% Text title : Matrikachakravivekah % File name : mAtRRikAchakravivekaH.itx % Category : devii, devI, tantra, mantra % Location : doc\_devii % Author : svatantrAnandanAtha % Transliterated by : Ruma Dewan % Proofread by : Ruma Dewan % Latest update : January 18, 2026 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Matrikachakravivekah ..}## \itxtitle{.. mAtR^ikAchakravivekaH ..}##\endtitles ## || OM shrIgaNeshAya namaH || || OM guM gurubhyo namaH || || mAtR^ikAchakravivekaH || (svatantrAnandanAthavirachitaH) \section{prathamaH khaNDaH | tAtparyavivekaH} jAgratsuShuptikR^itadakShiNavAmabhAgAM svapnasvabhAvaparikL^iptajaghanyabhAgAm | turyAtituryaghaTitAnanahR^itpradeshAM prANeshvarIM parashivasya parAmR^ishAmaH || 1|| sparshasvarollikhitajAgarasuptyavasthA\- mantaHsthasUchitasuShuptyudita prabodhAm | UShmoktajAgaradashoditasuptyavasthAM mantrotkarasya jananIM manasA vishAmaH || 2|| sa~NkochasaMshrayaNavarjanabhAvabha~NgyA jAgratsuShuptidashayorgamakau prayatnau | dvau spR^iShTatAvivR^itate viditau sudhIbhiH sparshasvarAkSharagatau parishIlayAmaH || 3|| spR^iShTiryavargaviShayA vivR^itatvayuktA spR^iShTyanvitA vivR^itatA cha shavarganiShThA | tau svapnaturyadashayorgamakau prayatnA\- vetau smarAmyasakalAparipUrtipUrtyoH || 4|| pUrNaiva pUrtiravikalpapade suShuptau jAgratyapUrtirapi saMsR^itidhAmni tadvat | jAgratsuShuptisamavAyapade turIye svapne cha tAdR^ishi tayorasamagrataiva || 5|| svapnaH suShuptyanugataM nanu jAgradeva turyaM cha jAgradanuvR^ittasuShuptireva | svapnastathA cha sati jAgrata eva bheda\- sturyA dashApi cha tathaiva suShuptibhedaH || 6|| j~nAnAtmanAntarudite khalu bodhasupti\- svapnasturIyamiti nAmavisheShabhAjau | bAhye kriyAtmakatayoditayostayoH syA\- dAkhyA prabodha iti suptiriti prasiddhA || 7|| jAgradbahirvilasanaM nanu bhedasR^iShTeH svapnontarullasanamityubhayI dashaiva | turyAbhidhAnamupayAtyavibhedasR^iShTau sR^iShTidvayasya janivishramabhUssuShuptiH || 8|| sR^iShTA bahiH shivachitA prakR^itirvisarga\- stAM svAtmanA kavalayan shiva eSha binduH | saMsAravishramajuShoriti nAmadheye saMsAriNau pashushivau cha pashuH shivashcha || 9|| dvaitAtmakaM bhavati saMsaraNaM pashosta\- dadvaitarUpamabhavasya parasya shambhoH | mishraM trirUpamapi saMsaraNaM yataH syA\- dvishrAntibhAktadiha dhAma paraM hi binduH || 10|| gauNo hi binduriti vittirabhedarUpA shaivI tanUrbhavati bhedapadaM tu vedyam | jIvasya saMvarakamasya tataH svarUpaM sargairbhavedvyavahR^itirmahatAmitIyam || 11|| chaityaM vimarshapariNAmadashAvimarsha\- shchiddharma eSha cha chito jananAllayAchcha | nAstyeva sA chidapi yadyavimR^iShTarUpA dharmastato bhavati chichcha vimarshashakteH || 12|| chichchaityayoriti same sati dharmadharmi\- bhAve parasparapadAkramaNaM svabhAvaH | chaityAvR^itA bhavati