%@@1 % File name : natya4.itx %-------------------------------------------- % Text title : naaTyashaastra adhyaaya 4 % Author : Sage Bharata % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/culture % Description/comments : ????Source % Transliterated by : dpadmakar@hotmail.com % Proofread by : dpadmakar@hotmail.com % Latest update : May 24, 2001 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto #indian and others with \ mark % are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 4..}## \itxtitle{.. naaTyashaastram.h adhyaaya 4 ..}##\endtitles## .. shrIrastu .. bharatamunipraNItaM naaTyashaastram.h atha chaturtho.adhyaayaH . eva.n tu puujana.n kR^itvaa mayaa proktaH pitaamahaH . Adnyaapaya prabho xipra.n kaH prayogaH prayujyataam.h .. 1.. tato.asmyukto bhagavataa yojayaamR^itamanthanam.h . etadutsaahajanana.n surapriitikara.n tathaa .. 2.. yo.aya.n samavakaarastu dharmakaamaarthasaadhakaH . mayaa praaggrathito vidvansa prayogaH prayujyataam.h .. 3.. tasminsamavakaare tu prayukte devadaanavaaH . hR^ishhTaaH samabhavansarve karmabhaavaanudarshanaat.h .. 4.. kasyachitvatha kaalasya maamaahaambujasambhavaH naaTya.n sandarshayaamo.adya trinetraaya mahaatmane .. 5.. tataH saardha.n surairgatvaa vR^ishhabhaa~Nkaniveshanam.h . samabhyarcya shivaM pashchaaduvaachedaM pitaamahaH .. 6.. mayaa samavaakarastu yo.aya.n sR^ishhTaH surottama . shravaNe darshane chaasya prasaada.n kartumarhasi .. 7.. pashyaama iti devesho druhiNaM vaakyamabraviit.h . tato maamaaha bhagavaan sajjo bhava mahaamate .. 8.. tato himavataH pR^ishhThe naanaanaagasamaakule . bahubhuutagaNaakiirNe ramyakandaranirzhare .. 9.. puurvara~NgaH kR^itaH puurva.n tatraaya.n dvijasattamaaH . tathaa tripuradaahashcha Dimasa.ndnyaH prayojitaH .. 10.. tato bhuutagaNaa hR^ishhTaaH karnabhaavaanukiirtanaat.h . mahaadevashcha supriitaH pitaamahamathaabraviit.h .. 11.. aho naaTyamida.n samyak tvayaa sR^ishhTaM mahaamate . yashasya.n cha shubhaartha.n cha puNyaM buddhivivardhanam.h .. 12.. mayaapiida.n smR^ita.n nR^itya.n sandhyaakaaleshhu nR^ityataa . naanaakaraNasa.nyuktaira~Ngahaarairvibhuushhitam.h .. 13.. puurvara~Ngavidhaavasmi.nstvayaa samyakprayojyataam.h . vardhamaanakayogeshhu giiteshhvaasaariteshhu cha .. 14.. mahaagiiteshhu chaivaarthaansamyagevaabhineshhyasi . yashchaayaM puurvara~Ngastu tvayaa shuddhaH prayojitaH .. 15.. ebhirvimishritashchaaya.n chitro naama bhavishhyati . shrutvaa maheshvaravachaH pratyuktastu svayaMbhuvaa .. 16.. prayogama~NgahaaraaNaamaachaxva surasattama . tatastaNDu.n samaahuuya proktavaan bhuvaneshvaraH .. 17.. prayogama~NgahaaraaNaamaachaxva bharataaya vai . tato ye taNDunaa proktaastva~Ngahaaraa mahaatmanaa.. 18.. taanvaH karaNasa.nyuktaanvyaakhyaasyaami sarechakaan.h . sthirahasto.a~Ngahaarastu tathaa paryastakaH smR^itaH .. 19.. suuchividdhastathaa chaiva hyapaviddhastathaiva cha . Axiptako.atha vidnyeyastathaa choddhaTTitaH smR^itaH .. 20.. vishhkambhashchaiva samproktastathaa chaivaaparaajitaH . vishhkambhaapasR^itashchaiava mattaakriiDastathaiva cha .. 21.. svastiko rechitashchaiva paarshvasvastika eva cha . vR^ishchikaapasR^itaH prokto bhramarashcha tathaaparaH .. 22.. mattaskhalitakashchaiva madaadvilasitastathaa . gatimaNDalako dnyeyaH paricchhinnastathaiva cha .. 23.. parivR^ittachito.atha syaattathaa vaishaakharechitaH . paraavR^itto.atha vidnyeyastathaa chaivaapyalaatakaH .. 24.. paarshvacchhedo.atha samprokto vidyudbhraantastathaiva cha . uuruudvR^ittastathaa chaiva syaadaaliiDhastathaiva cha .. 25.. rechitashchaapi vidnyeyastathaivaacchhuritaH smR^itaH . Axiptarechitashchaiva sambhraantashcha tathaaparaH .. 26.. apasarpastu vidnyeyastathaa chaardhanikuTTakaH . dvaatri.nshadete samproktaa a~Ngahaaraastu naamataH .. 27.. eteshhA.n tu pravaxyaami prayoga.n karaNAshrayam.h . hastapaadaprachaarashcha yathaa yojyaH prayoktR^ibhiH .. 28.. a~Ngahaareshhu vaxyaami karaNeshhu cha vai dvijaaH . sarveshhAma~NgahaaraaNA.n nishhpattiH karaNairyataH .. 29.. taanyataH sampravaxyaami naamataH karmatastathaa . hastapaadasamaayogo nR^ityasya karaNaM bhavet.h .. 30.. dve nR^ittakaraNe chaiva bhavato nR^ittamaatR^ikaa . dvaabhyaa.n tribhishchaturbhirvaapya~Ngahaarastu maatR^ibhiH .. 31.. tribhiH kalaapaka.n chaiva chaturbhiH shhaNDakaM bhavet.h . pa~nchaiva karaNAni syuH saN^ghaataka iti smR^itaH .. 32.. shhaDbhirvaa saptabhirvaapi ashhTabhirnavabhistathaa . karaNairiha sa.nyuktaa a~NgahaaraaH prakiirtaaH .. 33.. eteshhAmeva vaxyaami hastapaadavikalpanam.h . talapushhpapuTaM puurva.n vartita.n valitoru cha .. 34.. apaviddha.n samanakha.n liina.n svastikarechitam.h . maNDalasvastika.n chaiva nikuTTakamathaapi cha .. 35.. tathaivaardhanikuTTa.n cha kaTicchhinna.n tathaiva cha . ardharechitaka.n chaiva vaxaHsvastikameva cha .. 36.. unmatta.n svastika.n chaiva pR^ishhThasvastikameva cha . diksvastikamalaata.n cha tathaiva cha kaTiisamam.h .. 