% Text title : Shivapuranam 2.4 rudrasaMhitA kumArakhaNDaH % File name : shivapurANam2rudrasaMhitA4kumArakhaNDaH.itx % Category : shiva, purANa, shivapurANa % Location : doc\_purana % Proofread by : Revathy Rajaraman and team members % Latest update : January 23, 2026 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shri Shiva Mahapuranam 2.4 Rudra Samhita Kumarakhandah ..}## \itxtitle{.. shrIshivamahApurANam 2\.4 rudrasaMhitAyAM kumArakhaNDaH ..}##\endtitles ## || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.1\. prathamo.adhyAyaH | tArakArditasurANAM sha~Nkarasannidhau duHkhanivedanam |} vande vandanatuShTamAnasamatipremapriyaM premadaM pUrNaM pUrNakaraM prapUrNanikhilaishvaryaikavAsaM shivam | satyaM satyamayaM trisatyavibhavaM satyapriyaM satyadaM viShNubrahmanutaM svakIyakR^ipayopAttAkR^itiM sha~Nkaram || 1|| nArada uvAcha | vivAhayitvA girijAM sha~Nkaro lokasha~NkaraH | gatvA svaparvataM brahman kimakArShIddhi tadvada || 2|| kathaM hi tanayo jaj~ne shivasya paramAtmanaH | yadarthamAtmArAmo.api samuvAha shivAM prabhuH || 3|| tArakasya kathaM brahman vadho.abhUddevasha~Nkara | etatsarvamasheSheNa vada kR^itvA dayAM mayi || 4|| sUta uvAcha | ityAkarNya vachastasya nAradasya prajApatiH | suprasannamanAH smR^itvA sha~NkaraM pratyuvAcha ha || 5|| brahmovAcha | charitaM shR^iNu vakShyAmi shashimaulestu nArada | guhajanmakathAM divyAM tArakAsurasadvadham || 6|| shrUyatAM kathayAmyadya kathAM pApapraNAshinIm | yAM shrutvA sarvapApebhyo muchyate mAnavo dhruvam || 7|| idamAkhyAnamanaghaM rahasyaM paramAdbhutam | pApasantApaharaNaM sarvavighnavinAshanam || 8|| sarvama~NgaladaM sAraM sarvashrutimanoharam | sukhadaM mokShabIjaM cha karmamUlanikR^intanam || 9|| kailAsamAgatya shivAM vivAhya shobhAM prapede nitarAM shivo.api | vichArayAmAsa cha devakR^ityaM pIDAM janasyApi cha devakR^itye || 10|| shivaHsa bhagavAn sAkShAtkailAsamagamadyadA | saukhyaM cha vividhaM chakrurgaNAH sarve suharShitAH || 11|| mahotsavo mahAnAsIchChive kailAsamAgate | devAH svaviShayaM prAptA harShanirbharamAnasAH || 12|| atha shambhurmahAdevo gR^ihItvA girijAM shivAm | jagAma nirjanaM sthAnaM mahAdivyaM manoharam || 13|| shayyAM ratikarIM kR^itvA puShpachandanacharchitAm | adbhutAM tatra paramAM bhogavastvanvitAM shubhAm || 14|| sa reme tatra bhagavAn shambhurgirijayA saha | sahasravarShaparyantaM devamAnena mAnadaH || 15|| durgA~NgasparshamAtreNa lIlayA mUrchChitaH shivaH | mUrchChitA sA shivasparshAdbubudhe na divAnisham || 16|| hare bhogapravR^itte tu lokadharmapravartini | mahAn kAlo vyatIyAya tayoH kShaNa ivAnagha || 17|| atha sarve surAstAta ekatrIbhUya chaikadA | mantrayA~nchakrurAgatya merau shakrapurogamAH || 18|| surA UchuH | vivAhaM kR^itavA~nChambhurasmatkAryArthamIshvaraH | yogIshvaro nirvikAro svAtmArAmo nira~njanaH || 19|| notpannastanayastasya na jAnImo.atra kAraNam | vilambaH kriyate tena kathaM deveshvareNa ha || 20|| brahmovAcha | etasminnantare devA nAradAddevadarshanAt | bubudhustanmitaM bhogaM tayoshcha ramamANayoH || 21|| chiraM j~nAtvA tayorbhogaM chintAmApuH surAshcha te | brahmANaM mAM puraskR^itya yayurnArAyaNAntikam || 22|| taM natvA kathitaM sarvaM mayA vR^ittAntamIpsitam | santasthire sarvadevAH chitre puttalikA yathA || 23|| sahasravarShaparyantaM devamAnena sha~NkaraH | ratau ratashcha nishcheShTo yogI viramate na hi || 24|| shrIbhagavAnuvAcha | chintA nAsti jagaddhAtaH sarvaM bhadraM bhaviShyati | sharaNaM vraja devesha sha~Nkarasya mahAprabhoH || 25|| maheshasharaNApannA ye janA manasA mudA | teShAM prajesha bhaktAnAM na kutashchidbhayaM kvachit || 26|| shR^i~NgArabha~NgaH samaye bhavitA nAdhunA vidhe | kAlaprayuktaM kAryaM cha siddhiM prApnoti nAnyathA || 27|| shambhoH sambhogamiShTaM ko bhadrAM kartumiheshvaraH | pUrNe varShasahasre cha svechChayA hi viraMsyati || 28|| strIpuMso rativichChedamupAyena karoti yaH | tasya strIputrayorbhedo bhavejjanmani janmani || 29|| bhraShTaj~nAno naShTakIrttiralakShmIko bhavediha | prayAtyante kAlasUtraM varShalakShaM sa pAtakI || 30|| rambhAyuktaM shakramimaM chakAra virataM ratau | mahAmunIndro durvAsAstatstrIbhedo babhUva ha || 31|| punaranyAM sa samprApya viShevya shubhapANikAm | divyaM varShasahasraM cha vijahau virahajvaram || 32|| ghR^itAchyA saha saMshliShTaM kAmaM vAritavAn guruH | ShaNmAsAbhyantare chandrastasya patnIM jahAra ha || 33|| punashshivaM samArAdhya kR^itvA tArAmayaM raNam | tArAM sagarbhAM samprApya vijahau virahajvaram || 34|| mohinIsahitaM chandraM chakAra virataM ratau | maharShirgautamastasya strIvichChedo babhUva ha || 35|| harishchandro hAlikaM cha vR^iShalyA saha saMyutam | vArayAmAsa nishcheShTaM nirjane tatphalaM shR^iNu || 36|| bhraShTaH strIputrarAjyebhyo vishvAmitreNa tADitaH | tataH shivaM samArAdhya mukto bhUto hi kashmalAt || 37|| ajAmilaM dvijashreShThaM vR^iShalyA saha saMyutam | na bhiyA vArayAmAsuH surAstAM chApi kechana || 38|| sarvaM niShekasAdhyaM cha niSheko balavAn vidhe | niShekaphalado vai sa niShekaH kena vAryate || 39|| divyaM varShasahasraM cha shambhoH sambhogakarma tat | pUrNe varShasahasre cha gatvA tatra sureshvarAH || 40|| yena vIryaM patedbhUmau tat kariShyatha nishchitam | tatra vIrye cha bhavitA skandanAmA prabhoH sutaH || 41|| adhunA svagR^ihaM gachCha vidhe suragaNaiH saha | karotu shambhuH sambhogaM pArvatyA saha nirjane || 42|| brahmovAcha | ityuktvA kamalAkAntaH shIghraM svAntaH puraM yayau | svAlayaM prayayurdevA mayA saha munIshvara || 43|| shaktishaktimatoshchAtha vihAreNAti cha kShitiH | bhArAkrAntA chakampe sA sasheShApi sakachChapA || 44|| kachChapasya hi bhAreNa sarvAdhAraH samIraNaH | stambhito.atha trilokAshcha babhUvurbhayavihvalAH || 45|| atha sarve mayA devA hareshcha sharaNaM yayuH | sarvaM nivedayA~nchakrustadvR^ittaM dInamAnasA || 46|| devA UchuH | devadeva ramAnAtha sarvAvanakara prabho | rakSha naH sharaNApannAn bhayavyAkulamAnasAn || 47|| stambhitastrijagatprANo na jAne kena hetunA | vyAkulaM munibhirlekhaistrailokyaM sacharAcharam || 48|| brahmovAcha | ityuktvA sakalA devA mayA saha munIshvara | dInAstasthuH puro viShNormaunIbhUtAH suduHkhitAH || 49|| tadAkarNya samAdAya surAnnaH sakalAn hariH | jagAma parvataM shIghraM kailAsaM shivavallabham || 50|| tatra gatvA harirdevairmayA cha suravallabhaH | yayau shivavarasthAnaM sha~NkaraM draShTukAmyayA || 51|| tatra dR^iShTvA shivaM viShNurna surairvismito.abhavat | tatra sthitAn shivagaNAn paprachCha vinayAnvitaH || 52|| viShNuruvAcha | he sha~NkarAH shivaH kutra gataH sarvaprabhurgaNAH | nivedayata naH prItyA duHkhitAnvai kR^ipAlavaH || 53|| brahmovAcha | ityAkarNya vachastasya sAmarasya harergaNAH | prochuH prItyA gaNAste hi sha~Nkarasya ramApatim || 54|| shivagaNA UchuH | hare shR^iNu shivaprItyA yathArthaM brUmahe vayam | brahmaNA nirjaraiH sArddhaM vR^ittAntamakhilaM cha yat || 55|| sarveshvaro mahAdevo jagAma girijAlayam | saMsthApya no.atra suprItyA nAnAlIlAvishAradaH || 56|| tadguhAbhyantare shambhuH kiM karoti maheshvaraH | na jAnImo ramAnAtha vyatIyurbahavaH samAH || 57|| brahmovAcha | shrutveti vachanaM teShAM sa viShNuH sAmaro mayA | vismito.ati