ityuktvaa kShaalitau paadau paraM tIraM tato gataaH . kaushiko raghunaathena sahito mithilaaM yayau .. 5.. videhasya puraM praatarR^iShivaaTaM samaavishat.h . praaptaM kaushikamaakarNya janako.atimudaanvitaH .. 6.. pUjaadravyaaNi sa.ngR^ihya sopaadhyaayaH samaayayau . daNDavatpraNipatyaatha pUjayaamaasa kaushikam.h .. 7.. paprachCha raaghavau dR^iShTvaa sarvalakShaNasa.nyutau . dyotayantau dishaH sarvaashchandrasUryaavivaaparau .. 8.. kasyaitau narashaardUlau putrau devasutopamau . manaHprItikarau me.adya naranaaraayaNaaviva .. 9.. pratyuvaacha muniH prIto harShayan.h janakaM tadaa . putrau dasharathasyaitau bhraatarau raamalakShmaNau .. 10.. makhasa.nrakShaNaarthaaya mayaaniitau pituH puraat.h . aagachChan.h raaghavo maarge taaTakaaM vishvaghaatinIm.h .. 11.. shareNaikena hatavaannodito me.ativikramaH . tato mamaashramaM gatvaa mama yaj~navihi.nsakaan.h .. 12.. subaahupramukhaanhatvaa maarIchaM saagare.akShipat.h . tato ga~NgaataTe puNye gautamasyaashramaM shubham.h .. 13.. gatvaa tatra shilaarUpaa gautamasya vadhUH sthitaa . paadapa~Nkajasa.nsparshaatkR^itaa maanuSharUpiNI .. 14.. dR^iShTvaahalyaaM namaskR^itya tayaa samyakprapUjitaH . idaanIM draShTakaamaste gR^ihe maaheshvaraM dhanuH .. 15.. pUjitaM raajabhiH sarvairdR^iShTamityanushushruve . ato darshaya raajendra shaivaM chaapamanuttamam.h . dR^iShTvaayodhyaaM jigamiShuH pitaraM draShTumichChati .. 16.. ityukto muninaa raajaa pUjaarhaaviti pUjayaa . pUjayaamaasa dharmaj~no vidhidR^iShTena karmaNaa .. 17.. janaka uvAcha tataH sampreShayaamaasa mantriNaM buddhimattaram.h . shIghramaanaya vishveshachaapaM raamaaya darshaya .. 18.. tato gate mantrivare raajaa kaushikamabravIt.h . yadi raamo dhanurdhR^itvaa koTyaamaaropayedguNam.h .. 19.. tadaa mayaatmajaa sItaa dIyate raaghavaaya hi . tatheti kaushiko.apyaaha raamaM sa.nvIkShya sasmitam.h .. 20.. shIghraM darshaya chaapaagryaM raamaayamitatejase . evaM bruvati maunIshe aagataashchaapavaahakaaH .. 21.. chaapaM gR^ihItvaa balinaH pa~Nchasaahasrasa~NkhyakaaH . ghaNTaashatasamaayuktaM maNivajraadibhUShitam.h .. 22.. darshayaamaasa raamaaya mantrI mantrayataaM varaH . dR^iShTvaa raamaH prahR^iShTaatmaa baddhvaa parikaraM dR^iDham.h .. 23.. gR^ihItvaa vaamahastena lIlayaa tolayan.h dhanuH . aaropayaamaasa guNaM pashyatsvakhilaraajasu .. 24.. IShadaakarShayaamaasa paaNinaa dakShiNena saH . babha~njaakhilahR^itsaaro dishaH shabdena pUrayan.h .. 25.. dishashcha vidishashchaiva svargaM martyaM rasaatalam.h . tadadbhutamabhUttatra devaanaaM divi pashyataam.h .. 26.. aachChaadayantaH kusumairdevaaH stutibhirIDire . devadundubhayo nedurnanR^itushchaapsarogaNaaH .. 