37.. Axiptarechita.n chaiva vixiptaaxiptaka.n tathaa . ardhasvastikamuddishhTama~nchita.n cha tathaaparam.h .. 38.. bhuja~NgatraasitaM proktamuurdhvajaanu tathaiva cha . niku~nchita.n cha mattalli tvardhamattalli chaiva hi .. 39.. syaadrechakanikkuTTa.n cha tathaa paadaapaviddhakam.h . valita.n ghuurNita.n chaiva lalita.n cha tathaaparam.h .. 40.. daNDapaxa.n tathaa chaiva bhuja~Ngatrastarechitam.h . nuupura.n chaiva samprokta.n tathaa vaishaakharechitam.h .. 41.. bhramara.n chatura.n chaiva bhuja~Ngaa~nchitameva cha . daNDarechitaka.n chaiva tathaa vR^ishchikakuTTitam.h ..42.. kaTibhraanta.n tathaa chaiva lataavR^ishchikameva cha . chhinna.n cha karaNaM prokta.n tathaa vR^ishchikarechitam.h .. 43.. vR^ishchika.n vya.nsita.n chaiva tathaa paarshvanikuTTakam . lalaaTatilaka.n kraanta.n ku~nchita.n chakramaNDalam.h .. 44.. uromaNDalamaaxipta.n tathaa talavilaasitam.h . argala.n chaatha vixiptamaavR^itta.n dolapaadakam.h .. 45.. vivR^itta.n vinivR^itta.n cha paarshvakraanta.n nishumbhitam.h . vidyutbhraantamatikraanta.n vivartitakameva cha .. 46.. gajakriiDitaka.n chaiva talasa.nsphoTita.n tathaa . garuDaplutaka.n chaiva gaNDasuuchi tathaaparam.h .. 47.. parivR^itta.n samuddishhTaM paarshvajaanu tathaiva cha . gR^idhraavaliinaka.n chaiva sannata.n suucyathaapi cha .. 48.. ardhasuuchiiti karaNa.n suuchividdha.n tathaiva cha . apakraanta.n cha samproktaM mayuuralalita.n tathaa .. 49.. sarpita.n daNDapaada.n cha hariNaplutameva cha . pre~Nkholita.n nitamba.n cha skhalita.n karihastakam.h .. 50.. prasarpitakamuddishhTa.n si.nhavikriiData.n tathaa . si.nhaakarshhitamudvR^itta.n tathopasR^itameva cha .. 51.. talasa.nghaTTita.n chaiva janita.n chaavahitthakam.h . niveshamelakaakriiDamuuruudvR^itta.n tathaiva cha .. 52.. madaskhalitaka.n chaiva vishhNukraantamathaapi cha . sambhraantamatha vishhkambhamudghaTTitamathaapi cha .. 53.. vR^ishhabhakriiDita.n chaiva lolita.n cha tathaaparam.h . naagaapasarpita.n chaiva shakaTAsya.n tathaiva cha .. 54.. ga~NgaavataraNa.n chaivetyuktamashhTAdhika.n shatam.h . ashhTottarashata.n hyetatkaraNAnaaM mayoditam.h .. 55.. nR^itye yuddhe niyuddhe cha tatha gatiparikrame . gatiprachaare vaxyaami yuddhachaariivikalpanam.h .. 56.. yatra tatraapi sa.nyojyamaachaaryairnaaTyashaktinaH . praayeNa karaNe kaaryo vaamo vaxaHsthitaH karaH .. 57.. charaNasyaanugashchaapi daxiNastu bhavetkaraH . hastapaadaprachaarantu kaTipaarshvorusa.nyutam.h .. 58.. uraHpR^ishhThodaropeta.n vaxyamaaNa.n nibodhata . yaani sthaanaani yaashchaaryo nR^ityahastaastathaiva cha .. 59.. saa maatR^iketi vidnyeyaa tadyogaatkaraNaM bhavet.h . kaTI karNasamaa yatra korparaa.nsashirastathaa .. 60.. samunnatamurashchaiva saushhThava.n naama tadbhavet.h . vaame pushhpapuTaH paarshve paado.agratalasa~ncharaH .. 61.. tathaa cha sannataM paarshva.n talapushhpapuTaM bhavet.h . ku~nchitau maNibandhe tu vyaavR^ittaparivartitau .. 62.. hastau nipatitau chorvorvartita.n karaNa.n tu tat.h . shukatuNDau yadaa hastau vyaavR^ittaparivartitau .. 63.. uruu cha valitau yasminvalitorukamucyate . Avartya shukatuNDAkhyamuurupR^ishhThe nipaatayet.h .. 64.. vaamahatashcha vaxaHstho.apyapaviddha.n tu tadbhavet.h . shlishhTau samanakhau padau karau chaapi pralimbitau .. 65.. dehaH svaabhaaviko yatra bhavetsamanakha.n tu tat.h . pataakaa~njali vaxaHsthaM prasaaritashirodharam.h .. 66.. niha~nchitaa.nsakuuTa.n cha tallina.n karaNa.n smR^itam.h . svastikau rechitaaviddhau vishlishhTau kaTisa.nshritau .. 67.. yatra tatkaraNa.n dnyeyaM budhaiH svastikarechitam.h . svastikau tu karau kR^itvaa praa~Ngamukhordhvatalau samau .. 68.. tathaa cha maNDala.n sthaanaM maNDalasvastika.n tu tat.h . nikuTTitau yadaa hastau svabaahushiraso.antare .. 69.. paadau nikuTTitau chaiva dnyeya.n tattu nikuTTakam.h . a~nchitau baahushirasi hastastvabhimukhaa~NguliH .. 70.. niku~nchitaardhayogena bhavedarthanikuTTakam.h . paryaayashaH kaTishchhinnaa baahvoH shirasi pallavau .. 71.. punaHpunashcha karaNa.n kaTicchhina.n tu tadbhavet.h . apaviddhakaraH suucyaa paadashchaiva nikuTTitaH .. 72.. sa.nnnata.n yatra paarshva.n cha tadbhaveardharechitam.h . svastikau charaNau yatra karau vaxasi rechitau .. 73.. niku~nchita.n tathaa vaxo vaxassvastikameva tat.h . A~nchitena tu paadena rechitau tu karau yadaa .. 74.. unmata.n karaNa.n tattu vidnyeya.n nR^ityakovidaiH . hastaabhyaamatha paadaabhyaaM bhavataH svastikau yadaa .. 75.. tatsvastikamiti prokta.n karaNa.n karaNArthibhiH . vixiptaaxiptabaahubhyaa.n svastikau charaNau yadaa .. 76.. apakraantaardhasuuchibhyaa.n tatpR^ishhThasvastikaM bhavet.h . paarshvayoragratashchaiva yatra shlishhTaH karo bhavet.h .. 77.. svastikau hastapaadaabhyaa.n taddiksvastikamucyate . alaata.n charaNa.n kR^itvaa vya.nsayeddaxiNa.n karam.h .. 78.. uurdhvajaanukrama.n kuryaadalaatakamiti smR^itam.h . svastikaapasR^itaH paadaH karau naabhikaTisthitau .. 