munishreShTha shivadvAraM jagAma ha || 58|| tatra gatvA mayA devaiH sa harirdevavallabhaH | ArtavANyA mune proche tArasvaratayA tadA || 59|| shambhumastaunmahAprItyA sAmaro hi mayA hariH | tatra sthito munishreShTha sarvalokaprabhuM haram || 60|| viShNuruvAcha | kiM karoShi mahAdevAbhyantare parameshvara | tArakArtAnsurAnsarvAn pAhi naH sharaNAgatAn || 61|| ityAdi saMstuvan shambhuM bahudhA so.amarairmayA | rurodAti haristatra tArakArtairmunIshvara || 62|| duHkhakolAhalastatra babhUva tridivaukasAm | mishritashshiva saMstutyAsurArttAnAM munIshvara || 63|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe shivavihAravarNanaM nAma prathamo.adhyAyaH || 2\.4\.1|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.2\. dvitIyo.adhyAyaH | sharavaNe kArtikeyotpattivarNanam |} brahmovAcha | tadAkarNya mahAdevo yogaj~nAnavishAradaH | tyaktakAmo na tatyAja sambhogaM pArvatIbhayAt || 1|| AjagAma gR^ihadvAri surANAM nikaTaM shivaH | daityena pIDitAnAM cha sha~Nkaro bhaktavatsalaH || 2|| devAHsarve prabhuM dR^iShTvA hariNA cha mayA shivam | babhUbuH sukhinashchAti tadA vai bhaktavatsalam || 3|| ityAkarNya vachasteShAM surANAM bhagavAnbhavaH | pratyuvAcha viShaNNAtmA dUyamAnena chetasA || 4|| praNamya sumahAprItyA nataskandhAshcha nirjarAH | tuShTuvuH sha~NkaraM sarve mayA cha hariNA mune || 5|| devA UchuH | devadeva mahAdeva karuNAsAgara prabho | antaryAmI hi sarveShAM sarvaM jAnAsi sha~Nkara || 6|| devakAryaM kuru vibho rakSha devAn maheshvara | jahi daityAn kR^ipAM kR^itvA tArakAdIn mahAprabho || 7|| shiva uvAcha | he viShNo he vidhe devAH sarveShAM vo manogatiH | yadbhAvi tadbhavatyeva ko.api no tannivArakaH || 8|| yajjAtaM tajjAtameva prastutaM shR^iNutAmarAH | shivaretaskhalitaM vIryaM ko grahIShyati me.adhunA || 9|| sa gR^ihNIyAditi prochya pAtayAmAsa tadbhuvi | agnirbhUtvA kapoto hi preritaHsarvanirjaraiH || 10|| abhakShachChAmbhavaM vIryaM cha~nchvA tu nikhilaM tadA | etasminnantare tatrAjagAma girijA mune || 11|| shivAgamavilambe cha dadarsha surapu~NgavAn || j~nAtvA tadvR^ittamakhilaM mahAkrodhayutA shivA || 12|| uvAcha tridashAn sarvAn hariprabhR^itikA.NstadA || 13|| devyuvAcha | re re suragaNAHsarve yUyaM duShTA visheShataH | svArthasaMsAdhakA nityaM tadarthaM paraduHkhadAH || 14|| svArthahetormaheshAnamArAdhya paramaM prabhum | naShTaM chakrurmadvihAraM vandhyA.abhavamahaM surAH || 15|| mAM virodhya sukhaM naiva keShA~nchidapi nirjarAH | tasmAdduHkhaM bhavedvo hi duShTAnAM tridivaukasAm || 16|| brahmovAcha | ityuktvA viShNupramukhAn surAn sarvAn shashApa sA | prajvalantI prakopena shailarAjasutA shivA || 17|| pArvatyuvAcha | adyaprabhR^iti devAnAM vandhyA bhAryA bhavantviti | devAshcha duHkhitAHsantu nikhilA madvirodhinaH || 18|| brahmovAcha | iti shaptvAkhilAndevAn viShNvAdyAnsakaleshvarI | uvAcha pAvakaM kruddhA bhakShakaM shivaretasaH || 19|| pArvatyuvAcha | sarvabhakShI bhava shuche pIDitAtmeti nityashaH | shivatattvaM na jAnAsi mUrkho.asi surakAryakR^it || 20|| re re shaTha mahAduShTa duShTAnAM duShTabodhavAn | abhakShaH shivavIryaM yannAkArShIruchitaM hitam || 21|| brahmovAcha | iti shaptvA shivA vahniM saheshena nagAtmajA | jagAma svAlayaM shIghramasantuShTA tato mune || 22|| gatvA shivA shivaM samyak bodhayAmAsa yatnataH | ajIjanatparaM putraM gaNeshAkhyaM munIshvara || 23|| tadvR^ittAntamasheShaM cha varNayiShye mune.agrataH | idAnIM shR^iNu suprItyA guhotpattiM vadAmyaham || 24|| pAvakArpitamannAdi bhu~njate nirjarAH khalu | vedavANyeti sarve te sagarbhA abhavansurAH || 25|| tato.asahantastadvIryaM pIDitA hyabhavan surAH | viShNvAdyA nikhilAshchAti shivAj~nAnaShTabuddhayaH || 26|| atha viShNuprabhR^itikAHsarve devA vimohitAH | dahyamAnA yayuH shIghraM sharaNaM pArvatIpateH || 27|| shivAlayasya te dvAri gatvA sarve vinamrakAH | tuShTuvuHsashivaM shambhuM prItyA sA~njalayaHsurAH || 28|| devA UchuH | devadeva mahAdeva girijesha mahAprabho | kiM jAtamadhunA nAtha tava mAyA duratyayA || 29|| sagarbhAshcha vayaM jAtA dahyamAnAshcha retasA | tava shambho kuru kR^ipAM nivAraya dashAmimAm || 30|| brahmovAcha | ityAkarNyA.amaranutiM parameshaH shivApatiH | AjagAma drutaM dvAri yatra devAH sthitA mune || 31|| AgataM sha~NkaraM dvAri sarve devAshcha sAchyutAH | praNamya tuShTuvuH prItyA nartakA bhaktavatsalam || 32|| devA UchuH | shambho shiva maheshAna tvAM natAH sma visheShataH | rakSha naH sharaNApannAn dahyamAnAMshcha retasA || 33|| idaM duHkhaM hara hara bhavAmo hi mR^itA dhruvam | tvAM vinA kaH samartho.adya devaduHkhanivAraNe || 34|| brahmovAcha | iti dInataraM vAkyamAkarNya surarAT prabhuH | pratyuvAcha vihasyAtha sa surAn bhaktavatsalaH || 35|| shiva uvAcha | he hare he vidhe devAH sarve shR^iNuta madvachaH | bhaviShyati sukhaM vo.adya sAvadhAnA bhavantu hi || 36|| etadvamata madvIryaM drutamevAkhilAHsurAH | sukhinastadvisheSheNa shAsanAnmama suprabhoH || 37|| brahmovAcha | ityAj~nAM shirasA.adhAya viShNvAdyAH sakalAH surAH | akArShurvamanaM shIghraM smarantaH shivamavyayam || 38|| tachChambhuretaHsvarNAbhaM parvatAkAramadbhutam | abhavatpatitaM bhUmau spR^ishad dyAmeva suprabham || 39|| abhavansukhinaHsarve surAH sarve.achyutAdayaH | astuvan parameshAnaM sha~NkaraM bhaktavatsalam || 40|| pAvakastvabhavannaiva sukhI tatra munIshvara | tasyAj~nAM paramo.adAdvai sha~NkaraH parameshvaraH || 41|| tataH savahnirvikalaH sA~njalirnatako mune | astauchChivaM sukhI nAtmA vachanaM chedamabravIt || 42|| agniruvAcha | devadeva maheshAna mUDho.ahaM tava sevakaH | kShamasva me.aparAdhaM hi mama dAhaM nivAraya || 43|| tvaM dInavatsalaH svAmin sha~NkaraH parameshvaraH | pratyuvAcha prasannAtmA pAvako dInavatsalam || 44|| brahmovAcha | ityAkarNya shuchervANIM sa shambhuH parameshvaraH | pratyuvAcha prasannAtmA pAvakaM dInavatsalaH || 45|| shiva uvAcha | kR^itaM tvanuchitaM karma madreto bhakShitaM hi yat | ato nivR^ittaste dAhaH pApAdhikyAnmadAj~nayA || 46|| idAnIM tvaM sukhI nAma shuche machCharaNAgataH | ataH prasanno jAto.ahaM sarvaM duHkhaM vinashyati || 47|| kasyAshchitsustriyAM yonau madretastyaja yatnataH | bhaviShyati sukhI tvaM hi nirdAhAtmA visheShataH || 48|| brahmovAcha | shambhuvAkyaM nishamyeti pratyuvAcha shanaiH shuchiH | sA~njalirnatakaH prItyA sha~NkaraM bhaktasha~Nkaram || 49|| durAsadamidaM tejastava nAtha maheshvara | kAchinnAsti vinA shaktyA dhartuM yonau jagattraye || 50|| itthaM yadA.abravIdvahnistadA tvaM munisattama | sha~NkarapreritaH prAttha hR^idAgnimupakArakaH || 51|| nArada uvAcha | shR^iNu madvachanaM vahne tava dAhaharaM shubham | paramAnandadaM ramyaM sarvakaShTanivArakam || 52|| kR^itvopAyamimaM vahne sukhI bhava vidAhakaH | shivechChayA mayA samyaguktaM tAtedamAdarAt || 53|| tapomAsasnAnakartryaH striyo yAHsyuH prage shuche | taddeheShu sthApaya tvaM shivaretastvidaM mahat || 54|| brahmovAcha | tasminnavasare tatrAgatAH saptamunistriyaH | tapomAsi snAnakAmAH prAtaH sanniyamA mune || 55|| snAnaM kR^itvA striyastA hi mahAshItArdditAshcha ShaT | gantukAmA mune yAtA vahnijvAlAsamIpataH || 56|| vimohitAshcha tA dR^iShTvArundhatI girishAj~nayA | niShiShedha visheSheNa sucharitrA subodhinI || 