%@@1 % File name : amarfin1.itx %-------------------------------------------- % Text title : amarakosho nAmaliN^gA.anushAsan Chapter (kaaNDa) 1 % Author : amarasin.ha % Language : Sanskrit % Subject : linguistic, dictionary, thesaurus % Description/comments : Source : % % Transliterated by : Avinash Sathaye sohum@ms.uky.edu, Pramod $ SV Ganesan % Proofread by : Avinash Sathaye sohum@ms.uky.edu, Pramod $ SV Ganesan % Latest update : April 20, 1997 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Amarakosha Thesaurus Chapter 1 ..}## \itxtitle{.. amarakosha evaM nAmaliN^gA.anushAsanaM khaaNDa 1 ..}##\endtitles ## \centerline{shriiH||} \centerline{naamaliN^gaanushaasanaM naama amarakoshhaH |} \centerline{prathamaM kaaNDam.h|} \centerline{maN^galaacharaNam.h|} (1\.0\.1) yasya GYaanadayaasi.ndhoragaadhasyaanaghaa guNaaH (1\.0\.2) sevyataamaxayo dhiiraaH sa shriye chaamR^itaaya cha \centerline{prastaavanaa|} (1\.0\.3) samaahR^ityaanyatantraaNi sa.nxiptaiH pratisa.nskR^itaiH (1\.0\.4) sa.npuurNamuchyate vargairnaamaliN^gaanushaasanam.h \centerline{paribhaashhaa|} (1\.0\.5) praayasho ruupabhedena saahacharyaachcha kutrachit.h (1\.0\.6) striipu.nnapu.nsakaM GYeyaM tadvisheshhavidheH kvachit.h (1\.0\.7) bhedaakhyaanaaya na dvandvo naikasheshho na sa.nkaraH (1\.0\.8) kR^ito.atra bhinnaliN^gaanaamanuktaanaaM kramaadR^ite (1\.0\.9) triliN^gyaaM trishhviti padaM mithune tu dvayoriti (1\.0\.10) nishhiddhaliN^gaM sheshhaarthaM tvantaathaadi na puurvabhaak.h \centerline{svargavargaH|} ##Heaven 9## (1\.1\.11) svaravyayaM svarganaakatridivatridashaalayaaH (1\.1\.12) suraloko dyodivau dve striyaaM kliibe trivishhTapam.h ##Deities 26## (1\.1\.13) amaraa nirjaraa devaastridashaa vibudhaaH suraaH (1\.1\.14) suparvaaNaH sumanasastridiveshaa divaukasaH (1\.1\.15) aaditeyaa divishhado lekhaa aditinandanaaH (1\.1\.16) aadityaa R^ibhavo.asvapnaa amartyaa amR^itaandhasaH (1\.1\.17) barhirmukhaaH R^itubhujo giirvaaNaa daanavaarayaH (1\.1\.18) vR^indaarakaa daivataani pu.nsi vaa devataaH striyaam.h ##Some clans of deities ## (1\.1\.19) aadityavishvavasavastushhitaabhaasvaraanilaaH (1\.1\.20) mahaaraajikasaadhyaashcha rudraashcha gaNadevataaH ##Some demigods ## (1\.1\.21) vidyaadharaapsaroyaxaraxogandharvaki.nnaraaH (1\.1\.22) pishaacho guhyakaH siddho bhuuto.amii devayonayaH ##Antigods or titans 10## (1\.1\.23) asuraa daityadaiteyadanujendraaridaanavaaH (1\.1\.24) shukrashishhyaa ditisutaaH puurvadevaaH suradvishhaH ##Jina or Buddha 18## (1\.1\.25) sarvaGYaH sugataH buddho dharmaraajastathaagataH (1\.1\.26) samantabhadro bhagavaanmaarajillokajijjinaH (1\.1\.27) shhaDabhiGYo dashabalo.advayavaadii vinaayakaH (1\.1\.28) muniindraH shriighanaH shaastaa muniH shaakyamunistu yaH ##Gautama Buddha 7## (1\.1\.29) sa shaakyasi.nhaH sarvaarthasiddhaH shauddhodanishcha saH (1\.1\.30) gautamashchaarkabandhushcha maayaadeviisutashcha saH ## Brahma 29 ## (1\.1\.31) brahmaatmabhuuH surajyeshhThaH parameshhThii pitaamahaH (1\.1\.32) hiraNyagarbho lokeshaH svaya.nbhuushchaturaananaH (1\.1\.33) dhaataabjayonirdruhiNo viriJNchiH kamalaasanaH (1\.1\.34) srashhTaa prajaapatirvedhaa vidhaataa vishvasR^igvidhiH (1\.1\.35) naabhijanmaaNDajaH puurvo nidhanaH kamalodbhavaH (1\.1\.36) sadaanando rajomuurtiH satyako ha.nsavaahanaH ## Vishnu 46 ## (1\.1\.37) vishhNurnaaraayaNaH kR^ishhNo vaikuNTho vishhTarashravaaH (1\.1\.38) daamodaro hR^ishhiikeshaH keshavo maadhavaH svabhuuH (1\.1\.39) daityaariH puNDariikaaxo govindo garuDadhvajaH (1\.1\.40) piitaambaro.achyutaH shaarN^gii vishhvakseno janaardanaH (1\.1\.41) upendra indraavarajashchakrapaaNishchaturbhujaH (1\.1\.42) padmanaabho madhuripurvaasudevastrivikramaH (1\.1\.43) devakiinandanaH shauriH shriipatiH purushhottamaH (1\.1\.44) vanamaalii balidhva.nsii ka.nsaaraatiradhoxajaH (1\.1\.45) vishvambharaH kaiTabhajidvidhuH shriivatsalaaJNchhanaH (1\.1\.46) puraaNapurushho yaGYapurushho narakaantakaH (1\.1\.47) jalashaayii vishvaruupo mukundo muramardanaH ## Vasudeva: Krishna's Father 2 ## (1\.1\.48) vasudevo.asya janakaH sa evaanakadundubhiH ## Balarama 17 ## (1\.1\.49) balabhadraH pralambaghno baladevo.achyutaagrajaH (1\.1\.50) revatiiramaNo raamaH kaamapaalo halaayudhaH (1\.1\.51) niilaambaro rauhiNeyastaalaaN^ko musalii halii (1\.1\.52) sa.nkarshhaNaH siirapaaNiH kaalindiibhedano balaH ## Kamadeva: Eros 19 ## (1\.1\.53) madano manmatho maaraH pradyumno miinaketanaH (1\.1\.54) ka.ndarpo darpako.anaN^gaH kaamaH paJNchasharaH smaraH (1\.1\.55) shambaraarirmanasijaH kusumeshhurananyajaH (1\.1\.56) pushhpadhanvaa ratipatirmakaradhvaja aatmabhuuH ## Five floral Arrows of Kamadeva ## (1\.1\.57) aravindamashokaM cha chuutaM cha navamallikaa (1\.1\.58) niilotpalaM cha paJNchaite paJNchabaaNasya saayakaaH ## Five physical arrows of Kamadeva ## (1\.1\.59) unmaadanastaapanashcha shoshhaNaH stambhanastathaa (1\.1\.60) sa.nmohanashcha kaamashcha paJNcha baaNaaH prakiirtitaaH ## Son of kamadeva 4 ## (1\.1\.61) brahmasuurvishvaketuH syaadaniruddha ushhaapatiH ## Laxmi 14 ## (1\.1\.62) laxmiiH padmaalayaa padmaa kamalaa shriirharipriyaa (1\.1\.63) indiraa lokamaataa maa xiirodatanayaa ramaa (1\.1\.64) bhaargavii lokajananii xiirasaagarakanyakaa ## Krishna's equipment: conch, discus, mace, sword,jewel ## (1\.1\.65) shaN^kho laxmiipateH paaJNchajanyashchakraM sudarshanaH (1\.1\.66) kaumodakii gadaa khaDgo nandakaH kaustubho maNiH ## Krishna's bow, mark, horses(4) ## (1\.1\.67) chaapaH shaarN^gaM muraarestu shriivatso laaJNchhanaM smR^itam.h (1\.1\.68) ashvaashcha shaivyasugriivameghapushhpabalaahakaaH ## Krishna's charioteer, minister, younger brother ## (1\.1\.69) saarathirdaaruko mantrii hyuddhavashchaanujo gadaH ## Garuda: Krishna's vehicle 9 ## (1\.1\.70) garutmaangaruDastaarxyo vainateyaH khageshvaraH (1\.1\.71) naagaantako vishhNurathaH suparNaH pannagaashanaH ## Shiva 52 ## (1\.1\.72) shambhuriishaH pashupatiH shivaH shuulii maheshvaraH (1\.1\.73) iishvaraH sharva iishaanaH sha.nkarashchandrashekharaH (1\.1\.74) bhuuteshaH khaNDaparashurgiriisho girisho mR^iDaH (1\.1\.75) mR^ityuJNjayaH kR^ittivaasaaH pinaakii pramathaadhipaH (1\.1\.76) ugraH kapardii shriikaNThaH shitikaNThaH kapaalabhR^it.h (1\.1\.77) vaamadevo mahaadevo viruupaaxastrilochanaH (1\.1\.78) kR^ishaanuretaaH sarvaGYo dhuurjaTirniilalohitaH (1\.1\.79) haraH smaraharo bhargastryambakastripuraantakaH (1\.1\.80) gaN^gaadharo.andhakaripuH kratudhva.nsii vR^ishhadhvajaH (1\.1\.81) vyomakesho bhavo bhiimaH sthaaNuu rudra umaapatiH (1\.1\.82) ahirbudhnyo.ashhTamuurtishcha gajaarishcha mahaanaTaH ## Shiva's braided hair, bow, attendants, divine mothers ## (1\.1\.83) kapardo.asya jaTaajuuTaH pinaako.ajagavaM dhanuH (1\.1\.84) pramathaa: syuH paarishhadaa braahmiityaadyaastu maataraH ## Shiva's powers/glory 3 ## (1\.1\.85) vibhuutirbhuutiraishvaryamaNimaadikamashhTadhaa ## Eight Yogic achievements granted by Shiva ## (1\.1\.86) aNimaa mahimaa chaiva garimaa laghimaa tathaa (1\.1\.87) praaptiH praakaamyamiishitvaM vashitvaM chaashhTa siddhayaH ## Shiva's wife Parvati 23 ## (1\.1\.88) umaa kaatyaayanii gaurii kaalii haimavatiishvarii (1\.1\.89) shivaa bhavaanii rudraaNii sharvaaNii sarvamaN^galaa (1\.1\.90) aparNaa paarvatii durgaa mR^iDaanii chaNDikaambikaa (1\.1\.91) aaryaa daaxaayaNii chaiva girijaa menakaatmajaa (1\.1\.92) karmamoTii tu chaamuNDaa charmamuNDaa tu charchikaa ## Shiva's son Ganapati 8 ## (1\.1\.93) vinaayako vighnaraajadvaimaaturagaNaadhipaaH (1\.1\.94) apyekadantaherambalambodaragajaananaaH ## Shiva's son Kartikeya 17 ## (1\.1\.95) kaartikeyo mahaasenaH sharajanmaa shhaDaananaH (1\.1\.96) paarvatiinandanaH skandaH senaaniiragnibhuurguhaH (1\.1\.97) baahuleyastaarakajidvishaakhaH shikhivaahanaH (1\.1\.98) shhaaNmaaturaH shaktidharaH kumaaraH krauJNchadaaraNaH ## Shiva's vehicle: Nandi Bull 6 ## (1\.1\.99) shR^iN^gii bhR^iN^gii riTistuNDii nandiko nandikeshvaraH ## Indra 35 ## (1\.1\.100) indro marutvaanmaghavaa biDaujaaH paakashaasanaH (1\.1\.101) vR^IddhashravaaH sunaasiiraH puruhuutaH purandaraH (1\.1\.102) jishhNurlekharshhabhaH shakraH shatamanyurdivaspatiH (1\.1\.103) sutraamaa gotrabhidvajrii vaasavo vR^itrahaa vR^ishhaa (1\.1\.104) baastoshhpatiH surapatirbalaaraatiH shachiipatiH (1\.1\.105) jambhabhedii harihayaH svaaraaNnamuchisuudanaH (1\.1\.106) sa.nkrandano dushchyavanasturaashhaaNmeghavaahanaH (1\.1\.107) aakhaNDalaH sahasraaxa R^ibhuxaastasya tu priyaa ## Indra's wife Shachi 3, city 1 ## (1\.1\.108) pulomajaa shachiindraaNii nagarii tvamaraavatii ## Indra's horse, charioteer, son, garden, palace, son(2)## (1\.1\.109) haya uchchaiHshravaa suuto maatalirnandanaM vanam.h (1\.1\.110) syaatpraasaado vaijayanto jayantaH paakashaasaniH ## Indra's vehicle: elephant (4), thunderbolt (10) ## (1\.1\.111) airaavato.abhramaataN^gairaavaNaa.abhramuvallabhaaH (1\.1\.112) hraadinii vajramastrii syaat.h kulishaM bhiduraM paviH (1\.1\.113) shatakoTiH svaruH shambo dambholirashanirdvayoH ## Airplane (2), divine sages, council (2), nectar (3) ## (1\.1\.114) vyomayaanaM vimaano.astrii naaradaadyaaH surarshhayaH (1\.1\.115) syaat.h sudharmaa devasabhaa piiyuushhamamR^itaM sudhaa ## Divine river: Milky way (4), Golden mountain Meru (5) ## (1\.1\.116) mandaakinii viyadgaN^gaa svarNadii suradiirghikaa (1\.1\.117) meruH sumerurhemaadrii ratnasaanuH suraalayaH ## Five divine trees ## (1\.1\.118) paJNchaite devataravo mandaaraH paarijaatakaH (1\.1\.119) santaanaH kalpavR^ixashcha pu.nsi vaa harichandanam.h ## Sanatkumara (2), divine doctors: ashvins (6), nymphs (2) ## (1\.1\.120) sanatkumaaro vaidhaatraH svarvaidyaavashviniisutau (1\.1\.121) naasatyaavashvinau dasraavaashvineyau cha taavubhau (1\.1\.122) striyaaM bahushhvapsarasaH svarveshyaa urvashiimukhaaH ## Divine musicians (2), Fire (34), Marine fire (3) ## (1\.1\.123) haahaa huuhuushchaivamaadyaa gandharvaastridivaukasaam.h (1\.1\.124) agnirvaishvaanaro vahnirviitihotro dhanaJNjayaH (1\.1\.125) kR^ipiiTayonirjvalano jaatavedaastanuunapaat.h (1\.1\.126) barhiH shushhmaa kR^ishhNavartmaa shochishhkesha uparbudhaH (1\.1\.127) aashrayaasho bR^ihadbhaanuH kR^ishaanuH paavako.analaH (1\.1\.128) rohitaashvo vaayusakhaH shikhaavaanaashushuxaNiH (1\.1\.129) hiraNyaretaa hutabhug.h dahano havyavaahanaH (1\.1\.130) saptaarchirdamunaaH shukrashchitrabhaanurvibhaavasuH (1\.1\.131) shuchirappittamaurvastu vaaDavo vaDavaanalaH ## Flame (5), Spark (2), Burn (2) ## (1\.1\.132) vahnerdvayorjvaalakiilaavarchirhetiH shikhaaH striyaam.h (1\.1\.133) trishhu sphuliN^go.agnikaNaH sa.ntaapaH sa.njvaraH samau ## Meteor (1), Ash (5), Forest fire (3) ## (1\.1\.134) ulkaa syaat.h nirgatajvaalaa bhuutirbhasitabhasmanii (1\.1\.135) xaaro raxaa cha daavastu davo vanahutaashanaH ## Yama: god of death (14) ## (1\.1\.136) dharmaraajaH pitR^ipatiH samavartii paretaraaT.h (1\.1\.137) kR^itaanto yamunaabhraataa shamano yamaraaD.h yamaH (1\.1\.138) kaalo daNDadharaH shraaddhadevo vaivasvato.antakaH (1\.1\.139) raaxasaH koNapaH kravyaat.h krvyaado.asrapa aasharaH ## Giant, demon (15) ## (1\.1\.140) raatriJNcharo raatricharaH karburo nikashhaatmajaH (1\.1\.141) yaatudhaanaH puNyajano nairR^ito yaaturaxasii ## Varuna: god of the sea (5) ## (1\.1\.142) prachetaa varuNaH paashii yaadasaa.npatirappatiH ## Vayu: (god of the) wind (20) ## (1\.1\.143) shvasanaH sparshano vaayurmaatarishvaa sadaagatiH (1\.1\.144) pR^ishhadashvo gandhavaho gandhavaahaa.anilaa.a.ashugaaH (1\.1\.145) samiiramaarutamarut jagatpraaNasamiiraNaaH (1\.1\.146) nabhasvadvaatapavanapavamaanaprabhaJNjanaaH ## Whirlwind, storm ## (1\.1\.147) prakampano mahaavaato jhaJNjhaavaataH savR^ishhTikaH ## Five bodily winds in Ayurvedic classification, speed (5) ## (1\.1\.148) praaNo.apaanaH samaanashchodaanavyaanau cha vaayavaH (1\.1\.149) shariirasthaa ime ra.nhastarasii tu rayaH syadaH (1\.1\.150) javo.atha shiighraM tvaritaM laghu xipramaraM drutam.h ## Quickly (11) ## (1\.1\.151) satvaraM chapalaM tuurNamavilambitamaashu cha ## Eternal (9), Excessive (14) ## (1\.1\.152) satate.anaarataa.ashraantasa.ntataavirataanisham.h (1\.1\.153) nityaa.anavarataa.ajasramapyathaa.atishayo bharaH (1\.1\.154) ativelabhR^ishaa.atyarthaa.atimaatrodgaaDhanirbharam.h (1\.1\.155) tiivraikaantanitaantaani gaaDhabaaDhadR^iDhaani cha (1\.1\.156) kliibe shiighraa.a.adyasattve syaat.h trishhveshhaaM sattvagaami yat.h ## Kubera: god of wealth (17) ## (1\.1\.157) kuberastryambakasakho yaxaraaD.h guhyakeshvaraH (1\.1\.158) manushhyadharmaa dhanado raajaraajo dhanaadhipaH (1\.1\.159) kinnaresho vaishravaNaH paulastyo naravaahanaH (1\.1\.160) yaxaikapiN^gailavilashriidapuNyajaneshvaraaH ## Kubera's garden, son, place, city, attendants (4) ## (1\.1\.161) asyodyaanaM chaitrarathaM putrastu nalakuubaraH (1\.1\.162) kailaasaH sthaanamalakaa puurvimaanaM tu pushhpakam.h (1\.1\.163) syaat.h kinnaraH kimpurushhasturaN^gavadano mayuH ## Treasure (2), the list of nine treasures is below:## (1\.1\.164) nidhirnaashevadhirbhedaaH padmashaN^khaa.a.adayo nidheH (1\.1\.165) mahaapadmashcha padmashcha shaN^kho makarakachchhapau (1\.1\.166) mukundakundaniilaashcha kharvashcha nidhayo nava \centerline{vyomavargaH|} ## Sky or atmosphere (26) ## (1\.2\.167) dyodivau dve striyaamabhraM vyoma pushhkaramambaram.h (1\.2\.168) nabho.antarixaM gaganamanantaM suravartma kham.h (1\.2\.169) viyad.h vishhNupadaM vaa tu pu.nsyaakaashavihaayasii (1\.2\.170) vihaasayo.api naako.api dyurapi syaat.h tadavyam.h (1\.2\.171) taaraapatho.antarixaM cha meghaadhvaa cha mahaabilam.h (1\.2\.172) vihaayaaH shakune pu.nsi gagane pu.nnapu.nsakam.h \centerline{digvargaH|} ## Directions or quarters (5), four directions or quarters,belonging to a direction ## (1\.3\.173) dishastu kakubhaH kaashhThaa aashaashcha haritashcha taaH (1\.3\.174) praachyavaachiipratiichyastaaH puurvadaxiNapashchimaaH (1\.3\.175) uttaraadigudiichii syaaddishyaM tu trishhu digbhave ## Belonging to respective direction