79.. paarshvamudvaahita.n chaiva karaNa.n tatkaTIsamam.h . hastau hR^idi bhavedvaamaH savyashchaaxiptarechitaH ..80.. rechitashchaapaviddhashcha tatsyaadaaxiptarechitam.h . vixipta.n hastapaada.n cha tasaivaaxepaNaM punaH .. 81.. yatra tatkaraNa.n dnyeya.n vixiptaaxiptaptaka.n dvijaaH . svastikau charaNau kR^itvaa karihasta.n cha daxiNam.h .. 82.. vaxasthaane tathaa vaamamardhasvastikamaadishet.h . vyaavR^ittaparivR^ittastu sa eva tu karo yadaa .. 83.. a~nchito naasikaagre tu tada~nchitamudaahR^itam.h . ku~nchitaM paadamutxipya tryashramuuru.n vivartayet.h .. 84.. kaTijaanuvivartaaccha bhuja~NgatraasitaM bhavet.h . ku~nchitaM paadamutxipya janustanasama.n nyaset.h .. 85.. prayogavashagau hastaavuurdhvajaanu prakiirtitam.h . vR^ishchika.n charaNa.n kR^itvaa karaM paarshve niku~nchayet.h .. 86.. naasaagre daxiNa.n chaiva dnyeya.n tattu niku~nchitam.h . vaamadaxiNapaadaabhyaa.n ghuurNamaanopasarpaNaiH ..87.. udveshhTitaapaviddhaishcha hastairmattallyudaahR^itam.h . sskhalitaapasR^itau paadau vaamahastashcha rechitaH .. 88.. savyahastaH kaTisthaH syaadardhamattalli tatsmR^itam.h . rechito daxiNo hastaH paadaH savyo nikuTTitaH .. 89.. dolaa chaiva bhavedvaamastadrechitanikuTTitam.h . kaaryau naabhitaTe hastau praa~Nmukhau khaTakaamukhau .. 90.. suuchiividdhaavapakraantau paadau paadaapaviddhake . apaviddho bhaveddhastaH suuchiipaadastathaiava cha .. 91.. tathaa trika.n vivR^itta.n cha valita.n naama tadbhavet.h . vartitaaghuurNitaH savyo hasto vaamashcha dolitaH .. 92.. svastikaapasR^itaH paadaH karaNa.n ghuurNita.n tu tat.h . karihasto bhavedvaamo daxiNashcha vivartitaH .. 93.. bahushaH kuTTitaH pado dnyeya.n tallalitaM budhaiH . uurdhvajaanu.n vidhaayaatha tasyopari lataa.n nyaset.h .. 94.. daNDpaxa.n tatprokta.n karNa.n nR^ityavedibhiH . bhuja~ngatraasita.n kR^itvaa yatrobhaavapi rechitau .. 95.. vaamapaarshvasthtau hastau bhuja~Ngatrastarechitam.h . trika.n suvalita.n kR^itvaa lataarechitakau karau .. 96.. nuupurshcha tathaa paadaH karaNE nuupure nyaset.h . rechitau hastapaadau cha kaTI griivaa cha rechitaa .. 97.. vaishaakhasthaanakenaitadbhavevaishaakharechitam.h . AxiptaH svastikaH paadaH karau chodveshhTitau tathaa .. 98.. trikasya valanaacchaiva dnyeyaM bhramaraka.n tu tat.h . a~nchitaH syaatkaro vaamaH savyashchatura eva tu .. 99.. daxiNaH kuTTitaH paadashchatura.n tatprakiirtitam.h . bhuja~NgatraasitaH paado daxiNo rechitaH karaH .. 100.. lataakhyashcha karo vaamo bhuja~Ngaa~nchitakaM bhavet.h . vixipta.n hastapaada.n tu samantaadyatra daNDavat.h .. 101.. recyate taddhi karaNa.n dnyeya.n daNDakarechitam.h . vR^ishchika.n charaNa.n kR^itvaa dvaavapyatha nikuTTitau .. 102.. vidhaatavyau karau tattu dnyeya.n vR^ishchikakuTTitam.h . suuchi.n kR^itvaapaviddha.n cha daxiNa.n charaNa.n nyaset.h .. 103.. rechitaa cha kaTiryatra kaTibhraanta.n taduchyate . a~nchitaH pR^ishhThataH paadaH ku~nchitordhvatalaa~NguliH .. 104.. lataakhyashcha karo vaamastallataavR^ishchikaM bhavet.h . alapadmaH kaTiideshe chhinnaa paryaayashaH kaTI .. 105.. vaishaakhasthaanakeneha tachchhinna.n karaNaM bhavet.h . vR^ishchika.n charaNa.n kR^itvaa svastikau cha karavubhau .. 106.. rechitau viprakIrNau cha karau vR^ishchikarechitam.h . baahushIrshhaa~nchitau hastau paadaH pR^ishhThaa~nchitastathaa .. 107.. duurasannatapR^ishhTha.n cha vR^ishchika.n tatprakIrtitam.h . AliiDhaM sthaanaka.n yatra karau vaxasi rechitau .. 108.. Urdhvaadho viprakIrNau cha vya.nsita.n karaNa.n tu tat.h . hastau tu svastikau paarshve tathaa paado nikuTTitaH .. 109.. yatra tatkaraNa.n dnyeyaM budhaiH paarshvanikuTTitam.h . vR^ishchika.n charaNa.n kR^itvaa paadasyaa~NgushhThakena tu .. 110.. lalaaTe tilaka.n kuryaallalaaTatilaka.n tu tat.h . pR^ishhThataH ku~nchita.n kR^itvaa vyatikraantakramaM tataH .. 111.. Axiptau cha karau kaaryau kraantake karaNe dvijaaH . AdyaH paado nataH kaaryaH savyahastashcha ku~nchitaH .. 112.. uttaano vaamapaarshvasthastatku~nchitamudaahR^itam.h . pralambitaabhyaaM baahubhyaa.n yadgaatreNaanatena cha .. 113.. abhyantaraapaviddhaH syaattajdnyeya.n chakramaNDalam.h . svastikaapasR^itau paadaavapaviddhakramau yadaa .. 114.. uromaNDalakau hastaavuromaNDalikastu tat.h . Axipta.n hastapaada.n cha kriyate yatra vegataH .. 115.. Axiota.n naama karaNa.n vidnyeya.n tat.hdvijottamaaH . Urdhvaa~NgulitalaH paadaH paarshvenordhvaM prasaaritaH .. 116.. prakuryaada~nchitatalau hastau talavilaasite . pR^ishhThataH prasR^itaH paadau dvau taalaavardhameva cha .. 117.. tasyeva chaanugo hastaH puratastvargala.n tu tat.h . vixipta.n hastapaada.n cha pR^ishhThataH paarshvato.api vaa .. 118.. ekamaargagata.n yatra tadvixiptamudaahR^itam.h . prasaarya ku~nchitaM paadaM punaraavartayet.h drutam.h .. 119.. prayogavashagau hastau tadaavartamudaahR^itam.h . ku~nchitaM paadamutxipya paarshvaatpaarshva.n tu Dolayet.h .. 120.. prayogavashagau hastau Dolaapaada.n taduchyate . Axipta.n hastapaada.n cha trika.n chaiva vivartayet.h .. 121.. rechitau cha tathaa hastau vivR^itte karaNe dvijaaH . suuchiividdha.n vidhaayaatha trika.n tu vinivartayet.h .. 