57|| tAH ShaD munistriyo mohAddhaThAttatra gatA mune | svashItavinivR^ittyarthaM mohitAH shivamAyayA || 58|| tadretaHkaNikAH sadyastaddehAn vivishurmune | romadvArA.akhilA vahnirabhUddAhavivarjitaH || 59|| antardhAya drutaM vahnirjvAlArUpo jagAma ha | sukhI svalokaM manasA smaraMstvAM sha~NkaraM cha tam || 60|| sagarbhAstAH striyaH sAdho.abhavan dAhaprapIDitAH | jagmuHsvabhavanaM tAtArundhatI duHkhitAgninA || 61|| dR^iShTvA svastrIgatiM tAta nAthAH krodhAkulA drutam | tatyajustAH striyastAta susammantrya parasparam || 62|| atha tAH ShaT striyaHsarvA dR^iShTvA svavyabhichArakam | mahAduHkhAnvitAstAtAbhavannAkulamAnasAH || 63|| tatyajushshivaretastadgarbharUpaM munistriyaH | tA himAchalapR^iShThe.athAbhavan dAhavivarjitAH || 64|| asahan shivaretastaddhimAdriH kampamudvahan | ga~NgAyAM prAkShipattUrNamasahyaM dAhapIDitaH || 65|| ga~NgayA.api cha tadvIryaM dussahaM paramAtmanaH | niHkShiptaM hi sharastambe tara~NgaiH svairmunIshvara || 66|| patitaM tatra tadreto drutaM bAlo babhUva ha | sundaraH subhagaH shrImAMstejasvI prItivarddhanaH || 67|| mArgamAse site pakShe tithau ShaShThyAM munIshvara | prAdurbhAvo.abhavattasya shivaputrasya bhUtale || 68|| tasminnavasare brahmannakasmAddhimashailajA | abhUtAM sukhinau tatra svagirau girisho.api cha || 69|| shivAkuchAbhyAM susrAva paya Anandasambhavam | tatra gatvA cha sarveShAM sukhamAsInmune.adhikam || 70|| ma~NgalaM chA.abhavattAta trilokyAM sukhadaM satAm | khalAnAmabhavadvighno daityAnAM cha visheShataH || 71|| akasmAdabhavad vyomni paramo dundubhidhvaniH | puShpavR^iShTiH papAtA.ashu bAlakopari nArada || 72|| viShNvAdInAM samastAnAM devAnAM munisattama | abhUdakasmAtparama AnandaH paramotsavaH || 73|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe shivaputrajananavarNanaM nAma dvitIyo.adhyAyaH || 2\.4\.2|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.3\. tR^itIyo.adhyAyaH | kArtikeyalIlAvarNanam |} nArada uvAcha | devadeva prajAnAtha brahman sR^iShTikara prabho | tataH kimabhavattatra tadvadA.adya kR^ipAM kuru || 1|| brahmovAcha | tasminnavasare tAta vishvAmitraH pratApavAn | prerito vidhinA tatrAgachChatprIto yadR^ichChayA || 2|| sa dR^iShTvAlaukikaM dhAma tatsutasya sutejasaH | abhavatpUrNakAmastu suprasanno nanAma cha || 3|| akarotsunutiM tasya suprasannena chetasA | vidhipreritavAgbhishcha vishvAmitraH prabhAvavit || 4|| tataHso.abhUtsutastatra suprasanno mahotikR^it | suprahasyAdbhutamaho vishvAmitramuvAcha cha || 5|| shivasuta uvAcha | shivechChayA mahAj~nAninnakasmAttvamihAgataH | saMskAraM kuru me tAta yathAvadvedasammitam || 6|| adyArabhya purodhAstvaM bhava me prItimAvahan | bhaviShyasi sadA pUjyaH sarveShAM nAtra saMshayaH || 7|| brahmovAcha | ityAkarNya vachastasya suprasanno hi gAdhijaH | tamuvAchAnudAttena svareNa cha suvismitaH || 8|| vishvAmitra uvAcha | shR^iNu tAta na vipro.ahaM gAdhikShatriyabAlakaH | vishvAmitreti vikhyAtaH kShatriyo viprasevakaH || 9|| iti svacharitaM khyAtaM mayA te varabAlaka | kastvaM svacharitaM brUhi vismitAyAkhilaM hi me || 10|| brahmovAcha | ityAkarNya vachastasya tatsvavR^ittaM jagAda ha | tatashchovAcha suprItyA gAdhijaM taM mahotikR^it || 11|| shivasuta uvAcha | vishvAmitra varAnme tvaM brahmarShirnAtra saMshayaH | vasiShThAdyAshcha nityaM tvAM prashaMsiShyanti chAdarAt || 12|| atastvamAj~nayA me hi saMskAraM kartumarhasi | idaM sarvaM sugopyaM te kathanIyaM na kutrachit || 13|| brahmovAcha | tato.akArShItsa saMskAraM tasya prItyA.akhilaM yathA | shivabAlasya devarShe vedoktavidhinA param || 14|| shivabAlopi suprIto divyaj~nAnamadAtparam | vishvAmitrAya munaye mahotikArakaH prabhuH || 15|| purohitaM chakArAsau vishvAmitraM shuchessutaH | tadArabhya dvijavaro nAnAlIlAvishAradaH || 16|| itthaM lIlA kR^itA tena kathitA sA mayA mune | tallIlAmaparAM tAta shR^iNu prItyA vadAmyaham || 17|| tasminnavasare tAta shvetanAmA cha samprati | tatrA.apashyatsutaM divyaM nijaM paramapAvanam || 18|| tatastaM pAvako gatvA dR^iShTvAli~Ngya chuchumba cha | putreti choktvA tasmai sa shastraM shaktiM dadau cha saH || 19|| guhastAM shaktimAdAya tachChR^i~NgaM chAruroha ha | taM jaghAna tayA shaktyA shR^i~Ngo bhuvi papAta saH || 20|| dashapadmamitA vIrA rAkShasAH pUrvamAgatAH | tadvadhArthaM drutaM naShTA babhUvustatprahArataH || 21|| hAhAkAro mahAnAsIchchakampe sAchalA mahI | trailokyaM cha sureshAnaHsadevastatra chAgamat || 22|| dakShiNe tasya pArshve cha vajreNa sa jaghAna cha | shAkhanAmA tato jAtaH pumAMshchaiko mahAbalaH || 23|| punashshakro jaghAnAshu vAmapArshve hi taM tadA | vajreNA.anyaH pumA~njAto vishAkhAkhyo.aparo balI || 24|| tatastaddhR^idayaM shakro jaghAna pavinA tadA | paro.abhUnnaigamopAkhyaH pumAMstadvanmahAbalaH || 25|| tadA skandAdichatvAro mahAvIrA mahAbalAH | indraM hantuM drutaM jagmuH so.ayaM tachCharaNaM yayau || 26|| shakraH sasAmaragaNo bhayaM prApya gR^ihAttataH | yayau svalokaM chakito na bhedaM j~nAtavAnmune || 27|| sa bAlakastu tatraiva tasthA.a.avAnandasaMyutaH | pUrvavannirbhayastAta nAnAlIlAkaraH prabhuH || 28|| tasminnavasare tatra kR^ittikAkhyAshcha ShaT striyaH | snAtuM samAgatA bAlaM dadR^ishustaM mahAprabhum || 29|| grahItuM taM manashchakruHsarvAstA kR^ittikAH striyaH | vAdo babhUva tAsAM tadgrahaNechChAparo mune || 30|| tadvAdashamanArthaM sa ShaNmukhAni chakAra ha | papau dugdhaM cha sarvAsAM tuShTAstA abhavanmune || 31|| tanmanogatimAj~nAya sarvAstAH kR^ittikAstadA | tamAdAya yayurlokaM svakIyaM muditA mune || 32|| taM bAlakaM kumArAkhyaM stanaM dattvA stanArthine | varddhayAmAsurIshasya sutaM sUryAdhikaprabham || 33|| na chakrurbAlakaM yAshcha lochanAnAmagocharam | prANebhyo.api premapAtraM yaH poShTA tasya putrakaH || 34|| yAni yAni cha vastrANi trailokye durlabhAni cha | dadustasmai cha tAH premNA bhUShaNAni varANi vai || 35|| dine dine tAH pupuShurbAlakaM taM mahAprabhum | prashaMsitAni svAdUni bhojayitvA visheShataH || 36|| athaikasmin dine tAta sa bAlaH kR^ittikAtmajaH | gatvA devasabhAM divyAM sucharitraM chakAra ha || 37|| svamaho darshayAmAsa devebhyo hi mahAdbhutam | saviShNubhyo.akhilebhyashcha mahotikarabAlakaH || 38|| taM dR^iShTvA sakalAste vai sAchyutAHsarShayaH surAH | vismayaM prApuratyantaM paprachChustaM cha bAlakam || 39|| ko bhavAniti tachChrutvA na ki~nchitsa jagAda ha | svAlayaM sa jagAmAshu guptastasthau hi pUrvavat || 40|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe kArtikeyalIlAvarNanaM nAma tR^itIyo.adhyAyaH || 2\.4\.3|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.4\. chaturtho.adhyAyaH | kArtikeyAnveShaNanandisaMvAdavarNanam |} nArada uvAcha | devadeva prajAnAtha tataH kimabhavadvidhe | vadedAnIM kR^ipAtastu shivalIlAsamanvitam || 1|| brahmovAcha | kR^ittikAbhirgR^ihIte vai tasmin shambhusute mune | kashchitkAlo vyatIyAya bubudhe na himAdrijA || 2|| tasminnavasare durgA smerAnanasaroruhA | uvAcha svAminaM shambhuM devadeveshvaraM prabhum || 3|| pArvatyuvAcha | devadeva mahAdeva shR^iNu me vachanaM shubham | pUrvapuNyAtibhAreNa tvaM mayA prApta IshvaraH || 4|| kR^ipayA yogiShu shreShTho vihAraistatparo.abhavaH | ratibha~NgaH kR^ito devaistatra me bhavatA bhava || 5|| bhUmau nipatitaM vIryaM nodare mama te vibho | kutra yAtaM cha taddeva kena devena nihnutam || 6|| kathaM matsvAmino vIryamamoghaM te maheshvara | moghaM yAtaM cha kiM kiM vA shishurjAtashcha kutrachit || 7|| brahmovAcha | pArvatIvachanaM shrutvA prahasya jagadIshvaraH | uvAcha devAnAhUya munIMshchApi munIshvara || 8|| maheshvara uvAcha | devAH shR^iNuta madvAkyaM pArvatIvachanaM shrutam | amoghaM kutra me vIryaM yAtaM kena cha nihnutam || 9|| sabhayaM nApa tatkShipraM sa cheddaNDaM na chArhati | shaktau rAjA na shAstA yaH prajAbAdhyashcha bhakShakaH || 10|| brahmovAcha shambhostadvachanaM shrutvA samAlochya parasparam | UchuHsarve krameNaiva trastAstu purataH prabhoH || 11|| viShNuruvAcha | te mithyAvAdinaHsantu bhArate gurudArikAH | gurunindAratAH shashvattvadvIryaM yaishcha nihnutam || 12|| brahmovAcha | tvadvIryaM nihnutaM yena puNyakShetre cha bhArate | sa nA.anvito bhavettatra sevane pUjane tava || 13|| lokapAlA UchuH | tvadavIryaM nihnutaM yena pApinA patitabhramAt | bhAjanaM tasya sotyantaM tattApaM karma santatam || 14|| devA UchuH | kR^itvA pratij~nAM yo mUDho nA.a.apAdayati pUrNatAm | bhAjanaM tasya pApasya tvadvIryaM yena nihnutam || 15|| devapatnya UchuH | yA nindati svabhartAraM paraM gachChati pUruSham | mAtR^ibandhuvihInA cha tvadvIryaM nihnutaM yayA || 16|| brahmovAcha | devAnAM vachanaM shrutvA devadeveshvaro haraH | karmaNAM sAkShiNashchAha dharmAdInsabhayaM vachaH || 17|| shrIshiva uvAcha | devairna nihnutaM kena tadvIryaM nihnutaM dhruvam | tadamoghaM bhagavato maheshasya mama prabhoH || 18|| yUyaM cha sAkShiNo vishve satataM sarvakarmaNAm | yuShmAkaM nihnutaM kiM vA kiM j~nAtuM vaktumarhatha || 19|| brahmovAcha | Ishvarasya vachaH shrutvA sabhAyAM kampitAshcha te | parasparaM samAlokya krameNochuH puraH prabhoH || 20|| brahmovAcha | rate tu tiShThato vIryaM papAta vasudhAtale | mayA j~nAtamamoghaM tachCha~Nkarasya prakopataH || 21|| kShitiruvAcha vIryaM soDhumashaktAhaM tadvahnau nyakShipaM purA | ato.atra durvahaM brahmannabalAM kShantumarhasi || 22|| vahniruvAcha vIryaM soDhumashakto.ahaM tava sha~Nkara parvate | kailAse nyakShipaM sadyaH kapotAtmA sudussaham || 23|| giriruvAcha vIryaM soDhumashakto.ahaM tava sha~Nkara lokapa | ga~NgAyAM prAkShipaM sadyo dussahaM parameshvara || 24|| ga~NgovAcha vIryaM soDhumashaktAhaM tava sha~Nkara lokapa | vyAkulA.ati prabho nAtha nyakShipaM sharakAnane || 25|| vAyuruvAcha shareShu patitaM vIryaM sadyo bAlo babhUva ha | atIva sundaraH shambho svarnadyAH pAvane taTe || 26|| sUrya uvAcha rudantaM bAlakaM dR^iShTvAgamamastAchalaM prabho | preritaH kAlachakreNa nishAyAM sthAtumakShamaH || 27|| chandra uvAcha rudantaM bAlakaM prApya gR^ihItvA kR^ittikAgaNaH | jagAma svAlayaM shambho gachChanbadarikAshramam || 28|| jalamuvAcha amuM rudantamAnIya stanyapAnena tAH prabho | varddhayAmAsurIshasya sutaM tava raviprabham || 29|| sandhyovAcha adhunA kR^ittikAnAM cha vane taM poShya putrakam | tannAma chakrustAH premNA kArttikashcheti kautukAt || 30|| rAtriruvAcha na chakrurbAlakaM tAshcha lochanAnAmagocharam | prANebhyo.api prItipAtraM yaH poShTA tasya putraka || 31|| dinamuvAcha yAni yAni cha vastrANi bhUShaNAni varANi cha | prashaMsitAni svAdUni bhojayAmAsureva tam || 32|| brahmovAcha teShAM tadvachanaM shrutvA santuShTaH purasUdanaH | mudaM prApya dadau prItyA viprebhyo bahudakShiNAm || 33|| putrasya vArttAM samprApya pArvatI hR^iShTamAnasA | koTiratnAni viprebhyo dadau bahudhanAni cha || 34|| lakShmI sarasvatI menA sAvitrI sarvayoShitaH | viShNuH sarve cha devAshcha brAhmaNebhyo dadurdhanam || 35|| preritaH sa prabhurdevairmunibhiH parvatairatha | dUtAn prasthApayAmAsa svaputro yatra tAn gaNAn || 36|| vIrabhadraM vishAlAkShaM sha~NkukarNaM karAkramam | nandIshvaraM mahAkAlaM vajradraMShTraM mahonmadam || 37|| gokarNAsyaM dadhimukhaM jvaladagnishikhopamam | lakShaM cha kShetrapAlAnAM bhUtAnAM cha trilakShakam || 38|| rudrAMshcha bhairavAMshchaiva shivatulyaparAkramAn | anyAMshcha vikR^itAkArAnasa~NkhyAnapi nArada || 39|| te sarve shivadUtAshcha nAnAshastrAstrapANayaH | kR^ittikAnAM cha bhavanaM veShTayAmAsuruddhatAH || 40|| dR^iShTvA tAn kR^ittikAHsarvA bhayavihvalamAnasAH | kArttikaM kathayAmAsurjvalantaM brahmatejasA || 41|| kR^ittikA UchuH | vatsa sainyAnyasa~NkhyAni veShTayAmAsurAlayam | kiM kartavyaM kva gantavyaM mahAbhayamupasthitam || 42|| kArtikeya uvAcha bhayaM tyajata kalyANyo bhayaM kiM vA mayi sthite | durnivAryo.asmi bAlashcha mAtaraH kena vAryate || 43|| brahmovAcha etasminnantare tatra sainyendro nandikeshvaraH | purataH kArtikeyasyopaviShTaH samuvAcha ha || 44|| nandIshvara uvAcha bhrAtaH pravR^ittiM shR^iNu me mAtarashcha shubhAvahAm | prerito.ahaM maheshena saMhartrA sha~NkareNa cha || 45|| kailAse sarvadevAshcha brahmaviShNushivAdayaH | sabhAyAM saMsthitAstAta mahatyutsavama~Ngale || 46|| tadA shivA sabhAyAM vai sha~NkaraM sarva sha~Nkaram | sambodhya kathayAmAsa tavAnveShaNahetukam || 47|| paprachCha tAn shivo devAn kramAttvatprAptihetave | pratyuttaraM daduste tu pratyekaM cha yathochitam || 48|| tvAmatra kR^ittikAsthAne kathayAmAsurIshvaram | sarve dharmAdayo dharmAdharmasya karmasAkShiNaH || 49|| prababhUva rahaH krIDA pArvatIshivayoH purA | dR^iShTasya cha suraiH shambhorvIryaM bhUmau papAta ha || 50|| bhUmistadakShipadvahnau vahnishchAdrau sa bhUdharaH | ga~NgAyAM so.akShipadvegAt tara~NgaiH sharakAnane || 51|| tatra bAlo.abhavastvaM hi devakAryakR^itiH prabhuH | tatra labdhaH kR^ittikAbhistvaM bhUmiM gachCha sAmpratam || 52|| tavAbhiShekaM shambhustu kariShyati suraiH saha | lapsyase sarvashastrANi tArakAkhyaM haniShyasi || 53|| putrastvaM vishvasaMharttustvAM prAptuM chA.akShamA imAH | nAgniM goptuM yathA shaktaH shuShkavR^ikShaH svakoTare || 54|| dIptavAMstvaM cha vishveShu nAsAM geheShu shobhase | yathA patanmahAkUpe dvijarAjo na rAjate || 55|| karoShi cha yathA.a.alokaM nA.a.achChanno.asmAsu tejasA | yathA sUryaH kalAchChanno na bhavenmAnavasya cha || 56|| viShNustvaM jagatAM vyApI nAnyo jAto.asi shAmbhava | yathA na keShAM vyApyaM cha tatsarvaM vyApakaM nabhaH || 57|| yogIndro nA.anuliptashcha bhAgI chetparipoShaNe | naiva lipto yathAtmA cha karmayogeShu jIvinAm || 58|| vishvArambhastvamIshashcha nAsu te sambhavet sthitiH | guNAnAM tejasAM rAshiryathAtmAnaM cha yoginaH || 59|| bhrAtarye tvAM na jAnanti te narA hatabuddhayaH | nAdriyante yathA bhekAstvekavAsAshcha pa~NkajAn || 60|| kArttikeya uvAcha bhrAtaHsarvaM vijAnAsi j~nAnaM traikAlikaM cha yat | j~nAnI tvaM kA prashaMsA te yato mR^ityu~njayAshritaH || 61|| karmaNAM janma yeShAM vA yAsu yAsu cha yoniShu | tAsu te nirvR^itiM bhrAtaH prApnuvantIha sAmpratam || 62|| kR^ittikAj~nAnavatyashcha yoginyaH prakR^iteH kalAH | stanyenAsAM varddhito.ahamupakAreNa santatam || 63|| AsAmahaM poShyaputro madaMshA yoShitastvimAH | tasyAshcha prakR^iteraMshAstatastatsvAmivIryajaH || 64|| na madbhavo he shailendrakanyayA nandikeshvara | sA cha me dharmato mAtA yathemAH sarvasammatAH || 65|| shambhunA preShitastvaM cha shambhoH putrasamo mahAn | AgachChAmi tvayA sArddhaM drakShyAmi devatAkulam || 