or quarter ## (1\.3\.176) avaagbhavamavaachiinamudiichiichiinamudagbhavam.h (1\.3\.177) pratyagbhavaM pratiichiinaM praachiinaM praagbhavaM trishhu ## Respective lords of the eight directions ## (1\.3\.178) indro vahniH pitR^ipatirnairR^ito varuNo marut.h (1\.3\.179) kubera {ii}shaH patayaH puurvaa.a.adiinaaM dishaaM kramaat.h ## Respective planets associated to the eight directions ## (1\.3\.180) raviH shukro mahiisuunuH svarbhaanurbhaanujo vidhuH (1\.3\.181) budho bR^ihaspatishcheti dishaaM chaiva tathaa grahaaH ## Respective elephants associated to the eight directions ## (1\.3\.182) airaavataH puNDariiko vaamanaH kumudo.aJNjanaH (1\.3\.183) pushhpadantaH saarvabhaumaH supratiikashcha diggajaaH ## Respective wives of the elephants ## (1\.3\.184) kariNyo.abhramukapilaapiN^galaa.anupamaaH kramaat.h (1\.3\.185) taamrakarNii shubhradantii chaa.aN^ganaa chaa.aJNjanaavatii ## Sector between directions (2), Inner space (2), Horizon (2) ## (1\.3\.186) kliibaa.avyayaM tvapadishaM dishormadhye vidik.h striyaam.h (1\.3\.187) abhyantaraM tvantaraalaM chakravaalaM tu maNDalam.h ## Cloud (15), line of clouds (2),Belonging to clouds ## (1\.3\.188) abhraM megho vaarivaahaH stanayitnurbalaahakaH (1\.3\.189) dhaaraadharo jaladharastaDitvaan.h vaarido.ambubhR^it.h (1\.3\.190) ghanajiimuutamudirajalamugdhuumayonayaH (1\.3\.191) kaadambinii meghamaalaa trishhu meghabhave.abhriyam.h ## Thundering (3), Lightening (10), Thunderclap (2), Lightening flash (2) ## (1\.3\.192) stanitaM garjitam meghanirghoshhe rasitaa.adi cha (1\.3\.193) shampaa shatahradaahraadinyairaavatyaH xaNaprabhaa (1\.3\.194) taDitsaudaaminii vidyuchchJNchalaa chapalaa api (1\.3\.195) sphuurjathurvajranirghoshho meghajyotirira.nmadaH ## Rainbow (3), ## (1\.3\.196) indraayudhaM shakradhanustadeva R^ijurohitam.h ## Rain (2), Drought (2), Continuous rain (2), Droplets ## (1\.3\.197) vR^ishhTivarshhaM tadvighaate.avagraahaa.avagrahau samau (1\.3\.198) dhaaraasampaata aasaaraH shiikarombukaNaaH smR^itaaH ## Hail (2), Cloudy day ## (1\.3\.199) varshhopalastu karakaa meghachchhanne.ahni durdinam.h ## Covering (8) ## (1\.3\.200) antardhaa vyavadhaa pu.nsi tvantardhirapavaaraNam.h (1\.3\.201) apidhaanatirodhaanapidhaanaa.a.achchhaadanaani cha ## Moon (20) ## (1\.3\.202) himaa.nshushchandramaashchandra induH kumudabaandhavaH (1\.3\.203) vidhuH sudhaa.nshuH shubhraa.nshuroshhadhiisho nishaapatiH (1\.3\.204) abjo jaivaatR^ikaH somo glaurmR^igaaN^kaH kalaanidhiH (1\.3\.205) dvijaraajaH shashadharo naxatreshaH xapaakaraH ## Moon's sixteenth part, Full moon (2) ## (1\.3\.206) kalaa tu shhoDasho bhaago bimbo.astrii maNDalaM trishhu ## Piece, part (4), Half ## (1\.3\.207) bhittaM shakalakhaNDe vaa pu.nsyardho.ardhaM same.nshake ## Moonlight (3), Purity or brightness (2) ## (1\.3\.208) chandrikaa kaumudii jyotsnaa prasaadstu prasannataa ## Mark or spot (6) ## (1\.3\.209) kalaN^kaaN^kau laaJNchhanaM cha chihnaM laxma cha laxaNam.h ## Exquisite beauty, Splendour (4) ## (1\.3\.210) sushhamaa paramaa shobhaa shobhaa kaantirdyutishchchhaviH ## Snow or frost (7), Snowdrift, accumulated snow (2) ## (1\.3\.211) avashyaayastu niihaarastushhaarastuhinaM himam.h (1\.3\.212) praaleyaM mihikaa chaa.atha himaanii himasa.nhatiH ## Coldness, Cold (7) ## (1\.3\.213) shiitaM guNe tadvadarthaaH sushhiimaH shishiro jaDaH (1\.3\.214) tushhaaraH shiitalaH shiito himaH saptaa.anyaliN^gakaaH ## Dhruva (2), Agastya (3), Agastya's wife (also star names) ## (1\.3\.215) dhruva auttaanapaadiH syaat.h agastyaH kumbhasambhavaH (1\.3\.216) maitraavaruNirasyaiva lopaamudraa sadharmiNii ## Star or asterism (6), Names of the 27 constellations and their parts ## (1\.3\.217) naxatramR^ixaM bhaM taaraa taarakaa.apyuDu vaa striyaam.h (1\.3\.218) daaxaayiNyo.ashviniityaaditaaraa ashvayugashvinii (1\.3\.219) raadhaavishaakhaa pushhye tu sidhyatishhyau shravishhThayaa (1\.3\.220) samaa dhanishhThaaH syuH proshhThapadaa bhaadrapadaaH striyaH (1\.3\.221) mR^igashiirshhaM mR^igashirastasminnevaa.a.agrahaayaNii (1\.3\.222) ilvalaastachchhirodeshe taarakaa nivasanti yaaH ## Planet Jupiter (9) ## (1\.3\.223) bR^ihaspatiH suraachaaryo giishhpatirdhishhaNo guruH (1\.3\.224) jiiva aaN^giraso vaachaspatishchitrashikhaNDijaH ## Planet Venus (6) ## (1\.3\.225) shukro daityaguruH kaavya ushanaa bhaargavaH kaviH ## Planet Mars (5), Planet Mercury (3) ## (1\.3\.226) aN^gaarakaH kujo bhaumo lohitaaN^go mahiisutaH (1\.3\.227) rauhiNeyo budhaH saumyaH samau saurishanaishvarau ## Rahu or the ascending node (5) ## (1\.3\.228) tamastu raahuH svarbhaanuH sai.nhikeyo vidhuntudaH ## Ursa major ## (1\.3\.229) saptarshhayo mariichyatrimukhaashchitrashikhaNDinaH ## Rising of the Zodiac signs(Lagna), The zodiac ## (1\.3\.230) raashiinaamudayo lagnaM te tu meshhavR^ishhaadayaH ## Sun (54) ## (1\.3\.231) suurasuuryaaryamaadityadvaadashaatmadivaakaraaH (1\.3\.232) bhaaskaraahaskarabradhnaprabhaakaravibhaakaraaH (1\.3\.233) bhaasvadvivasvatsaptaashvaharidashvoshhNarashmayaH (1\.3\.234) vikartanaarkamaartaNDamihiraaruNapuushhaNaH (1\.3\.235) dyumaNistaraNirmitrashchitrabhaanurvirochanaH (1\.3\.236) vibhaavasurgrahapatistvishhaa.npatiraharpatiH (1\.3\.237) bhaanurha.nsaH sahasraa.nshustapanaH savitaa raviH (1\.3\.238) padmaaxastejasaa.nraashishchhaayaanaathastamisrahaa (1\.3\.239) karmasaaxii jagachchaxurlokabandhustrayiitanuH (1\.3\.240) pradyotano dinamaNiH khadyoto lokabaandhavaH (1\.3\.241) ino bhago bhaamanidhishchaa.n.ashumaalyaJNjiniipatiH ## Sun's three attendants, Sun's son (5), Halo (4) ## (1\.3\.242) maaTharaH piN^galo daNDashchaNDaa.nshoH paripaarshvakaaH (1\.3\.243) suurasuuto.aruNo.anuuruH kaashyapirgaruDaagrajaH (1\.3\.244) pariveshhastuparidhirupasuuryakamaNDale ## Ray (11), Light or brightness (11), Sunlight (3) ## (1\.3\.245) kiraNosramayuukhaa.n.ashugabhastighR^iNirashmayaH (1\.3\.246) bhaanuH karo mariichiH striipu.nsayordiidhitiH striyaam.h (1\.3\.247) syuH prabhaarugruchistviDbhaabhaashchhavidyutidiiptayaH (1\.3\.248) rochiH shochirubhe kliibe prakaasho dyota aatapaH ## Lukewarm (4), Very hot (4), Mirage (2) ## (1\.3\.249) koshhNaM kavoshhNaM mandoshhNaM kadushhNaM trishhu tadvati (1\.3\.250) tigmaM tiixNaM kharaM tadvanmR^igatR^ishhNaa mariichikaa \centerline{kaalavargaH|} ## Time (4), First (lunar calendar) day (2), Lunar day ## (1\.4\.251) kaalo dishhTo.apyanehaapi samayo.apyatha paxatiH ## Day (5), Morning (9), Evening (4) ## (1\.4\.252) pratipad.h dve ime striitve tadaa.a.adyaastithayo dvayoH (1\.4\.253) ghasro dinaa.ahanii vaa tu kliibe divasavaasarau (1\.4\.254) pratyuushho.aharmukhaM kalyamushhaHpratyushhasii api (1\.4\.255) vyushhTaM vibhaataM dve kliibe pu.nsi gosarga ishhyate (1\.4\.256) prabhaataM cha dinaante tu saayaM sa.ndhyaa pitR^iprasuuH ## Three parts of the day, Night (12) ## (1\.4\.257) praahNaaparaahNamadhyaahnastrisa.ndhyamatha sharvarii (1\.4\.258) nishaa nishiithinii raatristriyaamaa xaNadaa xapaa (1\.4\.259) vibhaavarii