122.. karau cha rechitau kaaryau vinivR^itte dvijottamaH . paarshvakraantakrama.n kR^itvaa purastaadatha paatayet.h .. 123.. prayogavashagau hastau paarshvakraanta.n taduchyate . pR^ishhThataH ku~nchitaH paadau vaxashchaiva samunnatam.h .. 124.. tilake cha karaH sthaapyastannistambhitamuchyate . pR^ishhThato valitaM paada.n shiroghR^ishhTaM prasaarayet.h .. 125.. sarvato maNDalaaviddha.n vidyud{}bhraanta.n taduchyate . atikraantakrama.n kR^itvaa purastaatsaMprasaarayet.h .. 126.. prayogavashagau hastaavatikraante prakiirtitau . Axipta.n hastapaada.n cha trika.n chaiva vivartitam.h .. 127.. dvitiiyo rechito hasto vivartitakameva tat.h . karNe.a~nchitaH karo vaamo lataahastashcha daxiNaH .. 128.. dolaapaadastathaa chaiva gajakriiDitakaM bhavet.h . drutamutxipya charaNaM purastaadatha paaatayet.h .. 129.. talasa.nsphoTitau hastau talasa.nsphoTite matau . pR^ishhThaprasaaritaH paadaH lataarechitakau karau .. 130.. samunnata.n shirashchaiva garuDaplutakaM bhavet.h . sUchipAdo nataM paarshvameko vaxaHsthitaH karaH .. 131.. dvitiiyashchaa~nchito gaNDe gaNDasUchI taduchyate , UrdhvaapaveshhTitau hastau sUchIpAdo vivartitaH .. 132.. parivR^ittatrika.n chaiva parivR^itta.n taduchyate . ekaH samasthitaH paada UrupR^ishhThe sthito.aparaH .. 133.. mushhTihastashcha vaxaHsthaH paarshvajaanu taduchyate . pR^ishhThaprasaaritaH paadaH ki~nchita~nchita jaanukaH .. 134.. yatra prasaarito baahuu tatsyaat.h gR^idhraavaliinakam.h . utplutya charaNau kaaryaavagrataH svastikasthitau .. 135.. sannatau cha tathaa hastau sannata.n tadudaahR^itam.h . ku~nchitaM paadamutxipya kuryaadagrasthitaM bhuvi .. 136.. prayogavashagau hastau saa suuchii parikiirtitaa . alapadmaH shirohastaH suuchiipaadashcha daxiNaH .. 137.. yatra tatkaraNa.n dnyeayamardhasuuchiiti naamataH . paadasuuchyaa yadaa paado dvitiiyastu pravidhyate .. 138.. kaTivaxaHsthitau hastau suuchiividha.n taduchyate . kR^itvoruvalitaM paadamapakraantakrama.n nyaset.h .. 139.. prayogavashagau hastavapakraanta.n taduchyate . vR^ishchika.n charaNa.n kR^itvaa rechitau cha tathaa karau .. 140.. tathaa trika.n vivR^itta.n cha mayuuralalitaM bhavet.h . a~nchitaapasR^itau paadau shirashcha parivaahitam.h .. 141.. rechitau cha tathaa hastau tatsarpitamudaahR^itam.h . nuupura.n charaNa.n kR^itvaa daNDapaada.n prasaarayet.h .. 142.. xipraaviddhakara.n chaiva daNDapaada.n taduchyate . atikraantakrama.n kR^itvaa samutplutya nipaatayet.h .. 143.. ja~Nghaa~nchitopari xiptaa tadvidyaaddhariNaplutam.h .## (see the cluster ~Nghaa. A new ligature may be added to represent this cluster)## Dolaapaadakrama.n kR^itvaa samutplutya nipaatayet.h ..144.. parivR^ittatrika.n chaiva tatpre~Nkholitamuchyate . bhujaavuurdhvavinishhkraantau hastau chaabhi ##( ##dho ##)## mukhaa~Ngulii .. 145.. baddhaa chaarii tatha chaiva nitambe karaNe bhavet.h . dolaapaadakrama.n kR^itvaa hastau tadanugaavubhaua .. 146.. rechitau ghuurNitau vaapi skhalita.n karaNaM bhavet.h . eko vaxaHsthito hastaH prodveshhTitatalo.aparaH .. 147.. a~nchitashcharaNashchaiva prayojyaH karihastake . ekastu rechito hasto lataakhyastu tathaa paraH .. 148.. prasarpitatalau paadau prasarpitakameva tat.h . alaata.n cha puraHkR^itvaa dvitiiya.n cha drutakramam.h .. 149.. hastau paadaanugau chaapi si.nhavikriiDite smR^itau . pR^ishhThaprasarpitaH paadastathaa hastau niku~nchitau .. 150.. punastathaiva kartavyau si.nhaakarshhtake dvijaaH . Axiptahastamaaxiptadehamaaxiptapaadakam.h .. 151.. advR^ittagaatramityetadudvR^itaa.n karaNa.n smR^itam.h . AxiptacharaNashchaiko hastau tasyaiva chaanugau .. 152.. Anata.n cha tatha gaatra.n tayopasR^itakaM bhavet.h dolaapaadakrama.n kR^itvaa talasa~NghaTTitau karau .. 153.. rechayechcha kara.n vaama.n talasa~NghaTTite sadaa . eko vaxaHsthito hasto dvtiiyashcha pralambitaH .. 154.. talaagrasa.nsthitaH paado janite karaNe bhavet.h . janita.n karaNa.n kR^itvaa hastau chaabhimukhaa~Ngulii .. 155.. shanairnipatito chaiva dnyeya.n tadavahitthakam.h . karau vaxaHsthitau kaaryaavurau nirbhugnameva cha .. 156.. maNDalasthaanaka.n chaiva nivesha.n karaNa.n tu tat.h . talasa~ncharapaadaabhyaamutplutya patanaM bhavet.h ..157.. sa.nnata.n valita.n gaatramelakaakriiDita.n tu tat.h . karamaavR^ittakaraNamuurupR^ishhThe.a~nchita.n nyaset.h .. 158.. ja~Nghaa~nchitaa tathodvR^ittaa hyuuruudvR^itta.n tu tadbhavet.h . karau pralambitau kaaryo shirashcha parivaahitam.h .. 159.. paadau cha valitaavidhdaua madaskhalitake dvijaaH . puraH prasaaritaH paadaH ku~nchito gaganonmukhaH .. 160.. karau cha rechitau yatra vishhNukraanta.n taduchyate . karamaavartita.n kR^itvaa hyuurupR^ishhThe niku~nchayet.h ..161.. Urushchaiva tathaaviddhaH sambhraanta.n karaNa.n tu tat.h . apaviddhaH karaH suuchyaa paadashchaiva nikuTTitaH .. 162.. vaxaHsthashcha karo vaamo vishhkambhe karaNe bhavet.h . paadaavuddhaTTitau kaaryau talasa~NghaTTitau karau .. 