chitpashureSha chaitya\- mAvR^iNvatI chidapi yAti shivaprasiddhim || 13|| chichchaityayoH samatayA stimite svabhAve mishraM tu madhyamapadaM parashambhurUpam | chichchaityamishraNatayA tadayaM trirUpo dharmI cha tattaduchitashcha tathA vimarshaH || 14|| chittishcha chaityamapi tachcha vimarshatattvaM j~nAnakriye na hi tayoH paramArthabhedaH | j~nAnaM gR^ihItakaThinatvaguNaM kriyA syA\- jj~nAnaM bhavedviralimAshrayiNI kriyaiva || 15|| j~nAnasya sidhyati vinA kriyayA na rUpaM tasyAstathaiva na hi tena vinopalambhaH | tasmAttayoryamalataiva mataM hi saiddhaM pUrvAparatvakalanaM tviha pUrvapakShaH || 16|| ardhaM kriyA bhavati dakShiNamanyadardhaM j~nAnaM samatvamanayorapi madhyamichChA | ichChaiva bIjamachalAntarabAhyagatyA j~nAnaM kriyA cha khalu mUlamihA~Nkurashcha || 17|| j~nAnaM kriyA tadubhayaikarasApi chechChA tattvatrayaM bhavati nityayutasvabhAvam | j~nAnasya mAnamiti meyamiti kriyAyA mAteti chetarapadasya hi nAmabhedAH || 18|| j~nAnaM cha karma cha parasparamUlamichChA mUlaM tayostadubhayaM khalu mUlamasyAH | mUrtitrayaM matamidaM trayameva sR^iShTi\- sthityantakAraNatayA triguNasvabhAvam || 19|| etattrayAtmakatayA sakalaM trirUpaM suptyAdikA api dashAshcha tathaiva tisraH | suptiH kriyAjaDatayA bhavati prabandho j~nAnaM vimishramanayoH padamanyadichChA || 20|| anyonyalInavapuShoriha chaityachityoH suptyAdiShu triShu padeShu bhavo dvirUpaH | shliShTaH pravR^ittivinivR^ittimayo vibhAvyaH shrIchakramUlamanusaMsthitidarshanena || 21|| ichChA suShuptirabahirjanitaH prabodho j~nAnaM kriyA bhavati jAgaraNaM jaDasya | turyasthajAgarapadAdisuShuptisImA ichChAdayaH khalu dashAstvajaDAH shivasya || 22|| antarmukhI bhavati bindugatirvisarga\- syoktA gatirgurujanena bahirmukhIti | pUrvaH suShuptipadamadhyamupaiti jAgran madhyAttamR^ichChati parastu suShuptimadhyAt || 23|| suptyAdi jAgradavadhi tritayaM dashAnAM jantoH pravR^ittivapuSho.atha nivR^ittimUrteH | tajjAgradAdyavadhibhUtasuShupti shambho\- rArohasImasamupakramaNovarohaH || 24|| tasmAtpravR^ittivinivR^ittimayobhayArthaH svapnaH suShuptirapi jAgradapIti gopyam | bhedAni bhedamayajIvashivA~NgakAnAM ShaNNAM vimishraNamidaM prakR^ittirdashAnAm || 25|| svapnaprajAgarasuShuptimayAShTakoNa\- pa~NktyasrayugmamanukoNavirAjamAne | yantreshvare hi shivajIvasamanvayo.ayaM dR^iShTaH samastaparamArthavidIShTadeve || 26|| suptiH shashI jaDatayA tapano.api jAgra\- chchaityasya santapanamAtrachidAtmakatvAt | svapnonalogilitachaityatayA pashutve so.apyarka eva dahanaH sakalaM shivatve || 27|| chaityAtivisphuraNasImni khalu pratiShThA jAgratyaNoratha turIyapadAntararthe | shambhorvimarshavati jADyamalavyapete jAgratsuShuptidashayoH samamadhyabhAge || 28|| mAtA shashI bhavati meyapadaM pashutve vahniH pramANamiha tigmaruchiH kriyAgryam | mAtAnalaH shivapade