27.. dvidhaa bhagnaM dhanurdR^iShTvaa raajaali~Ngya raghUdvaham.h . vismayaM lebhire sItaamaataro.antaHpuraajire .. 28.. sItaa svarNamayIM maalaaM gR^ihItvaa dakShiNe kare . smitavaktraa svarNavarNaa sarvaabharaNabhUShitaa .. 29.. muktaahaaraiH karNapatraiH kvanachcharaNanUpuraa . dukUlaparisa.nvItaa vastraantarvya~njitastanI .. 30.. raamasyopari nikShipya smayamaanaa mudaM yayau . tato mumudire sarve raajadaaraaH svala~NkR^itam.h .. 31.. gavaakShajaalaranghrebhyo dR^iShTvaa lokavimohanam.h . tato.abhavInmuniM raajaa sarvashaastravishaaradaH .. 32.. bho kaushika munishreShTha patraM preShaya satvaram.h . raajaa dasharathaH shIghramaagachChatu saputrakaH .. 33. vivaahaarthaM kumaaraaNaaM sadaaraH sahamantribhiH . tatheti preShayaamaasa dUtaa.nstvaritavikramaan.h .. 34.. te gatvaa raajashaardUlaM raamashreyo nyavedayan.h . shrutvaa raamakR^itaM raajaa harSheNa mahataaplutaH .. 35.. mithilaagamanaarthaaya tvarayaamaasa mantribhiH . gachChantu mithilaaM sarve gajaashvarathapattayaH .. 36.. rathamaanaya me shIghraM gachChaamyadyaiva maa chiram.h . vasiShThastvagrato yaatu sadaara sahito.agnibhiH .. 37.. raamamaataH samaadaaya munirme bhagavaan.h guruH . evaM prasthaapya sakalaM raajarShirvipulaM ratham.h .. 38.. mahatyaa senayaa saardhamaaruhya tvarito yayau . aagataM raaghavaM shrutvaa raajaa harShasamaakulaH .. 39.. pratyujjagaama janakaH shataanandapurodhasaa . yathoktapUjayaa pUjyaM pUjayaamaasa satkR^itam.h .. 40.. raamastu lakShmaNenaashu vavande charaNau pituH . tato hR^IShTo dasharatho raamaM vachanamabravIt.h .. 41.. diShTyaa pashyaamite raama mukhaM phullaambujopamam.h . muneranugrahaatsarvaM sampannaM mama shobhanam.h .. 42.. ityktvaaghraaya mUrdhaanamaali~Ngya cha punaH punaH . harSheNa mahataaviShTo brahmaanandaM gato yathaa .. 43.. tato janakaraajena mandire sanniveshitaH . shobhane sarvabhogaaDhye sadaaraH sasutaH sukhI .. 44.. tataH shubhe dine lagne sumuhUrte raghUttamam.h . aanayaamaasa dharmaj~no raamaM sabhraatR^ikaM tadaa .. 45.. ratnastambhasuvistaare sivitaane sutoraNe . maNDape sarvashobhaaDhye muktaapuShpaphalaanvite .. 46.. vedavidbhiH susambaadhe braahmaNaiH svarNabhUShitaiH . suvaasinIbhiH parito niShkakaNThIbhiraavR^ite .. 47.. bherIdundubhinirghoShairgItanR^ityaiH samaakule . divyaratnaa~nchite svarNapIThe raamaM nyaveshayat.h .. 48.. vasiShThaM kaushikaM chaiva shataanandaH purohitaH . yathaakramaM pUjayitvaa raamasyobhayapaarshvayoH .. 49.. sthaapayitvaa sa tatraagniM jvaalayitvaa yathaavidhi . sItaamaanIya shobhaaDhyaaM naanaaratnavibhUShitaam.h .. 50.. sabhaaryo janakaH praayaadraamaM raajIvalochanam.h . paadau prakShaalya vidhivattadapo mUrdhnyadhaarayat.h .. 