%@@1 % File name : natya3.itx %-------------------------------------------- % Text title : naaTyashaastra adhyaaya 3 % Author : Sage Bharata % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/culture % Description/comments : ????Source % Transliterated by : dpadmakar@hotmail.com % Proofread by : dpadmakar@hotmail.com % Latest update : May 24, 2001 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto #indian and others with \ mark % are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 3..}## \itxtitle{.. naaTyashaastram.h adhyaaya 3 ..}##\endtitles## .. shrIrastu .. bharatamunipraNItaM naaTyashaastram.h atha tR^itIyodhyaayaH . sarvalaxaNasa.npanne kR^ite naaTyagR^ihe shubhe . gaavo vaseyuH saptaaha.n saha japyaparairdvijaiH .. 1.. tato.adhivaasayedveshma ra~NgapiiTha.n tathaiva cha . mantrapuutena toyena proxitaa~Ngo nishaagame .. 2.. yathaasthaanaantaragato diixitaH prayataH shuchiH . triraatroposhhito bhuutvaa naaTyaachaaryo.ahataambaraH .. 3.. namaskR^itya mahaadeva.n sarvalokodbhavaM bhavam.h . jagatpitaamaha.n chaiva vishhNumindra.n guha.n tathaa .. 4.. sarasvatii.n cha laxmii.n cha siddhi.n medhaa.n dhR^iti.n smR^itim.h . soma.n suurya.n cha maruto lokapaalaa.nstathaashvinau .. 5.. mitramagni.n suraanvarNaan rudraankaala.n kali.n tathaa . mR^ityu.n cha niyati.n chaiva kaaladaNDa.n tathaiva cha .. 6.. vishhNupraharaNa.n chaiva naagaraaja.n cha vaasukim.h . vajra.n vidyutsamudraa.nshcha gandharvaapsaraso muniin.h .. 7.. bhuutaan pishaachaan yaxaa.nshcha guhyakaa.nshcha maheshvaraan.h . asuraannaaTyavighnaa.nshcha tathaa.anyaandaityaraaxasaan.h .. 8.. tathaa naaTyakumaariishcha mahaagraamaNyameva cha . yaxaa.nshcha guhyakaa.nshchaiva bhuutasa~Nghaastathaiva cha .. 9.. etaa.nshchaanyaa.nshcha devarshhiinpraNamya rachitaa~njaliH . yathaasthaanaantaragataansamaavaahya tato vadet.h .. 10.. bhavadbhirno nishaayaa.n tu kartavyaH samparigrahaH . saahaayya.n chaiva daatavyamasminnaaTye sahaanugaiH .. 11.. sampuujya sarvaanekatra kutapa.n samprayujya cha . jarjaraaya prayu~njiita puujaa.n naaTyaprasiddhaye .. 12.. tvaM mahendrapraharaNa.n sarvadaanavasuudanam.h . nirmitassarvadevaishcha sarvavighnanibarhaNa .. 13.. nR^ipasya vijaya.n sha.nsa ripuuNA.n cha paraajayam.h . gobraahmaNashiva.n chaiva naaTyasya cha vivardhanam.h .. 14.. eva.n kR^itvaa yathaanyaayamupaasya.n naaTyamaNDape . nishaayaa.n tu prabhaataayaaM puujanaM prakramediha .. 15.. aardraayaa.n vaa maghaayaa.n vaa yaamye puurveshhu vaa trishhu . aashleshhAmuulayorvaapi kartavya.n ra~Ngapuujanam.h .. 16.. aachaaryeNa tu yuktena shuchinaa diixitena cha . ra~Ngasyodyotana.n kaarya.n devataanaa.n cha puujanam.h .. 17.. dinaante daaruNe ghore muhuurte yamadaivate . aachamya tu yathaanyaaya.n devataa vai niveshayat.h .. 18.. raktaaH pratisaraaH suutra.n raktagandhaashcha puujitaaH . raktaaH sumanasashchaiva yaccha raktaM phalaM bhavet.h .. 19.. yavaissiddhaarthakairlaajairaxataiH shaalitaNDulaiH . naagapushhpasya chuurNena vitushhAbhiH priya~NgubhiH .. 20.. etairdravyairyuta.n kuryaaddevataanaa.n niveshanam.h . aalikhenmaNDalaM puurva.n yathaasthaana.n yathaavidhiH .. 21.. samantastashcha kartavya.n hastaa shhoDasha maNDalam.h . dvaaraaNi chaatra kurviita vidhaanena chaturdisham.h .. 