himaguH prameyaM j~nAnAgryabhAga iha turyaraviH pramANam || 29|| chaityapramAturiha yajjaDameva mAnaM tachchitpramANamanujIvati taddhi chaityam | chittattvameva niyamAdanujIvadetan\- nAtyashnute svamiva chittadidaM vibhedi || 30|| jADyAdachinna vimR^ishatyapi mAtR^ibhAve tAM chitkaleva gilitAtmapadAM mR^ishanti | mohena kalpayati mAtR^idashAmamuShyA vyAptirhi mAtR^ipadalakShaNatopapannA || 31|| mAnaM tR^itIyapadabhAgapi bAhyatastu madhye vimishraNamidaM khalu meyamAtroH | mishraM hi madhyamapade nikhilasya dR^iShTaM dvairUpyamasya cha napuMsakatA cha dhAmnaH || 32|| rashmInanUdayati bimbamataH svareShu sargaH sitAMshuraNubindurinashcha kAdau | yAdau shikhI mahitabinduriti trikhaNDyA varNakrameNa viditaM trimahomayatvam || 33|| khaNDakrameNa shashino dahanA~NgatoktA tadvyutkrameNa jaDabhAnuguNatvamagneH | khaNDeShucha kramavilomajapena chaitya\- chityoH parasparapadAkramarItiruktA || 34|| svapnashcha jAgradapi vAsarapUrvayAmau turyaM padadvayavaduttarayAmayugmam | suptisturIyalayabhUH prathamaM kShapArdhaM svapnaprajAgaradashAlayabhUrdvitIyam || 35|| iti shrImAtR^ikAchakraviveke tAtparyavivekaH prathamaH khaNDaH || 1|| \section{dvitIyaH khaNDaH | suShuptivivekaH} mAyAbalAtprathamabhAsi jaDasvabhAvaM vidyodayAdatha vikasvarachinmayatvam | suptyAhvayaM kimapi vishramaNaM vibhAti chitrakramaM chidachidekarasasvabhAvam || 1|| mAtA nabhaHkShitivimishrapadaM pramANaM vAyuH shikhI cha salilaM cha mahI cha meyam | j~nAnAtmapUrvapaThitaM yugalatraye.api pashchAdudIritamihAbhimataM kriyAtma || 2|| varNAH svavAyushikhitoyadharAH krameNa syuH kaNThatAlukashiroradanoShThajAtAH | sthAnochchayApachayajau mahadalpabhAvau syAdvyutkramaH pashupade salilAnilAdau || 3|| ichChAdvayaM bhavati tAlubhavoShThyavarNau mUrdhanyadantyatanumAnayugaM kriyAdi | sa~NkochabhAvatadabhAvavashAdakAra\- sargo.api bindurapi sa~nshritamAtR^ibhAvaH || 4|| mUladvaye sphurati mAtR^iyamastadanta\- richChAdvayaM bhavati mAnayugaM tadantaH | etatsamaM padamato viShamaM dvirUpaM chaityochChraye sphurati jAtu chiduchChraye cha || 5|| sAmyaM bhavetprakR^itamatra chamatkriyaiva vaiShamyamadbhutatarA hi vimarshavR^ittiH | niShpandatAM samapade satataM bhajanti praspandate cha chidachitkalitochChritatvAt || 6|| chaityaM yadollasati sa~NghaTitasvakechChaM chitsvaM svabhAvamaNumAshrayate nijechChAm | antarbhavedatha chidullasane tu chetyaM pa~nchA~NgakaM jaDapadaM chatura~Ngamanyat || 7|| antarbahiH karaNajR^imbhaNayoradIrgha\- dIrghasvareShu jaDasaMsaraNaM dvirUpam | e ai iti dvayamihollikhati krameNa svIyechChayA padayuge ghaTanaM jaDasya || 8|| antarbahiH karaNavR^ittivashAdadIrgha\- dIrghaM svareShvajaDasaMsaraNaM dvirUpam | o au iti dvayamihollikhati krameNa svIyechChayA dvirajaDasya padasya yogam || 9|| bhede.api binduravibhedapadevisargo