163.. natashcha paarshva.n kartavyaM budhairuddhaTTite sadaa . prayujyaalaataka.n puurva.n hastau chaapi hi rechayet.h .. 164.. ku~nchitaava~nchitau chaiva vR^ishhabhakriiDite sadaa . rechitaava~nchitau hastau lolita.n vartita.n shiraH .. 165.. ubhayoHpaarshvayoryatra tallolitamudaahR^itam.h . svastikaapasR^itau paadau shirashcha parivaahitam.h.. 166.. rechitau cha tathaa hastau syaataa.n naagaapasarpite . nishhaNNaa~Ngastu charaNaM prasaarya talasa~ncharam.h .. 167.. udvaahitamuraH kR^itvaa shakaTaasyaM prayojayet.h . Urdhvaa~Ngulitalau paadau tripataakaavadhomukhau .. 168.. hastau shirassannata.n cha ga~NgaavataraNa.n tviti . yaani sthaanaani yaashchaaryo vyaayaame kathitaani tu .. 169.. paadaprachaarastveshhaa.n tu karaNaanaamayaM bhavet.h . ye chaapi nR^ittahastaastu gaditaa nR^ittakarmaNi .. 170.. teshhaa.n samaasato yogaH karaNeshhu vibhaavyate . praayeNa karaNe kaaryo vaamo vaxaHsthitaH karaH .. 171.. charaNashchaanugashchaapi daxiNastu bhavetkaraH . chaaryashchaiva tu yaaH proktaa nR^ittahastaastathaiva cha .. 172.. saa maatR^iketi vidnyeyaa tadbhedaatkaraNaani tu . ashhTottarashata.n hyetatkaraNaanaaM mayoditam.h .. 173.. ataH paraM pravaxyaami hya~Ngahaaravikalpanam.h . prasaaryotxipya cha karau samapaadaM prayojayet.h .. 174.. vya.nsitaapasR^ita.n savya.n hastamuurdhvaM prasaarayet.h . pratyaaliiDha.n tataH kuryaat.h tathaiva cha nikuTTakam.h .. 175.. uuruudvR^itta.n tataH kuryaadaxipta.n svastika.n tataH . nitamba.n kari hasta.n cha kaTichchhinna.n cha yogataH .. 176.. sthirahasto bhavedeshha tva~Ngahaaro harapriyaH . talapushhpaapaviddhe dve vartita.n sa.nnikuTTikam.h .. 177.. uuruudvR^itta.n tathaaxiptamuromaNDalameva cha . nitamba.n karihasta.n cha kaTichChinna.n tathaiva cha .. 178.. eshha paryastako naama hya~Ngahaaro harodbhavaH . alapallavasuuchii.n cha kR^itvaa vixiptameva cha ..179.. Avartita.n tataH kuryaattathaiava cha nikuTTakam.h . uuruudvR^itta.n tathaaxiptamuromaNDalameva cha .. 189.. karihasta.n kaTichChinna.n suuchiividdho bhavedayam.h . apaviddha.n tu karaNa.n suuchiividdha.n tathaiva cha .. 181.. udveshhTitena hastena trika.n tu parivartayet.h . uromaNDalakau hastau kaTichchhinna.n tathaiva cha .. 182.. apaviddho.a~Ngahaaraashcha vidnyeyo.ayaM prayoktR^ibhiH . karaNa.n nuupura.n kR^itvaa vixiptaalaatake punaH .. 183.. punaraaxiptaka.n kuryaaduromaNDalaka.n tathaa . nitamba.n karihasta.n cha kaTichchhinna.n tathaiva cha .. 184.. AxiptakaH sa vidnyeyo hya~NgahaaraH prayoktR^ibhiH . udveshhTitaapaviddhastu karaH paado nikuTTitaH .. 185.. punastainaiva yogena vaamapaarshve bhavedatha . uromaNDalakau hastau nitamba.n karihastakam.h .. 186 kartavya.n sakaTichchhinna.n nR^itye tuuddhaTTite sadaa . paryaayodveshhTitau hastau paadau chaiva nikuTTitau .. 187.. ku~nchitaava~nchitaua chaiva hyuuruudvR^itta.n tathaiva cha . chaturashra.n kara.n kR^itvaa paadena cha nikuTTakam.h .. 188.. bhuja~Ngatraasita.n chaiva kara.n chodvishhTitaM punaH . parichchhinna.n cha kartavya.n trikaM bhramarakeNa tu .. 189.. karihasta.n kaTichchhinna.n vishhkambhe parikiirtitam.h . daNDapaada.n kara.n chaiva vixipyaaxipya chaiva hi .. 190.. vya.nsita.n vaamahasta.n cha saha paadena sarpayet.h . nikuTTakadvaya.n kaaryamaaxiptaM maNDalorasi .. 191.. karihasta.n kaTichchhinna.n kartavyamaparaajite . kuTTita.n karaNa.n kR^itvaa bhuja~Ngatraasita.n tathaa .. 192.. rechitena tu hastena pataaka.n hastamaadishet.h . AxiptakaM prayu~njiita hyuromaNDalaka.n tathaa .. 193.. lataakhya.n sakaTakachchhinna.n vishhkambhaapasR^ite bhavet.h . trika.n suvalita.n kR^itvaa nuupura.n karaNa.n tathaa .. 194.. bhuja~Ngatraasita.n savya.n tathaa vaishaakharechitam.h . Axiptaka.n tataH kR^itvaa parichchhinna.n tathaiva cha .. 195.. baahyabhramaraka.n kuryaaduromaNDalameva cha . nitamba.n karihasta.n cha kaTichchhinna.n tathaiva cha .. 196.. mattaakriiDo bhavedeshha hya~Ngahaaro harapriyaH . rechita.n hastapaada.n cha kR^itvaa vR^ishchikameva cha .. 197.. punastenaiva yogena vR^ishchika.n samprayojayet.h . nikuTTaka.n tathaa chaiva savyaasavyakR^ita.n kramaat.h ..198.. lataakhyaH sakaTichchhedo bhavetsvastikarechite . paarshve tu svastikaM bad.hdhvaa kaarya.n tvatha nikuTTakam.h .. 199.. dvitiiyasya cha paarshvasya vidhiH syaadyameva hi . tatashcha karamaavartya hyuuruupR^ishhThe nipaatayet.h .. 200.. UrUdvR^itta.n tataH kuryaadaaxiptaM punareva hi . nitamba.n karihasta.n cha kaTichchhinna.n tathaiva cha .. 201.. paarshvasvastika ityeshha hya~NgahaaraH prakiirtitaH . vR^ishchika.n karaNa.n kR^itvaa lataakhya.n hastameva cha .. 202.. tameva cha karaM bhuuyo naasaagre sanniku~nchayet.h . tamevodveshhTita.n kR^itvaa nitambaM parivartayet.h .. 203.. karihasta.n kaTichchhinna.n vR^ishchikaapasR^ite bhavet.h . kR^itvaa nuupurapaada.n tu tathaaxiptakameva cha .. 204.. parichchhinna.n cha kartavya.n suuchiipaada.n tathaiva cha . nitamba.n karihasta.n chaapyuromaNDalaka.n tathaa .. 