tamasvinyau rajanii yaaminii tamii ## Dark night, Moonlit night ## (1\.4\.260) tamisraa taamasii raatrirjyautsnii chandrikayaa.anvitaa ## Night together with adjoining days ## (1\.4\.261) aagaamivartamaanaarhayuktaayaaM nishi paxiNii ## Collection of nights, Late evening (2) ## (1\.4\.262) gaNaraatraM nishaa bahvyaH pradoshho rajaniimukham.h ## Midnight (2), A period of 3 hours (2) ## (1\.4\.263) ardharaatranishiithau dvau dvau yaamapraharau samau ## Join of fortnights, Last days of fortnights (20) ## (1\.4\.264) sa parvasa.ndhiH pratipatpaJNchadashyoryadantaram.h ## Full moon day (2) ## (1\.4\.265) paxaantau paJNchadashyau dve paurNamaasii tu paurNimaa ## Night of the almost full moon, Night of the really full moon ## (1\.4\.266) kalaahiine saa.anumatiH puurNe raakaa nishaakare ## New moon day (4) ## (1\.4\.267) amaavaasyaa tvamaavasyaa darshaH suuryendusa.ngamaH ## Night mostly wihout moon, Night without any moon ## (1\.4\.268) saa dR^ishhTenduH siniivaalii saa nashhTendukalaa kuhuuH ## Eclipse, Eclipsed Sun or Moon ## (1\.4\.269) uparaago graho raahugraste tvindau cha puushhNi cha (1\.4\.270) sopaplavoparaktau dvau agnyutpaata upaahitaH ## Sun and Moon ## (1\.4\.271) ekayoktyaa pushhpavantau divaakaranishaakarau ## Nimesha: Time needed for flickering of an eye ## ## 18 Nimesha = Kashtha, 30 Kashtha = Kala ## (1\.4\.272) ashhTaadasha nimeshhaastu kaashhTaa triMshat.h tu taaH kalaa ## 30 Kala = Kshana, 12 Kshana = Muhurta ## (1\.4\.273) taastu triMshat.h xaNaste tu muhuurto dvaadashaa.astriyaam.h ## 30 Muhurta = (Full) day (24 Hours), 15 Days = Paksha (fortnight) ## (1\.4\.274) te tu triMshadahoraatraH paxaste dashapaJNcha cha ## First and second fortnight, 2 fortnights = (Lunar) Month ## (1\.4\.275) paxau puurvaa.aparau shuklakR^ishhNau maasastu taavubhau ## Two months = Ritu (season), 3 Ritus = Ayana (Semester) ## (1\.4\.276) dvau dvau maargaadi maasau syaadR^itustairayanaM tribhiH ## 2 Ayana = Year, Equinox ## (1\.4\.277) ayane dve gatirudagdaxiNaa.arkasya vatsaraH (1\.4\.278) samaraatridive kaale vishhuvadvishhuvaM cha tat.h ## Constellation names determine names for Full moon days and their months ## ## For example, Pushya constellation names Paushi full moon night and Pausha month. ## (1\.4\.279) pushhpayuktaa paurNamaasii paushhii maase tu yatra saa (1\.4\.280) naamnaa sa paushho maaghaa.a.adyaashchaivamekaadashaa.apare ## Margashirsha (9 th month) (4), Pausha (10 th) (3) ## (1\.4\.281) maargashiirshhe sahaa maarga aagrahaayaNikashcha saH (1\.4\.282) paushhe taishhasahasyau dvau tapaa maaghe.atha phaalgune ## Magha (11 th) (2) Falguna (12 th) (3), Chaitra (1 st ) (3) ## (1\.4\.283) syaattapasyaH phaalgunikaH syaachchaitre chaitriko madhuH ## Vaishakh (2 nd ) (3), Jyeshtha (3 rd ) (2) ## (1\.4\.284) vaishaakhe maadhavo raadho jyeshhThe shukraH shuchistvayam.h ## Ashadha (4 th) (2), Shravana (5 th) (3) ## (1\.4\.285) aashhaaDhe shraavaNe tu syaannabhaaH shraavaNikashcha saH ## Bhadrapada (6 th) (4), Ashvin (7 th) (3)## (1\.4\.286) syurnabhasyapraushhThapadabhaadrabhaadrapadaaH samaaH (1\.4\.287) syaadaashvina ishho.apyaashvayujo.api syaattukaartike ## Kartika (8 th) (4), Fall (Months 9-10), Winter (Months 11-12) ## (1\.4\.288) baahulorjau kaartikiko hemantaH shishiro.astriyaam.h ## Spring (Months 1-2) (3), Summer (Months 3-4) (7) ## (1\.4\.289) vasante pushhpasamayaH surabhirgriishhma uushhmakaH (1\.4\.290) nidaagha ushhNopagama ushhNa uushhmaagamastapaH ## Monsoon (Months 5-6) (2), Autumn (Months 7-8) ## (1\.4\.291) striyaaM praavR^iT.h striyaaM bhuumni varshhaa atha sharatstriyaam.h ## Season, Year (6) ## (1\.4\.292) shhaDamii R^itavaH pu.nsi maargaadiinaaM yugaiH kramaat.h (1\.4\.293) sa.nvatsaro vatsaro.abdo haayano.astrii sharatsamaaH ## Human Month = Ancestral day, Human year = Divine day ## (1\.4\.294) maasena syaadahoraatraH paitro varshheNa daivataH ## Human Yuga quartet = Divine Yuga, Divine 2000 Yuga = Brahma's day = Human kalpa ## (1\.4\.295) daive yugasahasre dve braahmaH kalpau tu tau nR^iNaam.h ## Manvantara = 71 Divine yuga ## (1\.4\.296) manvantaraM tu divyaanaaM yugaanaamekasaptatiH ## Destruction of world (between epochs) (5) ## (1\.4\.297) sa.nvartaH pralayaH kalpaH xayaH kalpaanta ityapi ## Sin (12), Virtue or merit (5) ## (1\.4\.298) astrii paN^kaM pumaanpaapmaa paapaM kilbishhakalmashham.h (1\.4\.299) kalushhaM vR^ijinaino.aghama.nho duritadushhkR^itam.h (1\.4\.300) syaaddharmamastriyaaM puNyashreyasii sukR^itaM vR^ishhaH ## Joy or happiness (12), Prosperity, blessing (12) ## (1\.4\.301) mutpriitiH pramado harshhaH pramodaa.a.amodasammadaaH (1\.4\.302) syaadaanandathuraanandaH sharmashaatasukhaani cha (1\.4\.303) shvaH shreyasaM shivaM bhadraM kalyaaNaM maN^galaM shubham.h (1\.4\.304) bhaavukaM bhavikaM bhavyaM kushalaM xemamastriyaam.h (1\.4\.305) shastaM chaa.atha trishhu dravye paapaM puNyaM sukhaadi cha ## Excellent! (5), Good luck ## (1\.4\.306) matallikaa macharchikaa prakaaNDamuddhatallajau (1\.4\.307) prashastavaachakaanyamuunyayaH shubhaa.a.avaho vidhiH ## Destiny or luck (6), Cause (3), Root cause ## (1\.4\.308) daivaM dishhTaM bhaagadheyaM bhaagyaM strii niyatirvidhiH (1\.4\.309) heturnaa kaaraNaM biijaM nidaanaM tvaadikaaraNam.h ## Soul (3), State (of body etc.), Three Qualities (of all things) ## (1\.4\.310) xetraGYa aatmaa purushhaH pradhaanaM prakR^itiH striyaam.h (1\.4\.311) visheshhaH kaaliko.avasthaa guNaaH sattvaM rajastamaH ## Birth (6), Living being (6) ## (1\.4\.312) janurjananajanmaani janirutpattirudbhavaH (1\.4\.313) praaNii tu chetano janmii jantujanyushariiriNaH ## Kind or type (3), Individuality, Mind (7) ## (1\.4\.314) jaatirjaataM cha saamaanyaM vyaktistu pR^ithagaatmataa (1\.4\.315) chittaM tu cheto hR^idayaM svaantaM hR^inmaanasaM manaH \centerline{dhiivargaH|} ## Comprehension, intellect (14)## (1\.5\.316) buddhirmaniishhaa dhishhaNaa dhiiH praGYaa shemushhii matiH (1\.5\.317) prexopalabdhishchitsa.nvitpratipajGYaptichetanaaH ## Retentive intellect (1), Volition (1), Attention (3) ## (1\.5\.318) dhiirdhaaraNaavatii medhaa sa.nkalpaH karma maanasam.h (1\.5\.319) avadhaanaM samaadhaanaM praNidhaanam tathaiva cha ## Awareness (2), Reflection (3), Reasoning (3), Doubt (4) ## (1\.5\.320) chittaabhogo manaskaarashcharchaa sa.nkhyaa vichaaraNaa (1\.5\.321) vimarsho bhaavanaa chaiva vaasanaa cha nigadyate (1\.5\.322) adhyaahaarastarka uuho vichikitsaa tu sa.nshayaH (1\.5\.323) sa.ndehadvaaparau chaatha samau nirNayanishchayau ## Heresy or atheism (2), Malice (2), Conclusion or theorem (2), Delusion (3)## (1\.5\.324) mithyaadR^ishhTirnaastikataa vyaapaado drohachintanam.h (1\.5\.325) samau siddhaantaraaddhaantau bhraantirmithyaamatirbhramaH ## Agreement (10) ## (1\.5\.326) sa.nvidaaguuH pratiGYaanaM niyamaashravasa.nshravaaH (1\.5\.327) aN^giikaaraabhyupagamapratishravasamaadhayaH ## Spiritual knowledge (1), Worldly or profane knowledge (1) ## (1\.5\.328) moxe