%@@1 % File name : amarfin1.itx %-------------------------------------------- % Text title : amarakosho nAmaliN^gA.anushAsan Chapter (kaaNDa) 3 % Author : amarasin.ha % Language : Sanskrit % Subject : linguistic, dictionary, thesaurus % Description/comments : Source : % % Transliterated by : Avinash Sathaye sohum@ms.uky.edu, Pramod $ SV Ganesan % Proofread by : Avinash Sathaye sohum@ms.uky.edu, Pramod $ SV Ganesan % Latest update : April 20, 1997 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Amarakosha Thesaurus Chapter 3 ..}## \itxtitle{.. amarakosha evaM nAmaliN^gA.anushAsanaM khaaNDa 3 ..}##\endtitles ## \centerline{tR^itIyaM sAmAnyakANDam.h } | atha visheshhyanighnavargaH | (3\.0\.1) visheshhya nighnaiH saMkIrNair.h nAnA.arthairavyayairapi (3\.0\.2) liN^gA.a.adi saMgrahair.h vargAH sAmAnye vargasaMshrayAH \centerline{ paribhAshhA |} (3\.0\.3) strIdArA.a.adyair.h yad.h visheshhyaM yAdR^ishaiH prastutaM padaiH (3\.0\.4) guNadravyakriyAshabdAs.h tathA syus.h tasya bhedakAH (3\.1\.5) visheshhyanighnavargaH (3\.1\.6) xemaN^karo.arishhTatAtishshivatAtishshivaN^karaH (3\.1\.7) sukR^itI puNyavAn.h dhanyo mahechchhas.h tu mahAshayaH (3\.1\.8) hR^idayAluH suhR^idayo mahotsAho mahodyamaH (3\.1\.9) pravINe nipuNA.abhiGYaviGYanishhNAtashixitAH (3\.1\.10) vaiGYAnikaH kR^itamukhaH kR^itI kushala ityapi (3\.1\.11) pUjyaH pratIxyaH sAMshayikaH saMshayApannamAnasaH (3\.1\.12) daxiNIyo daxiNArhas.h tatra daxiNya ityapi (3\.1\.13) syur.h vadAnyasthUlalaxyadAnashauNDA bahuprade (3\.1\.14) jaivAtR^ikaH syAdAyushhmAnantarvANis.h tu shAstravit.h (3\.1\.15) parIxakaH kAraNiko varadas.h tu samarddhakaH (3\.1\.16) harshhamANo vikurvANaH pramanA hR^ishhTamAnasaH (3\.1\.17) durmanA vimanA antarmanAH syAdutka unmanAH (3\.1\.18) daxiNe saralodArau sukalo dAtR^ibhoktari (3\.1\.19) tatpare prasitA.a.asaktAvishhTArthodyukta utsukaH (3\.1\.20) pratIte prathitakhyAtavitta viGYAtavishrutAH (3\.1\.21) guNaiH pratIte tu kR^italaxaNA.a.ahatalaxaNau (3\.1\.22) ibhya ADhyo dhanI svAmI tvIshvaraH patirIshitA (3\.1\.23) adhibhUr.h nAyako netA prabhuH parivR^iDho.adhipaH (3\.1\.24) adhikardhiH samR^iddhaH syAt.h kuTumbavyApR^itas.h tu yaH (3\.1\.25) syAdabhyAgArikas.h tasminnupAdhish.h cha pumAnayam.h (3\.1\.26) varAN^garUpopeto yassiMhasaMhanano hi saH (3\.1\.27) nirvAryaH kAryakartA yaH saMpannaH satvasaMpadA (3\.1\.28) avAchi mUko.atha manojavasaH pitR^isaMnibhaH (3\.1\.29) satkR^ityA.alaN^kR^itAM kanyAM yo dadAti sa kUkudaH (3\.1\.30) laxmIvAn.h laxmaNaH shrIlaH shrImAn.h snigdhastu vatsalaH (3\.1\.31) syAd.h dayAluH kAruNikaH kR^ipAluH suuratassamAH (3\.1\.32) svatantro.apAvR^itaH svairI svachchhando niravagrahaH (3\.1\.33) paratantraH parAdhInaH paravAn.h nAthavAnapi (3\.1\.34) adhIno nighna Ayatto.asvachchhando gR^ihyako.apyasau (3\.1\.35) khalapUH syAd.h bahukaro dIrghasUtrash.h chirakriyaH (3\.1\.36) jAlmo.asamIxyakArI syAt.h kuNTho mandaH kriyAsu yaH (3\.1\.37) karmaxamo.alaN^karmANaH kriyAvAn.h karmasUdyataH (3\.1\.38) sa kArmaH karmashIlo yaH karmashUras.h tu karmaThaH (3\.1\.39) bharaNyabhuk.h karmakaraH karmakAras.h tu tat.h kriyaH (3\.1\.40) apasnAto mR^itasnAta AmishhashI tu shaushhkulaH (3\.1\.41) bubhuxitaH syAt.h xudhito jighatsurashanAyitaH (3\.1\.42) parAnnaH parapiNDAdo bhaxako ghasmaro.adbharaH (3\.1\.43) AdyUnaH syAdaudariko vijigIshhAvivarjite (3\.1\.44) ubhau tvAtmambhariH kuximbhariH svodarapUrake (3\.1\.45) sarvAnnInas.h tu sarvAnnabhojI gR^idhnustu gardhanaH (3\.1\.46) lubdho.abhilApukas.h tR^ishhNak.h samau lolupalolubhau (3\.1\.47) sonmAdas.h tUnmadishhNuH syAdavinItaH samuddhataH (3\.1\.48) matte shauNDotkaTaxIbAH kAmuke kamitA.anukaH (3\.1\.49) kamraH kAmayitA.abhIkaH kamanaH kAmano.abhikaH (3\.1\.50) vidheyo vinayagrAhI vachanesthita AshravaH (3\.1\.51) vashyaH praNeyo nibhR^itavinItaprashritAH samAH (3\.1\.52) dhR^ishhTe dhR^ishhNag.h viyAtash.h cha pragalbhaH pratibhAnvite (3\.1\.53) syAdadhR^ishhTe tu shAlIno vilaxo vismayAnvite (3\.1\.54) adhIre kAtaras.h traste bhIrubhIrukabhIlukAH (3\.1\.55) AshaMsurAshaMsitari gR^ihayAlur.h grahItari (3\.1\.56) shraddhAluH shraddhayA yukte patayAlus.h tu pAtuke (3\.1\.57) lajjAshIle.apatrapishhNur.h vandArurabhivAdake (3\.1\.58) sharArur.h ghAtuko hiMsraH syAd.h varddhishhNus.h tu varddhanaH (3\.1\.59) utpatishhNus.h tUtpatitA.alaN^karishhNus.h tu maNDanaH (3\.1\.60) bhUshhNur.h shvavishhNur.h bhavitA vartishhNur.h vartanaH samau (3\.1\.61) nirAkarishhNuH xipnuH syAt.h sAndrasnigdhas.h tu meduraH (3\.1\.62) GYAtA tu viduro vindur.h vikAsI tu vikasvaraH (3\.1\.63) visR^itvaro visR^imaraH prasArI cha visAriNi (3\.1\.64) sahishhNuH sahanaH xantA titixuH xamitA xamI (3\.1\.65) krodhano.amarshhaNaH kopI chaNDas.h tvatyantakopanaH (3\.1\.66) jAgarUko jAgaritA ghUrNitaH prachalAyitaH (3\.1\.67) svapnak.h shayAlur.h nidrAlur.h nidrANashayitau samau (3\.1\.68) parAN^.hmukhaH parAchInaH syAdavAN^pyadhomukhaH (3\.1\.69) devAnaJNchati devadryaN^.h vishvadryaN^.h vishvagaJNchati (3\.1\.70) yassahAJNchati sadhryaN^.h sa sa tiryaN^.h yastiro.aJNchati (3\.1\.71) vado vadAvado vaktA vAgIsho vAkpatissamau (3\.1\.72) vAchoyuktipaTurvAgmI vaavadUko.ativaktari (3\.1\.73) syAj.h jalpAkas.h tu vAchAlo vAchATo bahugarhyavAk.h (3\.1\.74) durmukhe mukharA.abaddhamukhau shaklaH priyamvade (3\.1\.75) lohalaH syAdasphuTavAg.h garhyavAdI tu kadvadaH (3\.1\.76) samau kuvAdakucharau syAdasaumyasvaro.asvaraH (3\.1\.77) ravaNaH shabdano nAndIvAdI nAndIkaraH samau (3\.1\.78) jaDo.aGYa eDamUkastu vaktuM shrotumashixite (3\.1\.79) tUshhNIMshIlas.h tu tUshhNIko nagno.avAsA digambare (3\.1\.80) nishhkAsito.avakR^ishhTaH syAdapadhvastas.h tu dhikkR^itaH (3\.1\.81) Attagarvo.abhibhUtaH syAd.h dApitaH sAdhitaH samau (3\.1\.82) pratyAdishhTo nirastaH syAt.h pratyAkhyAto nirAkR^itaH (3\.1\.83) nikR^itaH syAd.h viprakR^ito vipralabdhas.h tu vaJNchitaH (3\.1\.84) manohataH pratihataH pratibaddho hatash.h cha saH (3\.1\.85) adhixiptaH pratixipto baddhe kIlitasaMyatau (3\.1\.86) Apanna ApatprAptaH syAt.h kAndishIko bhayadrutaH (3\.1\.87) AxAritaH xArito.abhishaste saMkasuko.asthire (3\.1\.88) vyasanArtoparaktau dvau vihastavyAkulau samau (3\.1\.89) viklavo vihvalaH syAt.h tu vivasho.arishhTadushhTadhIH (3\.1\.90) kashyaH kashyArhe sannaddhe tvAtatAyI vadhodyate (3\.1\.91) dveshhye tvaxigato vadhyaH shIrshhachchhedya imau samau (3\.1\.92) vishhyo vishheNa yo vadhyo musalyo musalena yaH (3\.1\.93) shishvidAno.akR^ishhNakarmA chapalash.h chikuraH samau (3\.1\.94) doshhaikadR^ik.h purobhAgI nikR^itas.h tvanR^ijuH shaThaH (3\.1\.95) karNejapaH sUchakaH syAt.h pishuno durjanaH khalaH (3\.1\.96) nR^ishaMso ghAtukaH krUraH pApo dhUrtas.h tu vaJNchakaH (3\.1\.97) aGYe mUDhayathAjAtamUrkhavaidheyabAlishAH (3\.1\.98) kadarye kR^ipaNaxudrakimpachAnamitampachAH (3\.1\.99) niHsvas.h tu durvidho dIno daridro durgato.api saH (3\.1\.100) vanIyako yAchanako mArgaNo yAchakA.arthinau (3\.1\.101) ahaN^kAravAnahaMyuH shubhaMyus.h tu shubhAnvitaH (3\.1\.102) divyopapAdukA devA nR^igavA.a.adyA jarAyujAH (3\.1\.103) svedajAH kR^imidaMshA.a.adyAH paxisarpA.a.adayo.aNDajAH | iti prANivargaH atra mUlashlokAH 50 || (3\.1\.104) udbhidas.h tarugulmA.a.adyA udbhidudbhijjamudbhidam.h (3\.1\.105) sundaraM ruchiraM chAru sushhamaM sAdhu shobhanam.h (3\.1\.106) kAntaM manoramaM ruchyaM manoGYaM maJNju maJNjulam.h (3\.1\.107) ramyaM manoharaM saumyaM bhadrakaM ramaNIyakam.h (3\.1\.108) tadAsechanakaM tR^ipter.h nAstyanto yasya darshanAt.h (3\.1\.109) abhIshhTe.abhIpsitaM hR^idyaM dayitaM vallabhaM priyam.h (3\.1\.110) nikR^ishhTapratikR^ishhTA.arvarephayApyA.avamA.adhamAH (3\.1\.111) kupUyakutsitA.avadyakheTagarhyA.aNakAH samAH (3\.1\.112) malImasaM tu malinaM kachcharaM maladUshhitam.h (3\.1\.113) pUtaM pavitraM medhyaM cha vIdhraM tu vimalA.arthakam.h (3\.1\.114) nirNiktaM shodhitaM mR^ishhTaM niHshodhyamanavaskaram.h (3\.1\.115) asAraM phalgu shUnyaM tu vashikaM tuchchhariktake (3\.1\.116) klIbe pradhAnaM pramukhapravekA.anuttamottamAH (3\.1\.117) mukhyavaryavareNyAsh.h cha pravarho.anavarArdhyavat.h (3\.1\.118) parArdhyA.agraprAgraharaprAgrayA.agrayA.agrIyamagriyam.h (3\.1\.119) shreyAn.h shreshhThaH pushhkalaH syAt.h sattamash.h chA.atishobhane (3\.1\.120) syuruttarapade vyAghrapuN^gavarshhabhakuJNjarAH (3\.1\.121) siMhashArdUlanAgA.a.adyAH puMsi shreshhThA.arthagocharAH (3\.1\.122) aprAgrayaM dvayahIne dve apradhAnopasarjane (3\.1\.123) vishaMkaTaM pR^ithu bR^ihad.h vishAlaM pR^ithulaM mahat.h (3\.1\.124) vaDroruvipulaM pInapIvnI tu sthUlapIvare (3\.1\.125) stokA.alpaxullakAH sUxmaM shlaxNaM dabhraM kR^ishaM tanu (3\.1\.126) striyAM mAtrA truTiH puMsi lavaleshakaNA.aNavaH (3\.1\.127) atyalpe.alpishhThamalpIyaH kanIyo.aNIya ityapi (3\.1\.128) prabhUtaM prachuraM prAjyamadabhraM bahulaM bahu (3\.1\.129) puruhUH puru bhUyishhThaM sphAraM bhUyasha cha bhUri cha (3\.1\.130) paraH shatA.a.adyAs.h te yeshhAM parA saMkhyA shatA.a.adikAt.h (3\.1\.131) gaNanIye tu gaNeyaM saMkhyAte gaNitamatha samaM sarvam.h (3\.1\.132) vishvamasheshhaM kR^itsnaM samastanikhilA.akhilAni niHsheshham.h (3\.1\.133) samagraM sakalaM pUrNamakhaNDaM syAdanUnake (3\.1\.134) ghanaM nirantaraM sAndraM pelavaM viralaM tanu (3\.1\.135) samIpe nikaTA.a.asannasaMnikR^ishhTasanIDavat.h (3\.1\.136) sadeshA.abhyAshasavidhasamaryAdasaveshavat.h (3\.1\.137) upakaNThA.antikA.abhyarNA.abhyagrA apyabhito.avyayam.h (3\.1\.138) saMsakte tvavyavahitamapadAntaramityapi (3\.1\.139) nedishhThamantikatamaM syAd.h dUraM viprakR^ishhTakam.h (3\.1\.140) davIyash.h cha davishhThaM cha sudUraM dIrghamAyatam.h (3\.1\.141) vartulaM nistalaM vR^ittaM bandhuraM tUnnatAnatam.h (3\.1\.142) uchchaprAMshUnnatodagrochchhritAstuN^ge.atha vAmane (3\.1\.143) nyaN^.hnIchakharvahrasvAH syuravAgre.avanatA.a.anatam.h (3\.1\.144) arAlaM vR^ijinaM jihmamUrmimat.h kuJNchitaM natam.h (3\.1\.145) AviddhaM kuTilaM bhugnaM vellitaM vakramityapi (3\.1\.146) R^ijAvajihmapraguNau vyaste tvapraguNA.a.akulau (3\.1\.147) shAshvatas.h tu dhruvo nityasadAtanasanAtanAH (3\.1\.148) sthAsnuH sthirataraH stheyAnekarUpatayA tu yaH (3\.1\.149) kAlavyApI sa kUTasthaH sthAvaro jaN^gametaraH (3\.1\.150) charishhNu jaN^gamacharaM trasamiN^gaM charAcharam.h (3\.1\.151) chalanaM kampanaM kampraM chalam lolaM chalAchalam.h (3\.1\.152) chaJNchalaM taralaM chaiva pAriplavapariplave (3\.1\.153) atiriktaH samadhiko dhR^iDhasaMdhis.h tu saMhataH (3\.1\.154) khakkhaTaM kaThinaM krUraM kaThoraM nishhThuraM dhR^iDham.h (3\.1\.155) jaraThaM mUrtiman.h mUrtaM pravR^iddhaM prauDhamedhitam.h (3\.1\.156) purANe pratanapratnapurAtanachirantanAH (3\.1\.157) pratyagro.abhinavo navyo navIno nUtano navaH (3\.1\.158) nUtnash.h cha sukumAraM tu komalaM mR^idulam mR^idu (3\.1\.159) anvaganvaxamanuge.anupadaM klIbamavyayam.h (3\.1\.160) pratyaxaM syAdaindriyakamapratyaxamatIndriyam.h (3\.1\.161) ekatAno.ananyavR^ittiraikAgraikAyanAvapi (3\.1\.162) apyekasarga ekAgryo.apyekAyanagato.api saH (3\.1\.163) puMsyAdiH pUrvapaurastyaprathamA.a.adyA athA.astriyAm.h (3\.1\.164) anto jaghanyaM charamamantyapAshchAtyapashchimAH (3\.1\.165) moghaM nirarthakaM spashhTaM sphuTaM pravyaktamulbaNam.h (3\.1\.166) sAdhAraNaM tu sAmAnyamekAkI tveka ekakaH (3\.1\.167) bhinnA.arthakA anyatara ekaM tvo.anyetarAvapi (3\.1\.168) uchchAvachaM naikabhedamuchchaNDamavilambitam.h (3\.1\.169) aruntudas.h tu marmaspR^igabAdhaM tu nirargalam.h (3\.1\.170) prasavyaM pratikUlaM syAdapasavyamapashhThu cha (3\.1\.171) vAmaM sharIre savyaM syAdapasavyaM tu daxiNam.h (3\.1\.172) saN^kaTam nA tu saMbAdhaH kalilaM gahanaM same (3\.1\.173) saMkIrNe saMkulA.a.akIrNe muNDitaM parivApitam.h (3\.1\.174) granthitaM saMditaM dR^ibdhaM visR^itaM vistR^itaM tatam.h (3\.1\.175) antargataM vismR^itaM syAt.h praAptapraNihite same (3\.1\.176) vellitapreN^khitA.a.adhUtachalitA.a.akampitA dhute (3\.1\.177) nuttanunnA.astanishhThayUtA.a.aviddhaxipteritAH samAH (3\.1\.178) parixiptaM tu nivR^ittaM mUshhitaM mushhitA.arthakam.h (3\.1\.179) pravR^iddhaprasR^ite nyastanisR^ishhTe guNitA.a.ahate (3\.1\.180) nidigdhopachite gUDhagupte guNThitarUshhite (3\.1\.181) drutA.avadIrNe udgUrNodyate kAchitashikyite (3\.1\.182) ghrANaghrAte digdhalipte samudaktoddhR^ite same (3\.1\.183) veshhTitaM syAd.h valayitaM saMvItaM ruddhamAvR^itam.h (3\.1\.184) rugNaM bhugne.atha nishitaxNutashAtAnitejite (3\.1\.185) syAd.h vinAshonmukhaM pakvaM hrINahrItau tu lajjite (3\.1\.186) vR^itte tu vR^itavyAvR^ittau saMyojita upAhitaH (3\.1\.187) prApyaM gamyaM samAsAdyaM syannaM rINaM snutaM srutam.h (3\.1\.188) saMgUDhaH syAt.h saMkalito.avagItaH khyAtagarhaNaH (3\.1\.189) vividhaH syAd.h bahuvidho nAnArUpaH pR^ithagvidhaH (3\.1\.190) avarINo dhikkR^itash.h chApyavadhvasto.avachUrNitaH (3\.1\.191) anAyAsakR^itaM phANTaM svanitaM dhvanitam same (3\.1\.192) baddhe saMdAnitaM mUtamudditaM saMditaM sitam.h (3\.1\.193) nishhpakve kvathitaM pAke xIrA.a.ajya havishhAM shR^itam.h (3\.1\.194) nirvANo munivahnyA.a.adau nirvAtas.h tu gate.anile (3\.1\.195) pakvam pariNate gUnaM hanne mIDhaM tu mUtrite (3\.1\.196) pushhTe tu pushhitaM soDhe xAntamudvAntamudgate (3\.1\.197) dAntas.h tu damite shAntaH shamite prArthite.arditaH (3\.1\.198) GYaptas.h tu Gyapite chhannash.h chhAdite pUjite.aJNchitaH (3\.1\.199) pUrNas.h tu pUrite klishhTaH klishite.avasite sitaH (3\.1\.200) prushhTaplushhToshhitA dagdhe tashhTatvashhTau tanUkR^ite (3\.1\.201) vedhitachchhidritau viddhe vinnavittau vichArite (3\.1\.202) nishhprabhe vigatA.arokau vilIne vidrutadrutau (3\.1\.203) siddhe nirvR^ittanishhpannau dArite bhinnabheditau (3\.1\.204) UtaM syUtamutaM cheti tritayaM tantu santate (3\.1\.205) syAdarhite namasyitanamasitamapachAyitA.architA.apachitam.h (3\.1\.206) varivasite varivasyitamupAsitaM chopacharitaM cha (3\.1\.207) saMtApitasaMtaptau dhUpita dhUpAyitau cha dUnash.h cha (3\.1\.208) hR^ishhTo mattas.h tR^iptaH prahlannaH pramuditaH prItaH (3\.1\.209) chhinnaM chhAtaM lUnaM kR^ittaM dAtaM ditaM chhitaM vR^ikNam.h (3\.1\.210) srastaM dhvastaM bhrashhTaM skannaM pannaM chyutaM galitam.h (3\.1\.211) labdhaM prAptaM vinnaM bhAvitamAsAditaM cha bhUtam cha (3\.1\.212) anveshhitaM gaveshhitamanvishhTaM mArgitaM mR^igitam.h (3\.1\.213) ArdraM sArdraM klinnaM timitaM smititaM samunnamuttaM cha (3\.1\.214) trAtaM trANaM raxitamavitaM gopAyitaM cha guptaM cha (3\.1\.215) avagaNitamavamatA.avaGYAte avamAnitaM cha paribhUte (3\.1\.216) tyaktaM hInaM vidhutaM samujjhitaM dhUtamutsR^ishhTe (3\.1\.217) uktaM bhAshhitamuditaM jalpitamAkhyAtamabhihitaM lapitam.h (3\.1\.218) buddhaM budhitaM manitaM viditaM pratipannamavasitA.avagate (3\.1\.219) urIkR^itamurarIkR^itamaN^gIkR^itamAshrutaM pratiGYAtam.h (3\.1\.220) saMgIrNaviditasaMshrutasamAhitopashrutopagatam.h (3\.1\.221) IlitashastapaNAyitapanAyitapraNutapaNitapanitAni (3\.1\.222) api gIrNavarNitA.abhishhTuteDitAni stutA.arthAni (3\.1\.223) bhaxitacharvitaliptapratyavasitagilitakhAditapsAtam.h (3\.1\.224) abhyavahR^itA.annajagdhagrastaglastA.ashitaM bhukte (3\.1\.225) xepishhThaxodishhThapreshhThavarishhThasthavishhThabaMhishhThAH (3\.1\.226) xipraxudrA.abhIpsitapR^ithupIvarabahulaprakarshhA.arthAH (3\.1\.227) sAdhishhThadrAghishhThaspheshhThagarishhThahrasishhThavR^indishhThAH (3\.1\.228) bADhavyAyatabahuguruvAmanavR^indArakA.atishaye % iti visheshhyanighnavargaH 1 atra mU shlo 112 \centerline{saMkIrNavargaH |} (3\.2\.229) prakR^itipratyayA.arthA.a.adyaiH saMkIrNe liN^gamunnayet.h | atha saMkIrNavargaH (3\.2\.230) karma kriyA tatsAtatye gamye syuraparasparAH (3\.2\.231) sAkalyA.a.asaMgavachane pArAyaNaparAyaNe (3\.2\.232) yadR^ichchhA svairitA hetushUnyA tvAsthA vilaxaNam.h (3\.2\.233) shamathas.h tu shamaH shAntir.h dAntis.h tu damatho damaH (3\.2\.234) avadAnaM karma vR^ittaM kAmyadAnaM pravAraNam.h (3\.2\.235) vashakriyA saMvananaM mUlakarma tu kArmaNam.h (3\.2\.236) vidhUnanaM vidhuvanaM tarpaNaM prINanA.avanam.h (3\.2\.237) paryAptiH syAt.h paritrANaM hastadhAraNamityapi (3\.2\.238) sevanaM sIvanaM syUtir.h vidaraH sphuTanaM bhidA (3\.2\.239) AkroshanamabhIshhaN^gaH saMvedo vedanA na nA (3\.2\.240) saMmUrchchhanamabhivyAptir.h yAJNchA bhixA.arthanA.ardanA (3\.2\.241) vardhanaM chhedane.atha dve AnandanasabhAjane (3\.2\.242) AprachchhannamathA.a.amnAyaH saMpradAyaH xaye xiyA (3\.2\.243) grahe grAho vashaH kAntau raxNas.h trANe raNaH kaNe (3\.2\.244) vyadho vedhe pachA pAke havo hUtau varo vR^ittau (3\.2\.245) oshhaH ploshhe nayo nAye jyAnir.h jIrNau bhramo bhramau (3\.2\.246) sphAtir.h vR^iddhau prathA khyAtau spR^ishhTiH pR^iktau snavaH srave (3\.2\.247) edhA samR^iddhau sphuraNe sphuraNA pramitau pramA (3\.2\.248) prasUtiH prasave shchyote prAdhAraH klamathaH klame (3\.2\.249) utkarshho.atishaye saMdhiH shleshhe vishhaya Ashraye (3\.2\.250) xipAyAM xepaNaM gIrNir.h girau guraNamudyame (3\.2\.251) unnAya