205 .. kaTIchchhinna.n tatashchaiva bhramaraH sa tu sa.ndnyitaH . matallikaraNa.n kR^itvaa karamaavartya daxiNam.h .. 106.. kapolasya pradeshe tu kaarya.n samya~Nniku~nchitam.h apaviddha.n druta.n chaiva talasa.nsphoTasa.nyutam.h .. 207.. karihasta.n kaTichchhinnaM mattaskhalitake bhavet.h . dolaiH karaiH prachalitaiH svastikaapasR^itaiH padaiH .. 208.. a~nchitairvalitairhastaistalasa~NghaTTitaistathaa . nikuTTita.n cha kartavyamuuruudvR^ita.n tathaiva cha .. 209.. karihasta.n kaTichchhinnaM madaadvilasite bhavet.h . maNDala.n sthaanaka.n kR^itvaa tathaa hastau cha rechitau .. 210.. udghaTTitena paadena mattallikaraNaM bhavet.h . Axipta.n karaNa.n chaiva hyuromaNDalameva cha .. 211.. kaTichchhinna.n tathaa chaiva bhavettu gatimaNDale . samapaadaM prayujyaatha parichchhinna.n tvanantaram.h .. 212.. Aviddhena tu paadena baahyabhramaraka.n tathaa . vaamasuuchyaa tvatikraantaM bhuja~Ngatraasita.n tathaa .. 213.. karihasta.n kaTichchhinnaM parichchhinne vidhiiyate . shirasastuupari sthaapyau svastiakau vichyutau karau . 214.. tataH savya.n kara.n chaapi gaatramaanamya rechayet.h . punarutthaapayettatra gaatramunnamya rechitam.h .. 215.. lataakhyau cha karau kR^itvaa vR^ishchika.n samprayojayet.h . rechita.n karihasta.n cha bhuja~Ngatraasita.n tathaa .. 216.. AxiptakaM prayu~njiita svastikaM paadameva cha . paraa~Ngmukhavidhirbhuuya evameva bhavediha .. 217.. karihasta.n kaTichchhinnaM parivR^ittakarechitee . rechitau saha gaatreNa hyapaviddhau karau yadaa .. 218.. punastenaiva deshena gaatramunnamya rechayet.h . kuryaannuupurapaada.n cha bhuja~Ngatraasita.n tathaa .. 219.. rechitaM maNDala.n chaiva baahushiirshhe niku~nchayet.h . uuruudvR^itta.n tathaaxiptamuromaNDalameva cha .. 220.. karihasta.n kaTichchhinna.n kuryaadvaishaakharechite . Adya.n tu janita.n kR^itvaa paadamekaM prasaarayet.h ..221.. tathaivaalaataka.n kuryaat.h trika.n tu parivartayet.h . a~nchita.n vaamahasta.n cha gaNDadeshe nikuTTayet.h .. 222.. kaTichchhinna.n tathaa chaiva paraavR^itte prayojayet.h . svastika.n karaNa.n kR^itvaa vya.nsitau cha karau punaH .. 223.. alaatakaM prayu~njiita hyuurdhvajaanu niku~nchitam.h . ardhasuuchii cha vixiptamudvR^ittaaxiptake tathaa .. 224.. karihasta.n kaTichchhinnama~Ngahaare hyalaatake . nikuTya vaxasi karaavuurdhvajaanu prayojayet.h .. 225.. Axiptasvastika.n kR^itvaa trika.n tu parivartayet.h . uromaNDalakau hastau nitamba.n karihastakam.h .. 226.. kaTichchhinna.n tathaa chaiva paarshvachchhede vidhiiyate . suuchiivaamapada.n dadhyaadvidyud{}bhraanta.n cha daxiNam.h .. 227.. daxiNena punaH suuchii vidyud{}bhraanta.n cha vaamataH . parichchhinna.n tathaa chaiva hyatikraanta.n cha vaamakam.h .. 228.. lataakhya.n sakaTichchhinna.n vidyud{}bhraantashcha sa smR^itaH . kR^itvaa nuupurapaada.n tu savyavaamau pralambitau .. 229.. karau paarshve tatastaabhyaa.n vixipta.n samprayojayet.h . taabhyaa.n suuchii tathaa chaiva trika.n tu parivartayet.h .. 230.. lataakhya.n sakaTichchhinna.n kurtaadudvR^ittake sadaa . aaliiDhavya.nsitau hastau baahushiirshhe nikuTTayet.h .. 231.. nuupurashcharaNo vaamastathaalaatashcha daxiNaH . tenaivaaxiptaka.n kuryaaduromaNDalakau karau ..232.. karihasta.n kaTichchhinnamaaliiDhe samprayojayet.h . hasta.n tu rechita.n kR^itvaa paarshvamaanasya rechayet.h .. 233.. punastenaiva yogena gaatramaanasya rechayet.h . rechita.n karaNa.n kaaryamuromaNDalameva cha .. 234.. kaTichchhinna.n tu kartavyama~Ngahaare tu rechite . nuupura.n charaNa.n kR^itvaa trika.n tu parivartayet.h ..235.. vya.nsitena tu hastena trikameva vivartayet.h . vaama.n chaalaataka.n kR^itvaa suuchiimatraiva yojayet.h ..236.. karihasta.n kaTichchhinna.n kuryaadaachchhurite sadaa . rechitau svastikau paadau rechitau svastikau karau .. 237.. kR^itvaa vishleshhameva.n tu tenaiva vidhinaa punaH . punarutxepaNa.n chaiva rechitaireva kaarayet.h .. 238.. udvR^ittaaxiptake chaiva hyuromaNDalameva cha . nitamba.n karihasta.n cha kaTichchhinna.n tathaiva cha .. 239.. Axiptarechito hyeshha karaNaanaa.n vidhiH smR^itaH . vixipta karaNa.n kR^itvaa hastapaadaM mukhaagamam.h .. 240.. vaamasuuchisahakR^ita.n vixipedvaamaka.n karam.h . vaxaHsthaane bhavetsavyo valita.n trikameva cha .. 241.. nuupuraaxiptake chaiva hyardhasvastikameva cha . nitamba.n karihasta.n cha hyuromaNDalaka.n tathaa .. 242.. kaTichchhinna.n cha kartavya.n sambhraante nR^ittayoktR^ibhiH . apakraantakrama.n kR^itvaa vya.nsita.n hastameva cha .. 243.. kuryaadudveshhTita.n chaiva hyardhasuuchii.n tathaiva cha . vixipta.n sakaTichchhinnamudvR^ittaaxiptake tathaa .. 244.. karihasta.n kaTichchhinna.n kartavyamapasarpite . kR^itvaa nuupurapaada.n cha drutamaaxipya cha kramam.h .. 245.. paadasya chaanugau hastau trika.n cha parivartayet.h . nikuTya karapaada.n chaapyuromaNDalakaM punaH .. 246.. karihasta.n kaTichchhinnaM kaaryamardhanikuTTake . dvaatri.nshadete samproktaa hya~Ngahaaraa dvijottamaaH .. 