j~nAnakriyAsthalA tayA.a.antarabAhyasImnoH | dR^iShTAviha prakaraNasya balAtsvabhAvaM naivApnutaH sphuTamabhedavibhedarUpam || 10|| binduH kalA api visargakalA guNAH syuH sargaH kalA api cha bindukalA~NgabhUtAH | bindvagniraShTakalaiva visargapAyI sargastu ShoDashakalAvR^itabindurinduH || 11|| bindoH kalA api visargakalAshcha sapta saptaitadanvayavashena chaturdashAram | bindvagniraShTadalapadmagatastadantaH sargashcha ShoDashadalAbjagato.asya chAntaH || 12|| hrasvasvarAShTadalabhAganalo hi dIrgha\- mAtrAtmaShoDashadalAmbujabhAkChashA~NkaH | chandrArkayostriguNitA.aShTakalAtmanoH syA\- dbindau plutAShTakadalAtmaniyuktiragnau || 13|| iti mAtR^ikAchakraviveke suShuptiviveko dvitIyaH khaNDaH || 2|| \section{tR^itIyaH khaNDaH | svapnavivekaH} vishvasya kAraNadasheti vichAritaivaM kAryakramo bhavati kAryamidaM vimarshAt | vishrAntamAtmani parAhvayavAchi suptau vishvaM vamatyatha vibodhapade vimarshaH || 1|| vANI parA khalu R^ikAraL^ikArarUpA sa~NkochagandhasahitA gagane.api suptau | sa~Nkocha eva chidachidgaganasya vANI tadvyoma sa~Nkuchati cha prakR^itau vimarshe || 2|| dharme svake svarasavAhini vAksvarUpe lagnaM paraM gaganamapyupayAti sattAm | sattvAya nityamupagUDhAvimarshatattvaM taddharmatAM gaganamapyupayAti chitram || 3|| tasmAtparaiva jananI samupAsanIyA vyomnaH parasya gatajADyamiyaM hirUpam | badhnAti cheyamidamaMshasamuchChrayeNa jantUn vimochayati chonnamitA.ahamaMshAt || 4|| tredhedamityahamiti sphuraNAtmikAyA\- stasyAH svarUpamubhayAMshasamA.asamatve | taddharmasa~Ngativashena tathA trirUpo dharmIM cha chaityachitimelanasiddharUpaH || 5|| vishrAntidhAmani nijAshrayayorvimarsha\- shchichchaityayorbhavapade svayamAshrayo.api | etaddvayaM nijasamAshrayameva kurvan svairakrameNa vilasatyabahirbahishcha || 6|| svapne sphuratyabahirindriyamUrtiranta\- rbAhye bahiHkaraNamUrtiratha prabodhe | sa~NkochamAshrayati pUrvapade.atra ki~nchi\- datyarthamuttarapade tu tamAdadhAti || 7|| sa~NkochavarttiparasImani bAhyara~Nge vyAptiM samarpayati nAntaradhAmni pUrNe | vishrAntimarpayati pUrNatarAmito.api mAyA chamatkR^itimavApya jaDo vimarshaH || 8|| ichChAdvayAntaritamAnayuge yavarge svApne jaDA khalu dashA samavekShaNIyA | mAtR^itvamatra manaso hi lakAramUrteH svapno hi mAnasikasaMsaraNaM prasiddham || 9|| svasyaiva shaktiravamarshamayI svagarbhe grastastayaiva manasA vapurAdimUrtyA | AtmAsvarashmipaTalasthagito.aryameva nAbhAti ki~nchidapi ka~nchukapa~nchakAntaH || 10|| AtmAnvitaM vapuraha~NkR^iti dhImanAMsi trINyAntarANi karaNAni padaM pramAtuH | etanmanovilasitaM yadi pa~ncharUpaM mAyApadaM padamidaM prakR^itestu sAkShAt || 11|| mAyApade svamana eva sharIratAbhA\- gityAdishantyaNuvido.atra vakAragarbhe | tadbAhyato.api cha lakAramanusmarantaH pa~nchA~NgakaM padamidaM chatura~Ngameva || 12|| pR^ithvI lakAra iha dehamayI svadhAmA kartR^ij~natesya marudagnimayau yarephau | vyApyaitayoH kShitijalau vikR^ite lavau cha svAtmasthitasya vapuShaH karaNAni garbhe || 13|| magnaH pumAnvapuShi chittamaha~NkriyAyAM buddhau jaDAMshajaThare.apyajaDastadaMshaH | itthaM pramAtari jaDAMshagatA.ajaDAMshe j~nAnakriyAntaravabhAti mahAnajANDaH || 14|| piNDANDamUlamapi mUlamivAsya bhAti brahmANDamantaramapi bAhyamivAsya chitram | mAyAvimohitadR^ishA tadaNurnirIkShya svA~NgAni pa~ncha kalayatyaNushaktikAni || 15|| sa~NkL^iptavAyushikhibhUjalakhApakarShA bandhAH syurantaraNukasya kalApyavidyA | rAgashcha kAlaniyatI iti ka~nchukAste mAyAtmanaH prathamaka~nchukatA suShupteH || 16|| kartR^itvashaktiranilaH sakalaj~natAgni\- rbhUH pUrNatA.avilayatAmbu viyadvibhutvam | pa~nchApi shaktaya imA vitatAH svarUpaM shambhorbhavantyapi cha sa~NkuchitAH pashostu || 17|| syAtpa~nchashaktimayatA prakR^itiH shivasya svAntarjagatkalanamapyatha dehinastu | bAhye jagatkalanameva bhavedvibhedaH svAbhyantarasthajagato.api vimohashaktyA || 18|| antaHsthitasya manaso na hi pUrtiyoga\- shchaityasya tatkabalitatvavinishchayAyAH | tadvachchiterapi na pUrtirato dasheyaM pakShadvaye sphuradapUrtyabhipUrtiyogA || 19|| adhvA bhavechchidapakarShavashAdashuddhaH shuddhastvasau (shuddhastanau)bhavati chaityapadApakarShAt | chichchaityayorupachayA.apachayA.avisheShAn\- mishro hi mAyikapadaM bhavatIdamadhvA || 20|| AtmA vakAravapuShANurukAra eva dehAtmanaiva khalu saMsR^itirasya jantoH | dehaM cha tAttvikamamuShya suShuptameva svapne tadatra mana eva sharIratAbhAk || 21|| iti mAtR^ikAchakraviveke svapnavivekastR^itIyaH khaNDaH || 3|| \section{chaturthaH khaNDaH | jAgradvivekaH} ityantarIShadiha sa~Nkuchite vimarshe sa~NkochamAshrayati bAhyapade pragADham | pratyekameva kalayantyatha bhAvamevaM bhUtAni pa~ncha jagato niyataH kalApaH || 1|| yadvarNapa~nchakamapUrvakamAdivargya\- mantaHsthatAM bhajati sa~Nkuchite tadIShat | tatkAdivargatanusa~NkuchitaM nitAnta\- mUShmAtmakaM cha dadhate.a~NkuritAbhipUrti || 2|| sthAnena sAdhitadharAprabhR^itisvabhAve varNotkare bhavati mAtR^ipadaM pavargaH | AtmA manastadanu buddhiraha~NkriyA cha | prAk chetasaH prakR^itirapyavarohabha~NgyA || 3|| shrotrAdikaM khalu tavargamayaM vilomA\- dvAgAdi pa~nchakamidaM cha TavargarUpam | shabdAdi khAdyapi chavargakavargarUpa\- metAni vAyudahanAmbumahIvilAsAH || 4|| dehAtmikA prakR^itirAntararUpamurvyAH sUkShmaM jalasya khalu rUpamaha~NkriyA syAt | agnestu buddhiranilasya mano.antarAtmA sargaH khalu prakR^itijaH kShitisargabIjam || 5|| dehAtmanoH prakR^itipUruShayoH pramAtA dehotra tasya nilayo.api tada~NgamAtmA | AtmA yathA bhavati mAtR^ipadaM vapushchet tallInamastyavirahaH shivayoH svabhAvaH || 6|| jADyAdaha~NkR^itiriti prathate vimarsho