22.. madhye chaivaatra kartavye dve rekhe tiryaguurdhvage . tayoH kaxyaavibhaagena daivataani niveshayat.h .. 23.. padmopavishhTaM brahmaaNa.n tasya madhye niveshayet.h . aadau niveshyo bhagavaansaardhaM bhuutagaNaiH shivaH .. 24.. naaraayaNo mahendrashcha skandaH suuryo.ashvinau shashii . sarasvatii cha laxmiishcha shraddhaa medhaa cha puurvataH .. 25.. puurvadaxiNato vahnirniveshyaH svaahayaa saha . vishvedevaaH sagandharvaa rudraaH sarpagaNaastathaa .. 26.. daxiNena niveshyastu yamo mitrashcha saanugaH . pitR^Inpishaachaanuragaan guhyakaa.nshcha niveshayat.h .. 27.. naiR^Ityaa.n raaxasaa.nshchaiva bhuutaani cha niveshayat.h . pashchimaayaa.n samudraa.nshcha varuNa.n yaadasaaM patim.h .. 28.. vaayavyaayaa.n dishi tathaa sapta vaayuunniveshayet.h . tatraiva viniveshyastu garuDaH paxibhiH saha .. 29.. uttarasyaa.n dishi tathaa dhanada.n sa.nnivieshayet.h . naaTyasya maatR^Ishcha tathaa yaxaanatha saguhyakaan.h .. 30.. tathaivottarapuurvaayaa.n nandyaadyaa.nshcha gaNeshvaraan.h . brahmarshhibhuutasa.nghaa.nshcha yathaabhaaga.n niveshayat.h .. 31.. stambhe sanatkumaara.n tu daxiNe daxameva cha . graamaNyamuttare stambhe puujaartha.n sa.nnivishayet.h .. 32.. anenaiava vidhaanena yathaasthaana.n yathaavidhi . suprasaadaani sarvaaNi daivataani niveshayat.h .. 33.. sthaane sthaane yathaanyaaya.n viniveshya tu devataaH . taasaaM prakurviita tataH puujana.n tu yathaarhataH .. 34.. devataabhyastu daatavya.n sitamaalyaanulepanam.h . gandharvavahnisuuryobhyo raktamaalyaanulepanam.h .. 35.. gandha.n maalya.n cha dhuupa.n cha yathaavadanupuurvashaH . datvaa tataH prakurviita baliM puujaa.n yathaavidhiH .. 36.. brahmaaNaM madukarpeNa paayasena sarasvatiim.h . shivavishhNumahendraadyaaH sampuujyaa modakairatha .. 37.. ghR^itaudanena hutabhuksomarkau tu guDaudanaiH . vishvedevaaH sagandharvaa munayo madhupaayasaiH .. 38.. yamamitrau cha sampuujyaavapuupairmodakaistathaa . pitR^Inpishaachaanuragaan sarpiHxiireNa tarpayet.h .. 39.. pakvaanena tu maa.nsena suraasiithuphalaasavaiH . archayedbhuutasa.nghaa.nshcha chaNakaiH palalaaplutaiH .. 40.. anenaiva vidhaanena sampuujyaa mattavaaraNii . pakvaamena tu maa.nsena sampuujyaa raxasaa.n gaNaaH .. 41.. suraamaa.nsapradaaneana daanavaanpratipuujayet.h . sheshhaandevagaNaa.nstajdnyaH saapuupotkaarikaudanaiH .. 42.. matsyaishcha pishhTabhaxyaishcha saagaraansaritastathaa . sampuujya varuNa.n chaapi daatavya.n ghR^itapaayasam.h .. 43.. naanaaphuulaphalashchaapi muniinsampratipuujayet.h . vaayuu.nshcha paxiNashchaiva vichitrairbhaxyabhojanaiH .. 44.. maatR^IrnaaTyasya sarvaastaa dhanada.n cha sahaanugaiH . apuupairlaajikaamishrairbhaxyabhojyaishcha puujayet.h .. 45.. evameshhaaM baliH kaaryo naanaabhojanasa.nshrayaH . punarmantravidhaanena balikarma cha vaxyate .. 46.. devadeva mahaabhaaga sarvalokapitaamaha . mantrapuutamima.n sarvaM pratigR^ihNIshhva me balim.h .. 47.. devadeva mahaabhaaga gaNesha tripuraantaka . pragR^ihyataaM balirdeva mantrapuuto mayodyataH .. 48.. naaraayaNaamitagate padmanaabha surottama . pragR^ihyataaM balirdeva mantrapuuto mayaarpitaH .. 49.. purandaraamarapate vajrapaaNe shatakrato . pragR^ihyataaM balirdeva vidhimantrapuraskR^itaH .. 