247.. chaturo rechakaa.nshchaapi gadato me nibodhata . paadarechaka ekaH syaat.h dvitiiyaH kaTirechakaH .. 248.. kararechakastR^itiiyastu chaturthaH kaNTharechakaH . ##[##rechitaakhyaH pR^ithagbhaave valane chaabhidhiiyate .. udvaahanaatpR^ithagbhaavaachchalanaachchaapi rechakaH . paarshvaatpaarshve tu gamana.n skhalitaishchalitaiH padaiH .. vividhaishchaiva paadasya paadarechaka uchyate . trikasyodvartana.n chaiva chhaTiivalanameva cha .. tathaa.apasarpaNa.n chaiva kaTirechaka uchyate . udvartanaM parixepo vixepaH parivartanam.h .. visarpaNa.n cha hastasya hastarechaka uchyate . udvaahana.n sannamana.n tathaa paarshvasya sannatiH .. bhramaNa.n chaapi vidnyeyo griivaayaa rechako budhaiH . ##]## rechakaira~Ngahaaraishcha nR^ityanta.n viixya sha~Nkaram.h .. 249.. sukumaaraprayogeNa nR^ityantii.n chaiva paaarvatiim.h . mR^ida~ngabheriipaTahairbhaaNDaDiNDimagomukhaiH ..250.. paNavairdaduraishchaiva sarvaatodyaiH pravaaditaiH . daxayadnye vinihate sandhyaakaale maheshvaraH .. 251.. naanaa~NgahaaraiH praanR^ityallayataalavashaanugaiaH . piNDibandhaa.nstato dR^ishhTvaa nandibhadramukhaa gaNaaH .. 252.. chakruste naama piNDiinaaM bandhamaasaa.n salaxaNam.h . iishvarasyeshvarii pinDii nandinashchaapi paTTasii .. 253.. chaNDikaayaa bhavetpiNDii tathaa vai si.nhavaahinii . taarxyapiNDI bhavedvishhNoH padmapiNDI svayaMbhuvaH .. 254.. shakrasyairaavatii piNDI jhashhapiNDI tu maanmathii . shikhipiNDI kumaarasya ruupapiNDI bhavechchhriyaH .. 255.. dhaaraapiNDI cha jaahnavyaaH paashapiNDI yamasya cha .. vaaruNI cha nadiipiNDI yaaxii syaaddhanadasya tu .. 256.. halapiNDI balasyaapi sarpapiNDI tu bhoginaam.h . gaaNeshvarii mahaapiNDI daxayadnyavimardinii..257.. trishuulaakR^itisa.nsthaanaa raudrii syaadandhakadvishhaH . evamanyaasvapi tathaa devataasu yathaakramam.h .. 258.. dhvajabhuutaaH prayoktavyaaH piNDIbandhaaH suchihnitaaH . rechakaa a~Ngahaaraashcha piNDIbandhaatasthaiva cha .. 259.. sR^ishhTvaa bhagavataa dattaastaNDave munaye tadaa . tenaapi hi tataH samyaggaanabhaaNDasamanvitaH .. 260.. nR^ittaprayogaH sR^ishhTo yaH sa taaNDava iti smR^itaH . R^ishhaya uuchuH - yadaa praaptyarthamarthaanaa.n tajdnyairabhinayaH kR^itaH .. 261.. kasmaanR^itta.n kR^ita.n hyetatka.n svabhaavamapexate . na giitakaarthasambaddha.n na chaapyarthasya bhaavakam.h .. 262.. kasmaannR^itta.n kR^ita.n hyetadgiiteshhvaasaariteshhu cha . bharataH - atrochyate na khalvartha.n ka~nchinnR^ittamapexate .. 263.. ki.n tu shobhaaM prajanayediti nR^ittaM pravartitam.h . praayeNa sarvalokasya nR^ittamishhTa.n svabhaavataH .. 264.. ma~Ngalamiti kR^itvaa cha nR^ittametatprakiirtitam.h . vivaaahaprasavaavaahapramodaabhyuadayaadishhu .. 265.. vinodakaaraNa.n cheti nR^ittametatpravartitam.h . atashchaiva pratixepaadbhuutasa~NghaiH pravartitaaH.. 266.. ye giitakaadau yujyante samya~NnR^ittavibhaagakaaH. devena chaapi samproktastaNDustaaNDavapuurvakam.h .. 267.. giitaprayogamaashritya nR^ittametatpravartyataam.h . praayeNa taaNDavavidhirdevastutyaashrayo bhavet.h ..268.. sukumaaraprayogashcha shR^i~NgaararasasambhavaH . tasya taNDuprayuktasya taaNDavasya vidhikriyaam.h..269.. vardhamaanakamaasaadya sampravaxyami laxaNam.h . kalaanaa.n vR^iddhimaasaadya hyaxaraaNaa.n cha vardhanaat.h .. 270.. layasya vardhanaachchaapi vardhamaanakamuchyate . kR^ittvaa kutapavinyaasa.n yathaavad.hdvijasattamaaH .. 271.. aasaaritaprayogastu tataH kaaryaH prayoktR^ibhiH . tatra tuupohana.n kR^ittvaa tantriigaanasamanvitam.h .. 272.. kaaryaH pravesho nartakyaa bhaaNDavaadyasamanvitaH . vishuddhakaraNaayaa.n tu jaatyaa.n vaadyaM prayojayet.h ..273.. gatyaa vaadyaanusaariNyaa tasyaashchaariiM prayojayet.h . vaishaakhasthaanakeneha sarvarechakachaariNI .. 274.. pushhpaa~njalidharaa bhuutvaa pravishedra~NgamaNDapam.h . pushhpaa~njali.n visR^ijyaatha ra~NgapiiThaM pariitya cha .. 275.. praNamya devataabhyashcha tato.abhinayamaacharet.h . yatraabhineya.n giita.n syaattatra vaadya.n na yojayet.h .. 276.. a~Ngahaaraprayoge tu bhaaNDavaadya.n vidhiiyate . sama.n rakta.n vibhakta.n cha sphuTa.n shuddhaprahaarajam.h ..277.. nR^ittaa~Ngagraahi vaadyadnyairvaadya.n yojya.n tu taaNDave . prayujya giitavaadye tu nishhkraamennartakii tataH .. 278.. anenaiva vidhaanena pravishantyaparaaH pR^ithak.h . anyaashchaanukrameNaatha piNDIM badhnanti yaaH striyaH .. 279.. taavatparyastakaH kaaryo yaavatpiNDI na badhyate . piNDIM baddhvaa tataH sarvaa nishhkraameyuH striyastu taaH .. 280.. piNDIbandheshhu vaadya.n tu kartavyamiha vaadakaiaH . paryastakapramaaNena chitraughakaraNaanvitam.h .. 281.. tatropavaahanaM bhuuyaH kaaryaM puurvavadeva hi . tatashchaasaaritaM bhuuyo gaayana.n tu prayojayet.h .. 282.. puurveNaiva vidhaanena pravishechchaapi nartakii . giitakaartha.n tvabhinayed.h dvitiiyaasaaritasya tu .. 283.. tadeva cha punarvastu nR^ittenaapi pradarshayet.h . aasaarite samaapte tu nishhkraamennartakii tataH .. 284.. puurvavatpravishantyanyaaH prayogaH syaatsa eva hi . evaM pade pade kaaryo vidhiraasaaritasya tu .. 