51.. yaa dhR^itaa mUrdhni sharveNa brahmaNaa munibhiH sadaa . tataH sItaaM kare dhR^itvaa saakShatodakapUrvakam.h .. 52.. raamaaya pradadau prItyaa paaNigrahavidhaanataH . sItaa kamalapatraakShI svarNamuktaadibhUShitaa .. 53.. dIyate me sutaa tubhyaM prIto bhava raghUttama . iti prItena manasaa sItaaM raamakare.arpayan.h .. 54.. mumoda janako lakShmIM kShIraabdhiriva viShNave . urmilaaM chaurasIM kanyaaM lakShmaNaaya dadau mudaa .. 55.. tathaiva shrutikIrtiM cha maaNDavIM bhraatR^ikanyake . bharataaya dadaavekaaM shatrughnaayaaparaaM dadau .. 56.. chatvaaro daarasampannaa bhraataraH shubhalakShaNaaH . virejuH prajayaa sarve lokapaalaa ivaapare .. 57.. tato.abravIdvasiShThaaya vishvaamitraaya maithilaH . janakaH svasutodantaM naaradenaabhibhaaShitam.h .. 58.. yaj~nabhUmivishuddhyarthaM karShato laa~Ngalena me . sItaamukhaatsamutpannaa kanyakaa shubhalakShaNaa .. 59.. taamadraakShamahaM prItyaa putrikaabhaavabhaavitaam.h . arpitaa priyabhaaryaayai sharachchandranibhaananaa .. 60.. ekadaa naarado.abhyaagaadvivikte mayi sa.nsthite . raNayanmahatIm.h vINaaM gaayannaraayaNaM vibhum.h .. 61.. pUjitaH sukhamaasIno maamuvaacha sukhaanvitaH . shR^iNuShva vachanaM guhyaM tavaabhyudayakaaraNam.h .. 62.. paramaatmaa hR^iShIkesho bhaktaanugrahakaamyayaa . devakaaryaarthasiddhyarthaM raavaNasya vadhaaya cha .. 63.. jaato raama iti khyaato maayaamaanuShaveShadhR^ik.h . aaste daasharathirbhUtvaa chaturdhaa parameshvaraH .. 64.. yogamaayaapi sIteti jaataa vai tava veshmani . atastvaM raaghavaayaiva dehi sItaaM prayatnataH .. 65.. naanyebhyaH pUrvabhaaryaiShaa raamasya paramaatmanaH . ityuktvaa prayayau devagatiM devamunistadaa .. 66.. tadaarabhya mayaa sItaa viShNorlakShmIrvibhaavyate . kathaM mayaa raaghavaaya dIyate jaanakI shubhaa .. 67.. iti chintaasamaaviShTaH kaaryamekamachintayam.h . matpitaamahagehe tu nyaasabhUtamidaM dhanuH .. 68.. IshvareNa puraa kShiptaM puradaahaadanantaram.h . dhanuretatpaNaM kaaryamiti chintya kR^itaM tathaa .. 69.. sItaapaaNigrahaarthaaya sarveShaaM maananaashanam.h . tvatprasaadaanmunishreShTha raamo raajIvalochanaH .. 70.. aagato.atra dhanurdraShTuM phalito me manorathaH . adya me saphalaM janma raama tvaaM saha sItayaa .. 71.. ekaasanasthaM pashyaami bhraajamaanaM raviM yathaa .. 72.. tvatpaadaambudharo brahmaa sR^iShTichakrapravartakaH . balistvatpaadasalilaM dhR^itvaabhUddivijaadhipaH .. 73.. tvatpaadapaa.nsus.nsparshaadahalyaa bhartR^ishaapataH . sadya eva vinirmuktaa ko.anyastvatto.adhirakShitaa .. 74.. yatpaadapa~NkajaparaagasuraagayogivR^indairjitaM bhavabhayaM jitakaalachakraiH . yannamakIrtanaparaa jitaduHkhashokaa devaastameva sharaNaM satataM prapadye .. 