50.. devasenaapate skanda bhagavan sha~Nkarapriya . baliH priitena manasaa shhaNmukha pratigR^ihyataam.h .. 51.. (mahaadeva mahaayogindevadeva surottama . sa.npragR^ihya bali.n deva raxa vighnaatsadotthitaat.h .. ) devi devamahaabhaage sarasvati haripriye . pragR^ihyataaM balirmaatarmayaa bhaktyaa samarpitaH .. 52.. naanaanimittasambhuutaaH paulastyaaH sarva eva tu raaxasendraa mahaasatvaaH pratigR^ihNIta me balim.h .. 53.. laxmiiH siddhirmatirmedhaa sarvalokanamaskR^itaaH . mantrapuutamima.n devyaH pratigR^ihNantu me balim .. 54.. sarvabhuutaanubhaavadnya lokajiivana maaruta . pragR^ihyataaM balirdeva mantrapuuto mayodyataH .. 55.. devavaktra surashreshhTha dhuumaketo hutaashana . bhaktyaa samudyato deva baliH samprati gR^ihyataam.h .. 56.. sarvagrahaaNaaM pravara tejoraashe divaakara . bhaktyaa mayodyato deva baliH samprati gR^ihyataam.h .. 57.. sarvagrahapate soma dvijaraaja jagatpriya . pragR^ihyataameshha balirmantrapuuto mayodyataH .. 58.. mahaagaNeshvaraaH sarve nandiishvarapurogamaaH . pragR^itaaM balirbhaktyaa mayaa samprati choditaH .. 59.. namaH pitR^ibhyaH sarvebhyaH pratigR^ihNantvimaM balim.h . (bhuutebhyashcha namo nitya.n yeshhaameshha baliH priyaH .) kaamapaala namo nitya.n yasyaaya.n te vidhiH kR^itaH .. 60.. naaradastumbarushchaiva vishvaavasupurogamaaH . parigR^ihNantu me sarve gandharvaa balimudyatam.h .. 61.. yamo mitrashcha bhagavaaniishvarau lokapuujitau . imaM me pratigR^ihNItaaM baliH mantrapuraskR^itam.h .. 62.. rasaatalagatebhyashcha pannagebhyo namo namaH . dishantu siddhi.n naaTyasya puujitaaH paapanaashanaaH .. 63.. sarvaambhasaaM patirdevo varuNo ha.nsavaahanaH . puujitaH priitamaanastu sasamudranadiinadaH .. 64.. vainateya mahaasatva sarvapaxipate vibho . pragR^ihyataaM balirdeva mantrapuuto mayodyataH .. 65.. dhanaadhyaxo yaxapatirlokapaalo dhaneshvaraH . saguhyakassayaxashcha pratigR^ihNaatu me balim.h .. 66.. namo.astu naaTyamaatR^ibhyo braahmyaadyaabhyo namonamaH . sumukhiibhiH prasannaabhirbaliradya pragR^ihyataam.h .. 67.. rudrapraharaNa.n sarvaM pratigR^ihNaatu me balim.h . vishhNupraharaNa.n chaiva vishhNubhaktyaa mayodyatam.h .. 68.. tathaa kR^itaantaH kaalashcha sarvapraaNivadheshvarau . mR^ityushcha niyatishchaiva pratigR^ihNaatu me balim.h .. 69.. yaashchaasyaaM mattavaaraNyaa.n sa.nshritaa vastudevataaH . mantrapuutamima.n samyakpratigR^ihNantu me balim.h .. 70.. anye ye devagandharvaa disho dasha samaashritaaH . divyaantarixaabhaumaashcha tebhyashchaayaM baliH kR^itaH .. 71.. kumbha.n salilasampuurNaM pushhpamaalaapuraskR^itam.h . sthaapayedra~Ngamadhye tu suvarNa.n chaatra daapayet.h .. 72.. (Atodyaani tu sarvaaNi kR^itvaa vastrottaraaNi tu . gandhairmaalyaishcha dhuupaishcha bhaxyairbhojyaishcha puujayet.h .. puujayitvaa tu sarvaaNi daivataani yathaakramam.h . jarjarastvabhisampuujyaH syaattato vighnajarjaraH .. 73.. shveta.n shirasi vastra.n syaanniila.n raudre cha parvaNi . vishhNuparvaNi vai piita.n rakta.n skandasya parvaNi .. 74.. mR^iDaparvaNi chitra.n tu deya.n vastra.n hitaarthinaa . sadR^isha.n cha pradaatavya.n dhuupamaalyaanulepanam.h .. 75.. Atodyaani tu sarvaaNi vaasobhiravaguNThayet.h . gandhairmaalyaishcha dhuupaishcha bhaxyabhojaishcha puujayet.h .. 