% Text title : Shivapuranam 2.1 rudrasaMhitA sRiShTikhaNDaH % File name : shivapurANam2rudrasaMhitA1sRRiShTikhaNDaH.itx % Category : shiva, purANa, shivapurANa % Location : doc\_purana % Proofread by : Revathy Rajaraman and team members % Latest update : January 23, 2026 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shri Shiva Mahapuranam 2.1 Rudra Samhita Srishtikhandah ..}## \itxtitle{.. shrIshivamahApurANam 2\.1 rudrasaMhitAyAM sR^iShTikhaNDaH ..}##\endtitles ## || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitA prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.1\. prathamo.adhyAyaH | muniprashnavarNanam |} vishvodbhavasthitilayAdiShu hetumekaM gaurIpatiM viditatattvamanantakIrtim | mAyAshrayaM vigatamAyamachintyarUpaM bodhasvarUpamamalaM hi shivaM namAmi || 1|| vande shivaM taM prakR^iteranAdiM prashAntamekaM puruShottamaM hi | svamAyayA kR^itsnamidaM hi sR^iShTvA nabhovadantarbahirAsthito yaH || 2|| vande.antarasthaM nijagUDharUpaM shivaM svataH sraShTumidaM vichaShTe | jaganti nityaM parito bhramanti yatsannidhau chumbakalohavattam || 3|| vyAsa uvAcha | jagataH pitaraM shambhuM jagato mAtaraM shivAm | tatputrashcha gaNAdhIshaM natvaitadvarNayAmahe || 4|| ekadA munayaH sarve naimiShAraNyavAsinaH | paprachChurvarayA bhaktyA sUtaM te shaunakAdayaH || 5|| R^iShaya UchuH | vidyeshvarasaMhitAyAH shrutA sA satkathA shubhA | sAdhyasAdhanakhaNDAkhyA ramyAdyA bhaktavatsalA || 6|| sUta sUta mahAbhAga chira~njIva sukhI bhava | yachChrAvayasi nastAta shA~NkarIM paramAM kathAm || 7|| pibantastvanmukhAmbhojachyutaM j~nAnAmR^itaM vayam | avitR^iptAH punaH ki~nchitpraShTumichChAmahe.anagha || 8|| vyAsaprasAdAtsarvaj~no prApto.asi kR^itakR^ityatAm | nAj~nAtaM vidyate ki~nchidbhUtaM bhavyaM bhavachcha yat || 9|| gurorvyAsasya sadbhaktyA samAsAdya kR^ipAM parAm | sarvaM j~nAtaM visheSheNa sarvaM sArthaM kR^itaM januH || 10|| idAnIM kathaya prAj~na shivarUpamanuttamam | divyAni vai charitrANi shivayorapyasheShataH || 11|| aguNo guNatAM yAti kathaM loke maheshvaraH | shivatattvaM vayaM sarve na jAnImo vichArataH || 12|| sR^iShTeH pUrvaM kathaM shambhuH svarUpeNAvatiShThate | sR^iShTimadhye sa hi kathaM krIDansaMvartate prabhuH || 13|| tadante cha kathaM devaH sa tiShThati maheshvaraH | kathaM prasannatAM yAti sha~Nkaro lokasha~NkaraH || 14|| sa prasanno maheshAnaH kiM prayachChati satphalam | svabhaktebhyaH parebhyashcha tatsarvaM kathayasva naH || 15|| sadyaH prasanno bhagavAnbhavatItyanushushruma | bhaktaprayAsaM sa mahAnna pashyati dayAparaH || 16|| brahmA viShNurmaheshashcha trayo devAH shivA~NgajAH | maheshastatra pUrNAMshaH svayameva shivo.aparaH || 17|| tasyAvirbhAvamAkhyAhi charitAni visheShataH | umAvirbhAvamAkhyAhi tadvivAhaM tathA prabho || 18|| tadgArhasthyaM visheSheNa tathA lIlAH parA api | etatsarvaM tadanyachcha kathanIyaM tvayAnagha || 19|| vyAsa uvAcha | iti pR^iShTastadA taistu sUto harShasamanvitaH | smR^itvA shambhupadAmbhojaM pratyuvAcha munIshvarAn || 20|| sUta uvAcha | samyak pR^iShTaM bhavadbhishcha dhanyA yUyaM munIshvarAH | sadAshivakathAyAM vo yajjAtA naiShThikI matiH || 21|| sadAshivakathAprashnaH puruShAMstrInpunAti hi | vaktAraM pR^ichChakaM shrotR^I~njAhnavIsalilaM yathA || 22|| shambhorguNAnuvAdAtko virajyeta pumAndvijAH | vinA pashughnaM trividhajanAnandakarAtsadA | 23|| gIyamAno vitR^iShNaishcha bhavarogauShadho.api hi | manaHshrotrAbhirAmashcha yataH sarvArthadaH sa vai || 24|| kathayAmi yathAbuddhi bhavatprashnAnusArataH | shivalIlAM prayatnena dvijAstAM shR^iNutAdarAt || 25|| bhavadbhiH pR^ichChyate yadvattattathA nAradena vai | pR^iShTaM pitre preritena hariNA shivarUpiNA || 26|| brahmA shrutvA sutavachaH shivabhaktaH prasannadhIH | jagau shivayashaH prItyA harShayanmunisattamam || 27|| vyAsa uvAcha | sUtoktamiti tadvAkyamAkarNya dvijasattamAH | paprachChustatsusaMvAdaM kutUhalasamanvitAH || 28|| R^iShaya UchuH | sUta sUta mahAbhAga shaivottama mahAmate | shrutvA tava vacho ramyaM cheto naH sakutUhalam || 29|| kadA babhUva sukhakR^idvidhinAradayormahAn | saMvAdo yatra girishasulIlA bhavamochanI || 30|| vidhinAradasaMvAdapUrvakaM shA~NkaraM yashaH | brUhi nastAta tatprItyA tattatprashnAnusArataH || 31|| ityAkarNya vachasteShAM munInAM bhAvitAtmanAm | sUtaH provAcha suprItastatsaMvAdAnusArataH || 32|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne muniprashnavarNanaM nAma prathamo.adhyAyaH || 2\.1\.1|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.2\. dvitIyo.adhyAyaH | nAradatapovarNanam |} sUta uvAcha | ekasminsamaye viprA nArado munisattamaH | brahmaputro vinItAtmA tapo.arthaM mana Adadhe || 1|| himashailaguhA kAchidekA paramashobhanA | yatsamIpe suranadI sadA vahati vegataH || 2|| tatrAshramo mahAdivyo nAnAshobhAsamanvitaH | tapo.arthaM sa yayau tatra nArado divyadarshanaH || 3|| tAM dR^iShTvA munishArdUlastepe sa suchiraM tapaH | badhvAsanaM dR^iDhaM maunI prANAnAyamya shuddhadhIH || 4|| chakre muniH samAdhiM tamahambrahmeti yatra ha | vij~nAnaM bhavati brahmasAkShAtkArakaraM dvijAH || 5|| itthaM tapati tasminvai nArade munisattame | chakampe.atha shunAsIro manassantApavihvalaH || 6|| manasIti vichintyAsau munirme rAjyamichChati | tadvighnakaraNArthaM hi hariryatnamiyeSha saH || 7|| sasmAra sa smaraM shakrashchetasA devanAyakaH | AjagAma drutaM kAmaH samadhIrmahiShIyutaH || 8|| athAgataM smaraM dR^iShTvA sambodhya surarAT prabhuH | uvAcha taM prapashyAshu svArthe kuTilashemuShiH || 9|| indra uvAcha | mitravarya mahAvIra sarvadA hitakAraka | shR^iNu prItyA vacho me tvaM kuru sAhAyyamAtmanA || 10|| tvadbalAnme bahUnA~ncha tapogarvo vinAshitaH | madrAjyasthiratA mitra tvadanugrahataH sadA || 11|| himashailaguhAyAM hi munistapati nAradaH | manasoddishya vishveshaM mahAsaMyamavAndR^iDhaH || 12|| yAchenna vidhito rAjyaM sa mameti visha~NkitaH | adyaiva gachCha tatra tvaM tattapovighnamAchara || 13|| ityAj~napto mahendreNa sa kAmaH samadhupriyaH | jagAma tatsthalaM garvAdupAyaM svaM chakAra ha || 14|| rachayAmAsa tatrAshu svakalAH sakalA api | vasanto.api svaprabhAvaM chakAra vividhaM madAt || 15|| na babhUva muneshcheto vikR^itaM munisattamAH | bhraShTo babhUva tadgarvo maheshAnugraheNa ha || 16|| shR^iNutAdaratastatra kAraNaM shaunakAdayaH | IshvarAnugraheNAtra na prabhAvaH smarasya hi || 17|| atraiva shambhunAkAri sutapashcha smarAriNA | atraiva dagdhastenAshu kAmo munitapopahaH || 18|| kAmajIvanahetorhi ratyA samprArthitaiH suraiH | samprArthita uvAchedaM sha~Nkaro lokasha~NkaraH || 19|| ka~nchitsamayamAsAdya jIviShyati surAH smaraH | parantviha smaropAyashchaliShyati na kashchana || 20|| iha yAvaddR^iShyate bhUrjanaiH sthitvAmarAH sadA | kAmabANaprabhAvo.atra na chaliShyatyasaMshayam || 21|| iti shambhUktitaH kAmo mithyAtmagatikastadA | nArade sa jagAmAshu divamindrasamIpataH || 22|| Achakhyau sarvavR^ittAntaM prabhAvaM cha muneH smaraH | tadAj~nayA yayau sthAnaM svakIyaM samadhupriyaH || 23|| vismito.abhUtsurAdhIshaH prashashaMsAtha nAradam | tadvR^ittAntAnabhij~no hi mohitaH shivamAyayA || 24|| durj~neyA shAmbhavI mAyA sarveShAM prANinAmiha | bhaktaM vinArpitAtmAnaM tayA sammohyate jagat || 25|| nArado.api chiraM tasthau tatreshAnugraheNa ha | pUrNaM matvA tapastatsvaM virarAma tato muniH || 26|| kAmAjjayaM nijaM matvA garvito.abhUnmunIshvaraH | vR^ithaiva vigataj~nAnaH shivamAyAvimohitaH || 27|| dhanyA dhanyA mahAmAyA shAmbhavI munisattamAH | tadgatiM na hi pashyanti viShNubrahmAdayo.api hi || 28|| tayA sammohito.atIva nArado munisattamaH | kailAsaM prayayau shIghraM svavR^ittaM gadituM madI || 29|| rudraM natvAbravItsarvaM svavR^ittaM garvavAnmuniH | mattvAtmAnaM mahAtmAnaM svaprabhu~ncha smara~njayam || 30|| tachChrutvA sha~NkaraH prAha nAradaM bhaktavatsalaH | svamAyAmohitaM hetvanabhij~naM bhraShTachetasam || 31|| rudra uvAcha | he tAta nArada prAj~na dhanyastvaM shR^iNu madvachaH | vAchyamevaM na kutrApi hareragre visheShataH || 32|| pR^ichChamAno.api na brUyAH svavR^ittaM me yaduktavAn | gopyaM gopyaM sarvathA hi naiva vAchyaM kadAchana || 33|| shAsmyahaM tvAM visheSheNa mama priyatamo bhavAn | viShNubhakto yatastvaM hi tadbhakto.atIva me.anugaH || 34|| shAsti smettha~ncha bahusho rudraH sUtikaraH prabhuH | nArado na hitaM mene shivamAyAvimohitaH | 35|| prabalA bhAvinI karmagatirj~neyA vichakShaNaiH | na nivAryA janaiH kaishchidapIchChA saiva shA~NkarI || 36|| tataH sa munivaryo hi brahmalokaM jagAma ha | vidhiM natvAbravItkAmajayaM svasya tapobalAt || 37|| tadAkarNya vidhiH so.atha smR^itvA shambhupadAmbujam | vij~nAya kAraNaM sarvaM niShiShedha sutaM tadA || 38|| mene hitaM na vidhyuktaM nArado j~nAnisattamaH | shivamAyAmohitashcha rUDhachittamadA~NkuraH || 39|| shivechChA yAdR^ishI loke bhavatyeva hi sA tadA | tadadhInaM jagatsarvaM vachastantyAM sthitaM yataH || 40|| nArado.atha yayau shIghraM viShNulokaM vinaShTadhIH | madA~NkuramanA vR^ittaM gadituM svaM tadagrataH || 41|| AgachChantaM muniM dR^iShTvA nAradaM viShNurAdarAt | utthitvAgre gato.araM taM shishleSha j~nAtahetukaH || 42|| svAsane samupAveshya smR^itvA shivapadAmbujam | hariH prAha vachastathyaM nAradaM madanAshanam || 43|| viShNuruvAcha | kuta Agamyate tAta kimarthamiha chAgataH | dhanyastvaM munishArdUla tIrtho.ahaM tu tavAgamAt || 44|| viShNuvAkyamiti shrutvA nArado garvito muniH | svavR^ittaM sarvamAchaShTa samadaM madamohitaH || 45|| shrutvA munivacho viShNuH samadaM kAraNaM tataH | j~nAtavAnakhilaM smR^itvA shivapAdAmbujaM hR^idi || 46|| tuShTAva girishaM bhaktyA shivAtmA shaivarADDhariH | sA~njalirvisudhIrnamramastakaH parameshvaram || 47|| viShNuruvAcha | deva deva mahAdeva prasIda parameshvara | dhanyastvaM shiva dhanyA te mAyA sarvavimohinI || 48|| ityAdi sa stutiM kR^itvA shivasya paramAtmanaH | nimIlya nayane dhyAtvA virarAma padAmbujam || 49|| yatkartavyaM sha~Nkarasya sa j~nAtvA vishvapAlakaH | shivashAsanataH prAha hR^idAtha munisattamam || 50|| viShNuruvAcha | dhanyastvaM munishArdUla taponidhirudAradhIH | bhaktitrikaM na yasyAsti kAmamohAdayo mune || 51|| vikArAstasya sadyo vai bhavantyakhiladuHkhadAH | naiShThiko brahmachArI tvaM j~nAnavairAgyavAnsadA || 52|| kathaM kAmavikArI syAjjanmanAvikR^itaH sudhIH | ityAdyuktaM vacho bhUri shrutvA sa munisattamaH || 53|| vijahAsa hR^idA natvA pratyuvAcha vacho harim | nArada uvAcha | kimprabhAvaH smaraH svAminkR^ipA yadyasti te mayi || 54|| ityuktvA harimAnamya yayau yAdR^ichChiko muniH || 55|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne nAradatapovarNanaM nAma dvitIyo.adhyAyaH || 2\.1\.2|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.3\. tR^itIyo.adhyAyaH | nAradamohanaM varNanam |} R^iShaya UchuH | sUta sUta mahAbhAga vyAsashiShya namo.astu te | adbhuteyaM kathA tAta varNitA kR^ipayA hi naH || 1|| munau gate haristAta ki~nchakAra tataH param | nArado.api gataH kutra tanme vyAkhyAtumarhasi || 2|| vyAsa uvAcha | ityAkarNya vachasteShAM sUtaH paurANikottamaH | pratyuvAcha shivaM smR^itvA nAnAsUtikaraM budhaH || 3|| sUta uvAcha | munau yadR^ichChayA viShNurgate tasminhi nArade | shivechChayA chakArAshu mAyAM mAyAvishAradaH || 4|| munimArgasya madhye tu vireche nagaraM mahat | shatayojanavistAramadbhutaM sumanoharam || 5|| svalokAdadhikaM ramyaM nAnAvastuvirAjitam | naranArIvihArADhyaM chaturvarNAkulaM param || 6|| tatra rAjA shIlanidhirnAmaishvaryasamanvitaH | sutAsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaH || 7|| chaturdigbhyaH samAyAtaiH saMyutaM nR^ipanandanaiH | nAnAveShaiH sushobhaishcha tatkanyAvaraNotsukaiH || 8|| etAdR^ishaM puraM dR^iShTvA mohaM prApto.atha nAradaH | kautukI tannR^ipadvAraM jagAma madanaidhitaH || 9|| AgataM munivaryaM taM dR^iShTvA shIlanidhirnR^ipaH | upaveshyArchayA~nchakre ratnasiMhAsane vare || 10|| atha rAjA svatanayAM nAmataH shrImatIM varAm | nAradasya samAnIya pAdayoH samapAtayat || 11|| tatkanyAM prekShya sa munirnAradaH prAha vismitaH | keyaM rAjanmahAbhAgA kanyA surasutopamA || 12|| tasya tadvachanaM shrutvA rAjA prAha kR^itA~njaliH | duhiteyaM mama mune shrImatI nAma nAmataH || 13|| pradAnasamayaM prAptA varamanveShatI shubham | sA svayamvarasamprAptA sarvalakShaNalakShitA || 14|| asyA bhAgyaM vada mune sarvaM jAtakamAdarAt | kIdR^ishaM tanayeyaM me varamApsyati tadvada || 15|| ityukto munishArdUlastAmichChuH kAmavihvalaH | samAbhAShya sa rAjAnaM nArado vAkyamabravIt || 16|| suteyaM tava bhUpAla sarvalakShaNalakShitA | mahAbhAgyavatI dhanyA lakShmIriva guNAlayA || 17|| sarveshvaro.ajito vIro girIshasadR^isho vibhuH | asyAH patirdhruvaM bhAvI kAmajitsurasattamaH || 18|| ityuktvA nR^ipamAmantrya yayau yAdR^ichChiko muniH | babhUva kAmavivashaH shivamAyAvimohitaH || 19|| chitte vichintya sa munirApnuyAM kanyakAM katham | svayaMvare nR^ipAlAnAmekaM mAM vR^iNuyAtkatham || 20|| saundaryaM sarvanArINAM priyaM bhavati sarvathA | tad dR^iShTvaiva prasannA sA svavashA nAtra saMshayaH || 21|| vidhAyetthaM viShNurUpaM grahItuM munisattamaH | viShNulokaM jagAmAshu nAradaH smaravihvalaH || 22|| praNipatya hR^iShIkeshaM vAkyametaduvAcha ha | rahasi tvAM pravakShyAmi svavR^ittAntamasheShataH || 23|| tathetyukte tathAbhUte shivechChAkAryakartari | brUhItyuktavati shrIshe munirAha cha keshavam || 24|| nArada uvAcha | tvadIyo bhUpatiH shIlanidhiH sa vR^iShatatparaH | tasya kanyA vishAlAkShI shrImatI varavarNinI || 25|| jaganmohinyabhikhyAtA trailokye.apyatisundarI | pariNetumahaM viShNo tAmichChAmyadya mA chiram || 26|| svayamvaraM chakArAsau bhUpatistanayechChayA | chaturdigbhyaH samAyAtA rAjaputrAH sahasrashaH || 27|| yadi dAsyasi rUpaM me tadA tAM prApnuyAM dhruvam | tvadrUpaM sA vinA kaNThe jayamAlAM na dhAsyati || 28|| svarUpaM dehi me nAtha sevako.ahaM priyastava | vR^iNuyAnmAM yathA sA vai shrImatI kShitipAtmajA || 29|| sUta uvAcha | vachaH shrutvA muneritthaM vihasya madhusUdanaH | shA~NkarIM prabhutAM budhvA pratyuvAcha dayAparaH || 30|| viShNuruvAcha | sveShTadeshaM mune gachCha kariShyAmi hitaM tava | bhiShagvaro yathArtasya yataH priyataro.asi me || 31|| ityuktvA munaye tasmai dadau viShNurmukhaM hareH | svarUpamanugR^ihyAsya tirodhAnaM jagAma saH || 32|| evamukto munirhR^iShTaH svarUpaM prApya vai hareH | mene kR^itArthamAtmAnaM tadyatnaM na bubodha saH || 33|| atha tatra gataH shIghraM nArado munisattamaH | chakre svayamvaraM yatra rAjaputraiH samAkulam || 34|| svayamvarasabhA divyA rAjaputrasamAvR^itA | shushubhe.atIva viprendrA yathA shakrasabhAparA || 35|| tasyAM nR^ipasabhAyAM vai nAradaH samupAvishat | sthitvA tatra vichintyeti prItiyuktena chetasA || 36|| mAM variShyati nAnyaM sA viShNurUpadharaM dhruvam | Ananasya kurUpatvaM na veda munisattamaH || 37|| pUrvarUpaM muniM sarve dadR^ishustatra mAnavAH | tadbhedaM bubudhuste na rAjaputrAdayo dvijAH | 38|| tatra rudragaNau dvau tadrakShaNArthaM samAgatau | viprarUpadharau gUDhau tadbhedaM jaj~natuH param || 39|| mUDhaM matvA muniM tau tannikaTaM jagmaturgaNau | kurutastatprahAsaM vai bhAShamANau parasparam || 40|| pashya nAradarUpaM hi viShNoriva mahottamam | mukhaM tu vAnarasyeva vikaTaM cha bhaya~Nkaram || 41|| ichChatyayaM nR^ipasutAM vR^ithaiva smaramohitaH | ityuktvA sachChalaM vAkyamupahAsaM prachakratuH || 42|| na shushrAva yathArthaM tu tadvAkyaM smaravihvalaH | paryaikShachChrImatIM tAM vai tallipsurmohito muniH || 43|| etasminnantare bhUpakanyA chAntaHpurAttu sA | strIbhiH samAvR^itA tatrAjagAma varavarNinI || 44|| mAlAM hiraNmayIM ramyAmAdAya shubhalakShaNA | tatra svayamvare reje sthitA madhye rameva sA || 45|| babhrAma sA sabhAM sarvAM mAlAmAdAya suvratA | varamanveShatI tatra svAtmAbhIShTaM nR^ipAtmajA || 46|| vAnarAsyaM viShNutanuM muniM dR^iShTvA chukopa sA | dR^iShTiM nivArya cha tataH prasthitA prItamAnasA || 47|| na dR^iShTvA svavaraM tatra trastAsInmanepsitam | antaHsabhAsthitA kasminnarpayAmAsa na srajam || 48|| etasminnantare viShNurAjagAma nR^ipAkR^itiH | na dR^iShTaH kaishchidaparaiH kevalaM sA dadarsha hi || 49|| atha sA taM samAlokya prasannavadanAmbujA | arpayAmAsa tatkaNThe tAM mAlAM varavarNinI || 50|| tAmAdAya tato viShNU rAjarUpadharaH prabhuH | antardhAnamagAtsadyaH svasthAnaM prayayau kila || 51|| sarve rAjakumArAshcha nirAshAH shrImatIM prati | munistu vihvalo.atIva babhUva madanAturaH || 52|| tadA tAvUchatuH sadyo nAradaM smaravihvalam | viprarUpadharau rudragaNau j~nAnavishAradau || 53|| gaNAvUchatuH he nArada mune tvaM hi vR^ithA madanamohitaH | tallipsuH svamukhaM pashya vAnarasyeva garhitam || 54|| sUta uvAcha | ityAkarNya tayorvAkyaM nArado vismito.abhavat | mukhaM dadarsha mukure shivamAyAvimohitaH || 55|| svamukhaM vAnarasyeva dR^iShTvA chukrodha satvaram | shApaM dadau tayostatra gaNayormohito muniH || 56|| yuvAM mamopahAsaM vai chakraturbrAhmaNasya hi | bhavetAM rAkShasau vipravIryajau vai tadAkR^itI || 57|| shrutvA haragaNAvitthaM svashApaM j~nAnisattamau | na ki~nchidUchatustau hi munimAj~nAya mohitam || 58|| svasthAnaM jagmaturviprA udAsInau shivastutim | chakraturmanyamAnau vai shivechChAM sakalAM sadA || 59|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne nAradamohavarNanaM nAma tR^itIyo.adhyAyaH || 2\.1\.3|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.4\. chaturtho.adhyAyaH | nAradaya viShNUpadeshavarNanam |} R^iShaya