285.. bhaaNDavaadyakR^ite chaiva tathaa gaanakR^ite.api cha . ekaa tu prathama.n yojyaa dve dvitiiya.n tathaiva cha .. 286.. tisro vastu tR^itiiya.n tu chatasrastu chaturthakam.h . piNDInaa.n vidhayashchaiva chatvaaraH samprakiirtitaaH .. 287.. piNDI shR^i~Nkhalikaa chaiva lataabandho.atha bhedyakaH . piNDIbandhastu piNDatvaadgulmaH shR^i~Nkhalikaa bhavet.h .. 288.. jaalopanaddhaa cha lataa sanR^itto bhedyakaH smR^itaH . piNDIbandhaH kanishhThe tu shR^i~Nkhalaa tu layaantare .. 289.. madhyame cha lataabandho jyeshhThe chaivaatha bhedyakaH . piNDInaa.n vividhaa yoniryantraM bhadraasana.n tathaa .. 290.. shixaayogastathaa chaiva prayoktavyaH prayoktR^ibhiH . evaM prayogaH kartavyo vardhamaane tapodhanaaH .. 291.. giitaanaa.n chhandakaanaa.n cha bhuuyo vaxyaamyaha.n vidhim.h . yaani vastunibaddhaani yaani chaa~NgikR^itaani tu .. 292.. giitaani teshhaa.n vaxyaami prayoga.n nR^ittavaadyayoH . tatraavataraNa.n kaarya.n nartakyaaH saarvabhaaNDikam.h .. 293.. xepapratixepakR^itaM bhaaNDopohanasa.nskR^itam.h . prathama.n tvabhineya.n syadgiitake sarvavastukam.h .. 294 tadeva cha punarvastu nR^itteenaapi pradarsheyat.h . yo vidhiH puurvamuktastu nR^ittaabhinayavaadite .. 295.. aasaaritavidhau sa syaadgiitaanaa.n vastukeshhvapi . eva.n vastunibandhaanaa.n giitakaanaa.n vidhiH smR^itaH .. 296.. shR^iNutaa~Nganibaddhaanaa.n giitaanaamapi laxaNam.h . ya eva vastukavidhirnR^ittaabhinayavaadite .. 297.. tamevaa~Nganibaddheshhu chchhandakeshhvapi yojayet.h . vaadya.n gurvaxarakR^ita.n tathaalpaaxarameva cha .. 298.. mukhe sopohane kuryaadvarNaanaa.n viprakarshhataH . yadaa giitivashaada~NgaM bhuuyo bhuuyo nivartate .. 299.. tatraadyamabhineya.n syaachchheshha.n nR^ittena yojayet.h . yadaa giitivashaada~NgaM bhuuyo bhuuyo nivartate .. 300.. tripaaNilayasa.nyukta.n tatra vaadyaM prayojayet.h . yathaa layastathaa vaadya.n kartavyamiha vaadakaiH .. 301.. ##[## tata.n chaanugata.n chaapi ogha.n cha karaNaanvitam.h . sthire tattvaM ##(##taM##)## prayoktavyaM madhye chaanugataM bhavet.h .. bhuuyashchaughaH prayoktavyastveshha vaadyagato vidhiH . chhandogiitakamaasaadya tva~Ngaani parivartayet.h .. eshha kaaryo vidhirnitya.n nR^ittaabhinayavaadite . yaani vastunibaddhaani teshhaamante graho bhavet.h .. a~Ngaanaa.n tu paraavR^ittaavaadaaveva graho mataH ..##]## evameshha vidhiH kaaryo giiteshhvaasaariteshhvapi . devastutyaashraya.n hyetatsukumaara.n nibodhata .. 302.. striipu.nsayostu sa.nlaapo yastu kaamasamudbhavaH . tajdnyeya.n sukumaara.n hi shR^i~Ngaararasasambhavam.h .. 303.. yasyaa.n yasyaamavasthaayaa.n nR^itta.n yojyaM prayoktR^ibhiH . tatsarvaM.n saMpravaxyaami tachcha me shR^iNuta dvijaaH .. 304.. a~NgavastunivR^ittau tu tathaa varNanivR^ittishhu . tathaa chaabhudayasthaane nR^itta.n tajdnyaH prayojayet.h .. 305.. yattu sa.ndR^ishyate ki~nchiddampatyormadanaashrayam.h . nR^itta.n tatra prayoktavyaM praharshhaarthaguNodbhavam.h .. 306.. yatra sannihite kaante R^itukaaalaadidarshanam.h . giitakaarthaabhisa.nbaddha.n nR^itta.n tatraapi cheshhyate .. 307.. khaNDiataa vipralabdhaa vaa kalahaantaritaapi vaa . yasminna~Nge tu yuvatirna nR^itta.n tatra na yojayet.h ..308.. sakhiipravR^itte sa.nlaape tathaa.asannihite priye . na hi nR^ittaM prayoktavya.n yasyaa na proshhitaH priyaH .. 309.. ##[## duutyaashraya.n yadaa tu syaadR^itukaalaadi darshanam.h . autsukyachintaasaMbaddha.n na nR^itta.n tatra yojayet.h ..##]## yasminna~Nge prasaada.n tu gR^ihniiyaannaayikaa kramaat.h . tataHprabhR^iti nR^itta.n tu sheshheshhva~Ngeshhu yojayet.h .. 310.. devastutyaashrayakR^ita.n yada~Nga.n tu bhavedatha . maaheshvaraira~Ngahaarairuddhataistatprayojayet.h ..311.. yattu shR^i~NgaarasaMbaddha.n gaana.n striipurushhaashrayam.h . deviikR^itaira~Ngahaarairlalitaistatprayojayet.h .. 312.. chatushhpadaa narkuTake kha~njake parigiitake . vidhaana.n sampravaxyaami bhaaNDavaadyavidhiM prati .. 313.. kha~njanarkuTasa.nyuktaa bhasvedyaa tu chatushhpadaa . paadaante sannipaate tu tasyaa bhaaNDagraho bhavet.h .. 314.. yaa dhruvaa chhandasaa yaktaa samapaadaa samaaxaraa . tasyaaH paadaavasaane tu pradeshinyaa graho bhavet.h ..315.. kR^itvaikaM parivarta.n tu gaanasyaabhinayasya cha . punaH paadanivR^itti.n tu bhaaNDavaadyena yojayet.h ..316.. a~~NgavastunivR^itau tu varNaantaranivR^ittishhu . tathopasthaapane chaiva bhaaNDavaadyaM prayojayet.h .. 317.. ye.api chaantaramaargaassyuH tantrivaakkaraNaiH kR^itaaH . teshhu suuchii prayoktavyaa bhaaNDena saha taaNDave .. 318 maheshvarasya charita.n ya ida.n samprayojayet.h sarvapaapavishuddhaatmaa shivaloka.n sa gachchhati .. 319.. evameshha vidhiH sR^i##(##rdR^i##)##shhTastaaNDavasya prayogataH . bhuuyaH ki.n kathyataamanyannaaTyavedavidhiM prati .. 320.. iti bhaaratiiye naaTyashaastre taaNDavalaxaNa.n naama chaturtho.adhyaayaH .. ## Encoded by Padmakar Dadegaonkar dpadmakar@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}