buddhirjaDAjaDatayA manasastvajADayAt | traiguNyametadabahiH karaNatrayaM syAt sauShuptajAgradavasheShadashAnidAnam || 7|| dehI guNatrayamayaprakR^itirdashAsu suptyAdikAsu niyamAtparibambhramIti | tAsvapyaha~NkR^itipuraHsaraNAttripuTyAM meyonnatiM kalayati pramukhakriyAMsham || 8|| meyAdikA satatayuktripuTI manastAM meyAdi bhAsayati mUDhamaha~NkriyAtma | mAtrAdi bhAsayati chAtha nijasvabhAvA\- dbuddhishcha madhyamapade mana eva bodhyam || 9|| tasmAtpakAravapuShaH prakR^iteH pramAtu\- rAtmA makAravapurantara eva lInaH | tanmadhyatA(taH)sthitiraha~NkR^itidhIhR^idAM syA\- detatpramAtR^ipadamindriyalagnavishvam || 10|| etachcha mAtR^ipadamindriyasaMshritaM cha tatsaMshrayashcha mana eva tadindriyaM syAt | tadgrAmaNIndriyakulasya vimarshashakti\- shchichchetyamishramakhilaM khalu tadvilAsaH || 11|| svapne cha jAgaraNamAtR^ipade cha vedya\- michChAtmano manasa eva vibhAti kukShau | pUrvatra mAtR^i mana eva sharIratAbhAk pratyakShamuttarapade tu sharIrameva || 12|| chetashchamatkR^itipadaM vamati svalInaM vishvaM bahiH shrutimukhendriyavargabhAvAt | tatrApi dhIndriyagaNaH pavano.api pR^ithvI j~neyairjalairapi marudbhirudIrito.antaH || 13|| karmendriyANi kaThinatvaparAntabhA~nji vahnyAkR^itIni khapadasthadharAshritAni | pR^ithvImayaprakR^itikhagrahaNonmukhAni bodhyAni bhUtavitateriha vaiparItye || 14|| mAnAtmakasya taraNerdvayato hi siddhiH mAyAbalAtprathamatAtra cha meyakoTyAH | grAhyagrahItR^ipadavarNasamanvayena yojyAH kalA bahirathAntarapi kramaj~naiH || 15|| mAtA dashendriyamayodashakaM cha meyaM tanmelanAddashakalAtmadashArayugmam | antaH kalAdvayamiha prakR^itau nilIna straiguNyamAtari pumA.Nshchaturasrabimbe || 16|| mAnAtmanaiva chidachitsthitiratrachakre bhedAtmake na bhavatIha visargabindoH | masyAnuShaktirapi mukhyasamanvayasya bindvekabhogapadamAtR^ipurochitasya || 17|| svapne smR^itaM tadanu jAgrati satyakalpaM bandhaM prapadya vapuShA svavimarshashaktyA | kShityA cha tatparavasho hR^itamAtR^ibhAvo madhyandinadyumaNireShamakArabinduH || 18|| yatpAdivargavamukhArNachatuShTayasya sa~NkochavarjanamidaM khalutantranItyA | turyasthitaM hamukhashAntachatuShTayAtma\- yojyaM krameNa bahirantarabhedasR^iShTyoH || 19|| iti shrImAtR^ikAchakraviveka jAgradvivekashchaturthaH khaNDa || 4|| \section{pa~nchamaH khaNDaH | turyavivekaH} akSheShu vedyavilayaH khalu shuddhavidyA dehe tadakShavilayo bhavatIshvaratvam | Isho hi vishvamayadehakR^itAbhimAno jAgrachChivasya pashujAgarachakralagnam || 1|| yadbAhyabAhyapadamajjanamantaranta\- stachchitpade jaDapade viparItametat | akShAtmavedyamiha shaH sa hi shuddhavidyA dehAvibhinnakaraNendriyamIshvaraH ShaH || 2|| j~nAnendriyaM sa hi sadAshiva Atmanaikye svAtmA khavishramamayo ha itIha shaktiH | etatturIyapadama~NgachatuShTayADhyaM bAhyAntarAlapadayoH