dhiirGYaanamanyatra viGYaanaM shilpashaastrayoH ##Salvation or liberation (8), Spiritual ignorance (4) ## (1\.5\.329) muktiH kaivalyanirvaaNashreyoniHshreyasaamR^itam.h (1\.5\.330) moxo.apavargo.athaaGYaanamavidyaa.ahaMmatiH striyaam.h ## (Listed) five sense objects (3), Sense organs (3), Intellectual organ (1)## (1\.5\.331) ruupaM shabdo gandharasasparshaashcha vishhayaa amii (1\.5\.332) gocharaa indriyaarthaashcha hR^ishhiikaM vishhayiindriyam.h (1\.5\.333) karmendriyaM tu paayvaadi manonetraadi dhiindriyam.h ## Astringent (2), Sweet (1), Salty (1) ## (1\.5\.334) tuvarastu kashhaayo.astrii madhuro lavaNaH kaTuH ## Pungent (hot) (1), Sour (1), Tastes (all six) (1) ## (1\.5\.335) tikto.amlashcha rasaaH pu.nsi tadvatsu shhaDamii trishhu ## Aroma (1), Extremely pleasant smell (1), Permeating smell (2) ## (1\.5\.336) vimardotthe parimalo gandhe janamanohare (1\.5\.337) aamodaH so.atinirhaarii vaachyaliN^gatvamaaguNaat.h (1\.5\.338) samaakarshhii tu nirhaarii surabhirghraaNatarpaNaH ## Aromatics (4), Breath-freshner (2), Foul smelling (2), Rotten (1) ## (1\.5\.339) ishhTagandhaH sugandhiH syaadaamodii mukhavaasanaH (1\.5\.340) puutigandhastu durgandho visraM syaadaamagandhi yat.h ## White (16), Grey (off-white) (2), Black or dark blue (7) ## (1\.5\.341) shuklashubhrashuchishvetavishadashyetapaaNDaraaH (1\.5\.342) avadaataH sito gauro.avalaxo dhavalo.arjunaH (1\.5\.343) hariNaH paaNDuraH paaNDuriishhatpaaNDustu dhuusaraH (1\.5\.344) kR^ishhNe niilaasitashyaamakaalashyaamalamechakaaH ## Yellow (3), Green (3), Red (2), Crimson (1) ## (1\.5\.345) piito gauro haridraabhaH palaasho harito harit.h (1\.5\.346) lohito rohito raktaH shoNaH kokanadachchhaviH ## Light pink (1), Dark pink (1), Brown (2), Purple (3) ## (1\.5\.347) avyaktaraagastvaruNaH shvetaraktastu paaTalaH (1\.5\.348) shyaavaH syaatkapisho dhuumradhuumalau kR^ishhNalohite ## Tawny (6), variegated (6) ## (1\.5\.349) kaDaaraH kapilaH piN^gapishaN^gau kadrupiN^galau (1\.5\.350) chitraM kirmiirakalmaashhashabalaitaashcha karbure ## Colors as words are masculine, as adjectives follow nouns ## (1\.5\.351) guNe shuklaadayaH pu.nsi guNiliN^gaastu tadvati \centerline{shabdavargaH|} ## Talk or speech or language (13) ## (1\.6\.352) braahmii tu bhaaratii bhaashhaa giirvaagvaaNii sarasvatii (1\.6\.353) vyaahaara uktirlapitaM bhaashhitaM vachanaM vachaH ## Corrupted (or changed) speech (2), word (1), Sentence (1) ## (1\.6\.354) apabhra.nsho.apashabdaH syaachchhaastre shabdastu vaachakaH (1\.6\.355) tiN^.h subantachayo vaakyaM kriyaa vaa kaarakaanvitaa ## Vedas (scriptures) (4), Prescribed way of life (dharme) (1) ## (1\.6\.356) shrutiH strii veda aamnaayastrayii dharmastu tadvidhiH ## Three vedas (listed) (1), Subsidiary vedas (vedanga) (1), Om (2) ## (1\.6\.357) striyaamR^ik.h saamayajushhii iti vedaastrayastrayii (1\.6\.358) shixetyaadi shruteraN^gamoN^kaarapraNavau samau ## History (2), Vedic accents (1), Logic (1), Ethics (1) ## (1\.6\.359) itihaasaH puraavR^ittamudaattaadyaastrayaH svaraaH (1\.6\.360) aanviixikii daNDaniitistarkavidyaa.arthashaastrayoH ## Tale (1), Epic story (1), Story (2), Riddle (2) ## (1\.6\.361) aakhyaayikopalabdhaarthaa puraaNaM paJNchalaxaNam.h (1\.6\.362) prabandhakalpanaa kathaa pravahlikaa prahelikaa ## Social code (Dharma) (1), Compendium (2) ## (1\.6\.363) smR^itistu dharmasa.nhitaa samaahR^itistu sa.ngrahaH ## Poetic challenge line for completion (1), Rumor (2) ## (1\.6\.364) samasyaa tu samaasaarthaa ki.nvadantii janashrutiH ## News (4), Name (6), Call or summons (3), Collective call (1) ## (1\.6\.365) vaartaa pravR^ittirvR^ittaanta udantaH syaadathaa.ahvayaH (1\.6\.366) aakhyaahve abhidhaanaM cha naamadheyaM cha naama cha (1\.6\.367) huutiraakaaraNaa.a.ahvaanaM sa.nhuutirbahubhiH kR^itaa ## Dispute or debate (2), Preface or introduction (2) ## (1\.6\.368) vivaado vyavahaaraH syaadupanyaasastu vaaN^.hmukham.h ## Illustration or example (2), Oath (2), Question (3), Answer (2) ## (1\.6\.369) upoddhaata udaahaaraH shapanaM shapathaH pumaan.h (1\.6\.370) prashno.anuyogaH pR^ichchhaa cha prativaakyottare same ## Groundless demand (2), False accusation (2), Rapture or roar (1)## (1\.6\.371) mithyaabhiyogo.abhyaakhyaanamatha mithyaabhisha.nsanam.h (1\.6\.372) abhishaapaH praNaadastu shabdaH syaadanuraagajaH ## Fame (3), Praise (4), Repetition (1), Shouting (2) ## (1\.6\.373) yashaH kiirtiH samaGYaa cha stavaH stotraM stutirnutiH (1\.6\.374) aamreDitaM dvistriruktamuchchairghushhTaM tu ghoshhaNaa ## Trembling (of speech in stress) (1), Censure, blame or contempt (10) ## (1\.6\.375) kaakuH striyaaM vikaaro yaH shokabhiityaadibhirdhvaneH (1\.6\.376) avarNaa.axepanirvaadapariivaadaapavaadavat. (1\.6\.377) upakrosho jugupsaa cha kutsaa nindaa cha garhaNe ## Harsh speech (2), Reproach (1), Admonition or gossip (1) ## (1\.6\.378) paarushhyamativaadaH syaad.h bhartsanaM tvapakaaragiiH (1\.6\.379) yaH saninda upaalambhastatra syaatparibhaashhaNam.h ## Accusation (of adultery) (1), Conversation (2), Rambling (speech) (1) ## (1\.6\.380) tatra tvaaxaaraNaa yaH syaadaakrosho maithunaM prati (1\.6\.381) syaadaabhaashhaNamaalaapaH pralaapo.anarthakaM vachaH ## repetitious speech (2), Lamentation (2) ## (1\.6\.382) anulaapo muhurbhaashhaa vilaapaH paridevanam.h ## Quarrel (2), Familiar or confidential conversation (1) ## (1\.6\.383) vipralaapo virodhoktiH sa.nlaapo bhaashhaNaM mithaH ## Good speech (2), Denial or excuse (2), Objection (3), Cursing (3) ## (1\.6\.384) supralaapaH suvachanamapalaapastu nihnavaH (1\.6\.385) chodyamaaxepaa.abhiyogau shaapaa.akroshau dureshhaNaa ## Sweet-talk (3), Message (2) ## (1\.6\.386) astrii chaaTu chaTu shlaaghaa premNaa mithyaavikatthanam.h (1\.6\.387) sa.ndeshavaagvaachikaM syaadvaagbhedaastu trishhuuttare ## Following adjectives of speech take appropriate genders ## ## Inauspicious (1), Auspicious (1), Very sweet (1), Proper or coherent (2) ## (1\.6\.388) rushatii vaagakalyaaNii syaatkalyaa tu shubhaatmikaa (1\.6\.389) atyarthamadhuraM saantvaM sa.ngataM hR^idayaN^gamam.h ## Harsh (2), Obscene or crude (2), Pleasing and true (1), Contradictory (2)## (1\.6\.390) nishhThuraM parushhaM graamyamashliilaM suunR^itaM priye (1\.6\.391) satye.atha sa.nkulaklishhTe parasparaparaahate ## Slurred (1), Fast (1), Sputtered (1), Meaningless (1) ## (1\.6\.392) luptavarNapadaM grastaM nirastaM tvaritoditam.h (1\.6\.393) jambuukR^itaM sanishhTiivamabaddhaM syaadanarthakam.h ## Inappropriate (2), Oxymoron (1), Sarcastic (2), Loving (1) ## (1\.6\.394) anaxaramavaachyaM syaadaahataM tu mR^ishhaarthakam.h (1\.6\.395) solluThanaM tu sotpraasaM maNitaM ratikuujitam.h ## Plain, pleasant, clear (5), Unclear or garbled (2), False (1) ## (1\.6\.396) shraavyaM hR^idyaM manohaari vispashhTaM prakaToditam.h (1\.6\.397) atha mlishhTamavispashhTaM vitathaM tvanR^itaM vachaH ## True (4)## (1\.6\.398) satyaM tathyamR^itaM samyagamuuni trishhu tadvati ## Sound (17), (Sound of) clothes or leaves (1) ## (1\.6\.399) shabde ninaadaninadadhvanidhvaanaravasvanaaH (1\.6\.400) svaananirghoshhanirhraadanaadanisvaananisvanaaH (1\.6\.401) aaravaa.a.araavasa.nraavaviraavaa atha marmaraH ## (Sound of) ornaments (1), (sound of) string instruments (5), Same but louder (2) ## (1\.6\.402) svanite vastraparNaanaaM bhuushhaNaanaaM tu shiJNjitam.h (1\.6\.403) nikvaaNo nikvaNaH kvaaNaH kvaNaH kvaNanamityapi (1\.6\.404) viiNaayaaH kvaNite praadeH prakvaaNaprakvaNaadayaH ## Uproar (2), Uproar by birds (1), Echo (2), Singing (2) ## (1\.6\.405) kolaahalaH kalakalastirashchaaM vaashitaM rutam.h (1\.6\.406) strii pratishrutpratidhvaane giitaM gaanamime same \centerline{naaTyavargaH|} ## The seven notes. These are respectively natural sounds of: ## ## Elephants, Cows, Goats, Peacocks, Curlews (krauncha), Horses, Cuckoos ## ## In usual notation, these are: BDECFAG ## ## Minute tone (1), Pleasing soft tone (1), Medium pitch (1), High pitch (1) ## (1\.7\.407) nishhaadarshhabhagaandhaarashhaDjamadhyamadhaivataaH (1\.7\.408) paJNchamashchetyamii sapta tantriikaNThotthitaaH svaraaH (1\.7\.409) kaakalii tu kale suuxme dhvanii tu madhuraa.asphuTe (1\.7\.410) kalo mandrastu gambhiire taaro.atyuchchaistrayastrishhu ## In the stomach form 22 low tones (Shruti). They become medium or high pitched if made in throat or head.## (1\.7\.411) nR^iNaamurasi madhyastho dvaavi.nshatividho dhvaniH (1\.7\.412) sa mandraH kaNThamadhyasthastaaraH shirasi giiyate ##Harmony (1), Lute (veena) (3), Seven stringed lute (1) ## (1\.7\.413) samanvitalayastvekataalo viiNaa tu vallakii (1\.7\.414) tripaJNchii saa tu tantriibhiH saptabhiH parivaadinii ##String instrument (1), Drum instrument (1), Wind instrument (1), Bell or gong (1) ## (1\.7\.415) tataM viiNaa.a.adikaM vaadyamaanaddhaM murajaa.a.adikam.h (1\.7\.416) va.nshaa.a.adikaM tu sushhiraM kaa.nsyataalaa.a.adikaM ghanam.h ## Any of these four instruments (2), Twofaced drum (2), Its three types ## (1\.7\.417) chaturvidhamidaM vaadyaM vaaditraa.a.atodyanaamakam.h (1\.7\.418) mR^idaN^gaa murajaa bhedaastvaN^kyaa.a.aliN^gyordhvakaastrayaH ## Large drum (2), Kettle drum (2), Large kettle drum (2), Bow (for playing string instrument) (1) ## (1\.7\.419) syaad.h yashaHpaTaho Dhakkaa bherii strii dundubhiH pumaan.h (1\.7\.420) aanakaH paTaho.astrii syaat.h koNo viiNaa.a.adi vaadanam.h ## Parts of the lute: Neck (1), The bowl (2) ## (1\.7\.421) viiNaadaNDaH pravaalaH syaat.h kakubhastu prasevakaH ##The body (1), String attachment (1) ## (1\.7\.422) kolambakastu kaayo.asyaa upanaaho nibandhanam.h ## Six names of other special drums, (Female) dancer (2) ## (1\.7\.423) vaadyaprabhedaa DamarumaDDuDiNDimajharjharaaH (1\.7\.424) mardalaH paNavo.anye cha nartakiilaasike same ## Dancing speeds low, medium, high, Beating time(1), Musical pause or rest (1)## (1\.7\.425) vilambitaM drutaM madhyaM tattvamogho ghanaM kramaat.h (1\.7\.426) taalaH kaalakriyaamaanaM layaH saamyamamathaa.astriyaam.h ## Dance (6), The musical arts (dance, song, instrument) (1) ## (1\.7\.427) taaNDavaM naTanaM naaTyaM laasyaM nR^ityaM cha nartane (1\.7\.428) tauryatrikaM nR^ityagiitavaadyaM naaTyamidaM trayam.h ## Female impersonator dancer in drama (3), Courtesan (1) ## (1\.7\.429) bhraku.nsashcha bhruku.nsashcha bhruuku.nsashcheti nartakaH (1\.7\.430) striiveshhadhaarii purushho naaTyoktau gaNikaaJNjukaa ## Husband of sister (1), Learned man (1), Father (1), Prince (2)## (1\.7\.431) bhaginiipatiraavutto bhaavo vidvaanathaa.a.avukaH (1\.7\.432) janako yuvaraajastu kumaaro bhartR^idaarakaH ## King (2), Princess (1), Queen (1), Other wives of a king (1) ## (1\.7\.433) raajaa bhaTTaarako devastatsutaa bhartR^idaarikaa (1\.7\.434) devii kR^itaabhishhekaayaamitaraasu tu bhaTTinii ## Interjection for a forbidden act (1), King's brother-in-law (1) ## (1\.7\.435) abrahmaNyamavadhyoktau raajashyaalastu raashhTriyaH ## Mother (1), Young lass (2), Venerable man (1), Catastrophe or end of drama (2) ## (1\.7\.436) ambaa maataa.atha baalaa syaadvaasuuraaryastu maarishhaH (1\.7\.437) attikaa bhaginii jyeshhThaa nishhThaa nirvahaNe same ## Vocatives for different female servants (1) each, Gesture (2), Expressive gesture (2) ## (1\.7\.438) haNDe haJNje halaa.a.ahvaane niichaaM cheTiiM sakhiiM prati (1\.7\.439) aN^gahaaro.aN^gavixepo vyaJNjakaa.abhinayau samau ## Acting by body or expression (1), Eight types of emotions (rasa) listed ## (1\.7\.440) nirvR^itte tvaN^gasattvaabhyaaM dve trishhvaaN^gikasaattvike (1\.7\.441) shR^iN^gaaraviirakaruNaa.adbhutahaasyabhayaanakaaH ## Love emotion (3), Heroism (2), Tenderness (7), Merriment (3), Disgust(2) ## (1\.7\.442) biibhatsaraudrau cha rasaaH shR^iN^gaaraH shuchirujjvalaH (1\.7\.443) utsaahavardhano viiraH kaaruNyaM karuNaa ghR^iNaa (1\.7\.444) kR^ipaa dayaa.anukampaa syaadanukrosho.apyatho hasaH (1\.7\.445) haaso haasyaM cha biibhatsaM vikR^itaM trishhvidaM dvayam.h ## Wonderment (4), Terror (9), Anger or horror (2), Fear (6) ## (1\.7\.446) vismayo.adbhutamaashcharyaM chitramapyatha bhairavam.h (1\.7\.447) daaruNaM bhiishhaNaM bhiishhmaM ghoraM bhiimaM bhayaanakam.h (1\.7\.448) bhayaN^karaM pratibhayaM raudraM tuugramamii trishhu (1\.7\.449) chaturdasha darastraaso bhiitirbhiiH saadhvasaM bhayam.h ## Mental sentiment or attitude (1), Expression of it (1) ## (1\.7\.450) vikaaro maanaso bhaavo.anubhaavo bhaavabodhakaH ## Pride (5), Arrogance (6), Disrespect (9) ## (1\.7\.451) garvo.abhimaano.ahaN^kaaro maanashchittasamunnatiH (1\.7\.452) darpo.avaloko.avashhTambhashchittodrekaH smayo madaH (1\.7\.453) anaadaraH paribhavaH pariibhaavastiraskriyaa (1\.7\.454) riiDhaa.avamaananaa.avaGYaa.avahelanamasuurxaNam.h ## Modesty or shame (5), Bashfulness (1) ## (1\.7\.455) mandaaxaM hriistrapaa vriiDaa lajjaa saa.apatrapaa.anyataH ## Patience, tolerance (2), Greed (for other's property) (1) ## (1\.7\.456) xaantistitixaa.abhidhyaa tu parasya vishhaye spR^ihaa ## Jealousy or envy (2), Nitpicking (1), Enmity (3), Grief (3) ## (1\.7\.457) axaantiriirshhyaa.asuuyaa tu doshhaa.a.aropo guNeshhvapi (1\.7\.458) vairaM virodho vidveshho manyushokau tu shuk.h striyaam.h ## Repentance (3), Wrath or rage (7) ## (1\.7\.459) pashchaattaapo.anutaapashcha vipratiisaara ityapi (1\.7\.460) kopakrodhaa.amarshharoshhapratighaa ruT.h kR^idhau striyau ## Character or good conduct (1), Insanity (2) ## (1\.7\.461) shuchau tu charite shiilamunmaadashchittavibhramaH ## Affection or kindness (3), Desire or wish (12), Lust (1) ## (1\.7\.462) premaa naa priyataa haardaM premasneho.atha dohadam.h (1\.7\.463) ichchhaa kaaN^xaa spR^ihehaa tR^iD.h vaaJNchhaa lipsaa manorathaH (1\.7\.464) kaamo.abhilaashhastarshhashcha so.atyarthaM laalasaa dvayoH ## Moral reflection (1), Mental decease (1) Recollection (3) Anxiety (2) ## (1\.7\.465) upaadhirnaa dharmachintaa pu.nsyaadhirmaanasii vyathaa (1\.7\.466) syaachchintaa smR^itiraadhyaanamutkaNThotkalike