66|| ityevamuktvA taM shIghraM sambodhya kR^ittikAgaNam | kArttikeyaH pratasthe hi sArddhaM sha~NkarapArShadaiH || 67|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe kArttikeyAnveShaNanandisaMvAdavarNanaM nAma chaturtho.adhyAyaH || 2\.4\.4|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.5\. pa~nchamo.adhyAyaH | devakR^itakumArAbhiShekaH |} brahmovAcha etasminnantare tatra dadarsha rathamuttamam | adbhutaM shobhitaM shashvadvishvakarmavinirmitam || 1|| shatachakraM suvistIrNaM manoyAyi manoharam | prasthApitaM cha pArvatyA veShTitaM pArShadairvaraiH || 2|| samArohattato.ananto hR^idayena vidUyatA | kArttikaH paramaj~nAnI parameshAnavIryajaH || 3|| tadaiva kR^ittikAH prApya muktakeshyaH shuchA.a.aturAH | unmattA iva tatraiva vaktumArebhire vachaH || 4|| kR^ittikA UchuH | vihAyA.asmAn kR^ipAsindho gachChasi tvaM hi nirdayaH | nAyaM dharmo mAtR^ivargAn pAlito yat sutastyajet || 5|| snehena varddhito.asmAbhiH putro.asmAkaM cha dharmataH | kiM kurmaH kva cha yAsyAmo vayaM kiM karavAma ha || 6|| ityuktvA kR^ittikAH sarvAH kR^itvA vakShasi kArttikam | drutaM mUrchChAmavApustAHsutavichChedakAraNAt || 7|| tAH kumAro bodhayitvA adhyAtmavachanena vai | tAbhishcha pArShadaiH sArddhamAruroha rathaM mune || 8|| dR^iShTvA shrutvA ma~NgalAni bahUni sukhadAni vai | kumAraH pArShadaiH sArddhaM jagAma pitR^imandiram || 9|| dakSheNa nandiyuktashcha manoyAyirathena cha | kumAraH prApa kailAsaM nyagrodhA.akShayamUlake || 10|| tatra tasthau kR^ittikAbhiH pArShadapravaraiH saha | kumAraH shA~NkariH prIto nAnAlIlAvishAradaH || 11|| tadA sarve suragaNA R^iShayaH siddhachAraNAH | viShNunA brahmaNA sArddhaM samAchakhyustadAgamam || 12|| tadA dR^iShTvA cha gA~NgeyaM yayau pramuditashshivaH | anyaiH sameto hariNA brahmaNA cha surarShibhiH | 13|| sha~NkhAshcha bahavo nedurbherI tUryANyanekashaH | utsavaH sumahAnAsIddevAnAM tuShTachetasAm || 14|| tadAnImeva taM sarve vIrabhadrAdayo gaNAH | kurvantaH svanvayuH keliM nAnAtAladharasvarAH || 15|| stAvakAH stUyamAnAshcha chakruste guNakIrttanam | jayashabdaM namashshabdaM kurvANAH prItamAnasAH || 16|| draShTuM yayustaM sharajaM shivAtmajamanuttamam | 17|| pArvatI ma~NgalaM chakre rAjamArgaM manoharam | padmarAgAdimaNibhiH saMskR^itaM paritaH puram || 18|| patiputravatIbhishcha sAdhvIbhiH strIbhiranvitAH | lakShmyAditriMshaddevIshcha puraH kR^itvA samAyayau || 19|| rambhAdyapsaraso divyAH sasmitA veShasaMyutAH | sa~NgItanartanaparA babhUvushcha shivAj~nayA || 20|| ye taM samIkShayAmAsurgA~NgeyaM sha~Nkaropamam | dadR^ishuste mahattejo vyAptamAsIjjagattraye || 21|| tattejasA vR^itaM bAlaM taptachAmIkaraprabham | vavandire drutaM sarve kumAraM sUryavarchasam || 22|| jahR^iShurvinataskandhA namashshabdaratAstadA | parivAryopatasthuste vAmadakShiNamAgatAH || 23|| ahaM viShNushcha shakrashcha tathA devAdayo.akhilAH | daNDavatpatitA bhUmau parivArya kumArakam || 24|| etasminnantare shambhurgirijA cha mudAnvitA | mahotsavaM samAgamya dadarsha tanayaM mudA || 25|| putraM nirIkShya cha tadA jagadekabandhuH prItyAnvitaH paramayA parayA bhavAnyA | snehAnvito bhujagabhogayuto hi sAkShAt sarveshvaraH parivR^itaH pramathaiH pareshaH || 26|| atha shaktidharaH skando dR^iShTvA tau pArvatIshivau | avaruhya rathAttUrNaM shirasA praNanAma ha || 27|| upaguhya shivaH prItyA kumAraM mUrdhni sha~NkaraH | jaghrau premNA pareshAnaH prasannaH snehakartR^ikaH || 28|| upaguhya guhaM tatra pArvatI jAtasambhramA | prasnutaM pAyayAmAsa stanaM snehapariplutA || 29|| tadA nIrAjito devaiHsakalatrairmudAnvitaiH | jayashabdena mahatA vyAptamAsInnabhastalam || 30|| R^iShayo brahmaghoSheNa gItenaiva cha gAyakAH | vAdyaishcha bahavastatropatasthushcha kumArakam || 31|| svama~NkamAropya tadA maheshaH kumArakaM taM prabhayA samujjvalam | babhau bhavAnIpatireva sAkShA\- chChriyA.anvitaH putravatAM variShThaH || 32|| kumAraH svagaNaiH sArddhamAjagAma shivAlayam | shivAj~nayA mahotsAhaissaha devairmahAsukhI || 33|| dampatI tau tadA tatraikapadyena virejatuH | vivandyamAnAvR^iShibhirAvR^itau surasattamaiH || 34|| kumAraH krIDayAmAsa shivotsa~Nge mudAnvitaH | vAsukiM shivakaNThasthaM pANibhyAM samapIDayat || 35|| prahasya bhagavAn shambhuH shashaMsa girijAM tadA | nirIkShya kR^ipayA dR^iShTyA kR^ipAlurlIlayAkR^itim || 36|| madasmitena cha tadA bhagavAnmaheshaH prApto mudaM cha paramAM girijAsametaH | premNA sa gadgadagiro jagadekabandhu\- rnovAcha ki~nchana vibhurbhuvanaikabharttA || 37|| atha shambhurjagannAtho hR^iShTo laukikavR^ittavAn | ratnasiMhAsane ramye vAsayAmAsa kArttikam || 38|| vedamantrAbhipUtaishcha sarvatIrthodapUrNakaiH | sadratnakumbhashatakaiH snApayAmAsa taM mudA || 39|| sadratnasArarachitakirITamukuTA~Ngadam | vaijayantIM svamAlAM cha tasmai chakraM dadau hariH || 40|| shUlaM pinAkaM parashuM shaktiM pAshupataM sharam | saMhArAstraM cha paramAM vidyAM tasmai dadau shivaH || 41|| adAmahaM yaj~nasUtraM vedAMshcha vedamAtaram | kamaNDaluM cha brahmAstraM vidyAM chaivA.arimardinIm || 42|| gajendraM chaiva vajraM cha dadau tasmai sureshvaraH | shvetachChatraM ratnamAlAM dadau pAshaM jaleshvaraH || 43|| manoyAyirathaM sUryaH sannAhaM cha mahAchayam | yamadaNDaM yamashchaiva sudhAkumbhaM sudhAnidhiH || 44|| hutAshano dadau prItyA mahAshaktiM svasUnave | dadau svashastraM nirR^itirvAyavyAstraM samIraNaH || 45|| gadAM dadau kuberashcha shUlamIsho dadau mudA | nAnAshastrANyupAyAMshcha sarve devA dadurmudA || 46|| kAmAstraM kAmadevo.atha dadau tasmai mudAnvitaH | gadAM dadau svavidyAshcha tasmai cha parayA mudA || 47|| kShIrodo.amUlyaratnAni vishiShTaM ratnanUpuram | himAlayo hi divyAni bhUShaNAnyaMshukAni cha || 48|| chitrabarhaNanAmAnaM svaputraM garuDo dadau | aruNastAmrachUDAkhyaM balinaM charaNAyudham || 49|| pArvatI sasmitA hR^iShTA paramaishvaryamuttamam | dadau tasmai mahAprItyA chira~njIvitvameva cha || 50|| lakShmIshcha sampadaM divyAM mahAhAraM manoharam | sAvitrI siddhavidyAM cha samastAM pradadau mudA || 51|| anyAshchApi mune devyo yA yAstatra samAgatAH | svAtmavatsu dadustasmai tathaiva shishupAlikAH || 52|| mahAmahotsavastatra babhUva munisattama | sarve prasannatAM yAtA visheShAchcha shivAshivau || 53|| etasminnantare kAle provAcha prahasan mudA | mune brahmAdikAn devAn rudro bhargaH pratApavAn || 54|| shiva uvAcha he hare he vidhe devAH sarve shR^iNuta madvachaH | sarvathAhaM prasanno.asmi varAnvR^iNuta aichChikAn || 55|| brahmovAcha tachChrutvA vachanaM shambhormune viShNvAdayaH surAH | sarve prochuH prasannAsyA devaM pashupatiM prabhum || 56|| kumAreNa hato hyeSha tArako bhavitA prabho | tadarthameva sa~njAtamidaM charitamuttamam || 57|| tasmAdadyaiva yAsyAmastArakaM hantumudyatAH | Aj~nAM dehi kumArAya sa taM hanyAt sukhAya naH || 58|| tatheti matvA sa vibhurdattavAMstanayaM tadA | devebhyastArakaM hantuM kR^ipayA paribhAvitaH || 59|| shivAj~nayA surAH sarve brahmaviShNumukhAstadA | puraskR^itya guhaM sadyo nirjagmurmilitA gireH || 60|| bahirnissR^itya kailAsAttvaShTA shAsanato hareH | vireche nagaraM ramyamadbhutaM nikaTe gireH || 61|| tatra ramyaM gR^ihaM divyamadbhutaM paramojjvalam | guhArthaM nirmame tvaShTA tatra