75.. iti stutvaa nR^ipaH praadaadraaghavaaya mahaatmane . dInaaraaNAM koTishataM rathaanaamayutaM tadaa .. 76.. ashvaanaaM niyutaM praadaadgajaanaaM ShaTshataM tathaa . pattInAM lakShamekaM tu daasInAM trishataM dadau .. 77.. divyaambaraaNi haraa.nsha muktaaratnamayojjvalaan.h . sItAyai janakaH praadaatprItyaa duhitR^ivatsalaH .. 78.. vasiShThaadInsusa.npUjya bharataM lakShmaNaM tathaa . pUjayitvaa yathaanyaayaM tathaa dasharathaM nR^ipan.h .. 79.. prasthaapayaamaasa nR^ipo raajaanaM raghusattamam.h . sItaamaali~Ngya rudatIM maataraH saashrulochanaaH .. 80.. shvashrUshushrUShaNaparaa nityaM raamamanuvrataa . paativratyamupaalambya tiShTha vatse yathaa sukham.h .. 81.. prayaaNakaale raghunandanasya bherImR^ida~NgaanakatUryaghoShaH . svarvaasibherIghanatUryashabdaiH sa.nmUrchChito bhUtabhaya~Nkaro.abhUt.h .. 82.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe ShaShThaH sargaH .. 6.. \medskip\hrule\medskip .. bAla kANDam.h .. .. saptamaH sargaH .. atha gachChati shrIraame maithilaadyojanatrayam.h . nimittaanyatighoraaNi dadarsha nR^ipasattamaH .. 1.. natvaa vasiShThaM paprachCha kimidaM munipu~Ngava . nimittaanIha dR^ishyante viShmaaNi samantataH .. 2.. vasiShTastamatha praaha bhayamaagaami sUchyate . purapyabhayaM te.adya shIghrameva bhaviShyati .. 3.. mR^igaaH pradakShiNaM yaanti pashya tvaaM shubhasUchakaaH . ityevaM vadatastathaa vavau ghorataro.anilaH .. 4.. muShNa.nshchakShU.nShi sarveShaaM paa.nsuvR^iShTibhirardayan.h . tato vrajandadarshaagre tejoraashimupasthitam.h .. 5.. koTisUryapratIkaashaM vidyutpu~njasamaprabham.h . tejoraashiM dadarshaatha jamadagnyaM prataapavaan.h .. 6.. nIlameghanibhaM praa.nshuM jaTaamaNDalamaNDitam.h . dhanuH parashupaaNiM cha saakShaatkaalamivaantakam.h .. 7.. kaartavIryaantakaM raamaM dR^iptakShatriyamardanam.h . praaptaM dasharathasyaagre kaalamR^ityumivaaparam.h .. 8.. taM dR^iShTvaa bhayasantrasto raajaa dasharathastadaa . arghyaadipUjaaM vismR^itya traahi traahIti chaabravIt.h .. 9.. daNDavatpraNipatyaaha putrapraaNaM prayachCha me . iti bruvantaM raajaanamanaadR^itya raghUttamam.h .. 10.. uvaacha niShThuraM vaakyaM krodhaatprachalitendriyaH . tvaM raama iti naamnaa me charasi kShatriyaadhama .. 11.. dvandvayuddhaM prayachChaashu yadi tvaM kShatriyo.asi vai . puraaNaM jarjaraM chaapaM bha~Nktvaa tvaM kathyase mudhaa .. 12.. asmi.nstu vaiShNave chaape aaropayasi chedguNam.h . tadaa yuddhaM tvayaa saardhaM karomi raghuva.nshaja .. 13.. no chetsarvaanhaniShyaami kShatriyaantakarohyaham.h . iti bruvati vai tasmi.nshchaala vasudhaa bhR^isham.h .. 