unnaye shrAyaH shrayaNe jayane jayaH (3\.2\.252) nigAdo nigade mAdo mada udvega udbhrame (3\.2\.253) vimardanaM parimalo.abhyupapattiranugrahaH (3\.2\.254) nigrahas.h tad.hviruddhaH syAdabhiyogas.h tvabhigrahaH (3\.2\.255) mushhTibandhas.h tu saMgrAho Dimbe Damaraviplavau (3\.2\.256) bandhanaM prasitish chAraH sparshaH sprashhTopataptari (3\.2\.257) nikAro viprakAraH syAdAkAras.h tviN^ga iN^gitam.h (3\.2\.258) pariNAmo vikAre dve same vikR^itivikriye (3\.2\.259) apahAras.h tvapachayaH samAhAraH samuchchayaH (3\.2\.260) pratyAhAra upAdAnaM vihAras.h tu parikramaH (3\.2\.261) abhihAro.abhigrahaNaM nihAro.abhyavakarshhaNam.h (3\.2\.262) anuhAro.anukAraH syAdarthasyA.apagame vyayaH (3\.2\.263) pravAhas.h tu pravR^ittiH syAt.h pravaho gamanaM bahiH (3\.2\.264) viyAmo viyamo yAmo yamaH saMyAmasaMyamau (3\.2\.265) himsAkarmA.abhichAraH syAj.h jAgaryA jAMgarA dvayoH (3\.2\.266) vighno.antarAyaH pratyUhaH syAdupaghno.antikAshraye (3\.2\.267) nirvesha upabhogaH syAt.h parisarpaH parikriyA (3\.2\.268) vidhuraM tu pravishleshhe.abhiprAyash.h chhanda AshayaH (3\.2\.269) saMxepaNaM samasanaM paryavasthA virodhanam.h (3\.2\.270) parisaryA parIsAraH syAdAsyA tvAsanA sthitiH (3\.2\.271) vistAro vigraho vyAsaH sa cha shabdasya vistaraH (3\.2\.272) saMvAhanaM mardanaM syAd.h vinAshaH syAdadarshanam.h (3\.2\.273) saMstavaH syAt.h parichayaH prasaras.h tu visarpaNam.h (3\.2\.274) nIvAkas.h tu prayAmaH syAt.h saMnidhiH saMnikarshhaNam.h (3\.2\.275) lavo.abhilAshho lavane nishhpAvaH pavane pavaH (3\.2\.276) prastAvaH syAdapasaras.h trasaraH sUtraveshhTanam.h (3\.2\.277) prajanaH syAdupasaraH prashrayapraNayau samau (3\.2\.278) dhIshaktir.h nishhkramo.astrI tu saMkramo durgasaMcharaH (3\.2\.279) pratyutkramaH prayogA.arthaH prakramaH syAdupakramaH (3\.2\.280) syAdabhyAdAnamuddhAta ArambhaH saMbhramas.h tvarA (3\.2\.281) pratibandhaH pravishhTambho.avanAyas.h tu nipAtanam.h (3\.2\.282) upalambhas.h tvanubhavaH samAlambho vilepanam.h (3\.2\.283) vipralambho viprayogo vilambhas.h tvatisarjanam.h (3\.2\.284) vishrAvas.h tu pratikhyAtiravexA pratijAgaraH (3\.2\.285) nipAThanipaThau pAThe temastemau samundane (3\.2\.286) AdInavA.a.asravau kleshe melake saMgasaMgamau (3\.2\.287) saMvIxanaM vichayanaM mArgaNaM mR^igaNA mR^igaH (3\.2\.288) parirambhaH parishhvaN^gaH saMshleshha upagUhanam.h (3\.2\.289) nirvarNanaM tu nidhyAnaM darshanA.a.alokanexaNam.h (3\.2\.290) pratyAkhyAnaM nirasanaM pratyAdesho nirAkR^itiH (3\.2\.291) upashAyo vishAyash.h cha paryAyashayanA.arthakau (3\.2\.292) artanaM cha R^itIyA cha hR^iNIyA cha ghR^iNA.arthakAH (3\.2\.293) syAd.h vyatyAso viparyAso vyatyayash.h cha viparyaye (3\.2\.294) paryayo.atikramas.h tasminnatipAta upAtyayaH (3\.2\.295) preshhaNaM yat.h samAhUya tatra syAt.h pratishAsanam.h (3\.2\.296) sa saMstAvaH kratushhu yA stutibhUmir.h dvijanmanAm.h (3\.2\.297) nidhAya taxyate yatra kAshhThe kAshhThaM sa uddhanaH (3\.2\.298) stambaghnas.h tu stambaghanaH stambo yena nihanyate (3\.2\.299) Avidho vidhyate yena tatra vishhvaksame nighaH (3\.2\.300) utKArash.h cha nikArash.h cha dvau dhAnyotxepaNA.arthakau (3\.2\.301) nigArodgAravixAvodgrAhAs.h tu garaNA.a.adishhu (3\.2\.302) Aratyavarativirataya uparAme.athA.astriyAM tu nishhThevaH (3\.2\.303) nishhThayUtir.h nishhThevananishhThIvanamityabhinnAni (3\.2\.304) javane jUtiH sAtis.h tvavasAne syAdatha jvare jUrtiH (3\.2\.305) udajas.h tu pashu preraNamakaraNirityA.a.adayaH shApe (3\.2\.306) gotrA.antebhyas.h tasya vR^indamityaupagavakA.a.adikam.h (3\.2\.307) ApUpikaM shAshhkulikamevamAdyamachetasAm.h (3\.2\.308) mANavAnAM tu mANavyaM sahAyAnAM sahAyatA (3\.2\.309) halyA halAnAM brAhmaNyavADavye tu dvijanmanAm.h (3\.2\.310) dve parshukAnAM pR^ishhThAnAM pArshvaM pR^ishhThyamanukramAt.h (3\.2\.311) khalAnAM khalinI khalyA.apyatha mAnushhyakaM nR^iNAm.h (3\.2\.312) grAmatA janatA dhUmyA pAshyA galyA pR^ithak.hpR^ithak.h (3\.2\.313) api sAhasrakArIshhavArmaNA.a.atharvaNA.a.adikam.h | iti saMkIrNavargaH 2 atra mUlashlokAH 42 \centerline{nAnArthavargaH} (3\.3\.314) nAnA.arthAH ke.api kAntA.a.adi vargeshhvevA.atra kIrtitAH | atha nAnArthavargaH (3\.3\.315) bhUriprayogA ye yeshhu paryAyeshhvapi teshhu te (3\.3\.316) AkAshe tridive nAko lokas.h tu bhuvane jane (3\.3\.317) padye yashasi cha shlokaH share khaDge cha sAyakaH (3\.3\.318) jambukau kroshhTuvaruNau pR^ithukau chipiTA.arbhakau (3\.3\.319) Alokau darshanadyotau bherIpaTakamAnakau (3\.3\.320) utsaN^gachihnayoraN^kaH kalaN^ko.aN^kA.apavAdayoH (3\.3\.321) taxako nAgavarddhakyorarkaH sphaTikasUryayoH (3\.3\.322) marute vedhasi braghne puMsi kaH kaM shiro.ambunoH (3\.3\.323) syAt.h pulAkas.h tuchchhadhAnye saMxepe bhaktasikthake (3\.3\.324) ulUke kariNaH puchchhamUlopAnte cha pechakaH (3\.3\.325) kamaNDalau cha karakaH sugate cha vinAyakaH (3\.3\.326) kishhkur.h haste vitastau cha shUkakITe cha vR^ishchikaH (3\.3\.327) pratikUle pratIkas.h trishhvekadeshe tu puMsyayam.h (3\.3\.328) syAd.h bhUtikaM tu bhUnimbe kattR^iNe bhUstR^iNe.api cha (3\.3\.329) jyotsnikAyAM cha ghoshhe cha koshAtakyatha kaTphale (3\.3\.330) site cha khadire somavalkaH syAdatha sihvake (3\.3\.331) tilakalke cha piNyAko bAhlIkaM rAmaThe.api cha (3\.3\.332) mahendra guggulUlUkavyAlagrAhishhu kaushikaH (3\.3\.333) ruk.htApashaN^kAsvAtaN^kaH svalpe.api xullakas.h trishhu (3\.3\.334) jaivAtR^ikaH shashAN^ke.api khure.apyashvasya vartakaH (3\.3\.335) vyAghre.api puNDarIko nA yavAnyAmapi dIpakaH (3\.3\.336) shAlAvR^ikAH kapikroshhTushvAnaH svarNe.api gairikam.h (3\.3\.337) pIDA.arthe.api vyalIkaM syAdalIkaM tvapriye.anR^ite (3\.3\.338) shIlA.anvayAvanUke dve shalke shakalavalkale (3\.3\.339) sA.ashhTe shate suvarNAnAM hemnyurobhUshhaNe pale (3\.3\.340) dInAre.api cha nishhko.astrI kalko.astrI shamalainasoH (3\.3\.341) dambhe.apyatha pinAko.astrI shUlashaN^karadhanvanoH (3\.3\.342) dhenukA tu kareNvAM cha meghajAle cha kAlikA (3\.3\.343) kArikA yAtanAvR^ittyoH karNikA karNabhUshhaNe (3\.3\.344) karihaste.aN^gulau padmabIjakoshyAM trishhUttare (3\.3\.345) vR^indArakau rUpimukhyAveke mukhyA.anyakevalAH (3\.3\.346) syAd.h dAmbhikaH kaukkuTiko yash.h chA.adUreritexaNaH (3\.3\.347) lalATikaH prabhor.h bhAladarshI kAryA.axamash (3\.3\.348) .h cha yaH (3\.3\.349) bhUbhR^innitambavalayachakreshhu kaTako.astriyAm.h (3\.3\.350) sUchyagre xudrashatrau cha romaharshhe cha kaNTakaH (3\.3\.351) pAkau paktishishU madhyaratne netari nAyakaH (3\.3\.352) paryaN^kaH syAt.h parikare syAd.h vyAgre.api cha lubdhakaH (3\.3\.353) peTakas.h trishhu vR^inde.api gurau deshye cha deshikaH (3\.3\.354) kheTakau grAmaphalakau dhIvare.apicha jAlikaH (3\.3\.355) pushhpareNau cha kiJNjalkaH shulko.astrI strIdhane.api cha (3\.3\.356) syAt.h kallole.apyutkalikA vArdhakaM bhAvavR^indayoH (3\.3\.357) kariNyAM chApi gaNikA dArakau bAlabhedakau (3\.3\.358) andhe.apyaneDamUkaH syAt.h TaN^kau darpA.ashmadAraNau (3\.3\.359) mR^idbhANDe.apyushhTrikA manthe khajakaM rasadarvake (3\.3\.360) iti kAntAH (3\.3\.361) mayUkhas.h tviT.hkarajvAlAsvalibANau shilImukhau (3\.3\.362) shaN^kho nidhau lalaTA.asthnikambau na strIndriye.api kham.h (3\.3\.363) dhR^iNijvAle api shikhe shailavR^ixau nagAvagau (3\.3\.364) iti khAntAH (3\.3\.365) Ashugau vAyuvishikhau sharA.arkavihagAH khagAH (3\.3\.366) pataN^gau paxisUryau cha pUgaH kramukavR^indayoH (3\.3\.367) pashavo.api mR^igA vegaH pravAhajavayorapi (3\.3\.368) parAgaH kausume reNau snAnIyAdau rajasyapi (3\.3\.369) gaje.api nAgamAtaN^gAvapAN^gas.h tilake.api cha (3\.3\.370) sargaH svabhAvanirmoxanishchayA.adhyAyasR^ishhTishhu (3\.3\.371) yogaH saMnahanopAyadhyAnasaMgatiyuktishhu (3\.3\.372) bhogaH sukhe stryAdibhR^itAvahesh.h cha phaNakAyayoH (3\.3\.373) chAtake hariNe puMsi sAraN^gaH shavale trishhu (3\.3\.374) kapau cha plavagaH shApe tvabhishhaN^gaH parAbhave (3\.3\.375) yAnA.a.adyaN^ge yugaH puMsi yugaM yugme kR^itA.a.adishhu (3\.3\.376) svargeshhupashuvAg.hvajra diN^.hnetradhR^iNibhUjale (3\.3\.377) laxyadR^ishhTyA striyAM puMsi gaur.h liN^gaM chihna shephasoH (3\.3\.378) shR^iN^gaM prAdhAnyasAnvosh cha varAN^gaM mUrdhaguhyayoH (3\.3\.379) bhagaM shrIkAmamAhAtmyavIryayatnA.arkakIrtishhu (3\.3\.380) iti gAntAH (3\.3\.381) parighaH parighAte.astre.apyogho vR^inde.ambhasAM raye (3\.3\.382) mUlye pUjAvidhAvargho.ahoduHkhavyasaneshhvagham.h (3\.3\.383) trishhvishhTe.alpe laghuH kAchAH shikyamR^idbhedadR^igrujaH (3\.3\.384) iti ghAntAH (3\.3\.385) viparyAse vistare cha prapaJNchaH pAvake shuchiH (3\.3\.386) mAsyamAtye chApyupadhe puMsi medhye site trishhu (3\.3\.387) abhishhvaN^ge spR^ihAyAM cha gabhastau cha ruchiH striyAm.h (3\.3\.388) iti chAntAH (3\.3\.389) prasanne bhalluke.apyachchho guchchhaH stabaka hArayoH (3\.3\.390) paridhAnA.aJNchale kachchho jalaprAnte tri liN^gakaH (3\.3\.391) iti xepakachchhAntAH (3\.3\.392) keki tArxyAvahibhujau dantaviprA.aNDajA dvijAH (3\.3\.393) ajA vishhNuharachchhAgA goshhThA.adhvanivahA vrajAH (3\.3\.394) dharmarAjau jinayamau kuJNjo dante.api na striyAm.h (3\.3\.395) valaje xetrapUrdvAre valajA valgudarshanA (3\.3\.396) same xmA.aMshe raNe.apyAjiH prajA syAt.h saMtatau jane (3\.3\.397) abjau shaN^khashashAN^kau cha svake nitye nijaM trishhu (3\.3\.398) iti jAntAH (3\.3\.399) puMsyAtmani pravINecha xetraGYo vAchyaliN^gakaH (3\.3\.400) saMGYA syAch.h chetanA nAma hastA.a.adyaish.h chArthasUchanA (3\.3\.401) doshhaGYau vaidyavidvAMsau GYo vidvAn.h somajo.api cha (3\.3\.402) iti JNAntAH (3\.3\.403) kAkebhagaNDau karaTau gajagaNDakaTI kaTau (3\.3\.404) shipivishhTas.h tu khalatau dushcharmaNi maheshvare (3\.3\.405) devashilpinyapi tvashhTA dishhTaM daive.api na dvayoH (3\.3\.406) rase kaTuH kaTvakArye trishhu matsaratIxNayoH (3\.3\.407) rishhTaM xemA.ashubhA.abhAveshhvarishhTe tu shubhA.ashubhe (3\.3\.408) mAyAnishchalayantreshhu kaitavA.anR^itarAshishhu (3\.3\.409) ayoghane shailashR^iN^ge sIrAN^ge kUTamastriyAm.h (3\.3\.410) sUxmailAyAM truTiH strI syAt.h kAle.alpe saMshaye.api sA (3\.3\.411) atyutkarshhA.ashrayaH koTyo mUle lagnakache jaTA (3\.3\.412) vyushhTiH phale samR^iddhau cha dR^ishhTir.h GYAne.axNi darshane (3\.3\.413) ishhTir.h yogechchhayoH sR^ishhTaM nishchite bahuni trishhu ('bahUni'?) (3\.3\.414) kashhTe tu kR^ichchhragahane daxA.amandA.agadeshhu tu (3\.3\.415) paTur.h dvau vAchyaliN^gau cha nIlakaNThaH shive.api cha (3\.3\.416) poTA dAsI dviliMgA cha ghR^ishhTI gharshhaNasUkarau (3\.3\.417) ghaTA ghoshhThyAM hastipaN^ktau kR^ipITamudare jale (3\.3\.418) iti TAntAH (3\.3\.419) puMsi koshhTho.antarjaTharaM kusUlo.antargR^ihaM tathA (3\.3\.420) nishhThA nishhpattinAshA.antAH kAshhThotkarshhe sthitau dishi (3\.3\.421) trishhu jyeshhTho.atishaste.api kanishhTho.atiyuvA.alpayoH (3\.3\.422) iti ThAntAH (3\.3\.423) daNDo.astrI laguDe.api syAd.h guDo golexupAkayoH (3\.3\.424) sarpa mAMsAtpashU vyADau gobhUvAchas.h tviDA ilAH (3\.3\.425) xveDavaMshashalAkA.api nADI kAle.api shhaT.hxaNe (3\.3\.426) kANDo.astrI daNDabANA.arvavargA.avasaravArishhu (3\.3\.427) syAd.h bhANDamashvA.a.abharaNe.amatre mUlavaNig.hdhane (3\.3\.428) iti DAntAH (3\.3\.429) bhR^ishapratiGYayor.h bADhaM pragADhaM bhR^ishakR^ichchhrayoH (3\.3\.430) saMghAtagrAsayoH piNDI dvayoH puMsi kalevare (3\.3\.431) gaNDau kapolavisphoTau muNDakas.h trishhu muNDite (3\.3\.432) ixubhede.api khaNDo.astrI shikhaNDo barhachUDayoH (3\.3\.433) shaktasthUlau trishhu dR^iDhau vyUDhau vinyastasaMhatau (3\.3\.434) iti DhAntAH (3\.3\.435) bhrUNo.arbhake straiNagarbhe bANo balisute share (3\.3\.436) kaNo.atisUxme dhAnyA.aMshe saMghAte pramathe gaNaH (3\.3\.437) paNo dyUtA.a.adishhUtsR^ishhTe bhR^itau mUlye dhane.api cha (3\.3\.438) maurvyAM dravyA.a.ashrite satvashauryasaMdhyA.a.adike guNaH (3\.3\.439) nirvyApArasthitau kAlavisheshhotsavayoH xaNaH (3\.3\.440) varNo dvijA.a.adau shuklA.a.adau stutau varNaM tu vA.axare (3\.3\.441) aruNo bhAskare.api syAd.h varNabhede.api cha trishhu (3\.3\.442) sthANuH sharvo.apyatha droNaH kAke.apyAjau rave raNaH (3\.3\.443) grAmaNIr.h nApite puMsi shreshhThe grAmA.adhipe trishhu (3\.3\.444) UrNA meshhA.a.adilomni syAdAvarte chAntarA bhruvoH (3\.3\.445) hariNI syAn.h mR^igI hemapratimA haritA cha yA (3\.3\.446) trishhu pANDau cha hariNaH sthUNA stambhe.api veshmanaH (3\.3\.447) trishhNe spR^ihApipAse dve jugupsAkaruNe ghR^iNe (3\.3\.448) vaNik.hpathe cha vipaNiH surA pratyak.h cha vAruNI (3\.3\.449) kareNuribhyAM strI nebhe draviNaM tu balaM dhanam.h (3\.3\.450) sharaNaM gR^iharaxitroH shrIparNaM kamale.api cha (3\.3\.451) vishhA.abhimaraloheshhu tIxNaM klIbe khare trishhu (3\.3\.452) pramANaM hetumaryAdAshAstreyattApramAtR^ishhu (3\.3\.453) karaNaM sAdhakatamaM xetragAtrendriyeshhvapi (3\.3\.454) prANyutpAde saMsaraNamasaMbAdhachamUgatau (3\.3\.455) ghaNTApathe.atha vAntA.anne samudgiraNamunnaye (3\.3\.456) atas.h trishhu vishhANaM syAt.h pashushR^iN^gebhadantayoH (3\.3\.457) pravaNe kramanimnorvyAM prahve nA tu chatushhpathe (3\.3\.458) saMkIrNau nichitA.ashuddhA viriNaM shUnyamUshharam.h (3\.3\.459) setau cha charaNo veNI nadIbhede kachochchaye (3\.3\.460) iti NAntAH (3\.3\.461) devasUryau vivasvantau sarasvantaunadA.arNavau (3\.3\.462) paxitaarxyau garutmantau shakuntau bhaasapaxiNau (3\.3\.463) agnyutpAtau dhUmaketU jImUtau meghaparvatau (3\.3\.464) hastau tu pANinaxatre marutau pavanA.amarau (3\.3\.465) yantA hastipake sUte bhartA dhAtari poshhTari (3\.3\.466) yAnapAtre shishau potaH pretaH prANyantare mR^ite (3\.3\.467) grahabhede dhvaje ketuH paarthive tanaye sutaH (3\.3\.468) sthapatiH kArubhede.api bhUbhR^id.h bhUmidhare nR^ipe (3\.3\.469) mUrdhAbhishhikto bhUpe.api R^ituH strI kusume.api cha (3\.3\.470) vishhNAvapyajitA.avyaktau sUtas.h tvashhTari sArathau (3\.3\.471) vyaktaH prAGYe.api dR^ishhTAntAvubhau shAstranidarshane (3\.3\.472) xattA syAt.h sArathau dvAHsthe xatriyAyAM cha shUdraje (3\.3\.473) vR^ittAntaH syAt.h prakaraNe prakAre kArtsnyavArtayoH (3\.3\.474) AnartaH samare nR^ityasthAna nIvR^idvisheshhayoH (3\.3\.475) kR^itAnto yama siddhAnta daivA.akushalakarmasu (3\.3\.476) shleshhmA.a.adi rasa raktA.a.adi mahA bhUtAni tad.h guNAH (3\.3\.477) indriyANyashma vikR^itiH shabdayonish.h cha dhAtavaH (3\.3\.478) kaxAntare.api shuddhAnto bhUpasyA.asarva gochare (3\.3\.479) kAsU sAmarthyayoH shaktir.h mUrtiH kAThinyakAyayoH || (3\.3\.480) vistAra vallayor.h vratatir.h vasatI rAtriveshmanoH (3\.3\.481) xayA.archayorapachitiH sAtir.h daanA.avasAnayoH || (3\.3\.482) ArtiH pIDA dhanushhkoTyor.h jAtiH sAmAnyajanmanoH (3\.3\.483) prachAra syandayo rItirItir.h Dimba pravAsayoH (3\.3\.484) udaye.adhigame prAptistretA tvagnitraye yuge (3\.3\.485) vINAbhede.api mahatI bhUtir.h bhasmani sampadi (3\.3\.486) nadI nagaryor.h nAgAnAM bhogavatyatha sa.ngare (3\.3\.487) sa.nge sabhAyAM samitiH xayavAsAvapi xitI (3\.3\.488) raverarchish.h cha shastraM cha vahnijvAlA cha hetayaH (3\.3\.489) jagatI jagati chhandovisheshho.api xitAvapi (3\.3\.490) paN^ktish.h chhando.api dashamaM syAt.h prabhAve.api chA.a.ayatiH (3\.3\.491) pattir.h gatau cha mUle tu paxatiH paxabhedayoH (3\.3\.492) prakR^itir.h yoniliN^ge cha kaishikyA.a.adyAsh.h cha vR^ittayaH (3\.3\.493) sikatAH syur.h vAlukA.api vede shravasi cha shrutiH (3\.3\.494) vanitA janitA.atyarthA.anurAgAyAM cha yoshhiti (3\.3\.495) guptiH xitivyudAse.api dhR^itir.h dhAraNadhairyayoH (3\.3\.496) bR^ihatI xudra vArtAkI chhandobhede mahatyapi (3\.3\.497) vAsitA strI kariNyosh.h cha vArtA vR^ittau janashrutau (3\.3\.498) vArtaM phalgunyaroge cha trishhvapsu cha ghR^itA.amR^ite (3\.3\.499) kaladhautaM rUpyahemnor.h nimittam hetulaxmaNoH (3\.3\.500) shrutaM shAstrA.avadhR^itayor.h yugaparyAptayoH kR^itam.h (3\.3\.501) atyAhitaM mahAbhItiH karma jIvA.anapexi cha (3\.3\.502) yukte xmA.a.adAvR^ite bhUtaM prANyatIte same trishhu (3\.3\.503) vR^ittaM padye charitre trishhvatIte dR^iDhanistale (3\.3\.504) mahad.h rAjyaM chA.avagItaM janye syAd.h garhite trishhu (3\.3\.505) shvetaM rUpye.api rajataM hemni rUpye site trishhu (3\.3\.506) trishhvito jagadiN^ge.api raktaM nIlyA.a.adi rAgi cha (3\.3\.507) avadAtaH site pIte shuddhe baddhA.arjunau sitau (3\.3\.508) yukte.ati sa.nskR^ite.amarshhiNyabhinIto.atha sa.nskR^itam.h (3\.3\.509) kR^itrime laxaNopete.apyananto.anavadhAvapi (3\.3\.510) khyAte hR^ishhTe pratIto.abhijAtas.h tu kulaje budhe (3\.3\.511) viviktau pUtavijanau mUrchhitau mUDhasochchhrayau (3\.3\.512) dvau chAmla parushhau shuktau shitI dhavalamechakau (3\.3\.513) satye sAdhau vidyamAne prashaste.abhyarhite cha sat.h (3\.3\.514) puraskR^itaH pUjite.arAtyabhiyukte.agrataH kR^ite (3\.3\.515) nivAtAvAshrayA.avAtau shastrA.abhedyaM cha varma yat.h (3\.3\.516) jAtonnaddhapravR^iddhAH syuruchchhritA utthitAs.h tvamI (3\.3\.517) vR^iddhimat.h prodyatotpannA AdR^itau sAdarA.architau (3\.3\.518) samUhotpannayor.h jAtamahijich.h chhrIpatIndrayoH (3\.3\.519) sauptike.api