same ## Perseverance or enthusiasm (2), Fortitude (1) ## (1\.7\.467) utsaaho.adhyavasaayaH syaat.h sa viiryamatishaktibhaak.h ## Fraud or deceit (9), Carelessness or error (2) ## (1\.7\.468) kapaTo.astrii vyaajadambhopadhayash.h chhadmakaitave (1\.7\.469) kusR^itirnikR^itiH shaaThyaM pramaado.anavadhaanataa ## Eagerness or curiosity (4), Women's affectionate actions (six listed) (1) ## (1\.7\.470) kautuuhalaM kautukaM cha kutukaM cha kutuuhalam.h (1\.7\.471) striiNaaM vilaasabibbokavibhramaa lalitaM tathaa (1\.7\.472) helaa liiletyamii haavaaHkriyaaH shR^iN^gaarabhaavajaaH ## Sport or amusement (6), Concealment or disguise (3) ## (1\.7\.473) dravakelipariihaasaaH kriiDaa liilaa cha narma cha (1\.7\.474) vyaajo.apadesho laxyaM cha kriiDaa khelaa cha kuurdanam.h ## Sweat (3), Unconsciousness (2), camouflage (2), Excitement or hurry (2) ## (1\.7\.475) gharmo nidaaghaH svedaH syaatpralayo nashhTacheshhTataa (1\.7\.476) avahitthaakaaraguptiH samau sa.nvegasa.nbhramau ## Three laughs: loud articulated (1), smile (1), laugh (1), Thrill (goosepimples) (2) ## (1\.7\.477) syaadaachchhuritakaM haasaH sotpraasaH sa manaak.h smitam.h (1\.7\.478) madhyamaH syaadvihasitaM romaaJNcho romaharshhaNam.h ## Weeping (3), Yawning (2), Dishonest talk (2), Deviation or failure (2) ## (1\.7\.479) kranditaM ruditam krushhTaM jR^imbhastu trishhu jR^imbhaNam.h (1\.7\.480) vipralambho visa.nvaado riN^gaNaM skhalanaM same ## Sleep (5), Sleepiness or lassitude (2), Frown (3)## (1\.7\.481) syaannidraa shayanaM svaapaH svapnaH sa.nvesha ityapi (1\.7\.482) tandrii pramiilaa bhrakuTirbhrukuTirbhruukuTiH striyaam.h ## (Angry) staring (1), Natural state or nature (5), trembling (2), Elation or festival (5) ## (1\.7\.483) adR^ishhTiH syaadasaumye.axNi sa.nsiddhiprakR^itii tvime (1\.7\.484) svaruupaM cha svabhaavashcha nisargashchaatha vepathuH (1\.7\.485) kampo.atha xaNa uddharshho maha uddhava utsavaH \centerline{paataalabhogivargaH} ## Nether world (5), Hole or empty space (11) ## ## The word ##sushhiraM## has a variant ##shushhiraM##. Similar for ##sushhiH## also ## (1\.8\.486) adhobhuvanapaataalaM balisadma rasaatalam.h (1\.8\.487) naagaloko.atha kuharaM sushhiraM vivaraM bilam.h (1\.8\.488) chhidraM nirvyathanaM rokaM randhraM shvabhraM vapaa sushhiH ## Hole in the ground (2), Darkness (5), Complete darkness (1), Partial darkness (1) ## (1\.8\.489) gartaa.avaTau bhuvi shvabhre sarandhre sushhiraM trishhu (1\.8\.490) andhakaaro.astriyaaM dhvaantaM tamisraM timiraM tamaH (1\.8\.491) dhvaante gaaDhe.andhatamasaM xiiNe.avatamasaM tamaH ## Universal darkness (1), Snake (2), King of snakes (2), A type of snake (2), Python or large snake (3) ## (1\.8\.492) vishhvaksa.ntamasaM naagaaH kaadraveyaastadiishvare (1\.8\.493) sheshho.ananto vaasukistu sarparaajo.atha gonase (1\.8\.494) tilitsaH syaadajagare shayurvaahasa ityubhau ## Water snake (2), A type of nonpoisonous snake (2), A variegated snake (2), Shedded snake (2) ## (1\.8\.495) alagardo jalavyaalaH samau raajilaDuNDumau (1\.8\.496) maaludhaano maatulaahirnirmukto muktakaJNchukaH ## Snake or serpent (33) ## (1\.8\.497) sarpaH pR^idaakurbhujago bhujaN^go.ahirbhujaN^gamaH (1\.8\.498) aashiivishho vishhadharashchakrii vyaalaH sariisR^ipaH (1\.8\.499) kuNDalii guuDhapaachchaxuHshravaaH kaakodaraH phaNii (1\.8\.500) darviikaro diirghapR^ishhTho dandashuuko bileshayaH (1\.8\.501) uragaH pannago bhogii jihmagaH pavanaashanaH (1\.8\.502) lelihaano dvirasano gokarNaH kaJNchukii tathaa (1\.8\.503) kumbhiinasaH phaNadharo harirbhogadharastathaa ## Body of a snake (1), Fang (2), Pertaining to a snake (1), Hood of a snake(2) ## (1\.8\.504) aheH shariiraM bhogaH syaadaashiirapyahida.nshhTrikaa (1\.8\.505) trishhvaaheyaM vishhaa.asthyaadi sphaTaayaaM tu phaNaa dvayoH ## Snake's venom (3), List of nine specific venoms ## (1\.8\.506) samau kaJNchukanirmokau xveDastu garalaM vishham.h (1\.8\.507) pu.nsi kliibe cha kaakolakaalakuuTahalaahalaaH (1\.8\.508) sauraashhTrikaH shauklikeyo brahmaputraH pradiipanaH (1\.8\.509) daarado vatsanaabhashcha vishhabhedaa amii nava ## Poison expert (2), Snake catcher (2) ## (1\.8\.510) vishhavaidyo jaaN^guliko vyaalagraahyahituNDikaH \centerline{narakavargaH} ## Hell (4), Six specific hells listed, (Hell-bound) souls (1), River in hell (1), Misery (in hell) (1) ## (1\.9\.511) syaannaarakastu narako nirayo durgatiH striyaam.h (1\.9\.512) tadbhedaastapanaa.aviichimahaarauravarauravaaH (1\.9\.513) sa.nghaataH kaalasuutraM chetyaadyaaH sattvaastu naarakaaH (1\.9\.514) pretaa vaitaraNii sindhuH syaadalaxmiistu nirrtiH ## Condemnation (to hell) (2), Agony (3) ## (1\.9\.515) vishhTiraajuuH kaaraNaa tu yaatanaa tiivravedanaa ## Pain or suffering of various types (9) ## (1\.9\.516) piiDaa baadhaa vyathaa duHkhamaamanasyaM prasuutijam.h (1\.9\.517) syaatkashhTaM kR^ichchhramaabhiilaM trishhveshhaaM bhedyagaami yat.h \centerline{vaarivargaH} ## Sea or ocean (15), Specific oceans (two listed) ## (1\.10\.518) samudro.abdhirakuupaaraH paaraavaaraH saritpatiH (1\.10\.519) udanvaanudadhiH sindhuH sarasvaansaagaro.arNavaH (1\.10\.520) ratnaakaro jalanidhiryaadaHpatirapaampatiH (1\.10\.521) tasya prabhedaaH xiirodo lavaNodastathaa.apare ## Water (27), watery (2) ## (1\.10\.522) aapaH strii bhuumni vaarvaari salilaM kamalaM jalaM (1\.10\.523) payaH kiilaalamamR^itaM jiivanaM bhuvanaM vanam.h (1\.10\.524) kabandhamudakaM paathaH pushhkaraM sarvatomukham.h (1\.10\.525) ambhorNastoyapaaniiyaniiraxiiro.ambushambaram.h (1\.10\.526) meghapushhpaM ghanarasastrishhu dve aapyamammayam.h ## Wave (4), Big wave (2), Whirlpool (1), Droplet (4) ## (1\.10\.527) bhaN^gastaraN^ga uurmirvaa striyaaM viichirathormishhu (1\.10\.528) mahatsuullolakallolau syaadaavarto.ambhasaaM bhramaH (1\.10\.529) pR^ishhanti bindupR^ishhataaH pumaa.nso viprushhaH striyaam.h ## Circular motion in a water drain (4), Bank or shore (5) ## (1\.10\.530) chakraaNi puTabhedaaH syurbhramaashcha jalanirgamaaH (1\.10\.531) kuulaM rodhashcha tiiraM cha pratiiraM cha taTaM trishhu ## Two banks listed, The channel or bed of a river (1) ## (1\.10\.532) paaraavaare paraarvaachii tiire paatraM tadantaram.h ## Island (2), Islet in the river bank (1), Sandy beach (2) ## (1\.10\.533) dviipo.astriyaamantariipaM yadantarvaariNastaTam.h (1\.10\.534) toyotthitaM tatpulinaM saikataM sikataamayam.h ## Mud or clay (5), Overflow (2), Ditches (for water) made in dry beds (2) ## (1\.10\.535) nishhadvarastu jambaalaH paN^ko.astrii shaadakardamau (1\.10\.536) jalochchhvaasaaH pariivaahaaH kuupakaastu vidaarakaaH ## Navigable (1), Boat (3), Raft or small boat (3), Stream of water (1) ## (1\.10\.537) naavyaM triliN^gaM nautaarye striyaaM naustaraNistariH (1\.10\.538) uDupaM tu plavaH kolaH sroto.ambusaraNaM svataH ## Toll (for crossing river) (2), Wooden water carrier (1), Merchants on waterways (2), Helmsman (2) ## (1\.10\.539) aatarastarapaNyaM syaad droNii