14.. andhakaaro babhUvaatha sarveShaamapi chakShuShaam.h . raamo daasharathirvIro vIkShya taM bhaargavaM ruShaa .. 15.. dhanuraachChidya taddhastaadaatopya guNama~njasaa . tUNIraadbaaNamaadaaya sa.ndhaayaakR^iShya vIryavaan.h .. 16.. uvaacha bhaargavaM raamaM shR^iNu brahmanvacho mama . lakShyaM darshaya baaNasya hyamogho mama saayakaH .. 17.. lokaanpaadayugaM vaapi vada shIghraM mamaaj~nayaa . ayaM lokaH paro vaatha tyayaa gantuM na shakyate .. 18.. evaM tvaM hi prakartavyaM vada shIghraM mamaaj~nayaa . evaM vadati shrIraame bhaargavo vikR^itaananaH .. 19.. sa.nsmaranpUrvavR^ittaantamidaM vachanamabravIt.h . raama raama mahaabaaho jaane tvaaM parameshvaram.h .. 20.. puraaNapuruShaM viShNuM jagatsargalayodbhavam.h . baalye.ayaM tapasaa viShNumaaraadhayituma~njasaa .. 21.. chakratIrthaM shubhaM gatvaa tapasaa viShNumanvaham.h . atoShayaM mahaatmaanaM naaraayaNamananyadhIH .. 22.. tataH prasanno deveshaH sha~NkhachakragadaadharaH . uvaacha maaM raghushreShTha prasannamukhapa~NkajaH .. 23.. shrIbhagavaanuvaacha uttiShTha tapaso brahmanphalitaM te tapo mahat.h . machchida.nshena yuktastvaM jahi haihayapu~Ngavam.h .. 24.. kaartavIryaM pitR^ihaNaM yadarthaM tapasaH shramaH . tatastriHsaptakR^itvastvaM hatvaa kShtriyamaNDalam.h .. 25.. kR^itsanaaM bhUmiM kashyapaaya dattvaa shaantimupaavaha . tretaamukhe daasharathirbhUtvaa raamo.ahamavyahaH .. 26.. utpatsye parayaa shaktyaa tadaa drakShyasi maaM tataH . mattejaH punaraadaasye tyayi dattaM mayaa puraa .. 27.. tadaa tapashchara.nlloke tiShTha tvaM brahmaNo dinam.h . ityuktvaantardadhe devastathaa sarvaM kR^itaM mayaa .. 28.. sa eva viShNustvaM raama jaato.asi brahmaNaarthitaH . mayi sthitaM tu tvattejastvayaiva punaraahR^itam.h .. 29.. adya me saphalaM janma pratIto.asi mama prabho . brahmaadibhiralabhyastvaM prakR^iteH paarago mataH .. 30.. tyayi janmaadiShaDbhaavaa na santyaj~naanasa.nbhavaaH . nirvikaaro.asi pUrNastvaM gamanaadivivarjitaH .. 31.. yathaa jale phenajaalaM dhUmo vahnau tathaa tyayi . tvadaadhaaraa tvadviShayaa maayaa kaaryaM sR^ijatyaho .. 32.. yaavanmaayaavR^itaa lokaastaavattvaaM na vijaanate . avichaaritasiddhaiShaavidyaa vidyaavirodhinI .. 33.. avidyaakR^itadehaadisa~Nghaate pratibimbitaa . chichChaktirjIvaloke.asmin.h jIva ityabhidhIyate .. 34.. yaavaddehamanaH praaNabuddhyaadiShvabhimaanavaan.h . taavatkartR^itvabhoktR^itvasukhaduHkhaadibhaagbhavet.h .. 35.. aatmanaHsa.nsR^itirnaasti buddherj~naanaM na jaatviti . avivekaad{}dvyayaM yu~Nktvaa sa.nsaarIti pravartate .. 36.. jaDasya chitsamaayogaachchittvaM bhUyaachchitestathaa . jaDasa~NgaajjaDatvaM hi jalaagnyormelanaM yathaa .. 