shritarUpasAmyam || 3|| etpadaM padamakhaNDitameva shuddha\- vidyAdikasya khalu tattvachatuShTayasya | vedyAdyuda~nchitachitisphuraNakrameNa tattaddashAvataraNaM vibudhairvibhAvyam || 4|| sAdAshivaH sa khalu bindumayastavarga\- statreshvarA~NgamayamAntaradhAmayogyaH | j~nAnakriye na sushivasya sadAshiveshA\- vantarbahishcha niyatA~Ngipadau krameNa || 5|| ichChApapa~nchakavabindumayI hashakti\- rj~nAnakriyAsamapadaM khalu sobhayAtmA | bindau samunmiShati sargapade krameNa saMsR^iShTirAparisamAptitayorvibhAvyA || 6|| purvatra naivahi paro niyataH paratra pUrvo bhavenniyata eva shaShAdivR^inde | ekatra saMvidudaye.apyaparatra bhAsa\- stasyA itIdamathavA samameva binduH || 7|| jAgrachChivasya pashujAgarayuktadaisha\- mantardashAramiha koNagataM bahutvam | bhedodayollasita metadabhedakoTyAM prApnoti sa~NgrahAmiti pratipadrahasyam || 8|| yaH pArthive chidudayaH sa hi shuddhavidyA yaH prAkR^ite sa punarIshvaratA kilA.aNDe | yo mAyike sa tu sadAshivateti shAde strairupyadhIriharahasyatamaM gurUNAm || 9|| bindUdaye vishati sarga imaM tathaiva sargodaye tamatha so.api pade tadantaH | kaHsyAddhakArahR^idilashcha vakAragarbhe bAhye tu chit prakR^itisargamukhe vibhaktA || 10|| antaH padaM bhavati tachchatura~NgamaikyA\- chchichchaityayoH karaNasImnyapi bhAvitaikyam | pa~nchA~NgakaM bhavati bAhyapadaM prakR^ityAM chidvahnigarbhakuharAdatha nirgatAyAm || 11|| j~nAnakriyonmukhahakAramayAdvayechChA\- vishrAntirantarabahirmukhavishramAtmA | kUTAkSharAtmatanureSha shivaH suShupti\- vishrAntireva savikalpakalAlpagandhA || 12|| nAstyasti vettyuditasaMshayajAgratIha suptau . . . . shive (bhavati)(jAgra)jagadabhedarUpam | j~nAnakriyAtmakatayA pratirUpabhinna\- mevaM chaturvidhamadhishritabIjamAtram || 13|| j~nAnaM dvayAdvayamayaM lasakArarUpaM tAdR^ik cha karma kaShakAramayaM vidustat | shliShTaM puraH sphuritasadvayakoTi La kSha\- (shliShTaM puraH sphurita sadvayakoTilakSha\-) rUpaM parasparagataM cha samaM cha kUTam || 14|| j~nAnAtmajAgarasuShuptyavadhI makAra\- kUTAtmakau pashushivau guNakoNabindvoH | shliShTauvashAdichaturasrayugAnvayottha\- nAgAshrarashmyudaragau nanu sargabindU || 15|| j~nAnakriyAtmakasuShuptivibodhamadhya\- saMsthau kShamAvubhayapakShagabindusargau | savyApakau tadubhayasya tada~NgibhUtau jAgratsuShuptisamavAyapade.anuShaktau || 16|| sa~NkochapUrtiparasImapadobhayArthA shrIchakramadhyanilayA tripureshvarI sA | tredhA visargapadamekavidhaM padaM cha bindosturIyamiti bAhuchatuShTayADhyA || 17|| sauShuptajAgradabahiH padajAgareShu toyakShamAnilamayeShva kalAtmashaktyA | AttechavargayamayasvaguNekShuchApa\- puShpeShupAshanigR^ihItachitA tribAhuH || 18|| turye.agnidhAmni hachitA sasR^iNipraNunna\- chaityAtipashvibhajaDatvarujaikabAhuH | evaM chaturbhujavibhAvyachaturthadashA~NgA kShmAtmA~NginI