prapAto.athAvapAtAvataTAvaTau (3\.3\.520) samit.h saN^ge raNe.api strI vyavasthAyAmapi sthitiH (3\.3\.521) artho.abhidheya rai vastu prayojana nivR^ittishhu (3\.3\.522) nipAnA.a.agamayos.h tIrthamR^ishhi jushhTe jale gurau (3\.3\.523) samarthas.h trishhu shaktisthe saMbaddhA.arthe hite.api cha (3\.3\.524) dashamIsthau xiiNarAga vR^iddhau vIthI padavyapi (3\.3\.525) AsthAnI yatnayorAsthA prastho.astrI sAnu mAnayoH (3\.3\.526) shAstra draviNayor.h granthaH saMsthA.a.adhAre sthitau mR^itau (3\.3\.527) iti thAntAH (3\.3\.528) abhiprAya vashau chhandAvabdau jImUta vatsarau (3\.3\.529) apavAdau tu nindA.a.aGYe dAyAdau suta bAndhavau (3\.3\.530) pAdA rashmyaN^ghri turyAMshAsh.h chandrA.agnyarkAs.h tamonudaH (3\.3\.531) nirvAdo janavAde.api shAdo jambAla shashhpayoH (3\.3\.532) ArAve rudite trAtaryAkrando dAruNe raNe (3\.3\.533) syAt.h prasAdo.anurage.api sUdaH syAd.h vyaJNjane.api cha (3\.3\.534) goshhThA.adhyaxe.api govindo harshhe.apyAmodavan.h madaH (3\.3\.535) prAdhAnye rAjaliN^ge cha vR^ishhAN^ge kakudo.astriyAm.h (3\.3\.536) strI saMvijGYAna saMbhAshhA kriyAkArA.a.aji nAmasu (3\.3\.537) dharme rahasyupanishhat.h syAdR^itau vatsare sharat.h (3\.3\.538) padaM vyavasiti trANa sthAna laxmAN^ghri vastushhu (3\.3\.539) goshhpadaM sevite mAne pratishhThA kR^ityamAspadam.h (3\.3\.540) trishhvishhTa madhurau svAdU mR^idU chAtIxNa komalau (3\.3\.541) mUDhA.alpA.apaTu nirbhAgyA mandAH syur.h dvau tu shAradau (3\.3\.542) pratyagrA.apratibhau vidvat.h supragalbhau vishAradau (3\.3\.543) iti dAntAH (3\.3\.544) vyAmo vaTash.h cha nyagrodhAvutsedhaH kAya unnatiH (3\.3\.545) paryAhArash.h cha mArgash,h cha vivadhau vIvadhau cha tau (3\.3\.546) paridhir.h yaGYiya taroH shAkhAyAmupasUryake (3\.3\.547) bandhakaM vyasanaM chetaH pIDA.adhishhThAnamAdhayaH (3\.3\.548) syuH samarthana nIvAka niyamAsh.h cha samAdhayaH (3\.3\.549) doshhotpAde.anubandhaH syAt.h prakR^itasyA.adi vinashvare (3\.3\.550) mukhyA.anuyAyini shishau prakR^ityA.anuvartane (3\.3\.551) vidhur.h vishhNau chandramasi parichchhede bile.avadhiH (3\.3\.552) vidhir.h vidhAne daive.api praNidhiH prArthane chare (3\.3\.553) budha vR^iddhau paNDite.api skandhaH samudaye.api cha (3\.3\.554) deshe nada visheshhe.abdhau sindhur.h nA sariti striyAm.h (3\.3\.555) vidhA vidhau prakAre cha sAdhU ramye.api cha trishhu (3\.3\.556) vadhUr.h jAyA snushhA strI cha sudhA lepo.amR^itaM snuhI (3\.3\.557) saMdhA pratiGYA maryAdA shraddhA saMpratyayaH spR^ihA (3\.3\.558) madhu madye pushhparase xaudre.apyandhaM tamasyapi (3\.3\.559) atas.h trishhu samunnaddhau paNDitaMmanya garvitau (3\.3\.560) brahmabandhuradhixepe nirdeshe.athA.avalambitaH (3\.3\.561) avidUro.apyavashhTabdhaH prasiddhau khyAta bhUshhitau (3\.3\.562) leshe.api gandhaH saMbAdho guhyasaMkulayorapi (3\.3\.563) bAdhA nishhedhe duHkhe cha GYAtR^ichAndrisurA budhAH | iti dhAntAH (3\.3\.564) sUrya vahnI chitrabhAnU bhAnU rashmi divAkarau (3\.3\.565) bhUtAtmAnau dhAtR^i dehau mUrkha nIchau pR^ithag.hjanau (3\.3\.566) grAvANau shailapAshhANau patriNau sharapaxiNau (3\.3\.567) tarushailau shikhariNau shikhinau vahni barhiNau (3\.3\.568) pratiyatnAvubhau lipsopagrahAvatha sAdinau (3\.3\.569) dvau sArathi hayArohau vAjino.ashveshhu paxiNaH (3\.3\.570) kule.apyabhijano janma bhUmyAmapyatha hAyanAH (3\.3\.571) varshhArchir.h vrIhibhedAsh.h cha chandrAgnyarkA virochanAH (3\.3\.572) keshe.api vR^ijino vishvakarmA.arka surashilpinoH (3\.3\.573) AtmA yatno dhR^itir.h buddhiH svabhAvo brahma varshhma cha (3\.3\.574) shakro ghAtuka mattebho varshhukA.abdo ghanAghanaH (3\.3\.575) abhimAno.arthA.a.adi darpe GYAne praNaya hiMsayoH (3\.3\.576) ghano meghe mUrtiguNe trishhu mUrte nirantare (3\.3\.577) inaH sUrye prabhau rAjA mR^igAN^ke xatriye nR^ipe (3\.3\.578) vANinyau nartakI dUtyau sravantyAmapi vAhinI (3\.3\.579) hlAdinyau vajrataDitau vandAyAmapi kAminI (3\.3\.580) tvag.h dehayorapi tanuH sUnA.adho jihvikA.api cha (3\.3\.581) kratu vistArayorastrI vitAnaM trishhu tuchchhake (3\.3\.582) mande.atha ketanaM kR^itye ketAvupanimantraNe (3\.3\.583) vedas.h tattvaM tapo brahma brahmA vipraH prajApatiH (3\.3\.584) utsAhane cha hiMsAyAM sUchane chA.api gandhanam.h (3\.3\.585) AtaJNchanaM pratIvApa javanA.a.apyAyanA.arthakam.h (3\.3\.586) vyaJNjanaM lAJNchhanaM shmashru nishhThAnA.avayaveshhvapi (3\.3\.587) syAt.h kaulInaM lokavAde yuddhe pashvahi paxiNAm.h (3\.3\.588) syAdudyAnaM niHsaraNe vanabhede prayojane (3\.3\.589) avakAshe sthitau sthAnaM krIDA.a.adAvapi devanam.h (3\.3\.590) vyutthAnaM pratirodhe cha virodhA.a.acharaNe.api cha (3\.3\.591) utthAnaM paurushhe tantre saMnivishhTodgame.api cha (3\.3\.592) mAraNe mR^itasaMskAre gatau dravye.artha dApane (3\.3\.593) nirvartanopakaraNA.anuvrajyAsu cha sAdhanam.h (3\.3\.594) niryAtanaM vaira shuddhau dAne nyAsA.arpaNe.api cha (3\.3\.595) vyasanaM vipadi bhraMshe doshhe kAmajakopaje (3\.3\.596) paxmA.axilomni kiJNjalke tantvA.a.adyamshe.apyaNIyasi (3\.3\.597) tithibhede xaNe parva vartma netrachchhade.adhvani (3\.3\.598) akAryaguhye kaupInaM maithunaM saMgatau rate (3\.3\.599) pradhAnaM paramA.a.atmA dhIH praGYAnaM buddhichihnayoH (3\.3\.600) prasUnaM pushhpaphalayor.h nidhanaM kulanAshayoH (3\.3\.601) krandane rodanA.a.ahvAne varshhma dehapramANayoH (3\.3\.602) gR^ihadehatviTprabhAvA dhAmAnyatha chatushhpathe (3\.3\.603) saMniveshe cha saMsthAnaM laxma chihnapradhAnayoH (3\.3\.604) AchchhAdane saMvidhAnamapavAraNamityubhe (3\.3\.605) ArAdhanaM sAdhane syAdavAptau toshhaNe.api cha (3\.3\.606) adhishhThAnaM chakrapuraprabhAvA.adhyAsaneshhvapi (3\.3\.607) ratnaM svajAtishreshhThe.api vane salilakAnane (3\.3\.608) talinaM virale stoke vAchyaliN^gaM tathottare (3\.3\.609) samAnAH satsamaike syuH pishunau khalasUchakau (3\.3\.610) hInanyUnAvUnagarhyau vegishUrau tarasvinau (3\.3\.611) abhipanno.aparAddho.abhigrastavyApadgatAvapi | iti nAntAH (3\.3\.612) kalApo bhUshhaNe barhe tUNIre saMhatAvapi (3\.3\.613) parichchhade parIvApaH paryuptau salilasthitau (3\.3\.614) godhuggoshhThapatI gopau haravishhNU vR^ishhAkapI (3\.3\.615) bAshhpamUshhmAshru kashipu tvannamAchchhAdanaM dvayam.h (3\.3\.616) talpaM shayyA.aTTadAreshhu stambe.api viTapo.astriyAm.h (3\.3\.617) prAptarUpasvarUpA.abhirUpA budhamanoGYayoH (3\.3\.618) bhedyaliN^gA amI kUrmI vINAbhedashcha kachchhapI (3\.3\.619) kutapo mR^igaromotthapaTe chAhno.shhTameM.ashake | iti pAntAH (3\.3\.620) shiphA shikhAyAM sariti mAMsikAyAM cha mAtari (3\.3\.621) shaphaM mUle tarUNAM syAdgavAdInAM khure.api cha (3\.3\.622) gulphaH syAdguMphane bAhoralaMkAre cha kIrtitaH (3\.3\.623) ravarNe puMsi rephaH syAtkutsite vAchyaliN^gakaH | iti phAntAH (3\.3\.624) antarAbhavasatve.ashve gandharvo divyagAyane (3\.3\.625) kambur.h nA valaye shaN^khe dvijihvau sarpasUchakau (3\.3\.626) pUrvo.anyaliN^gaH prAgAha pumUbahutve.api pUrvajAn.h (3\.3\.627) chitrapuN^khe.api kAdambo nitambo.adritaTe kaTau (3\.3\.628) darvI phaNA.api bimbo.astrI maNDale.api cha | iti bAntAH (3\.3\.629) kumbhau ghaTebhamUrdhAMshau Dimbhau tu shishubAlishau (3\.3\.630) stambhau sthUNAjaDIbhAvau shambhU brahmatrilochanau (3\.3\.631) kuxibhrUNA.arbhakA garbhA visrambhaH praNaye.api cha (3\.3\.632) syAdbheryAM dundubhiH puMsi syAdaxe dundubhiH striyAm.h (3\.3\.633) syAnmahArajate klIbaM kusumbhaM karake pumAn.h (3\.3\.634) xatriye.api cha nAbhir.h nA surabhir.h gavi cha striyAm.h (3\.3\.635) sabhA saMsadi sabhye cha trishhvadhyaxe.api vallabhaH | iti bhAntAH (3\.3\.636) kiraNa pragrahau rashmI kapibhekau plavaN^gamau (3\.3\.637) ichchhAmanobhavau kAmau shaktyudyogau parAkramau (3\.3\.638) dharmAH puNyayamanyAyasvabhAvA.a.achArasomapAH (3\.3\.639) upAyapUrva Arambha upadhA chApyupakramaH (3\.3\.640) vaNik.hpathaH puraM vedo nigamA nAgaro vaNik.h (3\.3\.641) naigamau dvau bale rAmo nIlachArusite trishhu (3\.3\.642) shabdA.a.adipUrvo vR^inde.api grAmaH krAntau cha vikramaH (3\.3\.643) stomaH stotre.adhvare vR^inde jihvAstu kutile.alase (3\.3\.644) ushhNe.api gharmash.h cheshhTA.alaN^kAre bhrAntau cha vibhramaH (3\.3\.645) gulmA rukstambasenAshcha jAmiH svasR^ikulastriyoH (3\.3\.646) xitixAntyoH xamA yukte xamaM shakte hite trishhu (3\.3\.647) trishhu shyAmau haritkR^ishhNau shyAmA syAchchhArivA nishA (3\.3\.648) lalAmaM puchchhapuNDrA.ashvabhUshhAprAdhAnyaketushhu (3\.3\.649) sUxmamadhyAtmamapyAdye pradhAne prathamastrishhu (3\.3\.650) vAmau valgupratIpau dvAvadhamau nyUnakutsitau (3\.3\.651) jIrNaM