UchuH | sUta sUta mahAprAj~na varNitA hyadbhutA kathA | dhanyA tu shAmbhavI mAyA tadadhInaM charAcharam || 1|| gatayorgaNayoH shambhoH svayamAtmechChayA vibhoH | ki~nchakAra muniH kruddho nAradaH smaravihvalaH || 2|| sUta uvAcha | vimohito munirdattvA tayoH shApaM yathochitam | jale mukhaM nirIkShyAtha svarUpaM girishechChayA || 3|| shivechChayA na prabuddhaH smR^itvA harikR^itachChalam | krodhaM durviShahaM kR^itvA viShNulokaM jagAma ha || 4|| uvAcha vachanaM kruddhaH samiddha iva pAvakaH | duruktigarbhitaM vya~NgaM naShTaj~nAnaH shivechChayA || 5|| nArada uvAcha | he hare tvaM mahAduShTaH kapaTI vishvamohanaH | parotsAhaM na sahase mAyAvI malinAshayaH || 6|| mohinIrUpamAdAya kapaTaM kR^itavAnpurA | asurebhyo.apAyayastvaM vAruNImamR^itaM na hi || 7|| chetpibenna viShaM rudro dayAM kR^itvA maheshvaraH | bhavennaShTAkhilA mAyA tava vyAjarate hare || 8|| gatiH sakapaTA te.atipriyA viShNo visheShataH | sAdhusvabhAvo na bhavAnsvatantraH prabhuNA kR^itaH || 9|| kR^itaM samuchitaM naiva shivena paramAtmanA | tatprabhAvabalaM dhyAtvA svatantrakR^itikArakaH || 10|| tvadgatiM susamAj~nAya pashchAttApamavApa saH | vipraM sarvopari prAha svoktavedapramANakR^it || 11|| tajj~nAtvAhaM hare tvAdya shikShayiShyAmi tadbalAt | yathA na kuryAH kutrApIdR^ishaM karma kadAchana || 12|| adyApi nirbhayastvaM hi sa~NgaM nApastarasvinA | idAnIM lapsyase viShNo phalaM svakR^itakarmaNaH || 13|| itthamuktvA hariM so.atha munirmAyAvimohitaH | shashApa krodhanirviNNo brahmatejaH pradarshayan || 14|| strIkR^ite vyAkulaM viShNo mAmakArShIrvimohakaH | anvakArShIH svarUpeNa yena kApaTyakAryakR^it || 15|| tadrUpeNa manuShyastvaM bhava tadduHkhabhugghare | yanmukhaM kR^itavAnme tvaM te bhavantu sahAyinaH || 16|| tvaM strIviyogajaM duHkhaM labhasva paraduHkhadaH | manuShyagatikaH prAyo bhavAj~nAnavimohitaH || 17|| iti shaptvA hariM mohAnnArado.aj~nAnamohitaH | viShNurjagrAha taM shApaM prashaMsan shAmbhavImajAm || 18|| atha shambhurmahAlIlo nishchakarSha vimohinIma | svamAyAM mohito j~nAnI nArado.apyabhavadyayA || 19|| antarhitAyAM mAyAyAM pUrvavanmatimAnabhUt | nArado vismitamanAH prAptabodho nirAkulaH || 20|| pashchAttApamavApyAti nininda svaM muhurmuhuH | prashashaMsa tadA mAyAM shAmbhavIM j~nAnimohinIm || 21|| atha j~nAtvA muniHsarvaM mAyAvibhramamAtmanaH | apatatpAdayorviShNornArado vaiShNavottamaH || 22|| haryupasthApitaH prAha vachanaM naShTadurmatiH | mayA duruktayaH proktA mohitena kubuddhinA || 23|| dattaH shApo.api te nAtha vitathaM kuru taM prabho | mahatpApamakArShaM hi yAsyAmi nirayaM dhruvam || 24|| kamupAyaM hare kuryAM dAso.ahaM te tamAdisha | yena pApakulaM nashyennirayo na bhavenmama || 25|| ityuktvA sa punarviShNoH pAdayormunisattamaH | papAta sumatirbhaktyA pashchAttApamupAgataH || 26|| atha viShNustamutthApya babhAShe sUnR^itaM vachaH | viShNuruvAcha | na khedaM kuru me bhaktavarastvaM nAtra saMshayaH || 27|| shR^iNu tAta pravakShyAmi suhitaM tava nishchayAt | nirayaste na bhavitA shivaH shaM te vidhAsyati || 28|| yadakArShIH shivavacho vitathaM madamohitaH | sa dattavAnIdR^ishaM te phalaM karmaphalapradaH || 29|| shivechChayAkhilaM jAtaM kurvitthaM nishchitAM matim | garvApahartA sa svAmI sha~NkaraH parameshvaraH || 30|| paraM brahma parAtmA sa sachchidAnandabodhanaH | nirguNo nirvikArI cha rajaHsattvatamaHparaH || 31|| sa evAdAya mAyAM svAM tridhA bhavati rUpataH | brahmaviShNumaheshAtmA nirguNo.anirguNo.api saH || 32|| nirguNatve shivAhvo hi paramAtmA maheshvaraH | paraM brahmAvyayo.ananto mahAdeveti gIyate || 33|| tatsevayA vidhiH sraShTA pAlako jagatAmaham | svayaM sarvasya saMhArI rudrarUpeNa sarvadA || 34|| sAkShI shivasvarUpeNa mAyAbhinnaH sa nirguNaH | svechChAchArI saMvihArI bhaktAnugrahakArakaH || 35|| shR^iNu tvaM nArada mune sadupAyaM sukhapradam | sarvapApApahartAraM bhuktimuktipradaM sadA || 36|| tyaktvA svasaMshayaM sarvaM gAyan sha~NkarasadyashaH | shatanAmashivastotraM sadAnanyamatirjapa || 37|| yajjapitvA drutaM sarvaM tava pApaM vinashyati | ityuktvA nAradaM viShNuH punaH prAha dayAnvitaH || 38|| mune na kuru shokaM tvaM tvayA ki~nchitkR^itaM na hi | svechChayA kR^itavAnshambhuridaM sarvaM na saMshayaH || 39|| ahArShittvanmatiM divyAM kAmakleshamadAtsa te | tvanmukhAddApayA~nchakre shApaM me sa maheshvaraH || 40|| itthaM svacharitaM loke prakaTIkR^itavAn svayam | mR^ityu~njayaH kAlakAlo bhaktoddhAraparAyaNaH || 41|| na me shivasamAno.asti priyaH svAmI sukhapradaH | sarvashaktiprado me.asti sa eva parameshvaraH || 42|| tasyopAsyAM kuru mune tameva satataM bhaja | tadyashaH shR^iNu gAya tvaM kuru nityaM tadarchanam || 43|| kAyena manasA vAchA yaH sha~Nkaramupaiti bhoH | sa paNDita iti j~neyaH sa jIvanmukta uchyate || 44|| shiveti nAmadAvAgnermahApAtakaparvatAH | bhasmIbhavantyanAyAsAtsatyaM satyaM na saMshayaH || 45|| pApamUlAni duHkhAni vividhAnyapi tAnyataH | shivArchanaikanashyAni nAnyanashyAni sarvathA || 46|| sa vaidikaH sa puNyAtmA sa dhanyaH sa budho mune | yaH sadA kAyavAk chittaiH sharaNaM yAti sha~Nkaram || 47|| bhavanti vividhA dharmA yeShAM sadyaH phalonmukhAH | teShAM bhavati vishvAsastripurAntakapUjane || 48|| pAtakAni vinashyanti yAvanti shivapUjayA | bhuvi tAvanti pApAni na santyeva mahAmune || 49|| brahmahatyAdipApAnAM rAshayo.apyamitA mune | shivasmR^ityA vinashyanti satyaM satyaM vadAmyaham || 50|| shivanAmatarIM prApya saMsArAbdhiM taranti te | saMsAramUlapApAni tasya nashyantyasaMshayam || 51|| saMsAramUlabhUtAnAM pAtakAnAM mahAmune | shivanAmakuThAreNa vinAsho jAyate dhruvam || 52|| shivanAmAmR^itaM peyaM pApadAvAnalArditaiH | pApadAvAgnitaptAnAM shAntistena vinA na hi || 53|| shiveti nAmapIyUShavarShadhArApariplutAH | saMsAradavamadhye.api na shochanti na saMshayaH || 54|| na bhaktiH sha~Nkare puMsAM rAgadveSharatAtmanAm | tadviruddhajanAnAM hi muktirbhavati sarvathA || 55|| anantajanmabhiryena tapastaptaM bhaviShyati | tasyaiva bhaktirbhavati bhavAnIprANavallabhe || 56|| jAtApi sha~Nkare bhaktiranyasAdhAraNI vR^ithA | paraM tvavyabhichAreNa shivabhaktirapekShitA || 57|| yasyAsAdhAraNI shambhau bhaktiravyabhichAriNI | tasyaiva mokShaH sulabho nAnyasyeti matirmama || 58|| kR^itvApyanantapApAni yadi bhaktirmaheshvare | sarvapApavinirmukto bhavatyeva na saMshayaH || 59|| bhavanti bhasmasAd vR^ikShA davadagdhA yathA vane | tathA bhavanti dagdhAni shA~NkarANAmaghAnyapi || 60|| yo nityaM bhasmapUtA~Ngo shivapUjonmukho bhavet | sa taratyeva saMsAramapAramatidAruNam || 61|| brahmasvaharaNaM kR^itvA hatvApi brAhmaNAnbahUn | na lipyate naraH pApairvirUpAkShasya sevakaH || 62|| vilokya vedAnakhilAn shivasyaivArchanaM param | saMsAranAshanopAya iti pUrvairvinishchitam || 63|| adyaprabhR^iti yatnena sAvadhAno yathAvidhi | sAmbaM sadAshivaM bhaktyA bhaja nityaM maheshvaram || 64|| ApAdamastakaM samyagbhasmanoddhUlya sAdaram | sarvashrutishrutaM shaivaM mantraM japa ShaDakSharam || 65|| sarvA~NgeShu prayatnena rudrAkShAn shivavallabhAn | dhArayasvAtisadbhaktyA samantraM vidhipUrvakam || 66|| shR^iNu shaivIM kathAM nityaM vada shaivIM kathAM sadA | pUjayasvAtiyatnena shivabhaktAnpunaH punaH || 67|| apramAdena satataM shivaikasharaNo bhava | shivArchanena satatamAnandaH prApyate yataH || 68|| urasyAdhAya vishade shivasya charaNAmbujau | shivatIrthAni vichara prathamaM munisattama || 69|| pashyanmAhAtmyamatulaM sha~Nkarasya parAtmanaH | gachChAnandavanaM pashchAchChambhupriyatamaM mune || 70|| tatra vishveshvaraM dR^iShTvA pUjanaM kuru bhaktitaH | natvA stutvA visheSheNa nirvikalpo bhaviShyasi || 71|| tatashcha bhavatA nUnaM vidheyaM gamanaM mune | brahmaloke svakAmArthaM shAsanAnmama bhaktitaH || 72|| natvA stutvA visheSheNa vidhiM svajanakaM mune | praShTavyaM shivamAhAtmyaM bahushaH prItachetasA || 73|| sa shaivapravaro brahmA mAhAtmyaM sha~Nkarasya te | shrAvayiShyati suprItyA shatanAmastavaM cha hi || 74|| adyatastvaM bhava mune shaivaH shivaparAyaNaH | muktibhAgI visheSheNa shivaste shaM vidhAsyati || 75|| itthaM viShNurmuniM prItyA hyupadishya prasannadhIH | smR^itvA nutvA shivaM stutvA tatastvantaradhIyata || 76|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne nAradAya viShNUpadeshavarNanaM nAma chaturtho.adhyAyaH || 2\.1\.4|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.5\. pa~nchamo.adhyAyaH | nAradasya kAshIkShetragamanam |} sUta uvAcha | antarhite harau viprA nArado munisattamaH | vichachAra mahIM pashyan shivali~NgAni bhaktitaH || 1|| pR^ithivyA aTanaM kR^itvA shivarUpANyanekashaH | dadarsha prItito viprA bhuktimuktipradAni saH || 2|| atha taM vicharantaM kau nAradaM divyadarshanam | j~nAtvA shambhugaNau tau tu suchittamupajagmatuH || 3|| shirasA supraNamyAshu gaNAvUchaturAdarAt | gR^ihItvA charaNau tasya shApoddhArechChayA cha tau || 4|| shivagaNAvUchatuH brahmaputra surarShe hi shR^iNu prItyAvayorvachaH | tavAparAdhakartArAvAvAM viprau na vastutaH || 5|| AvAM haragaNau vipra tavAgaskAriNau mune | svayamvare rAjaputryA mAyAmohitachetasA || 6|| tvayA dattashcha nau shApaH pareshapreritena ha | j~nAtvA kusamayaM tatra maunameva hi jIvanam || 7|| svakarmaNaH phalaM prAptaM kasyApi na hi dUShaNam | suprasanno bhava vibho kurvanugrahamadya nau || 8|| sUta uvAcha | vacha AkarNya gaNayoriti bhaktyuktamAdarAt | pratyuvAcha muniH prItyA pashchAttApamavApya saH || 9|| nArada uvAcha | shR^iNutaM me mahAdevagaNau mAnyatamau satAm | vachanaM sukhadaM mohanirmuktaM cha yathArthakam || 10|| purA mama matirbhraShTAsIchChivechChAvashAd dhruvam | sarvathA mohamApannaH shaptavAnvAM kushemuShiH || 11|| yaduktaM tattathA bhAvi tathApi shR^iNutAM gaNau | shApoddhAramahaM vachmi kShamethAmaghamadya me || 12|| vIryAnmunivarasyAptvA rAkShaseshatvamAdisham | syAtAM vibhavasaMyuktau balinau supratApinau || 13|| sarvabrahmANDarAjAnau shivabhaktau jitendriyau | shivAparatanormR^ityuM prApya svaM padamApsyathaH || 14|| sUta uvAcha | ityAkarNya munervAkyaM nAradasya mahAtmanaH | ubhau haragaNau prItau svaM padaM jagmaturmudA || 15|| nArado.api paraM prIto dhyAyan shivamananyadhIH | vichachAra mahIM pashyan shivatIrthAnyabhIkShNashaH || 16|| kAshIM prApyAtha sa muniH sarvoparivirAjitAm | shivapriyAM shambhusukhapradAM shambhusvarUpiNIm || 17|| dR^iShTvA kAshIM kR^itArtho.abhUtkAshInAthaM dadarsha ha | Anarcha paramaprItyA paramAnandasaMyutaH || 18|| samudaH sevya tAM kAshIM kR^itArtho munisattamaH | namansaMvarNayanbhaktyA saMsmaranpremavihvalaH || 19|| brahmalokaM jagAmAtha shivasmaraNasanmatiH | shivatattvaM visheSheNa j~nAtumichChuH sa nAradaH || 20|| natvA tatra vidhiM bhaktyA stutvA cha vividhaistavaiH | paprachCha shivasattattvaM shivasaMyuktamAnasaH || 21|| nArada uvAcha | brahmanbrahmasvarUpaj~na pitAmaha jagatprabho | tvatprasAdAnmayA sarvaM viShNormAhAtmyamuttamam || 22|| bhaktimArgaM j~nAnamArgaM tapomArgaM sudustaram | dAnamArgaM cha tIrthAnAM mArgaM cha shrutavAnaham || 23|| na j~nAtaM shivatattvaM cha pUjAvidhimataH kramAt | charitraM vividhaM tasya nivedaya mama prabho || 24|| nirguNo.api shivastAta saguNaH sha~NkaraH katham | shivatattvaM na jAnAmi mohitaH shivamAyayA || 25|| sR^iShTeH pUrvaM kathaM shambhuH svarUpeNa pratiShThitaH | sR^iShTimadhye sa hi kathaM krIDansaMvartate prabhuH || 26|| tadante cha kathaM devaH sa tiShThati maheshvaraH | kathaM prasannatAM yAti sha~Nkaro lokasha~NkaraH || 27|| santuShTashcha svabhaktebhyaH parebhyashcha maheshvaraH | kiM phalaM yachChati vidhe tatsarvaM kathayasva me || 28|| sadyaH prasanno bhagavAnbhavatItyanusaMshrutam | bhaktaprayAsaM sa mahAnna pashyati dayAparaH || 29|| brahmA viShNurmaheshashcha trayo devAH shivAMshajAH | maheshastatra pUrNAMshaH svayameva shivaH paraH || 30|| tasyAvirbhAvamAkhyAhi charitAni visheShataH | umAvirbhAvamAkhyAhi tadvivAhaM tathA vibho || 31|| tadgArhasthyaM visheSheNa tathA lIlAH parA api | etatsarvaM tathAnyachcha kathanIyaM tvayAnagha || 32|| tadutpattiM vivAhaM cha shivAyAstu visheShataH | prabrUhi me prajAnAtha guhajanma tathaiva cha || 33|| bahubhyashcha shrutaM pUrvaM na tR^ipto.asmi jagatprabho | atastvAM sharaNaM prAptaH kR^ipAM kuru mamopari || 34|| iti shrutvA vachastasya nAradasyA~Ngajasya hi | uvAcha vachanaM tatra brahmA lokapitAmahaH || 35|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne nAradaprashnavarNanaM nAma pa~nchamo.adhyAyaH || 2\.1\.5|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.6\. ShaShTho.adhyAyaH | viShNUtpattivarNanam |} brahmovAcha | bho brahmansAdhu pR^iShTo.ahaM tvayA vibudhasattama | lokopakAriNA nityaM lokAnAM hitakAmyayA || 1|| yachChrutvA sarvalokAnAM sarvapApakShayo bhavet | tadahaM te pravakShyAmi shivatattvamanAmayam || 2|| shivatattvaM mayA naiva viShNunApi yathArthataH | j~nAtaM cha paramaM rUpamadbhutaM cha pareNa na || 3|| mahApralayakAle cha naShTe sthAvaraja~Ngame | AsIttamomayaM sarvamanarkagrahatArakam || 4|| achandramanahorAtramanagnyanilabhUjalam | apradhAnaM viyachChUnyamanyatejovivarjitam || 2|| adR^iShTatvAdirahitaM shabdasparshasamujjhitam | avyaktagandharUpaM cha rasatyaktamadi~Nmukham || 6|| itthaM satyandhatamase sUchIbhedye nirantare | tatsadbrahmeti yachChrutvA sadekaM pratipadyate || 7|| itIdR^ishaM yadA nAsIdyattatsadasadAtmakam | yogino.antarhitAkAshe yatpashyanti nirantaram || 8|| amanogocharaM vAchAM viShayaM na kadAchana | anAmarUpavarNaM cha na cha sthUlaM na yatkR^isham || 9|| ahrasvadIrghamalaghu gurutvaparivarjitam | na yatropachayaH kashchittathA nopachayo.api cha || 10|| abhidhatte sachakitaM yadastIti shrutiH punaH | satyaM j~nAnamanantaM cha parAnandaM paraM mahaH || 11|| aprameyamanAdhAramavikAramanAkR^iti | nirguNaM yogigamyaM cha sarvavyApyekakArakam || 12|| nirvikalpaM nirArambhaM nirmAyaM nirupadravam | advitIyamanAdyantamavikAshaM chidAtmakam || 13|| yasyetthaM saMvikalpante sa.nj~nAsa.nj~noktitaH sma vai | kiyatA chaiva kAlena dvitIyechChA.abhavatkila || 14|| amUrtena svamUrtishcha tenAkalpi svalIlayA | sarvaishvaryaguNopetA sarvaj~nAnamayI shubhA || 15|| sarvagA sarvarUpA cha sarvadR^iksarvakAriNI | sarvaikavandyA sarvAdyA sarvadA sarvasaMskR^itiH || 16|| parikalpyeti tAM mUrtimaishvarIM shuddharUpiNIm | advitIyamanAdyantaM sarvAbhAsaM chidAtmakam | antardadhe parAkhyaM yad brahma sarvagamavyayam || 17|| amUrte yatparAkhyaM vai tasya mUrtiH sadAshivaH | arvAchInAH parAchInA IshvaraM taM jagurbudhAH || 18|| shaktistadaikalenApi svairaM viharatA tanuH | svavigrahAtsvayaM sR^iShTA svasharIrAnapAyinI || 19|| pradhAnaM prakR^itiM tAM cha mAyAM guNavatIM parAm | buddhitattvasya jananImAhurvikR^itivarjitAm || 20|| sA shaktirambikA proktA prakR^itiH sakaleshvarI | tridevajananI nityA mUlakAraNamityuta || 21|| asyA aShTau bhujAshchAsanvichitravadanA shubhA | rAkAchandrasahasrasya vadane bhAshcha nityashaH || 22|| nAnAbharaNasaMyuktA nAnAgatisamanvitA | nAnAyudhadharA devI phullapa~NkajalochanA || 23|| achintyatejasA yuktA sarvayoniH samudyatA | ekAkinI yadA mAyA saMyogAchchApyanekikA || 24|| paraH pumAnIshvaraH sa shivaH shambhuranIshvaraH | shIrShe mandAkinIdhArI bhAlachandrastrilochanaH || 25|| pa~nchavaktraH prasannAtmA dashabAhustrishUladhR^ik | karpUragaurasusito bhasmoddhUlitavigrahaH || 26|| yugapachcha tayA shaktyA sAkaM kAlasvarUpiNA | shivalokAbhidhaM kShetraM nirmitaM tena brahmaNA || 27|| tadeva kAshiketyetatprochyate kShetramuttamam | paraM nirvANasa~NkhyAnaM sarvopari virAjitam || 28|| tAbhyAM cha ramamANAbhyAM tasminkShetre manorame | paramAnandarUpAbhyAM paramAnandarUpiNam || 29|| mune pralayakAle.api na tatkShetraM kadAchana | vimuktaM hi shivAbhyAM yadavimuktaM tato viduH || 30|| asyAnandavanaM nAma purAkAri pinAkinA | kShetrasyAnandahetutvAdavimuktamanantaram || 31|| athAnandavane tasmin shivayo ramamANayoH | ichChetyabhUtsurarShe hi sR^ijyaH ko.apyaparaH kila || 32|| yasmin nyasya mahAbhAramAvAM svasvairachAriNau | nirvANadhAraNaM kurvaH kevalaM kAshishAyinau || 33|| sa eva sarvaM kurutAM sa eva paripAtu cha | sa eva saMvR^iNotvante madanugrahataHsadA || 34|| chetaH samudramAku~nchya chintAkallolalolitam | sattvaratnaM tamogrAhaM rajovidrumavallitam || 35|| yasya prasAdAttiShThAvaH sukhamAnandakAnane | parikShiptamanovR^ittau bahishchintAture sukham || 36|| sampradhAryeti sa vibhustayA shaktyA pareshvaraH | savye vyApArayA~nchakre dashame.a~Nge sudhAsavam || 37|| tataH pumAnAvirAsIdekastrailokyasundaraH | shAntaHsattvaguNodrikto gAmbhIryAmitasAgaraH || 38|| tathA cha kShamayA yukto mune.alabdhopamo.abhavat | indranIladyutiH shrImAnpuNDarIkottamekShaNaH || 39|| suvarNakAntibhR^ichChreShThadukUlayugalAvR^itaH | lasatprachaNDadordaNDayugalo hyaparAjitaH || 40|| tataH sa puruShaH shambhuM praNamya parameshvaram | nAmAni kuru me svAminvada karma jagAvati || 41|| tachChrutvA vachanaM prAha sha~NkaraH prahasanprabhuH | puruShaM taM maheshAno vAchA meghagabhIrayA || 42|| shiva uvAcha | viShNviti vyApakatvAtte nAma khyAtaM bhaviShyati | bahUnyanyAni nAmAni bhaktasaukhyakarANi ha || 43|| tapaH kuru dR^iDho bhUtvA paramaM kAryasAdhanam | ityuktvA shvAsamArgeNa dadau cha nigamaM tataH || 44|| tato.achyutaH shivaM natvA chakAra vipulaM tapaH | antardhAnaM gataH shaktyA salokaH parameshvaraH || 45|| divyaM dvAdashasAhasraM varShaM taptvApi chAchyutaH | na prApa svAbhilaShitaM sarvadaM shambhudarshanam || 46|| tataH saMshayamApannashchintitaM hR^idi sAdaram | mayAdya kiM prakartavyamiti viShNuH shivaM smaran || 47|| etasminnantare vANI samutpannA shivAchChubhA | tapaH punaH prakartavyaM saMshayasyApanuttaye || 48|| tatastena cha tachChrutvA tapastaptaM sudAruNam | bahukAlaM tadA brahmadhyAnamArgapareNa hi || 49|| tataH sa puruSho viShNuH prabuddho dhyAnamArgataH | suprIto vismayaM prAptaH kiM yattattavamaho iti || 50|| parishramavatastasya viShNoH svA~Ngebhya eva cha | jaladhArA hi saMyAtA vividhAH shivamAyayA || 51|| abhivyAptaM cha sakalaM shUnyaM yattanmahAmune | brahmarUpaM jalamabhUtsparshanAtpApanAshanam || 52|| tadA shrAntashcha puruSho viShNustasmi~njale svayam | suShvApa paramaprIto bahukAlaM vimohitaH || 53|| nArAyaNeti nAmApi tasyAsIchChrutisammatam | nAnyatki~nchittadA hyAsItprAkR^itaM puruShaM vinA || 54|| etasminnantare kAle tattvAnyAsanmahAtmanaH | tatprakAraM shR^iNu prAj~na gadato me mahAmate || 55|| prakR^iteshcha mahAnAsInmahatashcha guNAstrayaH | aha~NkArastato jAtastrividho guNabhedataH || 56|| tanmAtrashcha tato jAtAH pa~ncha bhUtAni vai tataH | tadaiva tAnIndriyANi j~nAnakarmamayAni cha || 57|| tattvAnAmiti sa~NkhyAnamuktaM te R^iShisattama | jaDAtmakaM cha tatsarvaM prakR^iteH puruShaM vinA || 58|| tattadaikIkR^itaM tattvaM chaturviMshatisa~Nkhyakam | shivechChayA gR^ihItvA sa suShvApa brahmarUpake || 59|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTivyAkhyAne viShNUtpattivarNanaM nAma ShaShTho.adhyAyaH || 2\.1\.6|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.7\. saptamo.adhyAyaH | viShNubrahmavivAdavarNanam |} brahmovAcha | supte nArAyaNe deve nAbhau pa~Nkajamuttamam | AvirbabhUva sahasA bR^ihadvai sha~NkarechChayA || 1|| anantayaShTikAyuktaM karNikArasamaprabham | anantayojanAyAmamanantochChrAyasaMyutam || 2|| koTisUryapratIkAshaM sundaraM tattvasaMyutam | atyadbhutaM mahAramyaM darshanIyamanuttamam || 3|| kR^itvA yatnaM pUrvavatsa sha~NkaraH parameshvaraH | dakShiNA~NgAnnijAnmAM vai sAmbaH shambhurajIjanat || 4|| sa mAyAmohitaM kR^itvA mAM mahesho drutaM mune | tannAbhipa~NkajAdAvirbhAvayAmAsa lIlayA || 5|| evaM padmAttato jaj~ne putro.ahaM hemagarbhakaH | chaturmukho raktavarNastripuNDrA~NkitamastakaH || 6|| tanmAyAmohitashchAhaM nAvidaM kamalaM vinA | svadehajanakaM tAta pitaraM j~nAnadurbalaH || 7|| ko.ahaM vA kuta AyAtaH kiM kAryaM tu madIyakam | kasya putro.ahamutpannaH kenaiva nirmito.adhunA || 8|| iti saMshayamApannaM buddhirmAM samapadyata | kimarthaM mohamAyAmi tajj~nAnaM sukaraM khalu || 9|| etatkamalapuShpasya patrArohasthalaM hyadhaH | matkartA cha sa vai tatra bhaviShyati na saMshayaH || 10|| iti buddhiM samAsthAya kamalAdavarohayam | nAle nAle gatastatra varShANAM shatakaM mune || 11|| na labdhaM tu mayA tatra kamalasthAnamuttamam | saMshayaM cha punaH prAptaH kamale gantumutsukaH || 12|| ArurohAtha kamalaM nAlamArgeNa vai mune | kuDmalaM kamalasyAtha labdhavAnna vimohitaH || 13|| nAlamArgeNa bhramato gataM varShashataM punaH | kShaNamAtraM tadA tatra tatastiShThanvimohitaH || 14|| tadA vANI samutpannA tapeti paramA shubhA | shivechChayA parA vyomno mohavidhvaMsinI mune || 15|| tachChrutvA vyomavachanaM dvAdashAbdaM prayatnataH | punastaptaM tapo ghoraM draShTuM svajanakaM tadA || 16|| tadA hi bhagavAnviShNushchaturbAhuH sulochanaH | mayyevAnugrahaM kartuM drutamAvirbabhUva ha || 17|| sha~NkhachakrAyudhakaro gadApadmadharaH paraH | ghanashyAmalasarvA~NgaH pItAmbaradharaH paraH || 18|| mukuTAdimahAbhUShaH prasannamukhapa~NkajaH | koTikandarpasa~NkAshaHsandR^iShTo mohitena saH || 19|| tad dR^iShTvA sundaraM rUpaM vismayaM paramaM gataH | kAlAbhaM kA~nchanAbhaM cha sarvAtmAnaM chaturbhujam || 20|| tathAbhUtamahaM dR^iShTvA sadasanmayamAtmanA | nArAyaNaM mahAbAhuM harShito hyabhavaM tadA || 21|| mAyayA mohitaH shambhostadA lIlAtmanaH prabhoH | avij~nAya svajanakaM tamavochaM praharShitaH || 22|| brahmovAcha | kastvaM vadeti hastena samutthApya sanAtanam | tadA hastaprahAreNa tIvreNa sudR^iDhena tu || 23|| prabuddhyotthAya shayanAtsamAsInaH kShaNaM vashI | dadarsha nidrAviklinna nIrajAmalalochanaH || 24|| mAmatra saMsthitaM bhAsAdhyAsito bhagavAnhariH | Aha chotthAya brahmANaM hasanmAM madhuraM sakR^it || 25|| viShNuruvAcha | svAgataM svAgataM vatsa pitAmaha mahAdyute | nirbhayo bhava dAsye.ahaM sarvAnkAmAnna saMshayaH || 26|| tasya tadvachanaM shrutvA smitapUrvaM surarShabhaH | rajasA baddhavairashcha tamavochaM janArdanam || 27|| brahmovAcha | bhAShase vatsa vatseti sarvasaMhArakAraNam | mAmihAti smitaM kR^itvA guruH shiShyamivAnagha || 28|| kartAraM jagatAM sAkShAtprakR^iteshcha pravartakam | sanAtanamajaM viShNuM viri~nchiM viShNusambhavam || 29|| vishvAtmAnaM vidhAtAraM dhAtAraM pa~NkajekShaNam | kimarthaM bhAShase mohAdvaktumarhasi satvaram || 30|| vedo mAM vakti niyamAtsvayambhuvamajaM vibhum | pitAmahaM svarAjaM cha parameShThinamuttamam || 31|| ityAkarNya harirvAkyaM mama kruddho ramApatiH | so.api mAmAha jAne tvAM kartAramiti lokataH || 32|| viShNuruvAcha | kartuM dhartuM bhavAna~NgAdavatIrNo mamAvyayAt | vismR^ito.asi jagannAthaM nArAyaNamanAmayam || 33|| puruShaM paramAtmAnaM puruhUtaM puruShTutam | viShNumachyutamIshAnaM vishvasya prabhavodbhavam || 34|| nArAyaNaM mahAbAhuM sarvavyApakamIshvaram | mannAbhipadmatastvaM hi prasUto nAtra saMshayaH || 35|| tavAparAdho nAstyatra tvayi mAyAkR^itaM mama | shR^iNu satyaM chaturvaktra sarvadeveshvaro hyaham || 36|| kartA hartA cha bhartA cha na mayAsti samo vibhuH | ahameva paraM brahma paraM tattvaM pitAmaha || 37|| ahameva paraM jyotiH paramAtmA tvahaM vibhuH | adya dR^iShTaM shrutaM sarvaM jagatyasmi~ncharAcharam || 38|| tattadviddhi chaturvaktra sarvaM manmayamityatha | mayA sR^iShTaM purAvyaktaM chaturviMshatitattvakam || 39|| nityaM teShvaNavo baddhAH sR^iShTAH krodhabhayAdayaH | prabhAvAchcha bhavAna~NgAnyanekAnIha lIlayA || 40|| sR^iShTA buddhirmayA tasyAmaha~NkArastridhA tataH | tanmAtraM pa~nchakaM tasmAnmano dehendriyANi cha || 41|| AkAshAdIni bhUtAni bhautikAni cha lIlayA | iti buddhvA prajAnAtha sharaNaM vraja me vidhe || 42|| ahaM tvAM sarvaduHkhebhyo rakShiShyAmi na saMshayaH | brahmovAcha | iti shrutvA vachastasya brahmA krodhasamanvitaH | ko vA tvamiti sambhartsyAbruvaM mAyAvimohitaH || 43|| kimarthaM bhAShase bhUri bahvanarthakaraM vachaH | neshvarastvaM paraM brahma kashchitkartA bhavettava || 44|| mAyayA mohitashchAhaM yuddhaM chakre sudAruNam | hariNA tena vai sArdhaM sha~Nkarasya mahAprabhoH || 45|| evaM mama hareshchAsItsa~Ngaro romaharShaNaH | pralayArNavamadhye tu rajasA baddhavairayoH || 46|| etasminnantare li~NgamabhavachchAvayoH puraH | vivAdashamanArthaM hi prabodhArthaM tathAvayoH || 47|| jvAlAmAlAsahasrADhyaM kAlAnalashatopamam | kShayavR^iddhivinirmuktamAdimadhyAntavarjitam || 48|| anaupamyamanirdeshyamavyaktaM vishvasambhavam | tasya jvAlAsahasreNa mohito bhagavAnhariH || 49|| mohitaM chAha mAmatra kimarthaM spardhase.adhunA | Agatastu tR^itIyo.atra tiShThatAM yuddhamAvayoH || 50|| kuta evAtra sambhUtaH parIkShAvo.agnisambhavam | adho gamiShyAmyanalastambhasyAnupamasya cha || 51|| parIkShArthaM prajAnAtha tasya vai vAyuvegataH | bhavAnUrdhvaM prayatnena gantumarhati satvaram || 52|| brahmovAcha | evaM vyAhR^itya vishvAtmA svarUpamakarottadA | vArAhamahamapyAshu haMsatvaM prAptavAnmune || 53|| tadAprabhR^iti mAmAhurhaMsahaMso virADiti | haMsa haMseti yo brUyAtsa haMso.atha bhaviShyati || 54|| sushveto hyanalaprakhyo vishvataH pakShasaMyutaH | mano.anilajavo bhUtvA gatordhvaM chordhvataH purA || 55|| nArAyaNo.api vishvAtmA sushveto hyabhavattadA | dashayojanavistIrNaM shatayojanamAyatam || 56|| meruparvatavarShmANaM gauratIkShNogradaMShTriNam | kAlAdityasamAbhAsaM dIrghaghoNaM mahAsvanam || 57|| hrasvapAdaM vichitrA~NgaM jaitraM dR^iDhamanaupamam | vArAhAkAramAsthAya gatavAMstadadhau javAt || 58|| evaM varShasahasraM cha charanviShNuradho gataH | tadAprabhR^iti lokeShu shvetavArAhasa.nj~nakaH || 59|| kalpo babhUva devarShe narANAM kAlasa.nj~nakaH | babhrAma bahudhA viShNuH prabhaviShNuradhogataH || 60|| nApashyadalpamapyasya mUlaM li~Ngasya sUkaraH | tAvatkAlaM gatashchordhvamahamapyarisUdana || 61|| satvaraM sarvayatnena tasyAntaM j~nAtumichChayA | shrAnto na dR^iShTvA tasyAntamahaM kAlAdadhogataH || 62|| tathaiva bhagavAnviShNuH shrAntaH kamalalochanaH | sarvadevanibhastUrNamutthitaH sa mahAvapuH || 63|| samAgato mayA sArdhaM praNipatya bhavaM muhuH | mAyayA mohitaH shambhostasthau saMvignamAnasaH || 64|| pR^iShThataH pArshvatashchaiva hyagrataH parameshvaram | praNipatya mayA sArdhaM sasmAra kimidaM tviti || 65|| anirdeshyaM cha tadrUpamanAma karmavarjitam | ali~NgaM li~NgatAM prAptaM dhyAnamArge.apyagocharam || 66|| svasthaM chittaM tadA kR^itvA namaskAraparAyaNau | babhUvaturubhAvAvAmahaM harirapi dhruvam || 67|| jAnIvo na hi te rUpaM yo.asi so.asi mahAprabho | namo.astu te maheshAna rUpaM darshaya nau tvaram || 68|| evaM sharachChatAnyAsannamaskAraM prakurvatoH | AvayormunishArdUla madamAsthitayostadA || 69|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne viShNubrahmavivAdavarNanaM nAma saptamo.adhyAyaH || 2\.1\.7|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.8\. aShTamo.adhyAyaH | shabdabrahmatanuvarNanam |} brahmovAcha | evaM tayormunishreShTha darshanaM kA~NkShamANayoH | vigarvayoshcha surayoH sadA nau sthitayormune || 1|| dayAlurabhavachChambhurdInAnAM pratipAlakaH | garviNAM garvahartA cha sarveShAM prabhuravyayaH || 2|| tadA samabhavattatra nAdo vai shabdalakShaNaH | omomiti surashreShThAtsuvyaktaH plutalakShaNaH || 3|| kimidaM tviti sa~nchintya mayA tiShThanmahAsvanaH | viShNuH sarvasurArAdhyo nirvairastuShTachetasA || 4|| li~Ngasya dakShiNe bhAge tathApashyatsanAtanam | AdyaM varNamakArAkhyamukAraM chottare tataH || 5|| makAraM madhyatashchaiva nAdamante.asya chomiti | sUryamaNDalavad dR^iShTvA varNamAdyaM tu dakShiNe || 6|| uttare pAvakaprakhyamukAramR^iShisattama | shItAMshumaNDalaprakhyaM makAraM tasya madhyataH || 7|| tasyopari tadApashyachChuddhasphaTikasuprabham | turIyAtItamamalaM niShkalaM nirupadravam || 8|| nirdvandvaM kevalaM shUnyaM bAhyAbhyantaravarjitam | sabAhyAbhyantare chaiva bAhyAbhyantarasaMsthitam || 9|| AdimadhyAntarahitamAnandasyAdikAraNam | satyamAnandamamR^itaM paraM brahmaparAyaNam || 10|| kuta evAtra sambhUtaH parIkShAvo.agnisambhavam | adho gamiShyAmyanalastambhasyAnupamasya cha || 11|| vedashabdobhayAveshaM vishvAtmAnaM vyachintayat | tadAbhavadR^iShistatra R^iSheH sAratamaH smR^itaH || 12|| tenaiva R^iShiNA viShNurj~nAtavAnparameshvaram | mahAdevaM paraM brahma shabdabrahmatanuM param || 13|| chintayA rahito rudro vAcho yanmanasA saha | aprApya tannivartante vAchyastvekAkShareNa saH || 14|| ekAkShareNa tadvAkyamR^itaM paramakAraNam | satyamAnandamamR^itaM paraM brahma parAtparam || 15|| ekAkSharAdakArAkhyAdbhagavAnbIjako.aNDajaH | ekAkSharAdukArAkhyAddhariH paramakAraNam || 16|| ekAkSharAnmakArAkhyAdbhagavAnnIlalohitaH | sargakartA tvakArAkhyo hyukArAkhyastu mohakaH || 17|| makArAkhyastu yo nityamanugrahakaro.abhavat | makArAkhyo vibhurbIjI hyakAro bIja uchyate || 18|| ukArAkhyo hariryoniH pradhAnapuruSheshvaraH | bIjI cha bIjaM tadyonirnAdAkhyashcha maheshvaraH || 19|| bIjI vibhajya chAtmAnaM svechChayA tu vyavasthitaH | asya li~NgAdabhUd bIjamakAro bIjinaH prabhoH || 20|| ukArayonau niHkShiptamavardhata samantataH | sauvarNamabhavachchANDamAvedyaM tadalakShaNam || 21|| anekAbdaM tathA chApsu divyamaNDaM vyavasthitam | tato varShasahasrAnte dvidhA kR^itamajodbhavam || 22|| aNDamapsu sthitaM sAkShAd vyAghAteneshvareNa tu | tathAsya sushubhaM haimaM kapAlaM chordhvasaMsthitam || 23|| jaj~ne sA dyaustadaparaM pR^ithivI pa~nchalakShaNA | tasmAdaNDAdbhavo jaj~ne kakArAkhyashchaturmukhaH || 24|| sa sraShTA sarvalokAnAM sa eva trividhaH prabhuH | evamomomiti proktamityAhuryajuShAM varAH || 25|| yajuShAM vachanaM shrutvA R^ichaH sAmAni sAdaram | evameva hare brahmannityAhushchAvayostadA || 26|| tato vij~nAya deveshaM yathAvachChaktisambhavaiH | mantrairmaheshvaraM devaM tuShTAva sumahodayam || 27|| etasminnantare.anyachcha rUpamadbhutasundaram | dadarsha cha mayA sArdhaM bhagavAnvishvapAlakaH || 28|| pa~nchavaktraM dashabhujaM gaurakarpUravanmune | nAnAkAntisamAyuktaM nAnAbhUShaNabhUShitam || 29|| mahodAraM mahAvIryaM mahApuruShalakShaNam | taM dR^iShTvA paramaM rUpaM kR^itArtho.abhUnmayA hariH || 30|| atha prasanno bhagavAnmaheshaH parameshvaraH | divyaM shabdamayaM rUpamAkhyAya prahasansthitaH || 31|| akArastasya mUrdhA hi lalATo dIrgha uchyate | ikAro dakShiNaM netramIkAro vAmalochanam || 32|| ukAro dakShiNaM shrotramUkAro vAma uchyate | R^ikAro dakShiNaM tasya kapolaM parameShThinaH || 33|| vAmaM kapolamR^IkAro lR^i lR^I nAsApuTe ubhe | ekArashchoShTha Urdhvashcha hyaikArastvadharo vibhoH || 34|| okArashcha tathaukAro dantapa~NktidvayaM kramAt | amastu tAlunI tasya devadevasya shUlinaH || 35|| kAdipa~nchAkSharANyasya pa~ncha hastAshcha dakShiNe | chAdipa~nchAkSharANyevaM pa~ncha hastAstu vAmataH || 36|| TAdipa~nchAkSharaM pAdAstAdi pa~nchAkSharaM tathA | pakAra udaraM tasya phakAraH pArshva uchyate || 37|| bakAro vAmapArshvastu bhakAraH skandha uchyate | makAro hR^idayaM shambhormahAdevasya yoginaH || 38|| yakArAdisakArAntA vibhorvai saptadhAtavaH | hakAro nAbhirUpo hi kShakAro ghrANa uchyate || 39|| evaM shabdamayaM rUpamaguNasya guNAtmanaH | dR^iShTvA tamumayA sArdhaM kR^itArtho.abhUnmayA hariH || 40|| evaM dR^iShTvA maheshAnaM shabdabrahmatanuM shivam | praNamya cha mayA viShNuH punashchApashyadUrdhvataH || 41|| o~NkAraprabhavaM mantraM kalApa~nchakasaMyutam | shuddhasphaTikasa~NkAshaM shubhAShTatriMshadakSharam || 42|| medhAkAramabhUdbhUyaH sarvadharmArthasAdhakam | gAyatrIprabhavaM mantraM sahitaM vashyakArakam || 43|| chaturviMshativarNADhyaM chatuShkAlamanuttamam | atha pa~nchasitaM mantraM kalAShTakasamAyutam || 44|| AbhichArikamatyarthaM prAyastriMshachChubhAkSharam | yajurvedasamAyuktaM pa~nchaviMshachChubhAkSharam || 45|| kalAShTakasamAyuktaM sushvetaM shAntikaM tathA | trayodashakalAyuktaM bAlAdyaiH saha lehitam || 46|| babhUvurasya chotpattivR^iddhisaMhArakAraNam | varNA ekAdhikAH ShaShTirasya mantravarasya tu || 47|| punarmR^ityu~njayaM mantraM pa~nchAkSharamataH param | chintAmaNiM tathA mantraM dakShiNAmUrtisa.nj~nakam || 48|| tatastattvamasItyuktaM mahAvAkyaM harasya cha | pa~nchamantrAMstathA labdhvA jajApa bhagavAnhariH || 49|| atha dR^iShTvA kalAvarNamR^igyajuHsAmarUpiNam | IshAnamIshamukuTaM puruShAkhyaM purAtanam || 50|| aghorahR^idayaM hR^idyaM sarvaguhyaM sadAshivam | vAmapAdaM mahAdevaM mahAbhogIndrabhUShaNam || 51|| vishvataH pAdavantaM taM vishvato.akShikaraM shivam | brahmaNo.adhipatiM sargasthitisaMhArakAraNam || 52|| tuShTAva vAgbhiriShTAbhiH sAmbaM varadamIshvaram | mayA cha sahito viShNurbhagavAMstuShTachetasA || 53|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne shabdabrahmatanuvarNanaM nAmAShTamo.adhyAyaH || 2\.1\.8|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.9\. navamo.adhyAyaH | shivatattvavarNanam |} brahmovAcha | athAkarNya nutiM viShNukR^itAM svasya maheshvaraH | prAdurbabhUva suprItaH savAmaH karuNAnidhiH || 1|| pa~nchavaktrastrinayano bhAlachandro jaTAdharaH | gauravarNo vishAlAkSho bhasmoddhUlitavigrahaH || 2|| dashabAhurnIlagalaH sarvAbharaNabhUShitaH | sarvA~Ngasundaro bhasmatripuNDrA~NkitamastakaH || 3|| taM dR^iShTvA tAdR^ishaM devaM savAmaM parameshvaram | tuShTAva punariShTAbhirvAgbhirviShNurmayA saha || 4|| nigamaM shvAsarUpeNa dadau tasmai tato haraH | viShNave cha prasannAtmA maheshaH karuNAkaraH || 5|| tato j~nAnamadAttasmai rahasyaM paramAtmane | paramAtmA punarmahyaM dattavAnkR^ipayA mune || 6|| samprApya nigamaM viShNuH paprachCha punareva tam | kR^itArthaH sA~njalirnatvA mayA saha maheshvaram || 7|| viShNuruvAcha | kathaM cha tuShyase deva mayA pUjyaH kathaM prabho | kathaM dhyAnaM prakartavyaM kathaM vrajasi vashyatAm | 8|| kiM kartavyaM mahAdeva hyAvAbhyAM tava shAsanAt | sadA sadAj~nApaya nau prItyarthaM kuru sha~Nkara || 9|| etatsarvaM mahArAja kR^ipAM kR^itvAvayoH prabho | kathanIyaM tathAnyachcha vij~nAya svAnugau shiva || 10|| brahmovAcha | ityetadvachanaM shrutvA prasanno bhagavAnharaH | uvAcha vachanaM prItyA suprasannaH kR^ipAnidhiH || 11|| shrIshiva uvAcha | bhaktyA cha bhavatornUnaM prIto.ahaM surasattamau | pashyantaM mAM mahAdevaM bhayaM sarvaM vimu~nchatAm || 12|| mama li~NgaM sadA pUjyaM dhyeyaM chaitAdR^ishaM mama | idAnIM dR^ishyate yadvattathA kAryaM prayatnataH || 13|| pUjito li~NgarUpeNa prasanno vividhaM phalam | dAsyAmi sarvalokebhyo mano.abhIShTAnyanekashaH || 14|| yadA duHkhaM bhavettatra yuvayoH surasattamau | pUjite mama li~Nge cha tadA syAd duHkhanAshanam || 15|| yuvAM prasUtau prakR^itermadIyAyA mahAbalau | savyApasavyAgAtrAbhyAM mama sarveshvarasya hi || 16|| ayaM me dakShiNAtpArshvAd brahmA lokapitAmahaH | vAmapArshvAchcha viShNustvaM samutpannaH parAtmanaH || 17|| prIto.ahaM yuvayoH samyagvaraM dadyAM yathepsitam | mayi bhaktirdR^iDhA bhUyAdyuvayorabhyanuj~nayA || 18|| pArthivIM chaiva manmUrtiM vidhAya kurutaM yuvAm | sevAM cha vividhAM prAj~nau kR^itvA sukhamavApsyathaH || 19|| brahmansR^iShTiM