siMhAsanaM varam || 62|| tadA hariH sudhIrbhaktyA kArayAmAsa ma~Ngalam | kArttikasyAbhiShekaM hi sarvatIrthajalaiH suraiH || 63|| sarvathA samala~NkR^itya vAsayAmAsa sa~Ngraham | kArttikasya vidhiM prItyA kArayAmAsa chotsavam || 64|| brahmANDAdhipatitvaM hi dadau tasmai mudA hariH | chakAra tilakaM tasya samAnarcha suraissaha || 65|| praNamya kArttikaM prItyA sarvadevarShibhiH saha | tuShTAva vividhaiH stotraiH shivarUpaM sanAtanam || 66|| varasiMhAsanastho hi shushubhe.atIva kArttikaH | svAmibhAvaM samApanno brahmANDasyApi pAlakaH || 67|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe kumArAbhiShekavarNanaM nAma pa~nchamo.adhyAyaH || 2\.4\.5|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.6\. ShaShTho.adhyAyaH | kumArAdbhutacharitravarNanam |} brahmovAcha atha tatra sa gA~Ngeyo darshayAmAsa sUtikAm | tAmeva shR^iNu suprItyA nArada tvaM svabhaktidAm || 1|| dvija eko nAradAkhya AjagAma tadaiva hi | tatrAdhvarakaraH shrImAn sharaNArthaM guhasya vai || 2|| sa vipraH prApya nikaTaM kArttikasya prasannadhIH | svAbhiprAyaM samAchakhyau supraNamya shubhaiH stavaiH || 3|| vipra uvAcha shR^iNu svAminvacho me.adya kaShTaM me vinivAraya | sarvabrahmANDanAthastvamataste sharaNaM gataH || 4|| ajamedhAdhvaraM kartumArambhaM kR^itavAnaham | so.ajo gato gR^ihAnme hi troTayitvA svabandhanam || 5|| na jAne sa gataH kutrA.anveShaNaM tatkR^itaM bahu | na prApto.atassa balavAn bha~Ngo bhavati me kratoH || 6|| tvayi nAthe sati vibho yaj~nabha~NgaH kathaM bhavet | vichAryyaivA.akhileshAna kAmaM pUrNaM kuruShva me || 7|| tvAM vihAya sharaNyaM kaM yAyAM shivasuta prabho | sarvabrahmANDanAthaM hi sarvAmarasusevitam || 8|| dInabandhurdayAsindhuH susevyo bhaktavatsalaH | haribrahmAdidevaishcha sustutaH parameshvaraH || 9|| pArvatInandanasskandaH paramekaH parantapaH | paramAtmA.atmadaH svAmI satAM cha sharaNArthinAm || 10|| dInAnAtha mahesha sha~Nkarasuta trailokyanAtha prabho mAyAdhIsha samAgato.asmi sharaNaM mAM pAhi viprapriya | tvaM sarvaprabhurAnatA.akhilavidabrahmAdidevaiH stutaH tvaM mAyAkR^itirAtmabhaktasukhado rakShAparo mAyikaH || 11|| bhaktaprANaguNAkarastriguNato bhinno.asi shambhupriyaH shambhuH shambhusutaH prasannasukhadaH sachchitsvarUpo mahAn | sarvaj~nastripuraghnasha~NkarasutaH satpremavashyaHsadA ShaDvaktraH priyasAdhurAnatapriyaH sarveshvaraH sha~NkaraH | sAdhudrohakaraghna sha~Nkaraguro brahmANDanAtho prabhuH sarveShAmamarAdisevitapado mAM pAhi sevApriya || 12|| vairibhaya~Nkara sha~Nkara janasharaNasya vande tava padapadmaM sukhakaraNasya | vij~naptiM mama karNe skanda nidhehi nijabhaktiM janachetasi sadA vidhehi || 13|| karoti kiM tasya balI vipakSho dakSho.api pakShobhayapArshvaguptaH | kiM takShako.apyAmiShabhakShako vA tvaM rakShako yasya sadakShamAnaH || 14|| vibudhagururapi tvAM stotumIsho na hi syAt kathaya kathamahaM syAM mandabuddhirvarArchyaH | shuchirashuchiranAryo yAdR^ishastAdR^isho vA padakamalaparAgaM skanda te prArthayAmi || 15|| he sarveshvara bhaktavatsala kR^ipA\-sindho tvadIyo.asmyahaM bhR^ityaH svasya na sevakasya gaNapa\-syAgaHshataM satprabho | bhaktiM kvApi kR^itAM manAgapi vibho jAnAsi bhR^ityArtihA tvatto nAstyaparo.avitA na bhagavan matto naraH pAmaraH || 16|| kalyANakarttA kalikalmaShaghnaH kuberabandhuH karuNArdrachittaH | triShaTkanetro rasavaktrashobhI yaj~naM prapUrNaM kuru me guha tvam || 17|| rakShakastvaM trilokasya sharaNAgatavatsalaH | yaj~nakarttA yaj~nabharttA harase vighnakAriNAm || 18|| vighnavAraNa sAdhUnAM sarga kAraNa sarvataH | pUrNaM kuru mameshAna sutayaj~na namostu te || 19|| sarvatrAtA skanda hi tvaM sarvaj~nAtA tvameva hi | sarveshvarastvamIshAno niveshasakalA.avanaH || 20|| sa~NgItaj~nastvamevAsi vedavij~naH paraH prabhuH | sarvasthAtA vidhAtA tvaM devadevaH satAM gatiH || 21|| bhavAnInandanaH shambhutanayo vayunaH svarAT | dhyAtA dhyeyaH pitR^INAM hi pitA yoniH sadAtmanAm || 22|| brahmovAcha ityAkarNya vachastasya devasamrAT shivAtmajaH | svagaNaM vIrabAhvAkhyaM preShayAmAsa tatkR^ite || 23|| tadAj~nayA vIrabAhustadanveShaNahetave | praNamya svAminaM bhaktyA mahAvIro drutaM yayau || 24|| anveShaNaM chakArAsau sarvabrahmANDagolake | na prApa tamajaM kutra shushrAva tadupadravam || 25|| jagAmA.atha sa vaikuNThaM tatrA.ajaM pradadarsha tam | upadravaM prakurvantaM galayUpaM mahAbalam || 26|| dhR^itvA taM shR^i~NgayorvIro dharShayitvAtivegataH | AninAya svAmipuro vikurvantaM ravaM bahu || 27|| dR^iShTvA taM kArttikasso.aramAruroha sa taM prabhuH | dhR^itabrahmANDagarimA mahAsUtikaro guhaH || 28|| muhUrtamAtratasso.ajo brahmANDaM sakalaM mune | babhrAma shrama evAshu punastatsthAnamAgataH || 29|| tata uttIrya sa svAmI samuvAsa svamAsanam | so.ajaH sthitastu tatraiva sa nArada uvAcha tam || 30|| nArada uvAcha namaste deva devesha dehi me.ajaM kR^ipAnidhe | kuryAmadhvaramAnandAtsakhAyaM kuru mAmaho || 31|| kArttika uvAcha vadhayogyo na viprA.ajaH svagR^ihaM gachCha nArada | pUrNo.astu te.adhvaraH sarvaH prasAdAdeva me kR^itaH || 32|| brahmovAcha ityAkarNya dvijaHsvAmI vachanaM prItamAnasaH | jagAma svAlayaM dattvA tasmA AshiShamuttamAm || 33|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe kumArAdbhutacharitavarNanaM nAma ShaShTho.adhyAyaH || 2\.4\.6|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.7\. saptamo.adhyAyaH | tArakeNa sahendrAdidevAnAM yuddhavarNanam |} brahmovAcha haryyAdayassurAste cha dR^iShTvA tachcharitaM vibhoH | suprasannA babhUvurhi vishvAsAsaktamAnasAH || 1|| valgantaH kurvato nAdaM bhAvitAshshivatejasA | kumArante puraskR^itya tArakaM hantumAyayuH || 2|| devAnAmudyamaM shrutvA tArako.api mahAbalaH | sainyena mahatA sadyo yayau yoddhuM surAn prati || 3|| devA dR^iShTvA samAyAntaM tArakasya mahAbalam | balena bahukurvantaH siMhanAdaM visismiyuH || 4|| tadA nabho.a~NganA vANIM jagAdopari satvaram | sha~NkarapreritA sadyo haryAdInakhilAn surAn || 5|| vyomavANyuvAcha kumAraM cha puraskR^itya surA yUyaM samudyatAH | daityAnvijitya sa~NgrAme jayino.atha bhaviShyatha || 6|| brahmovAcha vAchaM tu khecharIM shrutvA devAH sarve samutsukAH | vIrashabdAn prakurvanto nirbhayA hyabhavaMstadA || 7|| kumAraM cha puraskR^itya sarve te gatasAdhvasAH | yoddhukAmAH surA jagmurmahIsAgarasa~Ngamam || 8|| AjagAma drutaM tatra yatra devAH sa tArakaH | sainyena mahatA sArddhaM asurairbahubhirvR^itaH || 9|| raNadundubhayo neduH pralayAmbudaniHsvanAH | karkashAni cha vAdyAni parANi cha tadAgame || 10|| garjamAnAstadA daityAstArakeNAsureNa ha | kampayanto bhuvaM pAdakramairvalgunakArakAH || 11|| tachChrutvA ravamatyugraM sarve devA vinirbhayAH | aikapadyena chottasthuryoddhukAmAshcha tArakam || 12|| gajamAropya devendraH kumAraM hyagrato.abhavat | surasainyena mahatA lokapAlaiH samAvR^itaH || 13|| tadA dundubhayo nedurbherItUryANyanekashaH | vINAveNumR^ida~NgAni tathA gandharvanissvanAH || 14|| gajaM dattvA mahendrAya kumAro yAnamAruhat | anekAshcharyasambhUtaM nAnAratnasamanvitam || 15|| vimAnamAruhya tadA mahAyashAH sa shA~NkariHsarvaguNairupetaH | shriyA sametaH parayA babhau mahAn saMvIjyamAnashchamarairmahAprabhaiH || 16|| prAchetasaM ChatramatIvasuprabhaM ratnairupetaM