cha paribhuktaM cha yAtayAmamidaM dvayam.h | iti gAntAH (3\.3\.652) turaN^gagaruDau tArxyau nilayA.apachayau xayau (3\.3\.653) shvashuryau devarashyAlau bhrAtR^ivyau bhrAtR^ijadvishhau (3\.3\.654) parjanyau rasadabdendrau syAdaryaH svAmivaishyayoH (3\.3\.655) tishhyaH pushhye kaliyuge paryAyo.avasare krame (3\.3\.656) pratyayo.adhIna shapathaGYAnavishvAsahetushhu (3\.3\.657) randhre shabde.athAnushayo dIrghadveshhA.anutApayoH (3\.3\.658) sthUlochchayas.h tvasAkalye nAgAnAM madhyame gate (3\.3\.659) samayAH shapathA.a.achArakAlasiddhAntasaMvidaH (3\.3\.660) vyasanAnyashubhaM daivaM vipadityanayAstrayaH (3\.3\.661) atyayo.atikrame kR^ichchhre doshhe daNDe.apyathA.a.apadi (3\.3\.662) yuddhAyatyoH saMparAyaH pUjyastu shvashure.api cha (3\.3\.663) paschAdavasthAyi balaM samavAyashcha sannayau (3\.3\.664) saMghAte saMniveshe cha saMstyAyaH praNayAstvamI (3\.3\.665) visrambhayAJNchApremANo virodhe.api samuchchhrayaH (3\.3\.666) vishhayo yasya yo GYAtas.h tatra shabdA.a.adikeshhvapi (3\.3\.667) niryAse.api kashhAyo strI sabhAyAM cha pratishrayaH (3\.3\.668) prAyo bhUmnyantagamane manyur.h dainye kratau krudhi (3\.3\.669) rahasyopasthayor.h guhyaM satyaM shapathatathyayoH (3\.3\.670) vIryaM bale prabhAve cha dravyaM bhavye guNA.a.ashraye (3\.3\.671) dhishhNyaM sthAne gR^ihe bhe.agnau bhAgyaM karma shubhA.ashubham.h (3\.3\.672) kasheru hemnor.h gAN^geyaM vishalyA dantikA.api cha (3\.3\.673) vR^ishhAkapAyI shrIgauryorabhiGYA nAmashobhayoH (3\.3\.674) Arambho nishhkR^itiH shixA pUjanaM saMpradhAraNam.h (3\.3\.675) upAyaH karma cheshhTA cha chikitsA cha nava kriyAH (3\.3\.676) chhAyA sUryapriyA kAntiH pratibimbamanAtapaH (3\.3\.677) kaxyA prakoshhThe harmyA.a.adeH kAJNchyAM madhyebhabandhane (3\.3\.678) kR^ityA kriyAdevatayos.h trishhu bhedye dhanA.a.adibhiH (3\.3\.679) janyaH syAjjanavAde.api jaghanyo.antye.adhame.api cha (3\.3\.680) garhyA.adhInau cha vaktavyau kalyau sajjanirAmayau (3\.3\.681) AtmavAnanapeto.arthAdarthyau puNyaM tu chArvapi (3\.3\.682) rUpyaM prashastarUpe.api vadAnyo valguvAgapi (3\.3\.683) nyAyye.api madhyaM saumyaM tu sundare somadaivate | iti yAntAH (3\.3\.684) nivahA.avasarau vArau saMstarau prastarA.adhvarau (3\.3\.685) gurU goshhpatipitrAdyau dvAparau yugasaMshayau (3\.3\.686) prakArau bhedasAdR^ishye AkArAviN^gitA.a.akR^itI (3\.3\.687) kiMshArU dhAnyashUkeshhu marU dhanvadharAdharau (3\.3\.688) adrayo drumashailA.arkAH strIstanA.abdau payodharau (3\.3\.689) dhvAntA.aridAnavA vR^itrA balihastA.aMshavaH karAH (3\.3\.690) pradarA bhaN^ganArIrukbANA asrAH kachA api (3\.3\.691) ajAtashR^iN^go gauH kAle.apyashmashrurnA cha tUbarau (3\.3\.692) svarNe.api rAH parikaraH paryaN^kaparivArayoH (3\.3\.693) muktAshuddhau cha tAraH syAchchhAro vAyau sa tu trishhu (3\.3\.694) karbure.atha pratiGYA.a.ajisaMvidApatsu saMgaraH (3\.3\.695) vedabhede guptavAde mantro mitro ravAvapi (3\.3\.696) makheshhu yUpakhaNDe.api svarurguhye.apyavaskaraH (3\.3\.697) ADambaras.h tUryarave gajendrANAM cha garjite (3\.3\.698) abhihAro.abhiyoge cha chaurye saMnahane.api cha (3\.3\.699) syAjjaN^game parIvAraH khaDgakoshe parichchhade (3\.3\.700) vishhTaro viTapI darbhamushhTiH pIThA.a.adyamAsanam (3\.3\.701) dvAri dvAH sthe pratIhAraH pratIhAryapyanantare (3\.3\.702) vipule nakule vishhNau babhrurnA piN^gale trishhu (3\.3\.703) sAro bale sthirA.aMshe cha nyAyye klIbaM vare trishhu (3\.3\.704) durodaro dyUtakAre paNe dyUte durodaram (3\.3\.705) mahA.araNye durgapathe kAntAraM punnapuMsakam (3\.3\.706) matsaro.anyashubhadveshhe tadvatkR^ipaNayostrishhu (3\.3\.707) devAdvR^ite varaH shreshhThe trishhu klIbaM manAkpriye (3\.3\.708) vaMshAN^kure karIro.astrI tarubhede ghaTe cha nA (3\.3\.709) nA chamUjaghane hastasUtre pratisaro.astriyAm (3\.3\.710) yamA.anilendrachandrArkavishhNusiMhA.aMshuvAjishhu (3\.3\.711) shukA.ahikapibhekeshhu harirnA kapile trishhu (3\.3\.712) sharkarA karparA.aMshe.api yAtrA syAdyApane gatau (3\.3\.713) irA bhUvAksurA.apsusyAt tandrI nidrApramIlayoH (3\.3\.714) dhAtrI syAdupamAtA.api xitirapyAmalakyapi (3\.3\.715) xudrA vyaN^gA naTI veshyA saraghA kaNTakArikA (3\.3\.716) trishhu krUre.adhame.alpe.api xudraM mAtrA parichchhade (3\.3\.717) alpe cha parimANe sA mAtraM kArtsnye.avadhAraNe (3\.3\.718) AlekhyA.a.ashcharyayoshchitraM kalatraM shroNibhAryayoH (3\.3\.719) yogyabhAjanayoH pAtraM patraM vAhanapaxayoH (3\.3\.720) nideshagranthayoH shAstraM shastramAyudhalohayoH (3\.3\.721) syAjjaTA.aMshukayornetraM xetraM patnIsharIrayoH (3\.3\.722) mukhAgre kroDahalayoH potraM gotraM tu nAmni cha (3\.3\.723) satramAchchhAdane yaGYe sadAdAne vane.api cha (3\.3\.724) ajiraM vishhaye kAye.apyaMbaraM vyomni vAsasi (3\.3\.725) chakraM rAshhTre.apyaxaraM tu moxe.api xIramapsu cha (3\.3\.726) svarNe.api bhUrichandrau dvau dvAramAtre.api gopuram (3\.3\.727) guhAdambhau gahvare dve raho.antikamupahvare (3\.3\.728) puro.adhikamuparyagrANyagAre nagare puram (3\.3\.729) mandiraM chAtha rAshhTro.astrI vishhaye syAdupadrave (3\.3\.730) daro.astriyAM bhaye shvabhre vajro.astrI hIrake pavau (3\.3\.731) tantraM pradhAne siddhAnte sUtravAye parichchhade (3\.3\.732) aushIrashchAmare daNDe.apyaushIraM shayanA.a.asane (3\.3\.733) pushhkaraM karihastA.agre vAdyabhANDamukhe jale (3\.3\.734) vyomni khaDgaphale padme tIrthaushhadhivisheshhayoH (3\.3\.735) antaramavakAshA.avadhiparidhAnAntardhibhedatAdarthye (3\.3\.736) chhidrA.a.atmIyavinAbahiravasaramadhye.antarAtmani cha (3\.3\.737) muste.api piTharaM rAjakasheruNyapi nAgaram (3\.3\.738) shArvaraM tvandhatamase ghAtuke bhedyaliN^gakam (3\.3\.739) gauro.aruNe site pIte vraNakAryapyarushhkaraH (3\.3\.740) jaTharaH kaThine.api syAdadhastAdapi chA.adharaH (3\.3\.741) anAkule.api chaikAgro vyagro vyAsakta Akule (3\.3\.742) uparudIchyashreshhTheshhvapyuttaraH syAdanuttaraH (3\.3\.743) eshhAM viparyaye shreshhThe dUrA.anAtmottamAH parAH (3\.3\.744) svAdupriyau cha madhurau krUrau kaThinanirdayau (3\.3\.745) udArau dAtR^imahatoritarastvanyanIchayoH (3\.3\.746) mandasvachchhandayoH svairaH shubhramuddIptashuklayoH (3\.3\.747) AsAro vegavadvarshhe sainyaprasaraNaM tathA (3\.3\.748) dhArAmbupAte chotkarshhe.astrau kaTAhe tu karparaH (3\.3\.749) bandhuraM sundare namre girirgendukashailayoH (3\.3\.750) charuH sthAlyAM haviH paktA.avadhIraH kAtare chale | iti rAntAH (3\.3\.751) chUDA kirITam keshAshcha saMyatA maulayastrayaH (3\.3\.752) drumaprabhedamAtaN^gakANDapushhpANi pIlavaH (3\.3\.753) kR^itAntA.anehasoH kAlashchaturthe.api yuge kaliH (3\.3\.754) syAtkuraN^ge.api kamalaH prAvAre.api cha kambalaH (3\.3\.755) karopahArayoH puMsi baliH prANyaN^gaje striyAm (3\.3\.756) sthaulyasAmarthyasainyeshhu balaM nA kAkasIriNoH (3\.3\.757) vAtUlaH puMsi vAtyAyAmapi vAtA.asahe trishhu (3\.3\.758) bhedyaliN^gaH shaThe vyAlaH puMsi shvApadasarpayoH (3\.3\.759) malo.astrI pApaviTkiTTAnyastrI shUlaM rugAyudham (3\.3\.760) shaN^kAvapi dvayoH kIlaH pAliH stryashryaN^kapaN^ktishhu (3\.3\.761) kalA shilpe kAlabhede chA.a.alI sakhyAvalI api (3\.3\.762) abdhyambuvikR^itau velA kAlamaryAdayorapi (3\.3\.763) bahulAH kR^ittikA gAvo bahulo.agnau shitau trishhu (3\.3\.764) lIlA vilAsakriyayorupalA sharkarA.api cha (3\.3\.765) shoNite.ambhasi kIlAlaM mUlamAdye shiphAbhayoH (3\.3\.766) jAlaM samUha AnAyagavAxaxArakeshhvapi (3\.3\.767) shIlaM svabhAve sadvR^itte sasye hetukR^ite phalam (3\.3\.768) chhadirnetrarujoH klIbaM samUhe paTalaM na nA (3\.3\.769) adhassvarUpayorastrI talaM syAchchAmishhe palam (3\.3\.770) aurvA.anale.api pAtAlaM chailaM vastre.adhame trishhu (3\.3\.771) kukUlaM shaN^kubhiH kIrNe shvabhre nA tu tushhA.anale (3\.3\.772) nirNIte kevalamiti triliN^gaM tvekakR^itsnayoH (3\.3\.773) paryAptixemapuNyeshhu kushalaM shixite trishhu (3\.3\.774) pravAlamaN^kure.apyastrI trishhu sthUlaM jaDe.api cha (3\.3\.775) karAlo danture tuN^ge chArau daxe cha peshalaH (3\.3\.776) mUrkhe.arbhake.api bAlaH syAllolashchalasatR^ishhNayoH (3\.3\.777) kulaM gR^ihe.api tAlAN^ke kubere chaikakuNDalaH (3\.3\.778) strIbhAvAvaGYayorhelA heliH sUrye raNe hiliH (3\.3\.779) hAlaH syAnnR^ipatau madye shakalachchhadayordalam (3\.3\.780) tUlishchitropakaraNashalAkAtUlashayyayoH (3\.3\.781) tumulaM vyAkule shabde shashhkulI karNapAlyapi | iti lAntAH (3\.3\.782) davadAvau vanA.araNyavahnI janmaharau bhavau (3\.3\.783) mantrI sahAyaH sachivau patishAkhinarA dhavAH (3\.3\.784) avayaH shailameshhA.arkA AGYA.a.ahvAnAdhvarA havAH (3\.3\.785) bhAvaH sattAsvabhAvA.abhiprAyacheshhTA.a.atmajanmasu (3\.3\.786) syAdutpAde phale pushhpe prasavo garbhamochane (3\.3\.787) avishvAse.apahnave.api nikR^itAvapi nihnavaH (3\.3\.788) utsekA.amarshhayorichchhAprasare maha utsavaH (3\.3\.789) anubhAvaH prabhAve cha satAM cha matinishchaye (3\.3\.790) syAjjanmahetuH prabhavaH sthAnaM chA.a.adyopalabdhaye (3\.3\.791) shUdrAyAM vipratanaye shastre paarashavo mataH (3\.3\.792) dhruvo bhabhede klIbe tu nishchite shAshvate trishhu (3\.3\.793) svo GYAtAvAtmani svaM trishhvAtmIye svo.astriyAM dhane (3\.3\.794) strIkaTIvastrabandhe.api nIvI paripaNe.api cha (3\.3\.795) shivA gaurIpheravayordvandvaM kalahayugmayoH (3\.3\.796) dravyA.asu vyavasAye.api sattvamastrI tu jantushhu (3\.3\.797) klIbaM napu.nsakaM shhaNDe vAchyaliN^gamavikrame | iti vAntAH (3\.3\.798) dvau vishau vaishyamanujau dvau chArAbhimarau spashau (3\.3\.799) dvau rAshI puJNjameshhA.a.adyau dvau va.nshau kulamaskarau (3\.3\.800) rahaH prakAshau vIkAshau nirvesho bhR^itibhogayoH (3\.3\.801) kR^itAnte puMsi kInAshaH xudrakarshhakayostrishhu (3\.3\.802) pade laxye nimitte.apadeshaH syAtkushamapsu cha (3\.3\.803) dashA.avasthA.anekavidhA.apyAshA tR^ishhNA.api chA.ayatA (3\.3\.804) vashA strI kariNI cha syAt dR^igGYAne GYAtari trishhu (3\.3\.805) syAtkarkashaH sAhasikaH kaThorA.amasR^iNAvapi (3\.3\.806) prakAsho.atiprasiddhe.api shishAvaGYe cha bAlishaH (3\.3\.807) nAshaH xaye tirodhAne jIviteshaH priye yame (3\.3\.808) nR^ishaMsakhaDgau nistriMshAvaMshuH sUrye.aMshavaH karAH (3\.3\.809) AshvAkhyA shAlishIghrArthe pAsho bandhanashastrayoH | iti shAntAH (3\.3\.810) suramatsyAvanimishhau purushhAvAtmamAnavau (3\.3\.811) kAkamatsyAtkhagau dhvAN^xau kaxau cha tR^iNavIrudhau (3\.3\.812) abhIpuH pragrahe rashmau praishhaH preshhaNamardane (3\.3\.813) paxaH sahAye.apyushhNIshhaH shiroveshhTakirITayoH (3\.3\.814) shukrale mUshhike shreshhThe sukR^ite vR^ishhabhe vR^ishhaH (3\.3\.815) koshho.astrI kuDmale khaDgapidhAne.arthaughadivyayoH (3\.3\.816) dyUte.axe shAriphalake.apyAkarshho.athA.axamindriye (3\.3\.817) nA dyUtAN^ge karshhachakre vyavahAre kalidrume (3\.3\.818) karshhUrvArttA karIshhA.agniH karshhaH kulyA.abhidhAyinI (3\.3\.819) pumbhAve tatkriyAyAM cha paurushhaM vishhamapsu cha (3\.3\.820) upAdAne.apyAmishhaM syAdaparAdhe.api kilbishham (3\.3\.821) syAdvR^ishhTau lokadhAtvaMshe vatsare varshhamastriyAm (3\.3\.822) prexA nR^ittexaNaM praGYA bhixA sevA.arthanA bhR^itiH (3\.3\.823) tviT.h shobhA.api trishhu pare nyaxaM kArtsnyanikR^ishhTayoH (3\.3\.824) pratyaxe.adhikR^ite.adhyaxo rUxastvapremNyachikkaNe (3\.3\.825) vyAjasaMkhyAsharavyeshhu laxaM ghoshhau ravavrajau (3\.3\.826) kapishIrshhaM bhittishR^iN^ge.anutarshhash chashhakaH surA (3\.3\.827) doshho vAtAdike doshhA rAtrau daxo.api kukkuTe (3\.3\.828) shuNDAgrabhAge gaNDUshho dvayoshcha mukhapUraNe | iti shhAntAH (3\.3\.829) ravishvetachchhadau haMsau sUryavahnI vibhAvasU (3\.3\.830) vatsau tarNakavarshhau dvau sAraN^gAshcha divaukasaH (3\.3\.831) shR^iN^gArA.a.adau vishhe vIrye guNe rAge drave rasaH (3\.3\.832) puMsyuttaMsAvataMsau dvau karNapUre.api shekhare (3\.3\.833) devabhede.anale rashmau vasU ratne dhane vasu (3\.3\.834) vishhNau cha vedhAH strI tvAshIrhitA.a.ashaMsA.ahidaMshhTrayoH (3\.3\.835) lAlase prArthanautsukye hiMsA chauryA.a.adikarma cha (3\.3\.836) prasUrashvA.api bhUdyAvau rodasyau rodasI cha te (3\.3\.837) jvAlAbhAsau na puMsyarchirjyotirbhadyotadR^ishhTishhu (3\.3\.838) pApA.aparAdhayorAgaH khagabAlyA.a.adinorvayaH (3\.3\.839) tejaH purIshhayorvarcho mahashchotsavatejasoH (3\.3\.840) rajo guNe cha strIpushhpe rAhau dhvAnte guNe tamaH (3\.3\.841) chhandaH padye.abhilAshhe cha tapaH kR^ichchhrA.a.adikarma cha (3\.3\.842) saho balaM sahA mArgo nabhaH khaM shrAvaNo nabhAH (3\.3\.843) okaH sadmA.a.ashrayashchaukAH paya: xIraM payo.aMbu cha (3\.3\.844) ojo dIptau bale srota indriye nimnagAraye (3\.3\.845) tejaH prabhAve dIptau cha bale shukre.apyatastrishhu (3\.3\.846) vidvAn vidaMshcha bIbhatso hiMsro.apyatishayetvamI (3\.3\.847) vR^iddhaprashaMsayorjyAyAn kanIyAMstu yuvA.alpayoH (3\.3\.848) varIyAMstUruvarayoH sAdhIyAn sAdhubADhayoH | iti sAntAH (3\.3\.849) dale.api barhaM nirbandhoparAgA.arkA.a.adayo grahAH (3\.3\.850) dvAryApIDe kvAtharase niryUho nAgadantake (3\.3\.851) tulAsUtre.ashvA.a.adirashmau pragrAhaH pragraho.api cha (3\.3\.852) patnIparijanA.a.adAnamUlashApAH parigrahAH (3\.3\.853) dAreshhu cha gR^ihAH shroNyAmapyAroho varastriyAH (3\.3\.854) vyUho vR^inde.apyahirvR^itre.apyagnIndvarkAstamopahAH (3\.3\.855) parichchhade nR^ipArhe.arthe paribarho.avyayAH pare | iti hAntAH (3\.3\.856) AN^Ishhadarthe.abhivyAptau sImArthe dhAtuyogaje (3\.3\.857) ApragR^ihyassmR^itau vAkye.apyAstu syAtkopapIDayoH (3\.3\.858) pApakutseshhadarthe ku dhiN^ nirbhartsananindayoH (3\.3\.859) chA.anvAchayasamAhAretaretarasamuchchaye (3\.3\.860) svastyAshIH xemapuNyA.a.adau prakarshhe laN^ghane.apyati (3\.3\.861) svitprashne cha vitarke cha tu syAdbhede.avadhAraNe (3\.3\.862) sakR^it sahaikavAre chApyArAddUrasamIpayoH (3\.3\.863) pratIchyAM charame pashchAdutA.apyarthavikalpayoH (3\.3\.864) punassahA.arthayoH shashvat sAxAtpratyaxatulyayoH (3\.3\.865) khedA.anukampAsaMtoshhavismayA.a.amantraNe bata (3\.3\.866) hanta harshhe.a.anukampAyAM vAkyA.a.arambhavishhAdayoH (3\.3\.867) prati pratinidhau vIpsAlaxaNA.a.adau prayogataH (3\.3\.868) iti hetuprakaraNaprakarshhA.a.adisamAptishhu (3\.3\.869) prAchyAM purastAtprathame purA.arthe.agrata ityapi (3\.3\.870) yAvattAvachcha sAkalye.avadhau mAne.avadhAraNe (3\.3\.871) maN^galA.anantarArambhaprashnakArtsnyeshhvatho atha (3\.3\.872) vR^ithA nirarthakA.avidhyor nAnA.anekobhayA.arthayoH (3\.3\.873) nu pR^ichchhAyAM vikalpe cha pashchAtsAdR^ishyayoranu (3\.3\.874) prashnA.avadhAraNA.anuGYA.anunayA.a.amantraNe nanu (3\.3\.875) garhAsamuchchayaprashnashaN^kAsaMbhAvanAsvapi (3\.3\.876) upamAyAM vikalpe vA sAmi tvardhe jugupsite (3\.3\.877) amA saha samIpe cha kaM vAriNi cha mUrdhani (3\.3\.878) ivetthamarthayorevaM nUnaM tarke.arthanishchaye (3\.3\.879) tUshhNImarthe sukhe joshhaM kiM pR^ichchhAyAM jugupsane (3\.3\.880) nAma prAkAshyasaMbhAvyakrodhopagamakutsane (3\.3\.881) alaM bhUshhaNaparyAptishaktivAraNavAchakam (3\.3\.882) huM vitarke pariprashne samayA.antikamadhyayoH (3\.3\.883) punaraprathame bhede nir nishchayanishhedhayoH (3\.3\.884) syAtprabandhe chirA.atIte nikaTA.a.agAmike purA (3\.3\.885) UraryUrI chorarI cha vistAre.aN^gIkR^itau trayam (3\.3\.886) svarge pare cha loke svar vArtAsaMbhAvyayoH kila (3\.3\.887) nishhedhavAkyA.alaN^kArajiGYAsA.anunaye khalu (3\.3\.888) samIpobhayatashshIghrasAkalyA.abhimukhe.abhitaH (3\.3\.889) nAmaprAkAshyayoH pradur.h mitho.anyonyaM rahasyapi (3\.3\.890) tiro.antardhau tiryagarthe hA vishhAdashugartishhu (3\.3\.891) ahahetyadbhute khede hi hetAvavadhAraNe | iti nAnA.arthavargaH 3, atra mUlashlokAH 256|| xe.shlo. 24 || \centerline{avyayavargaH|} (3\.4\.892) chiraaya chirarAtrAya chirasyA.a.adyAshchirA.arthakAH (3\.4\.893) muhuH punaH punaH shashvadabhIxNamasakR^it samAH (3\.4\.894) srAg jhaTityaJNjasA.ahnAya drAN^.h maN^xu sapadi drute (3\.4\.895) balavatsushhThu kimuta svatyatIva cha nirbhare (3\.4\.896) pR^ithag vinA.antareNarte hiruN^.h nAnA cha varjane (3\.4\.897) yat tad yatas tato hetAvasAkalye tu chich chana (3\.4\.898) kadAchijjAtu sArdhaM tu sAkaM satrA samaM saha (3\.4\.899) AnukUlyA.arthakaM prAdhvaM vyarthake tu vR^ithA mudhA (3\.4\.900) Aho utAho kimuta vikalpe kiM kimUta cha (3\.4\.901) tu hi cha sma ha vai pAdapUraNe pUjane svati (3\.4\.902) divA.ahnItyatha doshhA cha naktaM cha rajanAviti (3\.4\.903) tiryagarthe sAchi tiro.apyatha saMbodhanA.arthakAH (3\.4\.904) syuH pyAT.h pADaN^ga he hai bhoH samayA nikashhA hiruk.h (3\.4\.905) atarkite tu sahasA syAt puraH purato.agrataH (3\.4\.906) svAhA devahavirdAne shraushhaT vaushhaT vashhaT svadhA (3\.4\.907) kiJNchidIshhan manAgalpe pretyA.amutra bhavA.antare (3\.4\.908) va vA yathA tathevaivaM sAmye.aho hIti vismaye (3\.4\.909) maune tu tUshhNIM tUshhNIkAM sadyaH sapadi tatxaNe (3\.4\.910) dishhTyA samupajoshhaM chetyAnande.athA.antare.antarA (3\.4\.911) antareNa cha madhye syuH prasahya tu haThArthakam (3\.4\.912) yukte dve sAMprataM sthAne.abhIxNaM shashvadanArate (3\.4\.913) abhAve nahya no nA.api mA sma mA.alaM cha vAraNe (3\.4\.914) paxA.antare chedyadi cha tattve tvaddhA.aJNjasA dvayam (3\.4\.915) prAkAshye prAdurAviH syAdomevaM paramaM mate (3\.4\.916) samantatastu paritaH sarvato vishhvagityapi (3\.4\.917) akAmA.anumatau kAmamasUyopagamestu cha (3\.4\.918) nanu cha syAdvirodhoktau kashchit kAmapravedane (3\.4\.919) nishhshhamaM dushhshhamaM garhye yathAsvaM tu yathAyatham (3\.4\.920) mR^ishhA mithyA cha vitathe yathArthaM tu yathAtatham (3\.4\.921) syurevaM tu punarvai vetyavadhAraNavAchakAH (3\.4\.922) prAgatItA.arthakaM nUnamavashyaM nishchaye dvayam (3\.4\.923) saMvad varshhe.avare tvarvAgAmevaM svayamAtmanA (3\.4\.924) alpe nIchairmahatyuchchaiH prAyo bhUmnyadrute shanaiH (3\.4\.925) sanA nitye bahirbAhye smA.atIte.astamadarshane (3\.4\.926) asti satve rushhoktAvu UM prashne.anunaye tvayi (3\.4\.927) huM tarke syAdushhA rAtreravasAnenamo natau (3\.4\.928) punararthe.aN^ga nindAyAM dushhThu sushhThu prashaMsane (3\.4\.929) sAyaM sAye prage prAtaH prabhAte nikashhA.antike (3\.4\.930) amA.anuguNye smaraNe huM phaD vighnanirAkR^itau (3\.4\.931) aN^gIkR^itau syAdarthe hUM hInasaMbodhate tvare (3\.4\.932) parut parArthaishhamo.abde pUrve pUrvatare yati (3\.4\.933) adya.atrA.ahnyatha pUrve.ahnItyAdau pUrvottarA.aparAt (3\.4\.934) tathA.adharA.anyA.anyataretarAtpUrvedyurA.a.adayaH (3\.4\.935) ubhayadyushchobhayedyuH paretvahni paredyavi (3\.4\.936) hyo gate.anAgate.ahni shvaH parashvastu pare.ahani (3\.4\.937) tadA tadAnIM yugapadekadA sarvadA sadA (3\.4\.938) etarhi saMpratI.adAnImadhunA sAmprataM tathA (3\.4\.939) digdeshakAle pUrvA.a.adau prAgudakpratyagA.a.adayaH % ityavyayavargaH 4, atra mUlashlokAH 23 \centerline{liN^gA.a.adisaMgrahavargaH|} | atha liN^gA.a.adisaMgrahavargaH 5 (3\.5\.940) saliN^gashAstraiH sannA.a.adi kR^it taddhita samAsajaiH (3\.5\.941) anuktaiH saMgrahe liN^gaM saMkIrNavadihonnayet (3\.5\.942) liN^gasheshhavidhir vyApI visheshhair yadyabAdhitaH (3\.5\.943) striyAmIdUdvirAmaikA.ach sayoniprANinAma cha (3\.5\.944) nAma vidyunnishAvallIvINAdigbhUnadIhriyAm (3\.5\.945) adantair dvigurekA.artho na sa pAtrayugA.a.adibhiH (3\.5\.946) talvR^inde yenikaTyatrA vairamaithunikA.a.adivun (3\.5\.947) strIbhAvA.a.adAvani ktiN Nvul Nach Nvuch kyab yujiJNN^ ni shAH (3\.5\.948) uNA.a.adishhu nirUrIshcha N^yAshhUDantaM chalaM sthiram (3\.5\.949) tatkrIDAyAM praharaNaM chen maushhTA pAllavA Na dik (3\.5\.950) ghaJNo JNaH sA kriyA.asyAM ched dANDapAtA hi phAlgunI (3\.5\.951) shyainampAtA cha mR^igayA tailampAtA svadheti dik (3\.5\.952) strI syAtkAchin mR^iNAlyA.a.adir vivaxA.apachaye yadi (3\.5\.953) laN^kA shephAlikA TIkA dhAtakIpaJNchikA.a.aDhakI (3\.5\.954) sidhrakA sArikA hikkA prAchikolkA pipIlikA (3\.5\.955) tindukI kaNikA bhaN^giH suraN^gAsUchimADhayaH (3\.5\.956) pichchhA vitaNDA kAkiNyashchUrNiH shANI druNI darat (3\.5\.957) sAtiH kanthA tathA.a.asandI nAbhI rAjasabhA.api cha (3\.5\.958) jhallarI charcharI pArI horA laTvA cha sidhmalA (3\.5\.959) lAxA lixA cha gaNDUshhA gR^idhrasI chamasI masI | iti strIliN^ga saMgrahaH (3\.5\.960) puMstve sabhedA.anucharAH saparyAyAH surA.asurAH (3\.5\.961) svargayAgA.adrimeghA.abdhi dru kAlA.asisharA.arayaH (3\.5\.962) karagaNDoshhThadordantakanThakeshanakhastanAH (3\.5\.963) ahnA.ahA.antAH xveDabhedA rAtrA.antAH prAgasaMkhyakAH (3\.5\.964) shrIveshhTAdyAshcha niryAsA asannantA abAdhitAH (3\.5\.965) kasherujatuvastUni hitvA turuvirAmakAH (3\.5\.966) kashhaNabhamaropAntA yadyadantA amI atha (3\.5\.967) pathanayasaTopAntA gotrAkhyAshcharaNA.a.ahvayAH (3\.5\.968) nAmnyakartari bhAve cha ghaJN jab naN^ Na ghA.athuchaH (3\.5\.969) lyuH kartarImanich bhAve ko ghoH kiH prA.a.aditonyataH (3\.5\.970) dvandve.ashvavaDavAvashvavaDavA na samAhR^ite (3\.5\.971) kAntaH sUryenduparyAyapUrvo.ayaH pUrvako.pi cha (3\.5\.972) vaTakashchA.anuvAkashcha rallakashcha kuDaN^gakaH (3\.5\.973) puN^kho nyUN^khaH samudrashcha viTapaTTadhaTAH khaTAH (3\.5\.974) koTTAraghaTTahaTTAshcha piNDagoNDapichaNDavat (3\.5\.975) gaDuH karaNDo laguDo karaNDashcha kiNo ghuNaH (3\.5\.976) dR^itisImantaharito romanthodgIthabudbudAH (3\.5\.977) kAsamardo.arbudaH kundaH phenastUpau sayUpakau (3\.5\.978) AtapaH xatriye nAbhiH kuNapaxurakedarAH (3\.5\.979) pUraxuraprachukrAshcha golahiN^gulapudgalAH (3\.5\.980) vetAlabhallamallAshcha purADAsho.api paTTishaH (3\.5\.981) kulmAshho rabhasashchaiva sakaTAhaH patad.hrahaH | iti puMliN^gasheshhasaMgrahaH (3\.5\.982) dvihIne.anyachcha khA.araNyaparNashvabhrahimodakam (3\.5\.983) shItoshhNamAMsarudhiramukhA.axidraviNaM balam (3\.5\.984) phalahemashulbalohasukhaduhkhashubhA.ashubham (3\.5\.985) jalapushhpANi lavaNaM vyaJNjanAnyanulepanam (3\.5\.986) koTyAH shatA.a.adisaMkhyA.anyA vA laxA niyutaM cha tat (3\.5\.987) dvayashhkamasisusannantaM yadanA.antamakartari (3\.5\.988) trAntaM salopadhaM shishhTaM rAtraM prAksaMkhyayA.anvitam (3\.5\.989) pAtrA.a.adyadantairekA.artho dvigurlaxyA.anusArataH (3\.5\.990) dvandvaiktvA.a.avyayIbhAvau pathaH saMkhyA.avyayAtparaH (3\.5\.991) shaDyAshchhAyA bahUnAM chedvichchhAyaM saMhatau sabhA (3\.5\.992) shAlA.arthA.api parA rAjA.amanushhyA.arthAdarAjakAt (3\.5\.993) dAsIsabhaM nR^ipasabhaM raxassabhamimA dishaH (3\.5\.994) upaGYopakramA.antashcha tadA.a.aditvaprakAshane (3\.5\.995) kopaGYakopakramA.a.adi kanthoshInaranAmasu (3\.5\.996) bhAve na Nakachidbhyo.anye samUhe bhAvakarmaNoH (3\.5\.997) adantapratyayAH puNyasudinAbhyAM tvahaH paraH (3\.5\.998) kriyA.avyayAnAM bhedakAnyekatve.apyukthatoTake (3\.5\.999) chochaM pichchhaM gR^ihasthUNaM tirITaM marma yojanam (3\.5\.1000) rAjasUyaM vAjapeyaM gadyapadye kR^itau kaveH (3\.5\.1001) mANikyabhAshhyasindUrachIrachIvarapiJNjaram (3\.5\.1002) lokAyataM haritAlaM vidalasthAlabAhlikam | iti napuMsakasheshhasaMgrahaH (3\.5\.1003) punnapuMsakayoH sheshho.ardharchapiNyAkakaNTakAH (3\.5\.1004) modakastaNDakashhTaN^kaH shATakaH karpaTo.arbudaH (3\.5\.1005) pAtakodyogacharakatamAlAmalakA naDaH (3\.5\.1006) kushhThaM muNDaM shIdhu bustaM xveDitaM xemakuTTimam (3\.5\.1007) saMgamaM shatamAnA.armashambalA.avyayatANDavam (3\.5\.1008) kaviyaM kandakArpAsaM pArAvAraM yugandharam (3\.5\.1009) yUpaM pragrIvapAtrIve yUshhaM chamasachikkasau (3\.5\.1010) ardharchA.a.adau ghR^itA.a.adInAM puMstvA.a.adyaM vaidikaM dhruvam (3\.5\.1011) tan noktamiha loke.api tach chedastyastu sheshhavat.h | iti punnapuMsakasheshhasaMgrahaH (3\.5\.1012) strIpuMsayorapatyA.antA dvichatushhshhaTpadoragAH (3\.5\.1013) jAtibhedAH pumAkhyAshcha strIyogaiH saha mallakaH (3\.5\.1014) UrmirvarATakaH svAtirvarNako jhATalirmanuH (3\.5\.1015) mUshhA sR^ipATI karkandhUryashhTiH shATI kaTI kuTI | iti strIpuMsasheshhasaMgrahaH (3\.5\.1016) strInapuMsakayorbhAvakriyayoH vyaJN.h kvachichcha vuJN.h (3\.5\.1017) auchityamauchitI maitrI maitryaM vuJN.h prAgudAhR^itaH (3\.5\.1018) shhashhThyantaprAkpadAH senAchhAyAshAlAsurAnishAH (3\.5\.1019) syAdvA nR^isenaM shvanishaM goshAlamitare cha dik (3\.5\.1020) Abannantottarapado dvigushchA.apuMsi nashcha lup (3\.5\.1021) trikhaTvaM cha trikhaTvI cha tritaxaM cha tritaxyapi | iti strInapuMsakasheshhasaMgrahaH (3\.5\.1022) trishhu pAtrI puTI vATI peTI kuvaladADimau (3\.5\.1023) iti triliN^gasheshhasaMgrahaH (3\.5\.1024) paraM liN^gaM svapradhAne dvandve tatpurushhe.api tat (3\.5\.1025) arthA.antAH prAdyalamprAptA.a.apannapUrvAH paropagAH (3\.5\.1026) taddhitA.artho dviguH saMkhyAsarvanAmatadantakAH (3\.5\.1027) bahurvrIhiradiN^nAmnAmunneyaM tadudAhR^itam (3\.5\.1028) guNadravyakriyAyogopAdhayaH paragAminaH (3\.5\.1029) kR^itahkartaryasaMGYAyAM kR^ityAH kartari karmaNi (3\.5\.1030) aNAdyantAstena raktAdyarthe nAnA.arthabhedakAH (3\.5\.1031) shhaTsaMGYakAstrishhu samA yushhmadasmattiN^vyayam (3\.5\.1032) paraM virodhe sheshhaM tu GYeyaM shishhTaprayogataH iti liN^gA.adisaMgrahavargaH: 5, atra mUlashlokAH 46 ityamarasiMhakR^itau nAmaliN^gA.anushAsane sAmAnyakANDastR^itIyaH sA.aN^ga eva samarthitaH iti tR^itIyaH sAmAnyakANDaH samAptaH ityamarasiMhakR^itaM nAmaliN^gA.anushAsanam kANDatrayA.a.atmakaM sAN^gopAN^gaM saMpUrNatAmagAt | atra mUlashlokAH: 480, xe. shlokAH:25 sarve cha militvA:513 amarakoshasthashlokAnAM koshhTakam pra\. kANDe mU\. shlo\. 281\, xe\. shlo\. 18\, sarve cha militvA 299 dvi\. kANDe mU\. shlo\. 735\, xe\. shlo\. 14\, sarve cha militvA 750 tri\. kANDe mU\. shlo\. 480\, xe\. shlo\. 25\, sarve cha militvA 513 evaM sarveshhAM kANDAnAM yogaH mU\. shlo\. 1497\, xe\.shlo\. 58\, sarve cha militvA 1563 ## \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}