kaashhTaambuvaahinii (1\.10\.540) saa.nyaatrikaH potavaNik karNadhaarastu naavikaH ## Steersman or rower (2), Mast (2), Oar (2), Rudder (2) ## (1\.10\.541) niyaamakaaH potavaahaaH kuupako guNavR^ixakaH (1\.10\.542) naukaadaNDaH xepaNii syaadaritraM kenipaatakaH ## Scraper or shovel (2), Bucket (2), Half of a boat (1), Alit (1) ## (1\.10\.543) abhriH strii kaashhTakuddaalaH sekapaatraM tu sechanam.h (1\.10\.544) kliibe.ardhanaavaM naavo.ardhe.atiitanauke.atinu trishhu ## Clear or transparent (2), Turbid (3), Deep (3), Shallow (1) ## (1\.10\.545) trishhvaagaadhaatprasanno.achchhaH kalushho.anachchha aavilaH (1\.10\.546) nimnaM gabhiiraM gambhiiramuttaanaM tadviparyaye ## Bottomless or very deep (2), Fisherman (3), (Fishing) net (2), (Hemp) rope (2) ## (1\.10\.547) agaadhamatalasparshe kaivarte daashadhiivarau (1\.10\.548) aanaayaH pu.nsi jaalaM syaachchhaNasuutraM pavitrakam.h ## Fish storage (2), Fishing (2), Fish (8), Specific (flat) fish (2) ## (1\.10\.549) matsyaadhaanii kuveNii syaad baDishaM matsyavedhanam.h (1\.10\.550) pR^ithuromaa jhashho matsyo miino vaisaariNo.aNDajaH (1\.10\.551) visaaraH shakulii chaatha gaDakaH shakulaarbhakaH ## Porpoise (2), Specific small fish (2), Type of carp (2), Type of white fish (2) ## (1\.10\.552) sahasrada.nshhTraH paaThiina uluupii shishukaH samau (1\.10\.553) nalamiinashchilichimaH proshhThii tu shapharii dvayoH ## Tiny fish (1), List of specific seven fishes, Aquatic creatures (2) ## (1\.10\.554) xudraaNDamatsyasa.nghaataH potaadhaanamatho jhashhaaH (1\.10\.555) rohito madguraH shaalo raajiivaH shakulastimiH (1\.10\.556) timiN^galaadayashchaatha yaadaa.nsi jalajantavaH ## List of four aquatic creatures, Crab (2), Turtle or tortoise (3) ## (1\.10\.557) tadbhedaaH shishumaarodrashaN^kavo makaraadayaH (1\.10\.558) syaatkuliiraH karkaTakaH kuurme kamaThakachchhapau ## Shark (2), Crocodile (2), Worm (3), Crocodile in Ganges (2) ## (1\.10\.559) graaho.avahaaro nakrastu kumbhiiro.atha mahiilataa (1\.10\.560) gaNDuupadaH kiJNchulako nihaakaa godhikaa same ## Leech (3), Pearl oyster (2), Conch (2) ## (1\.10\.561) raktapaa tu jalaukaayaaM striyaaM bhuumni jalaukasaH (1\.10\.562) muktaasphoTaH striyaaM shuktiH shaN^khaH syaatkamburastriyau ## Small shell (2), Bivalve shell (2), Frog (6) ## (1\.10\.563) xudrashaN^khaaH shaN^khanakhaaH shambuukaa jalashuktayaH (1\.10\.564) bheke maNDuukavarshhaabhuushaaluuraplavadarduraaH ## Small worm (2), Female frog (2), Female turtle (2) ## (1\.10\.565) shilii gaNDuupadii bhekii varshhaabhvii kamaThii DuliH ## Female sheat fish (1), Cocle (2), Lake or pond (2), Deep lake (1) ## (1\.10\.566) madgurasya priyaa shR^iN^gii durnaamaa diirghakoshikaa (1\.10\.567) jalaashayaa jalaadhaaraastatraagaadhajalo hradaH ## Trough near a well (2), Well (4) ## (1\.10\.568) aahaavastu nipaanaM syaadupakuupajalaashaye (1\.10\.569) pu.nsyevaa.andhuH prahiH kuupa udapaanM tu pu.nsi vaa ## Wooden contraption for extracting water from well (1), Facing of well ## (1\.10\.570) nemistrikaasya viinaaho mukhabandhanamasya yat.h ## Square or large pond (2), Natural pond (2) ## (1\.10\.571) pushhkariNyaaM tu khaataM syaadakhaataM devakhaatakam.h ## Deep pond or tank (5), Basin (2), Large circular reservoir (2) ## (1\.10\.572) padmaakarastaDaago.astrii kaasaaraH sarasii saraH (1\.10\.573) veshantaH palvalaM chaalpasaro vaapii tu diirghikaa ## Moat or ditch (2), Dike or dam (1), Watering basin around a tree (3), River (16) ## (1\.10\.574) kheyaM tu parikhaadhaarastvambhasaaM yatra dhaaraNam.h (1\.10\.575) syaadaalavaalamaavaalamaavaapo.atha nadii sarit.h (1\.10\.576) taraN^giNii shaivalinii taTinii hraadinii dhunii (1\.10\.577) srotasvinii dviipavatii sravantii nimnagaa.apagaa (1\.10\.578) kuulaN^kashhaa nirjhariNii rodhovakraa sarasvatii ## River Ganges (8) ## (1\.10\.579) gaN^gaa vishhNupadii jahnutanayaa suranimnagaa (1\.10\.580) bhaagiirathii tripathagaa trisrotaa bhiishhmasuurapi ## River Yamuna (4), River Narmada (4) ## (1\.10\.581) kaalindii suuryatanayaa yamunaa shamanasvasaa (1\.10\.582) revaa tu narmadaa somodbhavaa mekalakanyakaa ## River created at the time of Gauri's marriage (2), River brought down by ##kaartaviiryaarjuna##(2) ## (1\.10\.583) karatoyaa sadaaniiraa baahudaa saitavaahinii ## River Shatardu (2), River Vipasha (2), River Shona (2), Canal (1) ## (1\.10\.584) shatadrustu shutudriH syaadvipaashaa tu vipaaT.h striyaam.h (1\.10\.585) shoNo hiraNyavaahaH syaatkulyaa.alpaa kR^itrimaa sarit.h ## List of five rivers, additional list includes:## kaushikii, gaNDakii, charmaNvatii,godaa, veNii ## etc.## ## Mouth of a river (1), Channel or water-course (1) ## (1\.10\.586) sharaavatii vetravatii chandrabhaagaa sarasvatii (1\.10\.587) kaaverii sarito.anyaashcha sambhedaH sindhusaN^gamaH (1\.10\.588) dvayoH praNaalii payasaH padavyaaM trishhu tuuttarau ## Things born in a river ##devikaa## or ##sarayuu##: sample construction ## (1\.10\.589) devikaayaaM sarayvaaM cha bhave daavikasaaravau ## Night-blooming lotus: White (2), Red (2) ## (1\.10\.590) saugandhikaM tu kalhaaraM hallakaM raktasa.ndhyakam.h ## Water lily (2), Blue (2), White (2), Root (of) lily (1), Pistia Stratiotes (2) ## (1\.10\.591) syaadutpalaM kuvalayamatha niilaambujanma cha (1\.10\.592) indiivaraM cha niile.asminsite kumudakairave (1\.10\.593) shaaluukameshhaaM kandaH syaadvaariparNii tu kumbhikaa ## Aquatic plant, moss (3), Full of lilies (2), Full of lotuses (3) ## (1\.10\.594) jalaniilii tu shaivaalaM shaivalo.atha kumudvatii (1\.10\.595) kumudinyaaM nalinyaaM tu visiniipadminiimukhaaH ## Lotus (16) ## (1\.10\.596) vaa pu.nsi padmaM nalinamaravindaM mahotpalam.h (1\.10\.597) sahasrapatraM kamalaM shatapatraM kusheshayam.h (1\.10\.598) paN^keruhaM taamarasaM saarasaM sarasiiruham.h (1\.10\.599) bisaprasuunaraajiivapushhkaraa.ambhoruhaaNi cha ## Lotus: white (2), red (3), Stalk of water lily (3) ## (1\.10\.600) puNDariikaM sitaambhojamatha raktasaroruhe (1\.10\.601) raktotpalaM kokanadaM naalo naalamathaa.astriyaam.h ## Lotus fibre (2), Collection of water lilies (1) ## ## The words ##khaNDA## or ##shhaNDa## mean an assemblage in general. ## (1\.10\.602) mR^iNaalaM bisamabjaadikadambe khaNDamastriyaam.h ## Parts of water lily: root (2), filament (2), new leaf (2), Lotus seed (2) ## (1\.10\.603) karahaaTaH shiphaakandaH kiJNjalkaH kesaro.astriyaam.h (1\.10\.604) sa.nvartikaa navadalaM biijakosho varaaTakaH \centerline{kaaNDasamaaptiH|} ## All the 10 sections of the first part with main and related words are thus finished. ## (1\.11\.605) uktaM svarvyomadikkaaladhiishabdaadi sanaaTyakam.h (1\.11\.606) paataalabhoginarakaM vaari chaishhaaM cha saN^gatam.h (1\.11\.607) ityamarasi.nhakR^itau naamaliN^gaanushaasane (1\.11\.608) svaraadikaaNDaH prathamaH saaN^ga eva samarthitaH ## Encoded by Avinash Sathaye sohum@ms.uky.edu %##Wed Aug 21 16:17:39 EDT 1996## \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}