37.. yaavattvatpaadabhaktaanaaM sa~NgasaukhyaM na vindati . taavats.nsaaraduHkhaughaanna nivartennaraH sadaa .. 38.. tatsa~Ngalabdhayaa bhaktyaa yadaa tvaaM samupaasate . tadaa maayaa shanairyaati taanavaM pratipadyate .. 39.. tatastvajj~naanasampannaH sadgurustena labhyate . vaakyaj~naanaM gurorlabdhvaa tvatprasaadaadvimuchyate .. 40.. tasmaattvadbhaktihInaanaaM kalpakoTishatairapi . na muktisha~Nkaa vij~naanasha~Nkaa naiva sukhaM tathaa .. 41.. atastvatpaadayugale bhaktirme janma janmani . syaattvadbhaktimataaM sa~Ngo.avidyaa yaabhyaaM vinashyati .. 42.. loke tvadbhaktinirataastvaddharmaamR^itavarShiNaH . punanti lokamakhilaM kiM punaH svakulodbhavaan.h .. 43.. namo.astu jagataaM naatha namaste bhaktibhaavana . namaH kaaruNikaananta raamachandra namo.astu te .. 44.. deva yadyatkR^itaM puNyaM mayaa lokajigIShayaa . tatsarvaM tava baaNaaya bhUyaadraama namo.astu te .. 45.. tataH prasanno bhagavaan.h shrIraamaH karuNaamayaH . prasanno.asmi tava brahmanyatte manasi vartate .. 46.. daasye tadakhilaM kaamaM maa kuruShvaatra sa.nshayam.h . tataH prItena manasaa bhaargavo raamamabravIt.h .. 47.. yadi me.anugraho raama tavaasti madhusUdana . tvadbhaktasa~Ngastvatpaade dR^iDhaa bhaktiH sadaastu me .. 48.. stotrametatpaThedyastu bhaktihIno.api sarvadaa . tvadbhaktistasya vij~naanaM bhUyaadante smR^itistava .. 49.. tatheti raaghaveNoktaH parikramya praNamya tam.h . pUjitastadanuj~naato mahendraachalamanvagaat.h .. 50.. rajaa dasharatho hR^iShTo raamaM mR^itamivaagatam.h . aali~Ngyaali~Ngya harSheNa netraabhyaaM jalamutsR^ijat.h .. 51.. tataH prItena manasaa svasthachittaH puraM yayau . raamalakShmaNashatrughnabharataa devasaMmitaaH .. 52.. svaaM svaaM bharyaamupaadaaya remire svasvamandire . maataapitR^ibhyaaM sa.nhR^iShTo raamaH sItaasamanvitaH . reme vaikuNThabhavane shriyaa saha yathaa hariH .. 53.. yudhaajinnaama kaikeyIbhraataa bharatamaatulaH . bharataM netumaagachChatsvaraajyaM prItisa.nyutaH .. 54.. preShayaamaasa bharataM raajaa snehasamanvitaH . shatrughnaM chaapi saMpUjya yudhaajitamarindamaH .. 55. kausalyaa shushubhe devI raameNa saha sItayaa . devamaateva paulomyaa shachyaa shakreNa shobhanaa .. 56.. saakete lokanaathaprathitaguNagaNo lokasa~NgItakIrtiH shrIraamaH sItayaaste.akhilajananikaraanandasandohamUrtiH . nityashrIrnirvikaaro niravadhivibhavo nityamaayaaniraaso maayaakaaryaanusaarI manuja iva sadaa bhaati devo.akhileshaH .. 57.. iti shrImadadhyAtmarAmayaNe umAmaheshvarasa.nvAde bAlakANDe sapthamaH sargaH .. 7.. ## \medskip\hrule\medskip Encoded by Nagaraj Balijepalli nagaraj@iastate.edu \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}