kuru tvaM hi madAj~nAparipAlakaH | vatsa vatsa hare tvaM cha pAlayaivaM charAcharam || 20|| brahmovAcha | ityuktvA nau prabhustAbhyAM pUjAvidhimadAchChubhAm | yenaiva pUjitaH shambhuH phalaM yachChatyanekashaH || 21|| ityAkarNya vachaH shambhormayA cha sahito hariH | pratyuvAcha maheshAnaM praNipatya kR^itA~njaliH || 22|| viShNuruvAcha | yadi prItiH samutpannA yadi deyo varashcha nau | bhaktirbhavatu nau nityaM tvayi chAvyabhichAriNI || 23|| tvamapyavatarasvAdya lIlayA nirguNo.api hi | sahAyaM kuru nau tAta tvaM paraH parameshvaraH || 24|| Avayordevadevesha vivAdamapi shobhanam | ihAgato bhavAnyasmAdvivAdashamanAya nau || 25|| brahmovAcha | tasya tadvachanaM shrutvA punaH prAha haro harim | praNipatya sthitaM mUrdhnA kR^itA~njalipuTaH svayam || 26|| shrImahesha uvAcha | pralayasthitisargANAM kartAhaM saguNo.aguNaH | parabrahma nirvikArI sachchidAnandalakShaNaH || 27|| tridhA bhinno hyahaM viShNo brahmaviShNuharAkhyayA | sargarakShAlayaguNairniShkalo.ahaM sadA hare || 28|| stuto.ahaM yattvayA viShNo brahmaNA me.avatAraNe | prArthanAM tAM kariShyAmi satyAM yadbhaktavatsalaH || 29|| madrUpaM paramaM brahmannIdR^ishaM bhavada~NgataH | prakaTIbhavitA loke nAmnA rudraH prakIrtitaH || 30|| madaMshAttasya sAmarthyaM nyUnaM naiva bhaviShyati | yo.ahaM so.ahaM na bhedo.asti pUjAvidhividhAnataH || 31|| yathA cha jyotiShaH sa~NgAjjalAdeH sparshatA na vai | tathA mamAguNasyApi saMyogAd bandhanaM na hi || 32|| shivarUpaM mamaitachcha rudro.api shivavattadA | na tatra parabhedo vai kartavyashcha mahAmune || 33|| vastuto hyekarUpaM hi dvidhA bhinnaM jagatyuta | ato bhedo na vij~neyaH shive rudre kadAchana || 34|| suvarNasya yathaikasya vastutvaM naiva gachChati | ala~NkR^itikR^ite deva nAmabhedo na vastutaH || 35|| yathaikasyA mR^ido bhedo nAnApAtre na vastutaH | kAraNasyaiva kArye na sannidhAnaM nidarshanam || 36|| j~nAtavyaM budhavaryaishcha nirmalaj~nAnibhiH surau | evaM j~nAtvA bhavadbhyAM tu na dR^ishyaM bhedakAraNam || 37|| vastuvat sarvadR^ishyaM cha shivarUpaM mataM mama | ahaM bhavAnajashchaiva rudro yo.ayaM bhaviShyati || 38|| ekarUpA na bhedastu bhede vai bandhanaM bhavet | tathApi cha madIyaM hi shivarUpaM sanAtanam || 39|| mUlIbhUtaM sadoktaM cha satyaj~nAnamanantakam | evaM j~nAtvA sadA dhyeyaM manasA chaiva tattvataH || 40|| shrUyatAM chaiva bho brahman yadgopyaM kathyate mayA | bhavantau prakR^iteryAtau nAyaM vai prakR^iteH punaH || 41|| madAj~nA jAyate tatra brahmaNo bhrukuTeraham | guNeShvapi yathA proktastAmasaH prakR^ito haraH || 42|| vaikArikashcha vij~neyo yo.aha~NkAra udAhR^itaH | nAmato vastuto naiva tAmasaH parichakShyate || 43|| etasmAtkAraNAd bahmankaraNIyamidaM tvayA | sR^iShTikartA bhava brahmansR^iShTeshcha pAlako hariH || 44|| madIyashcha tathAMsho yo layakartA bhaviShyati | iyaM yA prakR^itirdevI hyumAkhyA parameshvarI || 45|| tasyAstu shaktirvAgdevI brahmANaM sA bhajiShyati | anyA shaktiH punastatra prakR^iteH sambhaviShyati || 46|| samAshrayiShyate viShNuM lakShmIrUpeNa sA tadA | punashcha kAlI nAmnA sA madaMshaM prApsyati dhruvam || 47|| jyotIrUpeNa sA tatra kAryArthe sambhaviShyati | evaM devyAstathA proktAH shaktayaH paramAH shubhAH || 48|| sR^iShTisthitilayAnAM hi kAryaM tAsAM kramAda dhruvam | etasyAH prakR^iteraMshA matpriyAyAH surottama || 49|| tvaM cha lakShmImupAshritya kAryaM kartumihArhasi | brahmaMstvaM cha girAM devIM prakR^ityaMshAmavApya cha || 50|| sR^iShTikAryaM hR^idA kartuM mannirdeshAdihArhasi | ahaM kAlIM samAshritya matpriyAMshAM parAtparAm || 51|| rudrarUpeNa pralayaM kariShye kAryamuttamam | chaturvarNamayaM lokaM tatsarvairAshramairdhruvam || 52|| tadanyairvividhaiH kAryaiH kR^itvA sukhamavApsyathaH | j~nAnavij~nAnasaMyukto lokAnAM hitakArakaH || 53|| muktido.atra bhavAnadya bhava loke madAj~nayA | maddarshane phalaM yadvattadeva tava darshane || 54|| iti datto varaste.adya satyaM satyaM na saMshayaH | mamaiva hR^idaye viShNurviShNoshcha hR^idaye hyaham || 55|| ubhayorantaraM yo vai na jAnAti mano mama | vAmA~Ngajo mama harirdakShiNA~Ngodbhavo vidhiH || 56|| mahApralayakR^ida rudro vishvAtmA hR^idayodbhavaH | tridhA bhinno hyahaM viShNo brahmaviShNubhavAkhyayA || 57|| sargarakShAlayakarastriguNai raja AdibhiH | guNabhinnaH shivaH sAkShAtprakR^ite puruShAtparaH || 58|| paraM brahmAdvayo nityo.anantaH pUrNo nira~njanaH | antastamo bahiHsattvastrijagatpAlako hariH || 59|| antaHsattvastamobAhyastrijagallayakR^iddharaH || 60|| antarbahirajashchaiva trijagatsR^iShTikR^idvidhiH | evaM guNAstrideveShu guNabhinnaH shivaH smR^itaH || 61|| viShNo sR^iShTikaraM prItyA pAlayainaM pitAmaham | sampUjyastriShu lokeShu bhaviShyasi madAj~nayA || 62|| tava sevyo vidheshchApi rudra eva bhaviShyati | shivapUrNAvatAro hi trijagallayakArakaH || 63|| pAdme bhaviShyati sutaH kalpe tava pitAmahaH | tadA drakShyasi mAM chaiva so.api drakShyati padmajaH || 64|| evamuktvA maheshAnaH kR^ipAM kR^itvAtulAM haraH | punaH provAcha suprItyA viShNuM sarveshvaraH prabhuH || 65|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne shivatattvavarNanaM nAma navamo.adhyAyaH || 2\.1\.9|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.10\. dashamo.adhyAyaH | paramashivatattvavarNanam |} parameshvara uvAcha | anyachChR^iNu hare viShNo shAsanaM mama suvrata | sadA sarveShu lokeShu mAnyaH pUjyo bhaviShyasi || 1|| brahmaNA nirmite loke yadA duHkhaM prajAyate | tadA tvaM sarvaduHkhAnAM nAshAya tatparo bhava || 2|| sahAyaM te kariShyAmi sarvakArye cha duHsahe | tava shatrUnhaniShyAmi duHsAdhyAnparamotkaTAn || 3|| vividhAnavatArAMshcha gR^ihItvA kIrtimuttamAm | vistAraya hare loke tAraNAya paro bhava || 4|| guNarUpo hyahaM rudro hyanena vapuShA sadA | kAryaM kariShye lokAnAM tavAshakyaM na saMshayaH || 5|| rudradhyeyo bhavAMshchaiva bhavaddhyeyo harastathA | yuvayorantaraM naiva tava rudrasya ki~nchana || 6|| vastutashchApi chaikatvaM varato.api tathaiva cha | lIlayApi mahAviShNo satyaM satyaM na saMshayaH || 7|| rudrabhakto naro yastu tava nindAM kariShyati | tasya puNyaM cha nikhilaM drutaM bhasma bhaviShyati || 8|| narake patanaM tasya tvaddveShAtpuruShottama | madAj~nayA bhavedviShNo satyaM satyaM na saMshayaH || 9|| loke.asminmuktido nR^iNAM bhuktidashcha visheShataH | dhyeyaH pUjyashcha bhaktAnAM nigrahAnugrahau kuru || 10|| ityuktvA mAM cha dhAtAraM haste dhR^itvA svayaM harim | kathayAmAsa duHkheShu sahAyo bhava sarvadA || 11|| sarvAdhyakShashcha sarveShu bhaktimuktipradAyakaH | bhava tvaM sarvadA shreShThaH sarvakAmaprasAdhakaH || 12|| sarveShAM prANarUpashcha bhava tvaM cha mamAj~nayA | sa~NkaTe bhajanIyo hi sa rudro mattanurhare || 13|| tvAM yaH samAshrito nUnaM mAmeva sa samAshritaH | antaraM yashcha jAnAti niraye patati dhruvam || 14|| AyurbalaM shR^iNuShvAdya tridevAnAM visheShataH | sandeho.atra na kartavyo brahmaviShNuharAtmanAm || 15|| chaturyugasahasrANi brahmaNo dinamuchyate | rAtrishcha tAvatI tasya mAnametatkrameNa ha || 16|| teShAM triMshaddinairmAso dvAdashaistaishcha vatsaraH | shatavarShapramANena brahmAyuH parikIrtitam || 17|| brahmaNo varShamAtreNa dinaM vaiShNavamuchyate | so.api varShashataM yAvadAtmamAnena jIvati || 18|| vaiShNavena tu varSheNa dinaM raudraM bhaved dhruvam | haro varShashate yAte nararUpeNa saMsthitaH || 19|| yAvaduchChvasitaM vaktre sadAshivasamudbhavam | pashchAchChaktiM samabhyeti yAvanniHshvasitaM bhavet || 20|| niHshvAsochChvasitAnAM cha sarveShAmeva dehinAm | brahmaviShNuharANAM cha gandharvoragarakShasAm || 21|| ekaviMshasahasrANi shataiH ShaDbhiH shatAni cha | ahorAtrANi choktAni pramANaM surasattamau || 22|| ShaDbhiruchChvAsaniHshvAsaiH palamekaM pravartitam | ghaTI ShaShTipalA proktA sA ShaShTyA cha dinaM nishA || 23|| niHshvAsochChvAsitAnAM cha parisa~NkhyA na vidyate | sadAshivasamutthAnametasmAtso.akShayaH smR^itaH || 24|| itthaM rUpaM tvayA tAvadrakShaNIyaM mamAj~nayA | tAvatsR^iShTeshcha kAryaM vai kartavyaM vividhairguNaiH || 25|| brahmovAcha | ityAkarNya vachaH shambhormayA cha bhagavAnhariH | praNipatya cha vishveshaM prAha mandataraM vashI || 26|| viShNuruvAcha | sha~Nkara shrUyatAmetatkR^ipAsindho jagatpate | sarvametatkariShyAmi bhavadAj~nAvashAnugaH || 27|| mama dhyeyaH sadA tvaM cha bhaviShyasi na chAnyathA | bhavataH sarvasAmarthyaM labdhaM chaiva purA mayA || 28|| kShaNamAtramapi svAmiMstava dhyAnaM paraM mama | chetaso dUrato naiva sa~NgachChatu kadAchana || 29|| mama bhaktashcha yaH svAmi.Nstava nindAM kariShyati | tasya vai niraye vAsaM prayachCha niyataM dhruvam || 30|| tvadbhakto yo bhavet svAminmama priyataro hi saH | evaM vai yo vijAnAti tasya muktirna durlabhA || 31|| mahimA cha madIyo.adya vardhito bhavatA dhruvam | kadAchidaguNashchaiva jAyate kShamyatAmiti || 32|| brahmovAcha | tadA shambhustadIyaM hi shrutvA vachanamuttamam | uvAcha viShNuM suprItyA kShamyA te.aguNatA mayA || 33|| evamuktvA hariM nau sa karAbhyAM parameshvaraH | pasparsha sakalA~NgeShu kR^ipayA tu kR^ipAnidhiH || 34|| Adishya vividhAndharmAnsarvaduHkhaharo haraH | dadau varAnanekAMshchAvayorhitachikIrShayA || 35|| tataH sa bhagavAn shambhuH kR^ipayA bhaktavatsalaH | dR^iShTyA sampashyatoH shIghraM tatraivAntaradhIyata || 36|| tadAprabhR^iti loke.asmi.Nlli~NgapUjAvidhiH smR^itaH | li~Nge pratiShThitaH shambhurbhuktimuktipradAyakaH || 37|| li~NgavedirmahAdevI li~NgaM sAkShAnmaheshvaraH | layanAlli~NgamityuktaM tatraiva nikhilaM jagat || 38|| yastu lai~NgaM paThennityamAkhyAnaM li~Ngasannidhau | ShaNmAsAchChivarUpo vai nAtra kAryA vichAraNA || 39|| yastu li~NgasamIpe tu kAryaM ki~nchitkaroti cha | tasya puNyaphalaM vaktuM na shaknomi mahAmune || 40|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne parama shivatattvavarNanaM nAma dashamo.adhyAyaH || 2\.1\.10|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.11\. ekAdasho.adhyAyaH | shivapUjAvidhivarNanam |} R^iShaya UchuH | sUta sUta mahAbhAga vyAsashiShya namo.astu te | shrAvitAdyAdbhutA shaivI kathA paramapAvanI || 1|| tatrAdbhutA mahAdivyA li~NgotpattiH shrutA shubhA | shrutvA yasyAH prabhAvaM cha duHkhanAsho bhavediha || 2|| brahmanAradasaMvAdamanusR^itya dayAnidhe | shivArchanavidhiM brUhi yena tuShTo bhavechChivaH || 3|| brAhmaNaiH kShatriyairvaishyaiH shUdrairvA pUjyate shivaH | kathaM kAryaM cha tad brUhi yathA vyAsamukhAchChrutam || 4|| tachChrutvA vachanaM teShAM sharmadaM shrutisammatam | uvAcha sakalaM prItyA muniprashnAnusArataH || 5|| sUta uvAcha | sAdhu pR^iShTaM bhavadbhishcha tadrahasyaM munIshvarAH | tadahaM kathayAmyadya yathAbuddhi yathAshrutam || 6|| bhavadbhiH pR^ichChyate yadvattathA vyAsena vai purA | pR^iShTaM sanatkumArAya tachChrutaM hyupamanyunA || 7|| tato vyAsena vai shrutvA shivapUjAdikaM cha yat | mahyaM cha pAThitaM tena lokAnAM hitakAmyayA || 8|| tachChrutaM chaiva kR^iShNena hyupamanyormahAtmanaH | tadahaM kathayiShyAmi yathA brahmAvadatpurA || 9|| brahmovAcha | shR^iNu nArada vakShyAmi sa~NkShepAlli~NgapUjanam | vaktuM varShashatenApi na shakyaM vistarAnmune || 10|| evaM tu shA~NkaraM rUpaM sukhaM svachChaM sanAtanam | pUjayetparayA bhaktyA sarvakAmaphalAptaye || 11|| dAridryaM rogaduHkhaM cha pIDanaM shatrusambhavam | pApaM chaturvidhaM tAvadyAvannArchayate shivam || 12|| sampUjite shive deve sarvaduHkhaM vilIyate | sampadyate sukhaM sarvaM pashchAnmuktiravApyate || 13|| yo vai mAnuShyamAshritya mukhyaM santAnataH sukham | tena pUjyo mahAdevaH sarvakAryArthasAdhakaH || 14|| brAhmaNAH kShatriyA vaishyAH shUdrAshcha vidhivatkramAt | sha~NkarArchAM prakurvantu sarvakAmArthasiddhaye || 15|| prAtaHkAle samutthAya muhUrte brahmasa.nj~nake | guroshcha smaraNaM kR^itvA shambhoshchaiva tathA punaH || 16|| tIrthAnAM smaraNaM kR^itvA dhyAnaM chaiva harerapi | mamApi nirjarANAM vai munyAdInAM tathA mune || 17|| tataH stotraM shambhunAma gR^ihNIyAdvidhipUrvakam | tatotthAya malotsargaM dakShiNasyAM chareddishi || 18|| ekAnte tu vidhiM kuryAnmalotsargasya yachChrutam | tadeva kathayAmyadya shR^iNvAdhAya mano mune || 19|| shuddhAM mR^idaM dvijo lipyAtpa~nchavAraM vishuddhaye | kShatriyashcha chaturvAraM vaishyo vAratrayaM tathA || 20|| shUdro dvivAraM cha mR^idaM gR^ihNIyAdvidhishuddhaye | gude vAtha sakR^illi~Nge vAramekaM prayatnataH || 21|| dashavAraM vAmahaste saptavAraM dvayostathA | pratyekaM pAdayostAta trivAraM karayoH punaH || 22|| strIbhishcha shUdravatkAryaM mR^idAgrahaNamuttamam | hastau pAdau cha prakShAlya pUrvavanmR^idamAharet || 23|| dantakAShThaM tataH kuryAtsvavarNakramato naraH || 24|| vipraH kuryAddantakAShThaM dvAdashA~NgulamAnataH | ekAdashA~NgulaM rAjA vaishyaH kuryAddashA~Ngulam || 25|| shUdro navA~NgulaM kuryAditi mAnamidaM smR^itam | kAladoShaM vichAryeva mAnaduShTaM vivarjayet || 26|| ShaShTyAdyAmashcha navamI vratamastaM raverdinam | tathA shrAddhadinaM tAta niShiddhaM radadhAvane || 27|| snAnaM tu vidhivatkAryaM tIrthAdiShu krameNa tu | deshakAlavisheSheNa snAnaM kAryaM samantrakam || 28|| Achamya prathamaM tatra dhautavastrANi dhArayet | ekAnte susthale sthitvA sandhyAvidhimathAcharet || 29|| yathAyogyaM vidhiM kR^itvA pUjAvidhimathArabhet | manastu susthiraM kR^itvA pUjAgAraM pravishya cha || 30|| pUjAvidhiM samAdAya svAsane hyupavishya vai | nyAsAdikaM vidhAyAdau pUjayet kramasho haram || 31|| prathamaM cha gaNAdhIshaM dvArapAlAMstathaiva cha | dikpAlAMshcha susampUjya pashchAtpIThaM prakalpayet || 32|| athavAShTadalaM kR^itvA pUjAdravyaM samIpataH | upavishya tatastatra upaveshya shivaM prabhum || 33|| AchamanatrayaM kR^itvA prakShAlya cha punaH karau | prANAyAmatrayaM kR^itvA madhye dhyAyechcha tryambakam || 34|| pa~nchavaktraM dashabhujaM shuddhasphaTikasannibham | sarvAbharaNasaMyuktaM vyAghracharmottarIyakam || 35|| tasya sArUpyatAM smR^itvA dahetpApaM naraH sadA | shivaM tataH samutthApya pUjayetparameshvaram || 36|| dehashuddhiM tataH kR^itvA mUlamantraM nyasetkramAt | sarvatra praNavenaiva ShaDa~NganyAsamAcharet || 37|| kR^itvA hR^idi prayogaM cha tataH pUjAM samArabhet | pAdyArghAchamanArthaM cha pAtrANi cha prakalpayet || 38|| sthApayedvividhAnkumbhAnnava dhImAnyathAvidhi | darbhairAchChAdya taireva saMsthApyAbhyukShya vAriNA || 39|| teShu teShu cha sarveShu kShipettoyaM sushItalam | praNavena kShipetteShu dravyANyAlokya buddhimAn || 40|| ushIraM chandanaM chaiva pAdye tu parikalpayet | jAtIka~NkolakarpUravaTamUlatamAlakam || 41|| chUrNayitvA yathAnyAyaM kShipedAchamanIyake | etatsarveShu pAtreShu dApayechchandanAnvitam || 42|| pArshvayordevadevasya nandIshaM tu samarchayet | gandhairdhUpaistathA dIpairvividhaiH pUjayechChivam || 43|| li~NgashuddhiM tataH kR^itvA mudA yukto narastadA | yathochitaM tu mantraughaiH praNavAdirnamo.antakaiH || 44|| kalpayedAsanaM svastipadmAdi praNavena tu | tasmAtpUrvadishaM sAkShAdaNimAmayamakSharam || 45|| laghimA dakShiNaM chaiva mahimA pashchimaM tathA | prAptishchaivottaraM patraM prAkAmyaM pAvakasya cha || 46|| IshitvaM nairR^itaM patraM vashitvaM vAyugochare | sarvaj~natvaM tathaishAnyaM karNikA soma uchyate || 47|| somasyAdhastathA sUryastasyAdhaH pAvakastvayam | dharmAdInapi tasyAdho bhavataH kalpayet kramAt || 48|| avyaktAdi chaturdikShu somasyAnte guNatrayam | sadyojAtaM prapadyAmItyAvAhya parameshvaram || 49|| vAmadevena mantreNa tiShThechchaivAsanopari | sAnnidhyaM rudragAyatryA aghoreNa nirodhayet || 50|| IshAnaH sarvavidyAnAmiti mantreNa pUjayet | pAdyamAchanIyaM cha vidhAyArghyaM pradApayet || 51|| sthApayedvidhinA rudraM gandhachandanavAriNA | pa~nchagavyavidhAnena gR^ihyapAtre.abhimantrya cha |||| 52|| praNavenaiva gavyena snApayetpayasA cha tam | dadhnA cha madhunA chaiva tathA chekShurasena tu || 53|| ghR^itena tu tathA pUjyaM sarvakAmahitAvaham | puNyairdravyairmahAdevaM praNavenAbhiShechayet || 54|| pavitrajalabhANDeShu mantraiH toyaM kShipettataH | shuddhIkR^itya yathAnyAyaM sitavastreNa sAdhakaH || 55|| tAvad dUraM na kartavyaM na yAvachchandanaM kShipet | tandulaiH sundaraistatra pUjayechCha~NkaraM mudA || 56|| kushApAmArgakarpUrajAtichampakapATalaiH | karavIraiH sitaishchaiva mallikAkamalotpalaiH || 57|| apUrvapuShpairvividhaishchandanAdyaistathaiva cha | jalena jaladhArAM cha kalpayetparameshvare || 58|| pAtraishcha vividhairdevaM snApayechcha maheshvaram | mantrapUrvaM prakartavyA pUjA sarvaphalapradA || 59|| mantrAMshcha tubhyaM tAMstAta sarvakAmArthasiddhaye | pravakShyAmi samAsena sAvadhAnatayA shR^iNu || 60|| pavamAnena mantreNa tathA vA~Nmayakena cha | rudreNa nIlarudreNa sushuklena shubhena cha || 61|| hotAreNa tathA shIrShNA shubhenAtharvaNena cha | shAntyA vAtha punaH shAntyA bhAruNDenAruNena cha || 62|| arthAbhIShTena sAmnA cha tathA devavratena cha || 63|| rathantareNa puShpeNa sUktena puruSheNa cha | mR^ityu~njayena mantreNa tathA pa~nchAkShareNa cha || 64|| jaladhArAH sahasreNa shatenaikottareNa vA | kartavyA vedamArgeNa nAmabhirvAtha vA punaH || 65|| tatashchandanapuShpAdi ropaNIyaM shivopari | dApayetpraNavenaiva mukhavAsAdikaM tathA || 66|| tataH sphaTikasa~NkAshaM devaM niShkalamakShayam | kAraNaM sarvalokAnAM sarvalokamayaM param || 67|| brahmendropendraviShNvAdyairapi devairagocharam | vedavidbhirhi vedAnte tvagocharamiti smR^itam || 68|| AdimadhyAntarahitaM bheShajaM sarvarogiNAm | shivatattvamiti khyAtaM shivali~NgaM vyavasthitam || 69|| praNavenaiva mantreNa pUjayelli~NgamUrddhani | dhUpairdIpaishcha naivedyaistAmbUlaiH sundaraistathA || 70|| nIrAjanena ramyeNa yathoktavidhinA tataH | namaskAraiH stavaishchAnyairmantrairnAnAvidhairapi || 71|| arghyaM dattvA tu puShpANi pAdayoH suvikIrya cha | praNipatya cha deveshamAtmanArAdhayechChivam || 72|| haste gR^ihItvA puShpANi samutthAya kR^itA~njaliH | prArthayetpunarIshAnaM mantreNAnena sha~Nkaram || 73|| aj~nAnAdyadi vA j~nAnAjjapapUjAdikaM mayA | kR^itaM tadastu saphalaM kR^ipayA tava sha~Nkara || 74|| paThitvaivaM cha puShpANi shivopari mudA nyaset | tataH svastyayanaM kR^itvA hyAshiSho vividhAstathA || 75|| mArjanaM tu tataH kAryaM shivasyopari vai punaH | namaskAraM tataH kShAntiM punarAgamanAya cha || 76|| aghoramantramuchchArya namaskAraM prakalpayet | prArthayechcha punastatra sarvabhAvasamanvitaH || 77|| shive bhaktiH shive bhaktiH shive bhaktirbhave bhave | anyathA sharaNaM nAsti tvameva sharaNaM mama || 78|| iti samprArthya deveshaM sarvasiddhipradAyakam | pUjayetparayA bhaktyA galanAdairvisheShataH || 79|| namaskAraM tataH kR^itvA parivAragaNaiH saha | praharShamatulaM labdhvA kAryaM kuryAdyathAsukham || 80|| evaM yaH pUjayennityaM shivabhaktiparAyaNaH | tasya vai sakalA siddhirjAyate tu pade pade || 81|| vAgmI sa jAyate tasya mano.abhIShTaphalaM dhruvam | rogaM duHkhaM cha shokaM cha hyudvegaM kR^itrimaM tathA || 82|| kauTilyaM cha garaM chaiva yadyaduHkhamupasthitam | tadduHkhaM nAshayatyeva shivaH shivakaraH paraH || 83|| kalyANaM jAyate tasya shuklapakShe yathA shashI | vardhate sadguNastatra dhruvaM sha~NkarapUjanAt || 84|| iti pUjAvidhiH shambhoH proktaste munisattama | ataH paraM cha shushrUShuH kiM praShTAsi cha nArada || 85|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne shivapUjAvidhivarNanaM nAmaikAdasho.adhyAyaH || 2\.1\.11|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.12\. dvAdasho.adhyAyaH | pUjAvidhivarNane sArAsAravichAravarNanam |} nArada uvAcha | brahmanprajApate tAta dhanyastvaM shivasaktadhIH | etadeva punaH samyagbrUhi me vistarAdvidhe || 1|| brahmovAcha | ekasminsamaye tAta R^iShInAhUya sarvataH | nirjarAMshchAvadaM prItyA suvachaH padmasambhavaH || 2|| yadi nityasukhe shraddhA yadi siddheshcha kAmukAH | AgantavyaM mayA sArdhaM tIraM kShIrapayonidheH || 3|| ityetadvachanaM shrutvA gatAste hi mayA saha | yatrAste bhagavAnviShNuH sarveShAM hitakArakaH || 4|| tatra gatvA jagannAthaM devadevaM janArdanam | upatasthuH surA natvA sukR^itA~njalayo mune || 5|| tAndR^iShTvA cha tadA viShNurbrahmAdyAnamarAnsthitAn | smaran shivapadAmbhojamabravItparamaM vachaH || 6|| viShNuruvAcha | kimarthamAgatA yUyaM brahmAdyAshcha surarShayaH | sarvaM vadata tatprItyA kiM kAryaM vidyate.adhunA || 7|| brahmovAcha | iti pR^iShTAstadA tena viShNunA cha mayA surAH | punaH praNamya taM prItyA kiM kAryaM vidyate.adhunA || vinivedayituM kAryaM hyabruvanvachanaM shubham || 8|| devA UchuH | nityaM sevA tu kasyaiva kAryA duHkhApahAriNI || 9|| ityetadvachanaM shrutvA bhagavAnbhaktavatsalaH | sAmarasya mama prItyA kR^ipayA vAkyamabravIt || 10|| shrIbhagavAnuvAcha | brahman shR^iNu suraiH samyak shrutaM cha bhavatA purA | tathApi kathyate tubhyaM devebhyashcha tathA punaH || 11|| dR^iShTaM cha dR^ishyate.adyaiva kiM punaH pR^ichChyate.adhunA | brahmandevaiH samastaishcha bahudhA kAryatatparaiH || 12|| sevyaH sevyaH sadA devaH sha~NkaraH sarvaduHkhahA | mamApi kathitaM tena brahmaNo.api visheShataH || 13|| prastutaM chaiva dR^iShTaM vaH sarvaM dR^iShTAntamadbhutam | tyAjyaM tadarchanaM naiva kadApi sukhamIpsubhiH || 14|| santyajya devadeveshaM li~NgamUrtiM maheshvaram | tAraputrAstathaivaite naShTAste.api sabAndhavAH || 15|| mayA cha mohitAste vai mAyayA dUrataH kR^itAH | sarve vinaShTAH pradhvastAH shivena rahitA yadA || 16|| tasmAtsadA pUjanIyo li~NgamUrtidharo haraH | sevanIyo visheSheNa shraddhayA devasattama || 17|| sharvali~NgArchanAdeva devA daityAshcha sattamAH | ahaM tvaM cha tathA brahmankathaM tadvismR^itaM tvayA || 18|| talli~NgamarchayennityaM yena kenApi hetunA | tasmAt brahmansuraiH sharvaH sarvakAmaphalepsayA || 19|| sA hAnistanmahAChidraM sAndhatA sA cha mugdhatA | yanmuhUrtaM kShaNaM vApi shivaM naiva samarchayet || 20|| bhavabhaktiparA ye cha bhavapraNatachetasaH | bhavasaMsmaraNA ye cha na te duHkhasya bhAjanAH || 21|| bhavanAni manoj~nAni manoj~nAbharaNAH striyaH | dhanaM cha tuShTiparyantaM putrapautrAdisantatiH || 22|| ArogyaM cha sharIraM cha pratiShThAM chApyalaukikIm | ye vA~nChanti mahAbhAgAH sukhaM vA tridashAlayam || 23|| ante muktiphalaM chaiva bhaktiM vA parameshituH | pUrvapuNyAtirekeNa te.archayanti sadAshivam || 24|| yo.archayechChivali~NgaM vai nityaM bhaktiparAyaNaH | tasya vai saphalA siddhirna sa pApaiH prayujyate || 25|| brahmovAcha | ityuktAshcha tadA devAH praNipatya hariM svayam | li~NgAni prArthayAmAsuH sarvakAmAptaye nR^iNAm || 26|| tachChrutvA cha tadA viShNurvishvakarmANamabravIt | ahaM cha munishArdUla jIvoddhAraparAyaNaH || 27|| vishvakarmanyathA shambhoH kalpayitvA shubhAni cha | li~NgAni sarvadevebhyo deyAni vachanAnmama || 28|| brahmovAcha | li~NgAni kalpayitvaivamadhikArAnurUpataH | vishvakarmA dadau tebhyo niyogAnmama vA hareH || 29|| tadeva kathayAmyadya shrUyatAmR^iShisattama | padmarAgamayaM shakro haimaM vishravasaH sutaH || 30|| pItaM maNimayaM dharmo varuNaH shyAmalaM shivam | indranIlamayaM viShNurbrahmA hemamayaM tathA || 31|| vishvedevAstathA raupyaM vasavashcha tathaiva cha | ArakUTamayaM vApi pArthivaM hyashvinau mune || 32|| lakShmIshcha sphATikaM devI hyAdityAstAmranirmitam | mauktikaM somarAjo vai vajrali~NgaM vibhAvasuH || 33|| mR^iNmayaM chaiva viprendrA viprapatnyastathaiva cha | chAndanaM cha mayo nAgAH pravAlamayamAdarAt || 34|| navanItamayaM devI yogI bhasmamayaM tathA | yakShA dadhimayaM li~NgaM ChAyA piShTamayaM tathA || 35|| shivali~NgaM cha brahmANI ratnaM pUjayati dhruvam | pAradaM pArthivaM bANaH samarchati pare.api vA || 36|| evaMvidhAni li~NgAni dattAni vishvakarmaNA | te pUjayanti sarve vai devA R^iShigaNAstathA || 37|| viShNurdattvA cha li~NgAni devebhyo hitakAmyayA | pUjAvidhiM samAchaShTa brahmaNe me pinAkinaH || 38|| tachChrutvA vachanaM tasya brahmAhaM devasattamaiH | AgachChaM cha svakaM dhAma harShanirbharamAnasaH || 39|| tatrAgatya R^iShInsarvAndevAMshchAhaM tathA mune | shivapUjAvidhiM samyagabruvaM sakaleShTadam || 40|| brahmovAcha | shrUyatAmR^iShayaH sarve sAmarAH prematatparAH | shivapUjAvidhiM prItyA kathaye bhuktimuktidam || 41|| mAnuShaM janma samprApya durlabhaM sarvajantuShu | tatrApi satkule devA duShprApyaM cha munIshvarAH || 42|| avya~NgaM chaiva vipreShu sAchAreShu sapuNyataH | shivasantoShahetoshcha karma svoktaM samAcharet || 43|| yadyajjAtisamuddiShTaM tattatkarma na la~Nghayet | yAvaddAnasya sampattistAvatkarma samAvahet || 44|| karmayaj~nasahasrebhyastapoyaj~no vishiShyate | tapoyaj~nasahasrebhyo japayaj~no vishiShyate || 45|| dhyAnayaj~nAtparaM nAsti dhyAnaM j~nAnasya sAdhanam | yataH samarasaM sveShTaM yogI dhyAnena pashyati || 46|| dhyAnayaj~naratasyAsya sadA sannihitaH shivaH | nAsti vij~nAninAM ki~nchitprAyashchittAdishodhanam || 47|| vishuddhA vidyayA ye cha brahmanbrahmavido janAH | nAsti kriyA cha teShAM vai sukhaM duHkhaM vichArataH || 48|| dharmAdharmau japo homo dhyAnaM dhyAnavidhistathA | sarvadA nirvikArAste vidyayA cha tayAmarAH || 49|| parAnandakaraM li~NgaM vishuddhaM shivamakSharam | niShkalaM sarvagaM j~neyaM yoginAM hR^idi saMsthitam || 50|| li~NgaM tu dvividhaM proktaM bAhyamAbhyantaraM dvijAH | bAhyaM sthUlaM samuddiShTaM sUkShmamAbhyantaraM matam || 51|| karmayaj~naratA ye cha sthUlali~NgArchane ratAH | asatAM bhAvanArthAya sUkShmeNa sthUlavigrahAH || 52|| AdhyAtmikaM tu yalli~NgaM pratyakShaM yasya no bhavet | sa talli~Nge tathA sthUle kalpayechcha na chAnyathA || 53|| j~nAninAM sUkShmamamalaM bhAvAtpratyakShamavyayam | yathA sthUlamayuktAnAmutkR^iShTAdau prakalpitam || 54|| aho vichArato nAsti hyanyattatvArthavAdinaH | niShkalaM sakalaM chitte sarvaM shivamayaM jagat || 55|| evaM j~nAnavimuktAnAM nAsti doShavikalpanA | vidhishchaiva tathA nAsti vihitAvihite tathA || 56|| yathA jaleShu kamalaM salilairnAvalipyate | tathA j~nAnI gR^ihe tiShThankarmaNA nAvabadhyate || 57|| iti j~nAnaM samutpannaM yAvannaiva narasya vai | tAvachcha karmaNA devaM shivamArAdhayennaraH || 58|| pratyayArthaM cha jagatAmekastho.api divAkaraH | eko.api bahudhA dR^iShTo jalAdhArAdivastuShu || 59|| dR^ishyate shrUyate loke yadyatsadasadAtmakam | tattatsarvaM surA vitta paraM brahma shivAtmakam || 60|| bhedo jalAnAM loke.asminpratibhAve.avichArataH | evamAhustathA chAnye sarve vedArthatattvagAH || 61|| hR^idi saMsAriNaH sAkShAtsakalaH parameshvaraH | iti vij~nAnayuktasya kiM tasya pratimAdibhiH || 62|| iti vij~nAnahInasya pratimAkalpanA shubhA | padamuchchaiH samAroDhuM puMso hyAlambanaM smR^itam || 63|| AlambanaM vinA tasya padamuchchaiH suduShkaram | nirguNaprAptaye nR^INAM pratimAlambanaM smR^itam || 64|| saguNAnnirguNaprAptirbhavatIti sunishchitam | evaM cha sarvadevAnAM pratimA pratyayAvahA || 65|| devashchAyaM mahIyAnvai tasyArthe pUjanaM tvidam | gandhachandanapuShpAdi kimarthaM pratimAM vinA || 66|| tAvachcha pratimA pUjyA yAvadvij~nAnasambhavaH | j~nAnAbhAve na pUjyeta patanaM tasya nishchitam || 67|| etasmAtkAraNAdviprAH shrUyatAM paramArthataH | svajAtyuktaM tu yatkarma kartavyaM tatprayatnataH || 68|| yatra yatra yathA bhaktiH kartavyaM pUjanAdikam | vinA pUjanadAnAdi pAtakaM na cha dUrataH || 69|| yAvachcha pAtakaM dehe tAvatsiddhirna jAyate | gate cha pAtake tasya sarvaM cha saphalaM bhavet || 70|| tathA cha maline vastre ra~NgaH shubhataro na hi | kShAlane hi kR^ite shuddhe sarvo ra~NgaH prasajjate || 71|| tathA cha nirmale dehe devAnAM samyagarchayA | j~nAnara~NgaH prajAyeta tadA vij~nAnasambhavaH || 72|| vij~nAnasya cha sanmUlaM bhaktiravyabhichAriNI | j~nAnasyApi cha sanmUlaM bhaktirevA.abhidhIyate || 73|| bhaktermUlaM tu satkarma sveShTadevAdipUjanam | tanmUlaM sadguruH proktastanmUlaM sa~NgatiH satAm || 74|| sa~NgatyA gururApyeta gurormantrAdipUjanam | pUjanAjjAyate bhaktirbhaktyA j~nAnaM prajAyate || 74|| vij~nAnaM jAyate j~nAnAtparabrahmaprakAshakam | vij~nAnaM cha yadA jAtaM tadA bhedo nivartate || 76|| bhede nivR^itte sakale dvandvaduHkhavihInatA | dvandvaduHkhavihInastu shivarUpo bhavatyasau || 77|| dvandvAprAptau na jAyetAM sukhaduHkhe vijAnataH | vihitAvihite tasya na syAtAM cha surarShayaH || 78|| IdR^isho viralo loke gR^ihAshramavivarjitaH | yadi loke bhavatyasmindarshanAtpApahArakaH || 79|| tIrthAni shlAghayantIha tAdR^ishaM j~nAnavittamam | devAshcha munayaH sarve parabrahmAtmakaM shivam || 80|| tAdR^ishAni na tIrthAni na devA mR^ichChilAmayAH | te punantyurukAlena vij~nAnI darshanAdapi || 81|| yAvadgR^ihAshrame tiShThettAvadAkArapUjanam | kuryAchChreShThasya suprItyA sureShu khalu pa~nchasu || 82|| athavA cha shivaH pUjyo mUlamekaM vishiShyate | mUle sikte tathA shAkhAH tR^iptAH satyakhilAH surAH || 83|| shAkhAsu cha sutR^iptAsu mUlaM tR^iptaM na karhichit | evaM sarveShu tR^ipteShu sureShu munisattamAH || 84|| sarvathA shivatR^iptirno vij~neyA sUkShmabuddhibhiH | shive cha pUjite devAH pUjitAH sarva eva hi || 85|| tasmAchcha pUjayeddevaM sha~NkaraM lokasha~Nkaram | sarvakAmaphalAvAptyai sarvabhUtahite rataH || 86|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudra saMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne pUjAvidhivarNane sArAsAravichAravarNanaM nAma dvAdasho.adhyAyaH || 2\.1\.12|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.13\. trayodasho.adhyAyaH | shivapUjanavarNanam |} brahmovAcha | ataH paraM pravakShyAmi pUjAvidhimanuttamam | shrUyatAmR^iShayo devAHsarvakAmasukhAvaham || 1|| brAhme muhUrte chotthAya saMsmaretsAmbakaM shivam | kuryAttatprArthanAM bhaktyA sA~njalirnatamastakaH || 2|| uttiShThottiShTha devesha uttiShTha hR^idayeshaya | uttiShTha tvamumAsvAminbrahmANDe ma~NgalaM kuru || 3|| jAnAmi dharmaM na cha me pravR^itti\- rjAnAmyadharmaM na cha me nivR^ittiH | tvayA mahAdeva hR^idi sthitena yathA niyukto.asmi tathA karomi || 4|| ityuktvA vachanaM bhaktyA smR^itvA cha gurupAdake | bahirgachCheddakShiNAshAM tyAgArthaM malamUtrayoH || 5|| dehashuddhiM tataH kR^itvA sa mR^ijjalavishodhanaiH | hastau pAdau cha prakShAlya dantadhAvanamAcharet || 6|| divAnAthe tvanudite kR^itvA vai dantadhAvanam | mukhaM ShoDashavAraM tu prakShAlyA~njalibhistathA || 7|| ShaShThyAdyAmAshcha tithayo navamyarkadine tathA | varjyAH surarShayo yatnAdbhaktena radadhAvane || 8|| yathAvakAshaM susnAyAnnadyAdiShvathavA gR^ihe | deshakAlAviruddhaM cha snAnaM kAryaM nareNa cha || 9|| raverdine tathA shrAddhe sa~NkrAntau grahaNe tathA | mahAdAne tathA tIrthe hyupavAsadine tathA || 10|| ashauche.apyathavA prApte na snAyAduShNavAriNA | yathA sAbhimukhaM snAyAttIrthAdau bhaktimAnnaraH || 11|| tailAbhya~NgaM cha kurvIta vArAndR^iShTvA krameNa cha | nityamabhya~Ngake chaiva vAsitaM vA na dUShitam || 12|| shrAddhe cha grahaNe chaivopavAse pratipaddine | athavA sArShapaM tailaM na duShyed grahaNaM vinA || 13|| deshaM kAlaM vichAryyaivaM snAnaM kuryAdyathAvidhi | uttarAbhimukhashchaiva prA~Nmukho.apyathavA punaH || 14|| uchChiShTenaiva vastreNa na snAyAtsa kadAchana | shuddhavastreNa sa snAyAttaddevasmR^itipUrvakam || 15|| paradhAryyaM cha nochChiShTaM rAtrau cha vidhR^itaM cha yat | tena snAnaM tathA kAryaM kShAlitaM cha parityajet || 16|| tarpaNaM cha tataH kAryaM devarShipitR^itR^iptidam | dhautavastraM tato dhAryaM punarAchamanaM charet || 17|| shuchau deshe tato gatvA gomayAdyapamArjite | AsanaM cha shubhaM tatra rachanIyaM dvijottamAH || 18|| shuddhakAShThasamutpannaM pUrNaM staritameva vA | chitrAsanaM tathA kuryAtsarvakAmaphalapradam || 19|| yathAyogyaM punargrAhyaM mR^igacharmAdikaM cha yat | tatropavishya kurvIta tripuNDraM bhasmanA sudhIH || 20|| japastapastathA dAnaM tripuNDrAtsaphalaM bhavet | abhAve bhasmanastatra jalasyAdi prakIrtitam || 21|| evaM kR^itvA tripuNDraM cha rudrAkShAndhArayennaraH | sampAdya cha svakaM karma punarArAdhayechChivam || 22|| punarAchamanaM kR^itvA trivAraM mantrapUrvakam | ekaM vAtha prakuryAchcha ga~NgAbinduriti bruvan || 23|| annodakaM tathA tatra shivapUjArthamAharet | anyadvastu cha yatki~nchidyathAshakti samIpagam || 24|| kR^itvA stheyaM cha tatraiva dhairyamAsthAya vai punaH | arghapAtraM tathA chaikaM jalagandhAkShatairyutam || 25|| dakShiNAMse tathA sthApyamupachArasya klR^iptaye | guroshcha smaraNaM kR^itvA tadanuj~nAmavApya cha || 26|| sa~NkalpaM vidhivatkR^itvA kAmanAM cha niyujya vai | pUjayetparayA bhaktyA shivaM saparivArakam || 27|| mudrAmekAM pradarshyaiva pUjayedvighnahArakam | sindurAdipadArthaishcha siddhibuddhisamanvitam || 28|| lakShalAbhayutaM tatra pUjayitvA nametpunaH | chaturthyantairnAmapadairnamo.antaiH praNavAdibhiH || 29|| kShamApyainaM tadA devaM bhrAtrA chaiva samanvitam | pUjayetparayA bhaktyA namaskuryAtpunaH punaH || 30|| dvArapAlaM sadA dvAri tiShThantaM cha mahodaram | pUjayitvA tataH pashchAtpUjayedgirijAM satIm || 31|| chandanaiH ku~Nkumaishchaiva dhUpairdIpairanekashaH | naivedyairvividhaishchaiva pUjayitvA tataH shivam || 32|| namaskR^itya punastatra gachChechcha shivasannidhau | yadi gehe pArthivIM vA haimIM vA rAjatIM tathA || 33|| dhAtujanyAM tathaivAnyAM pAradAM vA prakalpayet | namaskR^itya punastAM cha pUjayedbhaktitatparaH || 34|| tasyAM tu pUjitAyAM vai sarve syuH pUjitAstathA | sthApayechcha mR^idA li~NgaM vidhAya vidhipUrvakam || 35|| kartavyaM sarvathA tatra niyamAH svagR^ihe sthitaiH | prANapratiShThAM kurvIta bhUtashuddhiM vidhAya cha || 36|| dikpAlAnpUjayettatra sthApayitvA shivAlaye | gR^ihe shivaH sadA pUjyo mUlamantrAbhiyogataH || 37|| tatra tu dvArapAlAnAM niyamo nAsti sarvathA | gR^ihe li~NgaM cha yatpUjyaM tasminsarvaM pratiShThitam || 38|| pUjAkAle cha sA~NgaM vai parivAreNa saMyutam | AvAhya pUjayeddevaM niyamo.atra na vidyate || 39|| shivasya sannidhiM kR^itvA svAsanaM parikalpayet | uda~NmukhastadA sthitvA punarAchamanaM charet || 40|| prakShAlya hastau pashchAdvai prANAyAmaM prakalpayet | mUlamantreNa tatraiva dashAvartaM nayennaraH || 41|| pa~nchamudrAH prakartavyAH pUjAvashyaM kare sthitA | etA mudrAH pradarshyaiva charetpUjAvidhiM naraH || 42|| dIpaM kR^itvA tadA tatra namaskAraM guroratha | badhvA padmAsanaM tatra bhadrAsanamathApi vA || 43|| uttAnAsanakaM kR^itvA parya~NkAsanakaM tathA | yathAsukhaM tathA sthitvA prayogaM punareva cha || 44|| kR^itvA pUjAM purA jAtAM vaTTakenaiva tArayet | yadi vA svayameveha gR^ihe na niyamo.asti cha || 45|| pashchAchchaivArghapAtreNa kShAlayelli~Ngamuttamam | ananyamAnaso bhUtvA pUjAdravyaM nidhAya cha || 46|| pashchAchchAvAhayeddevaM mantreNAnena vai naraH | kailAsashikharasthaM cha pArvatIpatimuttamam || 47|| yathoktarUpiNaM shambhuM nirguNaM guNarUpiNam | pa~nchavaktraM dashabhujaM trinetraM vR^iShabhadhvajam || 48|| karpUragauraM divyA~NgaM chandramauliM kapardinam | vyAghracharmottarIyaM cha gajacharmAmbaraM shubham || 49|| vAsukyAdiparItA~NgaM pinAkAdyAyudhAnvitam | siddhayo.aShTau cha yasyAgre nR^ityantIha nirantaram || 50|| jayajayeti shabdaishcha sevitaM bhaktapu~njakaiH | tejasA duHsahenaiva durlakShyaM devasevitam || 51|| sharaNyaM sarvasattvAnAM prasannamukhapa~Nkajam | vedaiH shAstrairyathAgItaM viShNubrahmanutaM sadA || 52|| bhaktavatsalamAnandaM shivamAvAhayAmyaham | evaM dhyAtvA shivaM sAmbamAsanaM parikalpayet || 53|| chaturthyantapadenaiva sarvaM kuryAdyathAkramam | tataH pAdyaM pradadyAdvai tato.arghyaM sha~NkarAya cha || 54|| tatashchAchamanaM kR^itvA shambhave paramAtmane | pashchAchcha pa~nchabhirdravyaiH snApayechCha~NkaraM mudA || 55|| vedamantrairyathAyogyaM nAmabhirvA samantrakaiH | chaturthyantapadairbhaktyA dravyANyevArpayettadA || 56|| tathAbhilaShitaM dravyamarpayechCha~Nkaropari | tatashcha vAruNaM snAnaM karaNIyaM shivAya vai || 57|| sugandhaM chandanaM dadyAdanyalepAni yatnataH | sasugandhajalenaiva jaladhArAM prakalpayet || 58|| vedamantraiH ShaDa~NgairvA nAmabhI rudrasa~NkhyayA | yathAvakAshaM tAM datvA vastreNa mArjayettataH || 59|| pashchAdAchamanaM dadyAttato vastraM samarpayeta | tilAshchaiva yavA vApi godhUmA mudgamAShakAH || 60|| arpaNIyAH shivAyaivaM mantrairnAnAvidhairapi | tataH puShpANi deyAni pa~nchAsyAya mahAtmane || 61|| prativaktraM yathAdhyAnaM yathAyogyAbhilAShataH | kamalaiH shatapatraishcha sha~NkhapuShpaiH paraistathA || 62|| kushapuShpaishcha dhattUrairmandArairdroNasambhavaiH | tathA cha tulasIpatrairbilvapatrairvisheShataH || 63|| pUjayetparayA bhaktyA sha~NkaraM bhaktavatsalam | sarvAbhAve bilvapatramarpaNIyaM shivAya vai || 64|| bilvapatrArpaNenaiva sarvapUjA prasidhyati | tataH sugandhachUrNaM vai vAsitaM tailamuttamam || 65|| arpaNIyaM cha vividhaM shivAya parayA mudA | tato dhUpaH prakartavyo guggulAgurubhirmudA || 66|| dIpo deyastatastasmai sha~NkarAya ghR^itAplutaH | arghaM dadyAtpunastasmai mantreNAnena bhaktitaH || 67|| kArayedbhAvato bhaktyA vastreNa mukhamArjanam | rUpaM dehi yasho dehi bhogaM dehi cha sha~Nkara || 68|| bhuktimuktiphalaM dehi gR^ihItvArghaM namo.astu te | tato deyaM shivAyaiva naivedyaM vividhaM shubham || 69|| tata AchamanaM prItyA kArayedvAvilambataH | tataH shivAya tAmbUlaM sA~NgopA~NgaM vidhAya cha || 70|| kuryAdArArtikaM pa~nchavartikAmanusa~NkhyayA | pAdayoshcha chaturvAraM dviHkR^itvo nAbhimaNDale || 71|| ekakR^itvo mukhe saptakR^itvaH sarvA~Nga eva hi | tato dhyAnaM yathoktaM vai kR^itvA mantramudIrayet || 72|| yathAsa~NkhyaM yathAj~nAnaM kuryAnmantravidhiM naraH | gurUpadiShTamArgeNa kR^itvA mantrajapaM sudhIH || 73|| gurUpadiShTamArgeNa kR^itvA mantramudIrayet | yathAsa~NkhyaM yathAj~nAnaM kuryAnmantravidhiM naraH || 74|| stotrairnAnAvidhaiH prItyA stuvIta vR^iShabhadhvajam | tataH pradakShiNAM kuryAchChivasya cha shanaiH shanaiH || 75|| namaskArAMstataH kuryAtsAShTA~NgaM vidhivatpumAn | tataH puShpA~njalirdeyo mantreNAnena bhaktitaH || 76|| sha~NkarAya pareshAya shivasantoShahetave | aj~nAnAdyadi vA j~nAnAdyadyatpUjAdikaM mayA || 77|| kR^itaM tadastu saphalaM kR^ipayA tava sha~Nkara | tAvakastvadgataprANastvachchitto.ahaM sadA mR^iDa || 78|| iti vij~nAya gaurIsha bhUtanAtha prasIda me | bhUmau skhalitapAdAnAM bhUmirevAvalambanam || 79|| tvayi jAtAparAdhAnAM tvameva sharaNaM prabho | ityAdi bahuvij~naptiM kR^itvA samyagvidhAnataH || 80|| puShpA~njaliM samarpyaiva punaH kuryAnnatiM muhuH | svasthAnaM gachCha devesha parivArayutaH prabho || 81|| pUjAkAle punarnAtha tvayAgantavyamAdarAt | iti samprArthya bahushaH sha~NkaraM bhaktavatsalam || 82|| visarjayetsvahR^idaye tadapo mUrdhni vinyaset | iti proktamasheSheNa munayaH shivapUjanam | bhuktimuktipradaM chaiva kimanyachChrotumarhatha || 83|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne shivapUjanavarNanaM nAma trayodasho.adhyAyaH || 2\.1\.13|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH \section{2\.1\.14\. chaturdasho.adhyAyaH | shivapUjAvidhAnavarNanam |} R^iShaya UchuH | vyAsashiShya mahAbhAga kathaya tvaM pramANataH | kaiH puShpaiH pUjitaH shambhuH kiM kiM yachChati vai phalam || 1|| sUta uvAcha | shaunakAdyAshcha R^iShayaH shR^iNutAdarato.akhilam || kathayAmyadya suprItyA puShpArpaNavinirNayam | 2|| eSha eva vidhiH pR^iShTo nAradena maharShiNA | provAcha paramaprItyA puShpArpaNavinirNayam || 3|| brahmovAcha | kamalairbilvapatraishcha shatapatraistathA punaH | sha~NkhapuShpaistathA devaM lakShmIkAmo.archayechChivam || 4|| etaishcha lakShasa~NkhyAkaiH pUjitashchedbhavechChivaH | pApahAnistathA vipra lakShmIH syAnnAtra saMshayaH || 5|| viMshatiH kamalAnAM tu prasthamekamudAhR^itam | bilvo dalasahasreNa prasthArdhaM paribhAShitam || 6|| shatapatrasahasreNa prasthArdhaM paribhAShitam | palaiH ShoDashabhiH prasthaH palaM Ta~NkadashasmR^itaH || 7|| anenaiva tu mAnena tulAmAropayedyadA | sarvAnkAmAnavApnoti niShkAmashchechChivo bhavet || 8|| rAjyasya kAmuko yo vai pArthivAnAM cha pUjayA | toShayechCha~NkaraM devaM dashakoTyA munIshvarAH || 9|| li~NgaM shivaM tathA puShpamakhaNDaM taNDulaM tathA | charchitaM chandanenaiva jaladhArAM tathA punaH || 10|| pratirUpaM tathA mantraM bilvIdalamanuttamam | athavA shatapatraM cha kamalaM vA tathA punaH || 11|| sha~NkhapuShpaistathA proktaM visheSheNa purAtanaiH | sarvakAmaphalaM divyaM paratrehApi sarvathA || 12|| dhUpaM dIpaM cha naivedyamarghaM chArArtikaM tathA | pradakShiNAM namaskAraM kShamApanavisarjane || 13|| kR^itvA sA~NgaM tathA bhojyaM kR^itaM yena bhavediha | tasya vai sarvathA rAjyaM sha~NkaraH pradadAti cha || 14|| pradhAnyakAmuko yo vai tadardhenArchayetpumAn | kArAgR^ihagato yo vai lakShenaivArchayeddharam || 15|| rogagrasto yadA syAdvai tadardhenArchayechChivam | kanyAkAmo bhavedyo vai tadardhena shivaM punaH || 16|| vidyAkAmastathA yaH syAttadardhenArchayechChivam | vANIkAmo bhavedyo vai ghR^itenaivArchayechChivam || 17|| uchchATanArthaM shatrUNAM tanmitenaiva pUjanam | mAraNe vai tu lakSheNa mohane tu tadardhataH || 18|| sAmantAnAM jaye chaiva koTipUjA prashasyate | rAj~nAmayutasa~NkhyaM cha vashIkaraNakarmaNi || 19|| yashase cha tathA sa~NkhyA vAhanAdyaiH sahasrikA | muktikAmo.archayechChambhuM pa~nchakoTyA subhaktitaH || 20|| j~nAnArthI pUjayetkoTyA sha~NkaraM loka sha~Nkaram | shivadarshanakAmo vai tadardhena prapUjayet || 21|| tathA mR^ityu~njayo jApyaH kAmanAphalarUpataH | pa~nchalakShA japA yarhi pratyakShaM tu bhavechChivaH || 22|| lakSheNa bhajate kashchid dvitIye jAtisambhavaH | tR^itIye kAmanAlAbhashchaturthe taM prapashyati || 23|| pa~nchamaM cha yadA lakShaM phalaM yachChatyasaMshayam | anenaiva tu mantreNa dashalakShe phalaM bhavet || 24|| muktikAmo bhavedyo vai darbhaishcha pUjanaM charet | lakShasa~NkhyA tu sarvatra j~nAtavyA R^iShisattama || 25|| AyuHkAmo bhavedyo vai dUrvAbhiH pUjanaM charet | putrakAmo bhavedyo vai dhattUrakusumaishcharet || 26|| raktadaNDashcha dhattUraH pUjane shubhadaH smR^itaH | agastyakusumaishchaiva pUjakasya mahadyashaH || 27|| bhuktimuktiphalaM tasya tulasyA pUjayedyadi | arkapuShpaiH pratApashcha kubjakahlArakaistathA || 28|| japAkusumapUjA tu shatrUNAM mR^ityudA smR^itA | rogochchATanakAnIha karavIrANi vai kramAt || 29|| bandhukairbhUShaNAvAptirjAtyA vAhAnna saMshayaH | atasIpuShpakairdevaM viShNuvallabhatAmiyAt |||| 30|| shamIpatraistathA muktiH prApyate puruSheNa cha | mallikAkusumairdattaiH striyaM shubhatarAM shivaH || 31|| yUthikAkusumaiH shastairgR^ihaM naiva vimuchyate | karNikAraistathA vastrasampattirjAyate nR^iNAm || 32|| nirguNDIkusumairloke mano nirmalatAM vrajet | vilvapatraistathA lakShaiH sarvAnkAmAnavApnuyAt || 33|| shR^i~NgArahArapuShpaistu vardhate sukhasampadA | R^itujAtAni puShpANi muktidAni na saMshayaH || 34|| rAjikAkusumAnIha shatrUNAM mR^ityudAni cha | eShAM lakShaM shive dadyAddadyAchcha vipulaM phalam || 35|| vidyate kusumaM tanna yannaiva shivavallabham | champakaM ketakaM hitvA tvanyatsarvaM samarpayet || 36|| ataH paraM cha dhAnyAnAM pUjane sha~Nkarasya cha | pramANaM cha phalaM sarvaM prItyA shR^iNu cha sattama || 37|| tandulAropaNe nR^iNAM lakShmI vR^iddhiH prajAyate | akhaNDitavidhau vipra samyagbhaktyA shivopari || 38|| ShaTkenaiva tu prasthAnAM tadardhena tathA punaH | paladvayaM tathA lakShamAnena samudAhR^itam || 39|| pUjAM rudrapradhAnena kR^itvA vastraM susundaram | shivopari nyasettatra tandulArpaNamuttamam || 40|| upari shrIphalaM tvekaM gandhapuShpAdibhistathA | ropayitvA cha dhUpAdi kR^itvA pUjAphalaM bhavet |||| 41|| prajApatyadvayaM raupyamAShasa~NkhyA cha dakShiNA | deyA tadupadeShTre hi shaktyA vA dakShiNA matA || 42|| Adityasa~NkhyayA tatra brAhmaNAnbhojayettataH | lakShapUjA tathA jAtA sA~Nga~ncha mantrapUrvakam || 43|| shatamaShTottaraM tatra mantre vidhirudAhR^itaH | tilAnAM cha palaM lakShaM mahApAtakanAshanam || 44|| ekAdashapalaireva lakShamAnamudAhR^itam | pUrvavatpUjanaM tatra kartavyaM hitakAmyayA || 45|| bhojyA vai brAhmaNAstasmAdatra kAryA nareNa hi | mahApAtakajaM duHkhaM tatkShaNAnnashyati dhruvam || 46|| yavapUjA tathA proktA lakSheNa paramA shive | prasthAnAmaShTakaM chaiva tathA prasthArdhakaM punaH || 47|| paladvayayutaM tatra mAnametatpurAtanam | yavapUjA cha munibhiH svargasaukhyavivardhinI || 48|| prAjApatyaM brAhmaNAnAM kartavyaM cha phalepsubhiH | godhUmAnnaistathA pUjA prashastA sha~Nkarasya vai || 49|| santatirvardhate tasya yadi lakShAvadhiH kR^itA | droNArdhena bhavellakShaM vidhAnaM vidhipUrvakam || 50|| mudgAnAM pUjane devaH shivo yachChati vai sukham | prasthAnAM saptakenaiva prasthArdhenAthavA punaH || 51|| paladvayayutenaiva lakShamuktaM purAtanaiH | brAhmaNAshcha tathA bhojyA rudrasa~NkhyApramANataH || 52|| priya~NgupUjanAdeva dharmAdhyakShe parAtmani | dharmArthakAmA vardhante pUjA sarvasukhAvahA || 53|| prasthaikena cha tasyoktaM lakShamekaM purAtanaiH | brahmabhojaM tathA proktamarkasa~NkhyApramANataH || 54|| rAjikApUjanaM shambhoH shatrormR^ityukaraM smR^itam | sarShapAnAM tathA lakShaM palairviMshatisa~NkhyayA || 55|| teShAM cha pUjanAdeva shatrormR^ityurudAhR^itaH | ADhakInAM dalaishchaiva shobhayitvArchayechChivam || 56|| vR^itA gaushcha pradAtavyA balIvardastathaiva cha | marIchisambhavA pUjA shatrornAshakarI smR^itA || 57|| ADhakInAM dalaishchaiva ra~njayitvArchayechChivam | nAnAsukhakarI hyeShA pUjA sarvaphalapradA || 58|| dhAnyamAnamiti proktaM mayA te munisattama | lakShamAnaM tu puShpANAM shR^iNu prItyA munIshvara || 59|| prasthAnAM cha tathA chaikaM sha~NkhapuShpasamudbhavam | proktaM vyAsena lakShaM hi sUkShmamAnapradarshinA || 60|| prasthairekAdashairjAtilakShamAnaM prakIrtitam | yUthikAyAstathA mAnaM rAjikAyAstadardhakam || 61|| prasthairviMshatikaishchaiva mallikAmAnamuttamam | tilapuShpaistathA mAnaM prasthAnnyUnaM tathaiva cha || 62|| tatashcha triguNaM mAnaM karavIrabhave smR^itam | nirguNDIkusume mAnaM tathaiva kathitaM budhaiH || 63|| karNikAre tathA mAnaM shirIShakusume punaH | bandhujIve tathA mAnaM prasthAnaM dashakena cha || 64|| ityAdyairvividhairmAnaM dR^iShTvA kuryAchChivArchanam | sarvakAmasamR^iddhyarthaM muktyarthaM kAmanojjhitaH || 65|| ataH paraM pravakShyAmi dhArApUjAphalaM mahat | yasya shravaNamAtreNa kalyANaM jAyate nR^iNAm || 66|| vidhAnapUrvakaM pUjAM kR^itvA bhaktyA shivasya vai | pashchAchcha jaladhArA hi kartavyA bhaktitatparaiH || 67|| jvarapralApashAntyarthaM jaladhArA shubhAvahA | shatarudriyamantreNa rudrasyaikAdashena tu || 68|| rudrajApyena vA tatra sUktena pauruSheNa vA | ShaDa~NgenAtha vA tatra mahAmR^ityu~njayena cha || 69|| gAyatryA vA namo.antaishcha nAmabhiH praNavAdibhiH | mantrairvAthAgamoktaishcha jaladhArAdikaM tathA || 70|| sukhasantAnavR^iddhyarthaM dhArApUjanamuttamam | nAnAdravyaiH shubhairdivyaiH prItyA sadbhasmadhAriNA || 71|| ghR^itadhArA shive kAryA yAvanmantrasahasrakam | tadA vaMshasya vistAro jAyate nAtra saMshayaH || 72|| evamayutamantreNa kAryaM vai shivapUjanam | prameharogashAntyarthaM prApnuyAchcha manepsitam | ShaNDhatvaM yadAdAtastadA ghR^itasupUjanam | brahmabhojyaM tathA proktaM prAjApatyaM munIshvaraiH || 73|| kevalaM dugdhadhArA cha tadA kAryA visheShataH | sharkarAmishritA tatra yadA buddhijaDo bhavet || 74|| tasyA sa~njAyate jIvasadR^ishI buddhiruttamA | yAvanmantrAyutaM na syAttAvaddhArAprapUjanam || 75|| yadA chochchATanaM dehe jAyate kAraNaM vinA | yatra kutrApi vA prema duHkhaM cha parivardhitam || 76|| svagR^ihe kalaho nityaM yadA chaiva prajAyate | taddhArAyAM kR^itAyAM vai sarvaM duHkhaM vilIyate || 77|| shatrUNAM tApanArthaM vai tailadhArA shivopari | kartavyA suprayatnena kAryasiddhirdhruvaM bhavet || 78|| vAsitenaiva tailena bhogavR^iddhiH prajAyate | sArShapeNaiva tailena shatrunAsho bhaved dhruvam || 79|| madhunA yakSharAjo vai gachChechcha shivapUjanAt | dhArA chekShurasasyApi sarvAnandakarI shive || 80|| dhArA ga~NgAjalasyaiva bhuktimuktiphalapradA | etAH sarvAshcha yAH proktA mR^itya~njayasamudbhavAH || 81|| tatrAyutapramANaM hi kartavyaM tadvidhAnataH | kartavyaM brAhmaNAnAM cha bhojyaM vai rudrasa~NkhyayA || 82|| etatte sarvamAkhyAtaM yatpR^iShTo.ahaM munIshvara | etadvai saphalaM loke sarvakAmahitAvaham || 83|| skandomAsahitaM shambhuM sampUjya vidhinA saha | yatphalaM labhate bhaktyA tadvadAmi yathAshrutam || 84|| atra bhuktvAkhilaM saukhyaM putrapautrAdibhiH shubham | tato yAti maheshasya lokaM sarvasukhAvaham || 85|| sUryakoTipratIkAshairvimAnaiH sarvakAmagaiH | rudrakanyAsamAkIrNairgeyavAdyasamanvitaiH || 86|| krIDate shivabhUtashcha yAvadAbhUtasamplavam | tato mokShamavApnoti vij~nAnaM prApya chAvyayam || 87|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne shivapUjAvidhAnavarNanaM nAma chaturdasho.adhyAyaH || 2\.1\.14|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.15\. pa~nchadasho.adhyAyaH | rudrAvatArAvirbhAvavarNanam |} nArada uvAcha | vidhe vidhe mahAbhAga dhanyastvaM surasattama | shrAvitAdyAdbhutA shaivakathA paramapAvanI || 1|| tatrAdbhutA mahAdivyA li~NgotpattiH shrutA shubhA | shrutvA yasyAH prabhAvaM cha duHkhanAsho bhavediha || 2|| anantaraM cha yajjAtaM mAhAtmyaM charitaM tathA | sR^iShTeshchaiva prakAraM cha kathaya tvaM visheShataH || 3|| brahmovAcha | samyak pR^iShTaM cha bhavatA yajjAtaM tadanantaram | kathayiShyAmi sa~NkShepAdyathA pUrvaM shrutaM mayA || 4|| antarhite tadA deve shivarUpe sanAtane | ahaM viShNushcha viprendra adhikaM sukhamAptavAn || 5|| mayA cha viShNunA rUpaM haMsavArAhayostadA | saMvR^itaM tu tatastAbhyAM lokasargAvanechChayA || 6|| nArada uvAcha | vidhe brahman mahAprAj~na saMshayo hR^idi me mahAn | kR^ipAM kR^itvAtulAM shIghraM taM nAshayitumarhasi || 7|| haMsavArAhayo rUpaM yuvAbhyAM cha dhR^itaM katham | anyadrUpaM vihAyaiva kimatra vada kAraNam || 8|| sUta uvAcha | ityetadvachanaM shrutvA nAradasya mahAtmanaH | smR^itvA shivapadAmbhojaM brahmA sAdaramabravIt || 9|| brahmovAcha | haMsasya chordhvagamane gatirbhavati nishchalA | tattvAtattvaviveko.asti jaladugdhavibhAgavat || 10|| aj~nAnaj~nAnayostattvaM vivechayati haMsakaH | haMsarUpaM dhR^itaM tena brahmaNA sR^iShTikAriNA || 11|| viveko naiva labdhashcha yato haMso vyalIyata | shivasvarUpatattvasya jyotirUpasya nArada || 12|| sR^iShTipravR^ittikAmasya kathaM j~nAnaM prajAyate | yato labdho viveko.api na mayA haMsarUpiNA || 13|| gamane.adho varAhasya gatirbhavati nishchalA | dhR^itaM vArAharUpaM hi viShNunA vanachAriNA || 14|| athavA bhavakalpArthaM tadrUpaM hi prakalpitam | viShNunA cha varAhasya bhuvanAvanakAriNA || 15|| yaddinaM hi samArabhya tadrUpaM dhR^itavAnhariH | taddinaM pratikalpo.asau kalpo vArAhasa.nj~nakaH || 16|| tadichChA vA yadA jAtA tasya rUpasya dhAraNe | taddinaM pratikalpo.asau kalpo vArAhasa.nj~nakaH || 17|| iti prashnottaraM dattaM prastutaM shR^iNu nArada | smR^itvA shivapadAmbhojaM vakShye sR^iShTividhiM mune || 18|| antarhite mahAdeve tvahaM lokapitAmahaH | tadIyaM vachanaM kartumadhyAyandhyAnatatparaH || 19|| namaskR^itya tadA shambhuM j~nAnaM prApya harestadA | AnandaM paramaM gatvA sR^iShTiM kartuM mano dadhe || 20|| viShNushchApi tadA tatra praNipatya sadAshivam | upadishya cha mAM tAta hyantardhAnamupAgataH || 21|| brahmANDAchcha bahirgatvA prApya shambhoranugraham | vaikuNThanagaraM gatvA tatrovAsa hariH sadA || 22|| ahaM smR^itvA shivaM tatra viShNuM vai sR^iShTikAmyayA | pUrvaM sR^iShTaM jalaM yachcha tatrA~njalimudAkShipam || 23|| ato.aNDamabhavattatra chaturviMshatisa.nj~nakam | virADrUpamabhUdvipra jalarUpamapashyataH || 24|| tataH saMshayamApannastapastepe sudAruNam | dvAdashAbdamahaM tatra viShNudhyAnaparAyaNaH || 25|| tasmiMshcha samaye tAta prAdurbhUto hariH svayam | mAmuvAcha mahAprItyA mada~NgaM saMspR^ishanmudA || 26|| viShNuruvAcha | varaM brUhi prasanno.asmi nAdeyo vidyate tava | brahman shambhuprasAdena sarvaM dAtuM samarthakaH || 27|| brahmovAcha | yuktametanmahAbhAga datto.ahaM shambhunA cha te | taduktaM yAchate me.adya dehi viShNo namo.astu te || 28|| virADrUpamidaM hyaNDaM chaturviMshatisa.nj~nakam | na chaitanyaM bhavatyAdau jaDIbhUtaM pradR^ishyate || 29|| prAdurbhUto bhavAnadya shivAnugrahato hare | prAptaM sha~NkarasambhUtyA hyaNDaM chaitanyamAvaha || 30|| ityukte cha mahAviShNuH shambhorAj~nAparAyaNaH | anantarUpamAsthAya pravivesha tadaNDakam || 31|| sahasrashIrShA puruShaH sahasrAkShaH sahasrapAt | sa bhUmiM sarvataH spR^ittvA tadaNDaM vyAptavAniti || 32|| praviShTe viShNunA tasminnaNDe samyakstutena me | sachetanamabhUdaNDaM chaturviMshatisa.nj~nakam || 