jayati madhyapade.apituryA || 19|| suptiprabhR^ityuditachaityavijR^imbhitasya jAgratpadaprabhR^itichidvinimajjanaM yat | turyaM padaM cha khalu tatra suShuptibhAgo yashchinmayaH shivavapustadatIva turyam || 20|| turyaM dvikhaNDa mabhavasya jaghanyabhAgo mUrdhA.atituryamanayoranubhUH kShamadhyam | jAgrachChirAHsvapanasuptijaghanyabhAgo maprANakaH pashurasau viparatibodhaH || 21|| mAtmA pashuH prakR^itireva tayA nigIrNo hAtmApi chitprakR^itireva nivR^ittirUpA | itthaM dvidhA prakR^itivishramabhUH kShakAraH shambhuH paraH parata eva bhavetprakR^ityAH || 22|| yadvA shivaH kSha iha ma pratiyogibhAvAt sauShuptameva parashambhupadaM chidAtmA | yachchakramadhyapadatA tadadhIshatA cha shambhoH(stadasya)sadeshyaguNagandhitayArchyabhAvAt || 23|| chandrAgnibhukChashibhugagnirathaH samasvaM bhAnuH pade pada idaM tritayaM svarAdau | khaNDatrayAtmakamakhaNDapadaM cha tadvat tadvishramaH pratidashaM samasa~NkhyataiShAm || 24|| bhedAvibhedasamatAtanubhiH suShupti\- svapnaprajAgarapadaistriguNIkR^itAbhiH | pR^ithvAdikhAntatithibhirnanu shuklapakShaH kR^iShNastujAgarapadAdikatannivR^ityA || 25|| dehAtmikA prakR^itireva parA vimarshaH saiva pravR^ittivinivR^ittyubhayAdibhUtA | vAgarthamishravapurindvanalAryamatra\- yyekaika yuktripuTikA navamUrtirekA || 26|| chaitanyatA cha jaDatA cha vimarshachityo\- stulyA yadindvanalayorubhayaM tadichChA | syAtkarma chAvagalitaM tu mitho jaDatvAt j~nAnaM tayoH samapadaM cha tathA dvirUpam || 27|| pakShadvaye.api parivR^ittivashAttrayANA\- michChAdikatritayatApratidhAma dhAmnAm | ShaTsvatravR^ittiShu cha kAraNakAryatAsyA\- dbindukShayormabhabayoH paphavarga(rNa)yoshcha || 28|| chandrAgnivishramaNayoH svarayAdidhAmnoH rvishvasya bIjadashayoH prathame pade chit | chitye nimajjati paratra chitau tu chaitya\- metatsamastamubhayollasite tu bhAnau || 29|| indau cha havyabhujichodarasImni yatsyA\- chchakradvayaM chidachidabhyavamardarUpam | bimbadvayIyugalametadashItibhAno\- rbimbasthale hi chaturashra(sra)tayA samastam || 30|| tasmAchchatuShpadamidaM chaturasrabimbaM chichchaityanirjarasaridyamunAprayAgaH | archyaM bhavetprathamato.athatada~NgabhUta\- chichchaityachakrayajanaM tvitipUrvatastat || 31|| antaHsthameva chaturasramuSharbudhendvo\- rarkAtmakaM chidachidudbhavametada~Ngam | evaM cha satyapi jaDAjaDasArametat prAgeva pUjyamiti pUrNapade kR^itaM tat || 32|| iti paramarahasyaM mAtR^ikArthasvarUpaM sphuTataramupadiShTaM chakrarAjAbhinItam | lagati yadayamarthaH shaktividdhe.antara~Nge na tu tunaraparatra pratyavAyo(.asti)na tanme || 33|| iti mAtR^ikAchakraviveke turyavivekaH pa~nchamaH khaNDaH || 5|| iti svatantrAnandanAthavirachitaH mAtR^ikAchakravivekaH (mUlaM) sampUrNaH || ## Encoded and proofread by Ruma Dewan \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}