76.. sarvameva.n vidhi.n kR^itvaa gandhamaalyaanulepanaiH . vighnajarjaraNaartha.n tu jarjara.n tvabhimantrayet.h .. 77.. atra vighnavinaashaarthaM pitaamahamukhaissuraiH . nirmitastvaM mahaaviiryo vajrasaaro mahaatanuH .. 78.. shiraste raxatu bramhaa sarvairdevaguNaiaH taha . dvitiiya.n cha haraH parva tR^itiiya.n cha janaardanaH .. 79.. chaturtha.n cha kumaaraste pa~nchamaM pannagottamaH . nitya.n sarve.api paantu tvaa.n suraarthe cha shivo bhava .. 80.. naxatre.abhijiti tva.n hi prasuuto.ahitasuudana . jaya.n chaabhyudaya.n chaiva paarthivasya samaavaha .. 81.. jarjaraM puujayitvaiavaM bali.n sarva.n nividya cha . agnau homa.n tataH kuryaanmantraahuitipuraskR^itam.h .. 82.. hutaasha eva diiptaabhirulkaabhiH parimaarjanam.h . nR^ipaternartakiinaa.n cha kuryaaddiiptyabhivardhanam.h .. 83.. abhidyotya sahaatodyairnR^ipati.n nartakiistathaa . mantrapuutena toyena punarabhyuxya taanvadet.h .. 84.. mahaakule prasuutaaH stha guNaughaishchaapyala~NkR^itaaH . yadvo janmaguNopeta.n tadvo bhavatu nityashaH .. 85.. evamuktvaa tato vaakya.n nR^ipatairbhuutaye budhaH . naaTyayogaprasiddhyarthamaashishhassamprayojayet.h .. 86.. sarasvatii dhR^itirmedhaa hriiH shriirlaxmiissmR^itirmatiH . paantu vo maataraH saumyaassiddhidaashcha bhavantu vaH .. 87.. homa.n kR^itvaa yathaanyaaya.n havirmantrapuraskR^itam.h . bhindyaatkumbha.n tatashchaiva naaTyaachaaryaH prayatnataH .. 88.. abhinne tu bhavetkumbhe svaaminaH shatruto bhayam.h . bhinne chaiva tu vidnyeyaH svaaminaH shatrusa.nxayaH .. 89.. bhinne kumbhe tatashchaiva naaTyachaaryaH prayatnataH . pragR^ihya diipikaa.n diiptaa.n sarva.n ra~NgaM pradiipayet.h .. 90.. xveDitaiH sphoTitaishchaiva valgitaishcha pradhaavitaiH . ra~Ngamadhye tu taa.n diiptaa.n sashabdaa.n samprayojayet.h .. 91.. sha~NkhadundubhinirghoshhairmR^ida~NgapaNavaistathaa . sarvaatodyaiH praNaditai ra~Nge yuddhaani kaarayet.h .. 92.. tatra cchhinna.n va bhinna.n cha daarita.n cha sashoNitam.h . xataM pradiiptamaayasta.n nimitta.n siddhilaxaNam.h .. 93.. samyagishhTastu ra~Ngo vai svaaminaH shubhamaavahet.h . purasyaabaalavR^iddhasya tathaa jaanapadasya cha .. 94.. durishhTastu tathaa ra~Ngo daivatairduradhishhThitaH . naaTyavidhvasana.n kuryaannR^ipasya cha tathaa.ashubham.h .. 95.. ya eva.n vidhimutsR^ijya yatheshhTa.n samprayojayet.h . praapnotyapachaya.n shiighra.n tiryagyoni.n cha gacchhati .. 96.. yadnyena sammita.n hyetadra~Ngadaivatapuujanam.h . apuujayitvaa ra~Nga.n tu naiva prexaaM prayojayet.h .. 97.. puujitaaH puujayantyete maanitaa maanayanti cha . tasmaatsarvaprayatnena kartavya.n ra~Ngapuujanam.h .. 98.. na tathaa pradahatyagniH prabha~njanasamiiritaH . yathaa hyapaprayogastu prayukto dahati xaNaat.h .. 99.. shaastradnyena viniitena shuchinaa diixitena cha . naaTyaachaaryeNa shaantena kartavya.n ra~Ngapuujanam.h ..100.. sthaanabhrashhTa.n tu yo dadyaadbalimudvignamaanasaH . mantrahiino yathaa hotaa praayashchittii bhavettu saH .. 101.. ityaya.n yo vidhirdR^ishhTo ra~Ngadaivatapuujane . nave naaTyagR^ihe kaaryaH prexaayaa.n cha prayoktR^ibhiH .. 102.. iti bhaaratiiye naaTyashaastre ra~Ngadaivatapuujana.n naama tR^itiiyo.adhyaayaH samaaptaH . ## Encoded by Padmakar Dadegaonkar dpadmakar@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}