33|| pAtAlAdisamArabhya satyalokAdhipaH svayam | rAjate sma haristatra vairAjaH puruShaH prabhuH || 34|| kailAsanagaraM ramyaM sarvoparivirAjitam | nivAsArthaM nijasyaiva pa~nchavaktrashchakAra ha || 35|| brahmANDasya tathA nAshe vaikuNThasya cha tasya cha | kadAchideva devarShe nAsho nAsti tayoriha || 36|| satyaM padamupAshritya sthito.ahaM munisattama | sR^iShTikAmo.abhavaM tAta mahAdevAj~nayA hyaham || 37|| sisR^ikShoratha me prAdurabhavatpApasargakaH | avidyApa~nchakastAta buddhipUrvastamopamaH | 38|| tataH prasannachitto.ahamasR^ijaM sthAvarAbhidham | mukhyasargaM cha niHsa~NgamadhyAyaM shambhushAsanAt || 39|| taM dR^iShTvA me sisR^ikShoshcha j~nAtvA sAdhakamAtmanaH | sargo.avartata duHkhADhyastiryaksrotA na sAdhakaH || 40|| taM chAsAdhakamAj~nAya punashchintayatashcha me | abhavatsAttvikaH sarga UrdhvasrotA iti drutam || 41|| devasargaH pratikhyAtaH satyo.atIva sukhAvahaH | tamapyasAdhakaM matvA.achintayaM prabhumAtmanaH || 42|| prAdurAsIttataH sargo rAjasaH sha~NkarAj~nayA | arvAksrotA iti khyAto mAnuShaH parasAdhakaH || 43|| mahAdevAj~nayA sargastato bhUtAdiko.abhavat | iti pa~nchavidhA sR^iShTiH pravR^ittA vai kR^itA mayA || 44|| trayaH sargAH prakR^ityAshcha brahmaNaH parikIrtitAH | tatrAdyo mahataH sargo dvitIyaH sUkShmabhautikaH || 45|| vaikArikastR^itIyashcha ityete prAkR^itAstrayaH | evaM chAShTavidhAH sargAH prAkR^itairvaikR^itaiH saha || 46|| kaumAro navamaH proktaH prAkR^ito vaikR^itashcha saH | eShAmavAntaro bhedo mayA vaktuM na shakyate || 47|| alpatvAdupayogasya vachmi sargaM dvijAtmakam | kaumAraH sanakAdInAM yatra sargo mahAnabhUt || 48|| sanakAdyAH sutA me hi mAnasA brahmasammitAH | mahAvairAgyasampannA abhavanpa~ncha suvratAH || 49|| mayAj~naptA api cha te saMsAravimukhA budhAH | shivadhyAnaikamanaso na sR^iShTau chakrire matim || 50|| pratyuttaraM cha tairdattaM shrutvAhaM munisattama | akArShaM krodhamatyugraM mohamAptashcha nArada || 51|| kruddhasya mohitasyAtha vihvalasya mune mama | krodhena khalu netrAbhyAM prApatannashrubindavaH |||| 52|| tasminnavasare tatra smR^itena manasA mayA | prabodhito.ahaM tvaritamAgatena hi viShNunA || 53|| tapaH kuru shivasyeti hariNA shikShito.apyaham | tapo.akArI mahad ghoraM paramaM munisattama || 54|| tapasyatashcha sR^iShTyarthaM bhruvorghrANasya madhyataH | avimuktAbhidhAddeshAtsvakIyAnme visheShataH || 55|| trimUrtInAM maheshasya prAdurAsId ghR^iNAnidhiH | arddhanArIshvaro bhUtvA pUrNAMshaH sakaleshvaraH || 56|| tamajaM sha~NkaraM sAkShAttejorAshimumApatim | sarvaj~naM sarvakartAraM nIlalohitasa.nj~nakam || 57|| dR^iShTvA natvA mahAbhaktyA stutvAhaM tu praharShitaH | avochaM devadeveshaM sR^ija tvaM vividhAH prajAH || 58|| shrutvA mama vachaH so.atha devadevo maheshvaraH | sasarja svAtmanastulyAn rudro rudragaNAnbahUna || 59|| avochaM punareveshaM mahArudraM maheshvaram | janmamR^ityubhayAviShTAH sR^ija deva prajA iti || 60|| evaM shrutvA mahAdevo madvachaH karuNAnidhiH | prahasyovAcha mAM sadyaH prahasya munisattama || 61|| mahAdeva uvAcha | janmamR^ityubhayAviShTA nAhaM srakShye prajA vidhe | ashobhanAH karmavashA nimagnA duHkhavAridhau || 62|| ahaM duHkhodadhau magnA uddhariShyAmi cha prajAH | samyag j~nAnapradAnena gurumUrtiparigrahaH || 63|| tvameva sR^ija duHkhADhyAH prajAH sarvAH prajApate | madAj~nayA na baddhastvaM mAyayA sambhaviShyasi || 64|| brahmovAcha | ityuktvA mAM sa bhagavAnsushrImAnnIlalohitaH | sagaNaH pashyato me hi drutamantardadhe haraH || 65|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupakrame rudrAvatArAvirbhAvavarNanaM nAma pa~nchadasho.adhyAyaH || 2\.1\.15|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.16\. ShoDasho.adhyAyaH | brahmanAradasaMvAde sR^iShTivarNanam |} brahmovAcha | shabdAdIni cha bhUtAni pa~nchIkR^itvAhamAtmanA | tebhyaH sthUlaM nabho vAyuM vahniM chaiva jalaM mahIm || 1|| parvatAMshcha samudrAMshcha vR^ikShAdInapi nArada | kalAdiyugaparyantAnkAlAnanyAnavAsR^ijam || 2|| sR^iShTyantAnaparAMshchApi nAhaM tuShTo.abhavaM mune | tato dhyAtvA shivaM sAmbaM sAdhakAnasR^ijaM mune || 3|| marIchiM cha svanetrAbhyAM hR^idayAd bhR^igumeva cha | shiraso.a~NgirasaM vyAnAtpulahaM munisattamam || 4|| udAnAchcha pulastyaM hi vasiShThaM cha samAnataH | kratuM tvapAnAchChrotrAbhyAmatriM dakShaM cha prANataH || 5|| asR^ijaM tvAM tadotsa~NgAchChAyAyAH kardamaM munim | sa~NkalpAdasR^ijaM dharmaM sarvasAdhanasAdhanam || 6|| evametAnahaM sR^iShTvA kR^itArthaH sAdhakottamAn | abhavaM munishArdUla mahAdevaprasAdataH || 7|| tato madAj~nayA tAta dharmaH sa~NkalpasambhavaH | mAnavaM rUpamApannaH sAdhakaistu pravartitaH || 8|| tato.asR^ijaM svagAtrebhyo vividhebhyo.amitAnsutAn | surAsurAdikAMstebhyo dattvA tAM tAM tanuM mune || 9|| tato.ahaM sha~NkareNAtha prerito.antargatena ha | dvidhA kR^itvAtmano dehaM dvirUpashchAbhavaM mune || 10|| ardhena nArI puruShashchArdhena santato mune | sa tasyAmasR^ijad dvandvaM sarvasAdhanamuttamam | 11|| svAyambhuvo manustatra puruShaH parasAdhanam | shatarUpAbhidhA nArI yoginI sA tapasvinI || 12|| sA punarmanunA tena gR^ihItAtIva shobhanA | vivAhavidhinA tAtAsR^ijatsargaM samaithunam || 13|| tasyAM tena samutpannastanayashcha priyavrataH | tathaivottAnapAdashcha tathA kanyAtrayaM punaH || 14|| AkUtirdevahUtishcha prasUtiriti vishrutAH | AkUtiM ruchaye prAdAtkardamAya tu madhyamAm || 15|| dadau prasUtiM dakShAyottAnapAdAnujAM sutAm | tAsAM prasUtiprasavaiH sarvaM vyAptaM charAcharam || 16|| AkUtyAM cha rucheshchAbhUd dvandvaM yaj~nashcha dakShiNA | yaj~nasya jaj~nire putrA dakShiNAyAM cha dvAdasha || 17|| devahUtyAM kardamAchcha bahvyo jAtAH sutA mune | dakShAjjAtAshchatasrashcha tathA putryashcha viMshatiH || 18|| dharmAya dattA dakSheNa shraddhAdyAstu trayodasha | shR^iNu tAsAM cha nAmAni dharmastrINAM munIshvara || 19|| shraddhA lakShmIrdhR^itistuShTiH puShTirmedhA tathA kriyA | buddhirlajjA vasuH shAntiH siddhiH kIrtistrayodasha || 20|| tAbhyAM shiShTA yavIyasya ekAdasha sulochanAH | khyAtiH satpathasambhUtiH smR^itiH prItiH kShamA tathA || 21|| sannatishchAnurUpA cha UrjA svAhA svadhA tathA | bhR^igurbhavo marIchishcha tathA chaivA~NgirA muniH || 22|| pulastyaH pulahashchaiva kratushcharShivarastathA | atrirvasiShTho vahnishcha pitarashcha yathAkramam || 23|| khyAtAstA jagR^ihuH kanyA bhR^igvAdyAH sAdhakA varAH | tataHsampUritaM sarvaM trailokyaM sacharAcharam || 24|| evaM karmAnurUpeNa prANinAmambikApateH | Aj~nayA bahavo jAtA asa~NkhyAtA dvijarShabhAH || 25|| kalpabhedena dakShasya ShaShTiH kanyAH prakIrtitAH | tAsAM dasha cha dharmAya shashine saptaviMshatim || 26|| vidhinA dattavAndakShaH kashyapAya trayodasha | chatasraH pararUpAya dadau tArkShyAya nArada || 27|| bhR^igva~NgiraH kR^ishAshvebhyo dve dve kanye cha dattavAn | tAbhyastebhyastu sa~njAtA bahvI sR^iShTishcharAcharA || 28|| trayodashamitAstasmai kashyapAya mahAtmane | dattA dakSheNa yAH kanyA vidhivanmunisattama || 29|| tAsAM prasUtibhirvyAptaM trailokyaM sacharAcharam | sthAvaraM ja~NgamaM chaiva shUnyaM naiva tu ki~nchana || 30|| devAshcha R^iShayashchaiva daityAshchaiva prajaj~nire | vR^ikShAshcha pakShiNashchaiva sarve parvatavIrudhaH || 31|| dakShakanyAprasUtaishcha vyAptamevaM charAcharam | pAtAlatalamArabhya satyalokAvadhi dhruvam || 32|| brahmANDaM sakalaM vyAptaM shUnyaM naiva kadAchana | evaM sR^iShTiH kR^itA samyagbrahmaNA shambhushAsanAt || 33|| satI nAma trishUlAgre sadA rudreNa rakShitA | tapo.arthaM nirmitA pUrvaM shambhunA sarvaviShNunA || 34|| saiva dakShAtsamudbhUtA lokakAryArthameva cha | lIlAM chakAra bahusho bhaktoddharaNahetave || 35|| vAmA~Ngo yasya vaikuNTho dakShiNA~Ngo.ahameva cha | rudro hR^idayajo yasya trividhastu shivaH smR^itaH || 36|| ahaM viShNushcha rudrashcha guNAstraya udAhR^itAH | svayaM sadA nirguNashcha parabrahmAvyayaH shivaH || 37|| viShNuH sattvaM rajo.ahaM cha tamo rudra udAhR^itaH | lokAchArata ityevaM nAmato vastuto.anyathA || 38|| antastamo bahiH sattvo viShNU rudrastathA mataH | antaH sattvastamo bAhyo rajo.ahaM sarvathA mune || 39|| rAjasI cha surA devI sattvarUpA tu sA satI | lakShmIstamomayI j~neyA trirUpA cha shivA parA || 40|| evaM shivA satI bhUtvA sha~NkareNa vivAhitA | pituryaj~ne tanuM tyaktvA nAdarAt svapadaM yayau || 41|| punashcha pArvatI jAtA devaprArthanayA shivA | tapaH kR^itvA suvipulaM punaH shivamupAgatA || 42|| tasya nAmAnyanekAni jAtAni cha munIshvara | kAlikA chaNDikA bhadrA chAmuNDA vijayA jayA || 43|| jayantI bhadrakAlI cha durgA bhagavatIti cha | kAmAkhyA kAmadA hyambA mR^iDAnI sarvama~NgalA || 44|| nAmadheyAnyanekAni bhuktimuktipradAni cha | guNakarmAnurUpANi prAyashastatra pArvatI || 45|| guNamayyastathA devyo devA guNamayAstrayaH | militvA vividhaM sR^iShTeshchakruste kAryamuttamam || 46|| evaM sR^iShTiprakAraste varNito munisattama | shivAj~nayA virachito brahmANDasya mayAkhilaH || 47|| paraM brahma shivaH proktastasya rUpAstrayaH surAH | ahaM viShNushcha rudrashcha guNabhedAnurUpataH || 48|| shivayA ramate svairaM shivaloke manorame | svatantraH paramAtmA hi nirguNaH saguNo.api vai || 49|| tasya pUrNAvatAro hi rudraH sAkShAchChivaH smR^itaH | kailAse bhavanaM ramyaM pa~nchavaktrashchakAra ha | brahmANDasya tathA nAshe tasya nAsho.asti vai na hi || 50|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupakrame brahmanAradasaMvAde sR^iShTivarNanaM nAma ShoDasho.adhyAyaH || 2\.1\.16|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.17\. saptadasho.adhyAyaH | guNanidhicharitravarNanam |} sUta uvAcha | ityAkarNya vachastasya brahmaNaH sa tu nAradaH | punaH paprachCha taM natvA vinayena munIshvarAH || 1|| nArada uvAcha | kadA gato hi kailAsaM sha~Nkaro bhaktavatsalaH | kva vA sakhitvaM tasyAsIt kubereNa mahAtmanA || 2|| kiM chakAra harastatra paripUrNaH shivAkR^itiH | etatsarvaM samAchakShva paraM kautUhalaM mama || 3|| brahmovAcha | shR^iNu nArada vakShyAmi charitaM shashimaulinaH | yathA jagAma kailAsaM sakhitvaM dhanadasya cha || 4|| asIt kAmpilyanagare somayAjikulodbhavaH | dIkShito yaj~nadattAkhyo yaj~navidyAvishAradaH || 5|| vedavedA~NgavitprAj~no vedAntAdiShu dakShiNaH | rAjamAnyo.atha bahudhA vadAnyaH kIrtibhAjanaH || 6|| agnishushrUShaNarato vedAdhyayanatatparaH | sundaro ramaNIyA~NgashchandrabimbasamAkR^itiH || 7|| AsId guNanidhirnAma dIkShitasyAsya vai sutaH | kR^itopanayanaH so.aShTau vidyAM jagrAha bhUrishaH || atha pitrAnabhij~nAto dyUtakarmarato.abhavat | 8|| AdAyAdAya bahusho dhanaM mAtuH sakAshataH | samadAd dyUtakArebhyo maitrIM taishcha chakAra saH || 9|| santyaktabrAhmaNAchAraH sandhyAsnAnaparA~NmukhaH | nindako vedashAstrANAM devabrAhmaNanindakaH || 10|| smR^ityAchAravihInastu gItavAdyavinodabhAk | naTapAkhaNDabhANDaistu baddhapremaparamparaH || 11|| prerito.api jananyA sa na yayau piturantikam | gR^ihakAryAntaravyApto dIkShito dIkShitAyinIm || 12|| yadA yadaiva tAM pR^ichChedaye guNanidhiH sutaH | na dR^ishyate mayA gehe kalyANi vidadhAti kim || 13|| tadA tadeti sA brUyAdidAnIM sa bahirgataH | snAtvA samarchya vai devAnetAvantamanehasam || 14|| adhItyAdhyayanArthaM sa dvitrairmitraiH samaM yayau | ekaputreti tanmAtA pratArayati dIkShitam || 15|| na tatkarma cha tadvR^ittaM ki~nchidvetti sa dIkShitaH | sarvaM keshAntakarmAsya chakre varShe.atha ShoDashe || 16|| atho sa dIkShito yaj~nadattaH putrasya tasya cha | gR^ihyoktena vidhAnena pANigrAhamakArayam || 17|| pratyahaM tasya jananI sutaM guNanidhiM mR^idu | shAsti snehArdrahR^idayA hyupaveshya sma nArada || 18|| krodhanaste.asti tanaya sa mahAtmA pitetyalam | yadi j~nAsyati te vR^ittaM tvAM cha mAM tADayiShyati || 19|| AchChAdayAmi te nityaM pituragre kucheShTitam | lokamAnyo.asti te tAtaH sadAchArairna vai dhanaiH || 20|| brAhmaNAnAM dhanaM tAta sadvidyA sAdhusa~NgamaH | kimarthaM na karoShi tvaM svaruchiM prItamAnasaH || 21|| sachChrotriyAste.anUchAnA dIkShitAHsomayAjinaH | iti rUDhimiha prAptAstava pUrvapitAmahAH || 22|| tyaktvA durvR^ittasaMsargaM sAdhusa~Ngarato bhava | sadvidyAsu mano dhehi brAhmaNAchAramAchara || 23|| tAtAnurUpo rUpeNa yashasA kulashIlataH | tato na trapase kiM naH tyaja durvR^ittatAM svakAm || 24|| UnaviMshatiko.asi tvameShA ShoDashavArShikI | etAM saMvR^iNu sadvR^ittAM pitR^ibhaktiyuto bhava || 25|| shvashuro.api hi te mAnyaH sarvatra guNashIlataH | tato na trapase kiM naH tyaja durvR^ittatAM suta || 26|| mAtulAste.atulAH putra vidyAshIlakulAdibhiH | tebhyo.api na bibheShi tvaM shuddho.asyubhayavaMshataH || 27|| pashyaitAnprativeshmasthAnbrAhmaNAnAM kumArakAn | gR^ihe.api shiShyAnpashyaitAnpituste vinayochitAn || 28|| rAjApi shroShyati yadA tava dushcheShTitaM suta | shraddhAM vihAya te tAte vR^ittilopaM kariShyati || 29|| bAlacheShTitamevaitad vadantyadyApi te janAH | anantaraM hariShyanti yuktAM dIkShitatAmiha || 30|| sarve.apyAkShArayiShyanti tava tAtaM cha mAmapi | mAtushcharitraM tanayo dhatte durbhAShaNairiti || 31|| pitApi te na pApIyA~nChrutismR^itipathAnugaH | tada~NghrilInamanaso mama sAkShI maheshvaraH || 32|| na chartusnAtayApIha mukhaM duShTasya vIkShitam | aho balIyAnsa vidhiryena jAto bhavAniti || 33|| pratikShaNaM jananyeti shikShyamANo.atidurmatiH | na tatyAja cha taddharmaM durbodho vyasanI yataH || 34|| mR^igayAmadyapaishunyAnR^itachauryadurodaraiH | sa vAradArairvyasanairebhiH ko.atra na khaNDitaH || 35|| yadyanmadhyagR^ihe pashyettattannItvA sudurmatiH | arpayed dyUtakArANAM sakupyaM vasanAdikam || 36|| nyastAM ratnamayIM gehe karasya piturUrmikAm | chorayitvaikadAdAya durodarakare.arpayat || 37|| dIkShitena parij~nAto daivAd dyUtakR^itaH kare | uvAcha dIkShitastaM cha kuto labdhA tvayormikA || 38|| pR^iShTastenAtha nirbandhAdasakR^ittamuvAcha saH | mAmAkShipasi viprochchaiH kiM mayA chauryakarmaNA || 39|| labdhA mudrA tvadIyena putreNaiva samarpitA | mama mAturhi pUrvedyurjitvA nIto hi shATakaH || 40|| na kevalaM mamaivaitada~NgulIyaM samarpitam | anyeShAM dyUtakartR^INAM bhUri tenArpitaM vasu || 41|| ratnakupyadukUlAni bhR^i~NgAraprabhR^itIni cha | bhAjanAni vichitrANi kAMsyatAmramayAni cha || 42|| nagnIkR^itya pratidinaM badhyate dyUtakAribhiH | na tena sadR^ishaH kashchidAkShiko bhUmimaNDale || 43|| adyAvadhi tvayA vipra durodarashiromaNiH | kathaM nAj~nAyi tanayo.avinayAnayakovidaH || 44|| iti shrutvA trapAbhAravinamratarakandharaH | prAvR^itya vAsasA mauliM prAvishannijamandiram || 45|| mahApativratAmasya patnIM provAcha tAmatha | sa dIkShito yaj~nadattaH shrautakarmaparAyaNaH || 46|| yaj~nadatta uvAcha | dIkShitAyani kutrAsti dhUrto guNanidhiH sutaH | atha tiShThatu kiM tena kva sA mama shubhormikA |||| 47|| a~NgodvartanakAle yA tvayA me.a~Ngulito hR^itA | sA tvaM ratnamayIM shIghraM tAmAnIya prayachCha me || 48|| iti shrutvAtha tadvAkyaM bhItA sA dIkShitAyanI | provAcha snAnamadhyAhnIM kriyAM niShpAdayantyatha || 49|| vyagrAsmi devapUjArthamupahArAdikarmaNi | samayo.ayamatikrAmedatithInAM priyAtithe || 50|| idAnImeva pakvAnnakaraNavyagrayA mayA | sthApitA bhAjane kvApi vismR^iteti na vedmyaham || 51|| dIkShita uvAcha | haM he.asatputrajanani nityaM satyaprabhAShiNi | yadA yadA tvAM sampR^ichChe tanayaH kva gatastviti || 52|| tadA tadeti tvaM brUyAnnAthedAnIM sa nirgataH | adhItyAdhyayanArthaM cha dvitrairmitraiH sayugbahiH || 53|| kutaste shATakaH patni mA~njiShTho yo mayArpitaH | lambate yo.anishaM dhAmni tathyaM brUhi bhayaM tyaja || 54|| sAmprataM nekShyate so.api bhR^i~NgAro maNimaNDitaH | paTTasUtramayI sApi tripaTI yA mayArpitA || 55|| kva dAkShiNAtyaM tatkAMsyaM gauDI tAmraghaTI kva sA | nAgadantamayI sA kva sukhakautukama~nchikA || 56|| kva sA parvatadeshIyA chandrakAntirivAdbhutA | dIpakavyagrahastAgrAla~NkR^itA shAlabha~njikA || 57|| kiM bahUktena kulaje tubhyaM kupyAmyahaM vR^ithA | tadAbhyavahariShye.ahamupayaMsyAmyahaM yadA || 58|| anapatyo.asmi tenAhaM duShTena kuladUShiNA | uttiShThAnaya pAthastvaM tasmai dadyAM tilA~njalim || 59|| aputratvaM varaM nR^iNAM kuputrAtkulapAMsanAt | tyajedekaM kulasyArthe nItireShA sanAtanI || 60|| snAtvA nityavidhiM kR^itvA tasminnevAhni kasyachit | shrotriyasya sutAM prApya pANiM jagrAha dIkShitaH || 61|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne guNanidhicharitravarNanaM nAma saptadasho.adhyAyaH || 2\.1\.17|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.18\. aShTAdasho.adhyAyaH | kailAshagamanopAkhyAne guNanidhisadgativarNanam |} brahmovAcha | shrutvA tathA sa vR^ittAntaM prAktanaM svaM vinindya cha | kA~nchiddishaM samAlokya niryayau dIkShitA~NgajaH || 1|| kiyachchiraM tato gatvA yaj~nadattAtmajaH sa hi | duShTo guNanidhistasthau gatotsAho visarjitaH || 2|| chintAmavApa mahatIM kva yAmi karavANi kim | nAhamabhyastavidyo.asmi na chaivAtidhano.asmyaham || 3|| deshAntare yasya dhanaM sa sadyaH sukhamedhate | bhayamasti dhane chaurAtsa vighnaH sarvato bhavaH || 4|| yAjakasya kule janma kathaM me vyasanaM mahat | aho balIyAnhi vidhirbhAvi karmAnusandhayet || 5|| bhikShituM nAdhigachChAmi na me parichitaH kvachit | na cha pArshve dhanaM ki~nchitkimatra sharaNaM bhavet || 6|| sadAnabhyudite bhAnau prasUrme miShTabhojanam | dadyAdadyAtra kaM yAche na cheha jananI mama || 7|| brahmovAcha | iti chintayatastasya bahushastatra nArada | atidInaM tarormUle bhAnurastAchalaM gataH || 8|| etasminneva samaye kashchinmAheshvaro naraH | sahopahArAnAdAya nagarAd bahirabhyagAt || 9|| nAnAvidhAnmahAdivyAnsvajanaiH parivAritaH | samabhyarchitumIshAnaM shivarAtrAvupoShitaH || 10|| shivAlayaM pravishyAtha sa bhaktaH shivasaktadhIH | yathochitaM suchittena pUjayAmAsa sha~Nkaram || 11|| pakvAnnagandhamAghrAya yaj~nadattAtmajo dvijaH | pitR^ityakto mAtR^ihInaH kShudhitaH sa tamanvagAt || 12|| idamannaM mayA grAhyaM shivAyopakR^itaM nishi | supte shaivajane daivAtsarvasminvividhaM mahat || 13|| ityAshAmavalambyAtha dvAri shambhorupAvishat | dadarsha cha mahApUjAM tena bhaktena nirmitAm || 14|| vidhAya nR^ityagItAdi bhaktAH suptAH kShaNe yadA | naivedyaM sa tadAdAtuM bhargAgAraM vivesha ha || 15|| dIpaM mandaprabhaM dR^iShTvA pakvAnnavIkShaNAya saH | nijachailA~nchalAdvartiM kR^itvA dIpaM prakAshya cha || 16|| yaj~nadattAtmajaH so.atha shivanaivedyamAdarAt | jagrAha sahasA prItyA pakvAnnaM bahushastataH || 17|| tataH pakvAnnamAdAya tvaritaM gachChato bahiH | tasya pAdatalAghAtAtprasuptaH ko.apyabudhyata || 18|| ko.ayaM ko.ayaM tvarApanno gR^ihyatAM gR^ihyatAmasau | iti chukrosha sa jano girA bhayamahochchayA || 19|| yAvadbhayAtsamAgatya tAvatsa purarakShakaiH | palAyamAno nihataH kShaNAdandhatvamAgataH || 20|| abhakShayachcha naivedyaM yaj~nadattAtmajo mune | shivAnugrahato nUnaM bhAvipuNyabalAnna saH || 21|| mR^ito baddhaH samAgatya pAshamudgarapANibhiH | ninIShubhiH saMyamanIM yAmyaiH sa vikaTairbhaTaiH || 22|| tAvatpAriShadAH prAptAH ki~NkiNIjAlamAlinaH | divyaM vimAnamAdAya taM netuM shUlapANayaH || 23|| shivagaNA UchuH | mu~nchatainaM dvijaM yAmyA gaNAH paramadhArmikam | daNDayogyo na vipro.asau dagdhaH sarvAghasa~nchayaH || 24|| ityAkarNyavachaste hi yamarAjagaNAstataH | mahAdevagaNAnAhurbabhUvushchakitA bhR^isham || 25|| shambhorgaNAnathAlokya bhItaistairyamaki~NkaraiH | avAdi praNatairitthaM durvR^itto.ayaM gaNA dvijaH || 26|| yamagaNA UchuH | kulAchAraM pratIryyaiSha pitrorvAkyaparA~NmukhaH | satyashauchaparibhraShTaH sandhyAsnAnavivarjitaH || 27|| AstAM dUre.asya karmANi shivanirmAlyala~NghakaH | pratyakShato.atra vIkShadhvamaspR^ishyo.ayaM bhavAdR^ishAm || 28|| shivanirmAlyabhoktAraH shivanirmAlyala~NghakAH | shivanirmAlyadAtAraH sparshasteShAM hyapuNyakR^it || 29|| viShamAlokya vA peyaM shreyo vA sparshanaM param | sevitavyaM shivasvaM na prANaiH kaNThagatairapi || 30|| yUyaM pramANaM dharmeShu yathA na cha tathA vayam | asti cheddharmalesho.asya gaNAstaM shR^iNumo vayam || 31|| itthaM tadvAkyamAkarNya yAmyAnAM shivaki~NkarAH | smR^itvA shivapadAmbhojaM prochuH pAriShadAstu tAn || 32|| shivaki~NkarA UchuH | ki~NkarAH shivadharmA ye sUkShmAste tu bhavAdR^ishaiH | sthUlalakShyaiH kathaM lakShyA lakShyA ye sUkShmadR^iShTibhiH || 33|| anenAnenasA karma yatkR^itaM shR^iNuteha tat | yaj~nadattAtmajenAtha sAvadhAnatayA gaNAH || 34|| patantI li~Ngashirasi dIpachChAyA nivAritA | svachailA~nchalato.anena dattvA dIpadashAM nishi || 35|| aparo.api paro dharmo jAtastatrAsya ki~NkarAH | shR^iNvataH shivanAmAni prasa~NgAdapi gR^ihyatAm || 36|| bhaktena vidhinA pUjA kriyamANA nirIkShitA | upoShitena bhUtAyAmanena sthirachetasA || 37|| shivalokamayaM hyadya gantAsmAbhiH sahaiva tu | ka~nchitkAlaM mahAbhogAnkariShyati shivAnugaH || 38|| kali~NgarAjo bhavitA tato nirdhUtakalmaShaH | eSha dvijavaro nUnaM shivapriyataro yataH || 39|| anyatki~nchinna vaktavyaM yUyaM yAta yathAgatam | yamadUtAH svalokaM tu suprasannena chetasA || 40|| brahmovAcha | ityAkarNya vachasteShAM yamadUtA munIshvara | yathAgataM yayuH sarve yamalokaM parA~NmukhAH || 41|| sarvaM nivedayAmAsuH shamanAya gaNA mune | tadvR^ittamAditaH proktaM shambhudUtaishcha dharmataH || 42|| dharmarAja uvAcha | sarve shR^iNuta madvAkyaM sAvadhAnatayA gaNAH | tadeva prItyA kuruta machChAsanapuraHsaram || 43|| ye tripuNDradharA loke vibhUtyA sitayA gaNAH | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana || 44|| uddhUlanakarA ye hi vibhUtyA sitayA gaNAH | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana || 45|| shivaveshatayA loke yena kenApi hetunA | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana || 46|| ye rudrAkShadharA loke jaTAdhAriNa eva ye | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana || 47|| upajIvanahetoshcha shivaveshadharA hi ye | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana |||| 48|| dambhenApi ChalenApi shivaveshadharA hi ye | te sarve parihartavyA nAnetavyAH kadAchana || 49|| evamAj~nApayAmAsa sa yamo nijaki~NkarAn | matvA tatheti te sarve tUShNImAsa~nChuchismitAH || 50|| brahmovAcha | pArShadairyamadUtebhyo mochitastviti sa dvijaH | shivalokaM jagAmAshu tairgaNaiH shuchimAnasaH || 51|| tatra bhuktvAkhilAnbhogAnsaMsevya cha shivAshivau | arindamasya tanayaH kali~NgAdhipaterabhUt || 52|| dama ityabhidhAno.abhUchChivasevAparAyaNaH | bAlo.api shishubhiH sAkaM shivabhaktiM chakAra saH || 53|| kramAdrAjyamavApAtha pitaryuparate yuvA | prItyA pravartayAmAsa shivadharmAMshcha sarvashaH || 54|| nAnyaM dharmaM sa jAnAti durdamo bhUpatirdamaH | shivAlayeShu sarveShu dIpadAnAdR^ite dvija || 55|| grAmAdhIshAnsamAhUya sarvAnsa viShayasthitAn | itthamAj~nApayAmAsa dIpA deyAH shivAlaye || 56|| anyathA satyamevedaM sa me daNDyo bhaviShyati | dIpadAnAchChivastuShTo bhavatIti shrutIritam || 57|| yasya yasyAbhito grAmaM yAvantashcha shivAlayAH | tatra tatra sadA dIpo dyotanIyo.avichAritam || 58|| mamAj~nAbha~NgadoSheNa shirashChetsyAmyasaMshayam | iti tadbhayato dIpA dIptAH pratishivAlayam || 59|| anenaiva sa dharmeNa yAvajjIvaM damo nR^ipaH | dharmarddhiM mahatIM prApya kAladharmavashaM gataH || 60|| sa dIpavAsanAyogAd bahUndIpAnpradIpya vai | alakAyAH patirabhUdratnadIpashikhAshrayaH || 61|| evaM phalati kAlena shive.alpamapi yatkR^itam | iti j~nAtvA shive kAryaM bhajanaM susukhArthibhiH || 62|| kva sa dIkShitadAyAdaH sarvadharmAratiH sadA | shivAlaye daivayogAdyAtashchorayituM vasu || svArthadIpadashodyotali~NgamaulitamoharaH | 63|| kali~NgaviShaye rAjyaM prApto dharmaratiM sadA | shivAlaye samuddIpya dIpAnprAgvAsanodayAt || 64|| kvaiShA dikpAlapadavI munIshvara vilokaya | manuShyadharmiNAnena sAmprataM yeha bhujyate || 65|| iti proktaM guNanidheryaj~nadattAtmajasya hi | charitaM shivasantoShaM shR^iNvatAM sarvakAmadam || 66|| sarvadevashivenAsau sakhitvaM cha yatheyivAn | tadapyekamanA bhUtvA shR^iNu tAta bravImi te || 67|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne kailAsagamanopAkhyAne guNanidhisadgativarNanaM nAmAShTAdasho.adhyAyaH || 2\.1\.18|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.19\. ekonaviMsho.adhyAyaH | kailAsagamanopAkhyAne kuberasya shivamitratvavarNanam |} brahmovAcha | pAdme kalpe mama purA brahmaNo mAnasAtsutAt | pulastyAdvishravA jaj~ne tasya vaishravaNaH sutaH || 1|| teneyamalakA bhuktA purI vishvakR^itA kR^itA | ArAdhya tryambakaM devamatyugratapasA purA || 2|| vyatIte tatra kalpe vai pravR^itte meghavAhane | yAj~nadattirasau shrImAn tapastepe suduHsaham || 3|| bhaktiprabhAvaM vij~nAya shambhostaddIpamAtrataH | purA purAreH samprApya kAshikAM chitprakAshikAm || 4|| shivaikAdashamudbodhya chittaratnapradIpakaiH | ananyabhaktisnehADhyastanmayo dhyAnanishchalaH || 5|| shivaikyaM sumahApAtraM tapo.agniparibR^iMhitam | kAmakrodhamahAvighnapata~NgAghAtavarjitam || 6|| prANasaMrodhanirvAtaM nirmalaM nirmalekShaNAt | saMsthApya shAmbhavaM li~NgaM sadbhAvakusumArchitam || 7|| tAvattatApa sa tapastvagasthiparisheShitam | yAvad babhUva tadvarShma varShANAmayutaM shatam || 8|| tataH saha vishAlAkShyA devo vishveshvaraH svayam | alakApatimAlokya prasannenAntarAtmanA || 9|| li~Nge manaHsamAdhAya sthitaM sthANusvarUpiNam | uvAcha varado.asmIti tadAchakShvAlakApate || 10|| unmIlya nayane yAvatsa pashyati tapodhanaH | tAvadudyatsahasrAMshusahasrAdhikatejasam || 11|| puro dadarsha shrIkaNThaM chandrachUDamumAdhavam | tattejaH paribhUtAkShitejAH sammIlya lochane || 12|| uvAcha devadeveshaM manorathapadAtigam | nijA~Nghridarshane nAtha dR^iksAmarthyaM prayachCha me || 13|| ayameva varo nAtha yattvaM sAkShAnnirIkShyase | kimanyena vareNesha namaste shashishekhara || 14|| iti tadvachanaM shrutvA devadeva umApatiH | dadau darshanasAmarthyaM spR^iShTvA pANitalena tam || 15|| prasArya nayane pUrvamumAmeva vyalokayat | tato.asau yAj~nadattistu tatsAmarthyamavApya cha || 16|| shambhoH samIpe kA yoShideShA sarvA~NgasundarI | anayA kiM tapastaptaM mamApi tapaso.adhikam || 17|| aho rUpamaho prema saubhAgyaM shrIraho bhR^isham | ityavAdIdasau putro muhurmuhuratIva hi || 18|| krUradR^igvIkShate yAvatpunaH punaridaM vadan | tAvatpusphoTa tannetraM vAmaM vAmAvilokanAt || 19|| atha devyabravIddevaM kimasau duShTatApasaH | asakR^idvIkShya mAM vakti vada tvaM me tapaHprabhAm || 20|| asakR^iddakShiNenAkShNA punarmAmeva pashyati | asUyamAno me rUpapremasaubhAgyasampadaH || 21|| iti devIgiraM shrutvA prahasya prAha tAM prabhuH | ume tvadIyaH putro.ayaM na cha krUreNa chakShuShA || 22|| sampashyati tapolakShmIM tava kiM tvadhivarNayet | iti devIM samAbhAShya tamIshaH punarabravIt || 23|| varAndadAmi te vatsa tapasAnena toShitaH | nidhInAmatha nAthastvaM guhyakAnAM bhaveshvaraH || 24|| yakShANAM kinnarANAM cha rAj~nAM rAjA cha suvrata | patiH puNyajanAnAM cha sarveShAM dhanado bhava || 25|| mayA sakhyaM cha te nityaM vatsyAmi cha tavAntike | alakAM nikaShA mitra tava prItivivR^iddhaye || 26|| AgachCha pAdayorasyAH pata te jananI tviyam | yAj~nadatte mahAbhakta suprasannena chetasA || 27|| brahmovAcha | iti dattvA varAndevaH punarAha shivAM shivaH | prasAdaM kuru deveshi tapasvinya~Ngaje.atra vai || 28|| ityAkarNya vachaH shambhoH pArvatI jagadambikA | abravIdyAj~nadattiM taM suprasannena chetasA || 29|| devyuvAcha | vatsa te nirmalA bhaktirbhave bhavatu sarvadA | bhavaikapi~Ngo netreNa vAmena sphuTitena ha || 30|| devena dattA ye tubhyaM varAH santu tathaiva te | kubero bhava nAmnA tvaM mama rUperShyayA suta || 31|| iti dattvA varAndevo devyA saha maheshvaraH | dhanadAyAviveshAtha dhAma vaishveshvarAbhidham || 32|| itthaM sakhitvaM shrIshambhoH prApaiSha dhanadaH puram | alakAnnikaShA chAsItkailAsaH sha~NkarAlayaH || 33|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe kailAsagamanopAkhyAne kuberasya shivamitratvavarNanaM nAmaikonaviMsho.adhyAyaH || 2\.1\.19|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDeH \section{2\.1\.20\. viMsho.adhyAyaH | kailAsopAkhyAne shivasya kailAsagamanam |} brahmovAcha | nArada tvaM shR^iNu mune shivAgamanamuttamam | kailAse parvatashreShThe kuberasya tapobalAt || 1|| nidhipatvavaraM dattvA gatvA svasthAnamuttamam | vichintya hR^idi vishveshaH kuberavaradAyakaH || 2|| vidhya~NgajassvarUpo me pUrNaH pralayakAryakR^it | tadrUpeNa gamiShyAmi kailAsaM guhyakAlayam || 3|| rudro hR^idayajo me hi pUrNAMsho brahma niShkalaH | haribrahmAdibhiH sevyo madabhinno nira~njanaH || 4|| tatsvarUpeNa tatraiva suhR^idbhUtvA vilAsyaham | kuberasya cha vatsyAmi kariShyAmi tapo mahat || 5|| iti sa~nchintya rudro.asau shivechChAM gantumutsukaH | nanAda tatra DhakkAM svAM sugatiM nAdarUpiNIm || 6|| trailokyAmAnashe tasyA dhvanirutsAhakArakaH | AhvAnagatisaMyukto vichitraH sAndrashabdakaH || 7|| tachChrutvA viShNubrahmAdyAH surAshcha munayastathA | AgamA nigamA mUrtAH siddhA jagmushcha tatra vai || 8|| surAsurAdyAH sakalAstatra jagmushcha sotsavAH | sarve.api pramathA jagmuryatra kutrApi saMsthitAH || 9|| gaNapAshcha mahAbhAgAH sarvalokanamaskR^itAH | teShAM sa~NkhyAmahaM vachmi sAvadhAnatayA shR^iNu || 10|| abhyayAchCha~NkhakarNashcha gaNakoTyA gaNeshvaraH | dashabhiH kekarAkShashcha vikR^ito.aShTAbhireva cha || 11|| chatuH ShaShTyA vishAkhashcha navabhiH pAriyAtrakaH | ShaDbhiH sarvAntakaH shrImAndundubho.aShTAbhireva cha || 12|| jAla~Nko hi dvAdashabhiH koTibhirgaNapu~NgavaH | saptabhiH samadaH shrImA.Nstathaiva vikR^itAnanaH || 13|| pa~nchabhishcha kapAlI hi ShaDbhiH sandArakaH shubhaH | koTikoTibhireveha kaNDukaH kuNDakastathA || 14|| viShTambho.aShTAbhiragamadaShTabhishchandratApanaH | 15|| mahAkeshaH sahasreNa koTInAM gaNapo vR^itaH | 16|| kuNDI dvAdashabhirvAhastathA parvatakaH shubhaH | kAlashcha kAlakashchaiva mahAkAlaH shatena vai || 17|| agnikaH shatakoTyA vai koTyAbhimukha eva cha | AdityamUrdhA koTyA cha tathA chaiva dhanAvahaH || 18|| sannAhashcha shatenaiva kumudaH koTibhistathA | amoghaH kokilashchaiva koTikoTyA sumantrakaH || 19|| kAkapAdo.aparaH ShaShTyA ShaShTyA santAnakaH prabhuH | mahAbalashcha navabhirmadhupi~Ngashcha pi~NgalaH || 20|| nIlo navatyA deveshaM pUrNabhadrastathaiva cha | koTInAM chaiva saptAnAM chaturvaktro mahAbalaH || 21|| koTikoTisahasrANAM shatairviMshatibhirvR^itaH | tatrAjagAma sarveshaH kailAsagamanAya vai ||| 22|| kAShThAgUDhashchatuHShaShTyA sukesho vR^iShabhastathA | koTibhiH saptabhishchaitro nakulIshassvayaM prabhuH || 23|| lokAntakashcha dIptAtmA tathA daityAntakaH prabhuH | devo bhR^i~NgI riTiH shrImAndevadevapriyastathA || 24|| ashanirbhAnukashchaiva chatuHShaShTyA sanAtanaH | nandIshvaro gaNAdhIshaH shatakoTyA mahAbalaH || 25|| ete chAnye cha gaNapA asa~NkhyAtA mahAbalAH | sarve sahasrahastAshcha jaTAmukuTadhAriNaH || 26|| sarve chandrAvataMsAshcha nIlakaNThAstrilochanAH | hArakuNDalakeyUramukuTAdyairala~NkR^itAH || 27|| brahmendraviShNusa~NkAshA aNimAdigaNairvR^itAH | sUryakoTipratIkAshAstatrAjagmurgaNeshvarAH || 28|| ete gaNAdhipAshchAnye mahAtmAno.amalaprabhAH | jagmustatra mahAprItyA shivadarshanalAlasAH || 29|| gatvA tatra shivaM dR^iShTvA natvA chakruH parAM nutim | sarve sA~njalayo viShNupramukhA natamastakAH || 30|| iti viShNvAdibhiH sArdhaM maheshaH parameshvaraH | kailAsamagamatprItyA kuberasya mahAtmanaH || 31|| kubero.apyAgataM shambhuM pUjayAmAsa sAdaram | bhaktyA nAnopahAraishcha parivArasamanvitaH || 32|| tato viShNvAdikAndevAngaNAMshchAnyAnapi dhruvam | shivAnugAnsamAnarcha shivatoShaNahetave || 33|| atha shambhuH samAli~Ngya kuberaM prItamAnasaH | mUrdhniM chAghrAya santasthAvalakAM nikaShAkhilaiH || 34|| shashAsa vishvakarmANaM nirmANArthaM girau prabhuH | nAnAbhaktanivAsAya svapareShAM yathochitam || 35|| vishvakarmA tato gatvA tatra nAnAvidhAM mune | rachanAM rachayAmAsa drutaM shambhoranuj~nayA || 36|| atha shambhuH pramudito hariprArthanayA tadA || 37|| kuberAnugrahaM kR^itvA yayau kailAsaparvatam | sumuhUrte pravishyAsau svasthAnaM parameshvaraH || 38|| akarodakhilAnprItyA sanAthAnbhaktavatsalaH | atha sarve pramuditA viShNuprabhR^itayaH surAH | munayashchApare siddhA abhyaShi~nchanmudA shivam | 39|| samAnarchuH kramAtsarve nAnopAyanapANayaH | nIrAjanaM samAkArShurmahotsavapuraHsaram || 40|| tadAsItsumanovR^iShTirma~NgalAyatanA mune | suprItA nanR^itustatrApsaraso gAnatatparAH || 41|| jayashabdo namaH shabdastatrAsItsarvasaMskR^itaH | tadotsAho mahAnAsItsarveShAM sukhavardhanaH || 42|| sthitvA siMhAsane shambhurvirarAjAdhikaM tadA | sarvaiH saMsevito.abhIkShNaM viShNvAdyaishcha yathochitam || 43|| atha sarve surAdyAshcha tuShTuvustaM pR^ithakpR^ithak | arthyAbhirvAgbhiriShTAbhiH shakaraM lokasha~Nkaram || 44|| prasannAtmA stutiM shrutvA teShAM kAmAndadau shivaH | manobhilaShitAnprItyA varAnsarveshvaraH prabhuH || 45|| shivAj~nayAtha te sarve svaM svaM dhAma yayurmune | prAptakAmAH pramuditA ahaM cha viShNunA saha || 46|| upaveshyAsane viShNuM mAM cha shambhuruvAcha ha | bahu sambodhya suprItyAnugR^ihya parameshvaraH || 47|| shiva uvAcha | he hare he vidhe tAtau yuvAM priyatarau mama | surottamau trijagato.avanasargakarau sadA || 48|| gachChataM nirbhayaM nityaM svasthAnaM cha madAj~nayA | sukhapradAtAhaM vai vAM visheShAtprekShakaH sadA || 49|| ityAkarNya vachaH shambhoH supraNamya tadAj~nayA | ahaM harishcha svaM dhAmAgamAva prItamAnasau || 50|| tadAnImeva suprItaH sha~Nkaro nidhipaM mudA | upaveshya gR^ihItvA taM kara Aha shubhaM vachaH || 51|| tava premNA vashIbhUto mitratAmagamaM sakhe | svasthAnaM gachCha vibhayaH sahAyo.ahaM sadAnagha || 52|| ityAkarNya vachaH shambhoH kuberaH prItamAnasaH | tadAj~nayA svakaM dhAma jagAma pramudAnvitaH || 53|| sa uvAsa girau shambhuH kailAse parvatottame | sagaNo yoganirataH svachChando dhyAnatatparaH || 54|| kvachiddadhyau svamAtmAnaM kvachidyogarato.abhavat | itihAsaM gaNAnprItyAvAdItsvachChandamAnasaH || 55|| kvachitkailAsakudharasusthAneShu maheshvaraH | vijahAra gaNaiH prItyA vividheShu vihAravit || 56|| itthaM rudrasvarUpo.asau sha~NkaraH parameshvaraH | akArShItsvagirau lIlA nAnA yogivaro.api yaH || 57|| nItvA kAlaM kiyantaM so.apatnIkaH parameshvaraH | pashchAdavApa svAM patnIM dakShapatnIsamudbhavAm || 58|| vijahAra tayA satyA dakShaputryA maheshvaraH | sukhI babhUva devarShe lokAchAraparAyaNaH || 59|| itthaM rudrAvatAraste varNito.ayaM munIshvara | kailAsAgamanaM chAsya sakhitvaM nidhipasya hi || 60|| tadantargatalIlApi varNitA j~nAnavardhinI | ihAmutra cha yA nityaM sarvakAmaphalapradA || 61|| imAM kathAM paThedyastu shR^iNuyAdvA samAhitaH | iha bhuktiM samAsAdya labhenmuktiM paratra saH || 62|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM prathamakhaNDe sR^iShTyupAkhyAne kailAsopAkhyAne shivasya kailAsagamanaM nAma viMsho.adhyAyaH || 2\.1\.20|| || iti shrIshivamahApurANe dvitIyarudrasaMhitAyAM prathamaH sR^iShTikhaNDaH samAptaH || 2\.1|| ## \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}