vividhairvirAjitam | dhR^itaM tadA tachcha kumAramUrdhni vai hyanantachAndraiH kiraNairmahAprabhaiH || 17|| militAste tadA sarve devAH shakrapurogamAH | svaiH svairbalaiH parivR^itA yuddhakAmA mahAbalAH || 18|| evaM devAshcha daityAshcha yoddhukAmAH sthitA bhuvi | sainyena mahatA tena vyUhaM kR^itvA pR^ithak pR^ithak || 19|| te sene suradaityAnAM shushubhAte parasparam | hantukAme tadAnyonyaM stUyamAne cha bandibhiH || 20|| ubhe sene tadA teShAmagarjetAM vanopame | bhaya~Nkare.atyavIrANAmitareShAM sukhAvahe || 21|| etasminnantare tatra balonmattAH parasparam | daityA devA mahAvIrA yuyudhuH krodhavihvalAH || 22|| AsItsutumulaM yuddhaM devadaityasamAkulam | ruNDamuNDA~NkitaM sarvaM kShaNena samapadyata || 23|| bhUmau nipatitAstatra shatasho.atha sahasrashaH | nikR^ittA~NgA mahAshastrairnihatA vIrasammatAH || 24|| keShA~nchidbAhavashChinnAH khaDgapAtaiH sudAruNaiH | keShA~nchidUravashChinnA vIrANAM mAninAM mR^idhe || 25|| kechinmathitasarvA~NgA gadAbhirmudgaraistathA | kechinnirbhinnahR^idayAH pAshairbhallaishcha pAtitAH || 26|| kechidvidAritAH pR^iShThe kuntairR^iShTibhira~NkushaiH | ChinnAnyapi shirAMsyeva patitAni cha bhUtale || 27|| bahUni cha kabandhAni nR^ityamAnAni tatra vai | valgamAnAni shatasho udyatAstrakarANi cha || 28|| nadyaH pravartitAstatra shatasho.asR^i~NvahAstadA | bhUtapretAdayastatra shatashashcha samAgatAH || 29|| gomAyavashshivAH tatra bhakShayantaH palaM bahu | tathA gR^idhravaTA shyenA vAyasA mAMsabhakShakAH || bubhujuH patitAnAM cha palAni subahUni vai | 30|| etasminnantare tatra tArakAkhyo mahAbalaH | sainyena mahatA sadyo yayau yoddhuM surAn prati || 31|| devA dR^iShTvA samAyAntaM tArakaM yuddhadurmadam | yoddhukAmaM tadA sadyo yayuH shakrAdayastadA | babhUvAtha mahonnAdaHsenayorubhayorapi || 32|| athAbhUd dvandvayuddhaM hi surAsuravimardanam | yaM dR^iShTvA harShitA vIrAH klIbAshcha bhayamAgatAH || 33|| tArako yuyudhe yuddhe shakreNa ditijo balI | agninA saha saMhrAdo jambhenaiva yamaH svayam || 34|| mahAprabhurnairR^itena pAshI saha balena cha | suvIro vAyunA sArdhaM pavamAnena guhyarAT || 35|| IshAnena samaM shambhuryuyudhe raNavittamaH | shumbhaH sheSheNa yuyudhe kumbhashchandreNa dAnavaH || 36|| ku~njaro mihireNAjau mahAbalaparAkramaH | yuyudhe paramAstraishcha nAnAyuddhavishAradaH || 37|| evaM dvandvena yuddhena mahatA cha surAsurAH | sa~Ngare yuyudhuHsarve balena kR^itanishchayAH || 38|| anyonyaM sparddhamAnAste.amarA daityA mahAbalAH | tasmindevAsure yuddhe durjayA abhavanmune || 39|| tadA cha teShAM suradAnavAnAM babhUva yuddhaM tumulaM jayaiShiNAm | sukhAvahaM vIramanasvinAM vai bhayAvahaM chaiva tathetareShAm || 40|| mahI mahAraudratarA vinaShTakaiH surAsurairvai patitairanekashaH | tasminnagamyAtibhayAnakA tadA jAtA mahAsaukhyavahA manasvinAm || 41|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe yuddhaprArambhavarNanaM nAma saptamo.adhyAyaH || 2\.4\.7|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.8\. aShTamo.adhyAyaH | devadaityayuddhavarNanam |} brahmovAcha iti te varNitastAta devadAnava senayoH | sa~NgrAmastumulo.atIva tatprabhvoH shR^iNu nArada || 1|| evaM yuddhe.atitumule devadAnavasa~NkShaye | tArakeNaiva devendraH shaktyA paramayA saha || 2|| sadyaH papAta nAgAshcha dharaNyAM mUrchChito.abhavat | paraM kashmalamApede vajradhArI sureshvaraH || 3|| tathaiva lokapAH sarve.asuraishcha balavattaraiH | parAjitA raNe tAta mahAraNavishAradaiH || 4|| anye.api nirjarA daityairyuddhyamAnAH parAjitAH | asahanto hi tattejaH palAyanaparAyaNAH || 5|| jagarjurasurAstatra jayinaH sukR^itodyamAH | siMhanAdaM prakurvantaH kolAhalaparAyaNAH || 6|| etasminnantare tatra vIrabhadro ruShAnvitaH | AsasAda gaNairvIraistArakaM vIramAninam || 7|| nirjarAn pR^iShThataH kR^itvA shivakopodbhavo balI | tatsammukho babhUvAtha yoddhukAmo gaNAgraNIH || 8|| tadA te pramathAH sarve daityAshcha paramotsavAH | yuyudhuH saMyuge.anyonyaM prasaktAshcha mahAraNe || 9|| trishUlairR^iShTibhiH pAshaiH khaDgaiH parashupaTTishaiH | nijaghnuHsamare.anyo.anyaM raNe raNavishAradAH || 10|| tArako vIrabhadreNa sa trishUlAhato bhR^isham | papAta sahasA bhUmau kShaNaM mUrChApariplutaH || 11|| utthAya sa drutaM vIrastArako daityasattamaH | labdhasa.nj~no balAchChaktyA vIrabhadraM jaghAna ha || 12|| vIrabhadrastathA vIro mahAtejA hi tArakam | jaghAna trishikhenAshu ghoreNa nishitena tam || 13|| so.api shaktyA vIrabhadraM jaghAna samare tataH | tArako ditijAdhIshaH prabalo vIrasammataH || 14|| evaM saMyuddhyamAnau tau jaghnatushchetaretaram | nAnAstrashastraiH samare raNavidyAvishAradau || 15|| tayormahAtmanostatra dvandvayuddhamabhUttadA | sarveShAM pashyatAmeva tumulaM romaharShaNam || 16|| tato bherImR^ida~NgAshcha paTahAnakagomukhAH | vinedurvihatA vIraiH shR^iNvatAM subhayAnakAH || 17|| yuyudhAtetisannaddhau prahArairjarjarIkR^itau | anyo.anyamatisaMrabdhau tau budhA~NgArakAviva || 18|| evaM dR^iShTvA tadA yuddhaM vIrabhadrasya tena cha | tatra gatvA vIrabhadramavochastvaM shivapriyaH || 19|| nArada uvAcha vIrabhadra mahAvIra gaNAnAmagraNIrbhavAn | nivartasva raNAdasmAdrochate na vadhastvayA || 20|| evaM nishamya tvadvAkyaM vIrabhadro gaNAgraNIH | avadatsa ruShAviShTastvAM tadA tu kR^itA~njaliH || 21|| vIrabhadra uvAcha munivarya mahAprAj~na shR^iNu me paramaM vachaH | tArakaM cha vadhiShyAmi pashya me.adya parAkramam || 22|| Anayanti cha ye vIrAHsvAminaM raNasaMsadi | te pApino mahAklIbA vinashyanti raNaM gatAH || 23|| asadgatiM prApnuvanti teShAM cha nirayo dhruvam | vIrabhadro hi vij~neyo na vAchyaste kadAchana || 24|| shastrAstrairbhinnagAtrA ye raNaM kurvanti nirbhayAH | ihAmutra prashaMsyAste labhante sukhamadbhutam || 25|| shR^iNvantu mama vAkyAni devA haripurogamAH | atArakAM mahImadya kariShye svAmivarjitaH || 26|| ityuktvA pramarthaissArddhaM vIrabhadro hi shUladhR^ik | vichintya manasA shambhuM yuyudhe tArakeNa hi || 27|| vR^iShArUDhairanekaishcha trishUlavaradhAribhiH | mahAvIraiH trinetraishcha sa reje raNasa~NgataH || 28|| kolAhalaM prakurvanto nirbhayAH shatasho gaNAH | vIrabhadraM puraskR^itya yuyudhurdAnavaiH saha || 29|| asurAste.api yuyudhuH tArakAsurajIvinaH | balotkaTA mahAvIrA mardayanto gaNAn ruShA || 30|| punaH punashchaiva babhUva sa~Ngaro mahotkaTo daityavarairgaNAnAm | praharShamANAH paramAstrakovidAH tadA gaNAste jayino babhUvuH || 31|| gaNairjitAste prabalairasurA vimukhA raNe | palAyanaparA jAtA vyathitA vyagramAnasAH || 32|| evaM bhraShTaM svasainyaM tad dR^iShTvA tatpAlako.asuraH | tArako hi ruShAviShTo hantuM devagaNAn yayau || 33|| bhujAnAmayutaM kR^itvA siMhamAruhya vegataH | pAtayAmAsa tAndevAn gaNAMshcha raNamUrddhani || 34|| sa dR^iShTvA tasya tatkarma vIrabhadro gaNAgraNIH | chakAra sumahatkopaM tadvadhAya mahAbalI || 358|| smR^itvA shivapadAmbhojaM jagrAha trishikhaM param | jajvalustejasA tasya dishaH sarvA nabhastathA || 36|| etasminnantare svAmI vArayAmAsa taM raNAt | vIrabAhumukhAnsadyo mahAkautukadarshakaH || 37|| tadAj~nayA vIrabhadro nivR^itto.abhUdraNAttadA | kopaM chakre mahAvIrastArako.asuranAyakaH || 38|| chakAra bANavR^iShTiM cha suropari tadA.asuraH | tapto.a.ahvAsItsurAnsadyo nAnAstraraNakovidaH || 39|| evaM kR^itvA mahatkarma tArako.asurapAlakaH | sarveShAmapi devAnAmashakyo balinAM varaH || 40|| evaM nihanyamAnAMstAn dR^iShTvA devAn bhayAkulAn | kopaM kR^itvA raNAyAshu sannaddho.abhavadachyutaH || 41|| chakraM sudarshanaM shAr~NgaM dhanurAdAya sAyudhaH | abhyudyayau mahAdaityaM raNAya bhagavAn hariH || 42|| tataHsamabhavadyuddhaM haritArakayormahat | lomaharShaNamatyugraM sarveShAM pashyatAM mune || 43|| gadAmudyamya sa harirjaghAnAsuramojasA | dvidhA chakAra tAM daityastrishikhena mahAbalI || 44|| tataH sa kruddho bhagavAndevAnAmabhaya~NkaraH | shAr~NgachyutaiH sharavyUhairjaghAnAsuranAyakam || 46|| so.api daityo mahAvIrastArakaH paravIrahA | chichCheda sakalAnbANAnsvasharairnishitairdrutam || 46|| atha shaktyA jaghAnAshu murAriM tArakAsuraH | bhUmau papAta sa haristatprahAreNa mUrchChitaH || 47|| jagrAha sa ruShA chakramutthitaH kShaNato.achyutaH | siMhanAdaM mahatkR^itvA jvalajjvAlAsamAkulam || 48|| tena taM cha jaghAnAsau daityAnAmadhipaM hariH | tatprahAreNa mahatA vyathito nyapatadbhuvi || 49|| punashchotthAya daityendrastArako.asuranAyakaH | chichCheda tvaritaM chakraM svashaktyAtibalAnvitaH || 50|| punastayA mahAshaktyA jaghAnAmaravallabham | achyuto.api mahAvIro nandakena jaghAna tam || 51|| evamanyo.anyamasuro viShNushcha balavAnubhau | yuyudhAte raNe bhUri tatrAkShatabalau mune || 52|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe deva daityasAmAnyayuddhavarNanaM nAmAShTamo.adhyAyaH || 2\.4\.8|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.9\. navamo.adhyAyaH | tArakeNa saha vIrabhadraviShNorghorayuddhavarNanam |} brahmovAcha devadeva guha svAmin shA~Nkare pArvatIsuta | na shobhate raNo viShNutArakAsurayorvR^ithA || 1|| viShNunA na hi vadhyo.asau tArako balavAnati | mayA dattavarastasmAtsatyaM satyaM vadAmyaham || 2|| nAnyo hantAsya pApasya tvAM vinA pArvatIsuta | tasmAttvayA hi kartavyaM vachanaM me mahAprabho || 3|| sannaddho bhava daityasya vadhAyAshu parantapa | tadvadhArthaM samutpannaH sha~NkarAttvaM shivAsuta || 4|| rakSha rakSha mahAvIra tridashAn vyathitAn raNe | na bAlastvaM yuvA naiva kiM tu sarveshvaraH prabhuH || 5|| shakraM pashya tathA viShNuM vyAkulaM cha surAn gaNAn | enaM jahi mahAdaityaM trailokyaM sukhitaM kuru || 6|| anena vijitashchendro lokapAlaiH purA saha | viShNushchApi mahAvIro tarjitastapaso balAt || 7|| trailokyaM nirjitaM sarvamasureNa durAtmanA | idAnIM tava sAnnidhyAtpunaryuddhaM kR^itaM cha taiH || 8|| tasmAttvayA nihantavyastArakaH pApapUruShaH | anyavadhyo na chaivAyaM madvarAchCha~NkarAtmaja || 9|| iti shrutvA mama vachaH kumAraH sha~NkarAtmajaH | vijahAsa prasannAtmA tathAstviti vacho.abravIt || 10|| vinishchityAsuravadhaM shA~NkariHsa mahAprabhuH | vimAnAdavatIryAtha padAtirabhavattadA || 11|| padbhyAM tadAsau paridhAvamAno reje.ativIraH shivajaH kumAraH | kare samAdAya mahAprabhAM tAM shaktiM maholkAmiva dIptidIptAm || 12|| dR^iShTvA tamAyAntamatiprachaNDa\- mavyAkulaM ShaNmukhamaprameyam | daityo babhAShe surasattamAnsa kumAra eSha dviShatAM prahantA || 13|| anena sAkaM hyahamekavIro yotsye cha sarvAnahameva vIrAn | gaNAMshcha sarvAnapi ghAtayAmi salokapAlAn harinAyakAMshcha || 14|| ityevamuktvA sa tadA mahAbalaH kumAramuddishya yayau cha yoddhum | jagrAha shaktiM paramAdbhutAM cha sa tArako devavarAn babhAShe || 15|| tAraka uvAcha kumAro me.agratashchAdya bhavadbhishcha kathaM kR^itaH | yUyaM gatatrapA devA visheShAchChakrakeshavau || 16|| puraitAbhyAM kR^itaM karma viruddhaM vedamArgataH | tachChR^iNudhvaM mayA proktaM varNayAmi visheShataH || 17|| tatra viShNushChalI doShI hyavivekI visheShataH | baliryena purA baddhashChalamAshritya pApataH || 18|| tenaiva yatnataH pUrvamasurau madhukaiTabhau | shirohInau kR^itau dhaurtyAdvedamArgo vivarjitaH || 19|| mohinIrUpato.anena pa~NktibhedaH kR^ito hi vai | devAsurasudhApAne vedamArgo vigarhitaH || 20|| rAmo bhUtvA hatA nArI vAlI vidhvaMsito hi saH | punarvaishravaNo vipro hato nItirhatA shruteH || 21|| pApaM vinA svakIyA strI tyaktA pAparatena yat | tatrApi shrutimArgashcha dhvaMsitaH svArthahetave || 22|| svajananyAH shirashChinnamavatAre rasAkhyake | guruputrApamAnashcha kR^ito.anena durAtmanA || 23|| kR^iShNo bhUtvAnyanAryashcha dUShitAH kuladharmataH | shrutimArgaM parityajya svavivAhAH kR^itAstathA || 24|| punashcha vedamArgo hi nindito navame bhave | sthApitaM nAstikamataM vedamArgavirodhakR^it || 25|| evaM yena kR^itaM pApaM vedamArgaM visR^ijya vai | sa kathaM vijayedyuddhe bhaveddharmavatAM varaH || 26|| bhrAtA jyeShThashcha yastasya shakraH pApI mahAnmataH | tena pApAnyanekAni kR^itAni nijahetutaH || 27|| nikR^itto hi ditergarbhaH svArtha hetorvisheShataH | dharShitA gautamastrI vai hato vR^itrashcha viprajaH || 28|| vishvarUpadvijAtervai bhAgineyasya yadguroH | nikR^ittAni cha shIrShANi tadadhvAdhvaMsitaH shruteH || 29|| kR^itvA bahUni pApAni hariH shakraH punaHpunaH | tejobhirvihatAveva naShTavIryau visheShataH || 30|| tayorbalena no yUyaM sa~NgrAme jayamApsyatha | kimarthaM mUDhatAM prApya prANAMstyaktumihAgatAH || 31|| jAnantau dharmametau na svArthalampaTamAnasau | dharmaM vinA.amarAH kR^ityaM niShphalaM sakalaM bhavet || 32|| mahAdhR^iShTAvimau me.adya kR^itavantau purashshishum | ahaM bAlaM vadhiShyAmi tayoH so.api bhaviShyati || 33|| kiM tu bAla ito yAyAd dUraM prANaparIpsayA | ityuktvoddishya cha harI vIrabhadramuvAcha saH || 34|| purA hatAstvayA viprA dakShayaj~ne hyanekashaH | tatkarmaNaH phalaM chAdya darshayiShyAmi te.anagha || 35|| brahmovAcha ityevamuktvA tu vidhUya puNyaM nijaM sa tannindanakarmaNA vai | jagrAha shaktiM paramAdbhutAM cha sa tArako yuddhavatAM variShThaH || 36|| taM bAlAntikamAyAntaM tArakAsuramojasA | AjaghAna cha vajreNa shakro guhapurassaraH || 37|| tena vajraprahAreNa tArako jarjarIkR^itaH | bhUmau papAta sahasA nindAhatabalaH kShaNam || 38|| patito.api samutthAya shaktyA taM prAharadruShA | purandaraM gajasthaM hi pAtayAmAsa bhUtale || 39|| hAhAkAro mahAnAsItpatite cha purandare | senAyAM nirjarANAM hi tad dR^iShTvA klesha Avishat || 40|| tArakeNA.api tatraiva yatkR^itaM karma duHkhadam | svanAshakAraNaM dharmaviruddhaM tannibodha me || 41|| patitaM cha padAkramya hastAdvajraM pragR^ihya vai | punarudvajraghAtena shakramAtADayadbhR^isham | 42|| evaM tiraskR^itaM dR^iShTvA shakraM viShNuH pratApavAn | chakramudyasya bhagavAMstArakaM sa jaghAna ha || 43|| chakraprahArAbhihato nipapAta kShitau hi saH | punarutthAya daityendraH shaktyA viShNuM jaghAna tam || 44|| tena shaktiprahAreNa patito bhuvi chAchyutaH | hAhAkaro mahAnAsIchchukrushushchA.atinirjarAH || 45|| nimeSheNa punarviShNuryAvaduttiShThate svayam | tAvatsa vIrabhadro hi tatkShaNAdAgato.asuram || 46|| trishUlaM cha samudyamya vIrabhadraH pratApavAn | tArakaM ditijAdhIshaM jaghAna prasabhaM balI || 47|| tattrishUlaprahAreNa sa papAta kShitau tadA | patito.api mahAtejAstArakaH punarutthitaH || 48|| kR^itvA krodhaM mahAvIraHsakalAsuranAyakaH | jaghAna parayA shaktyA vIrabhadraM tadorasi || 49|| vIrabhadro.api patito bhUtale mUrChitaH kShaNam | tachChaktyA parayA krodhAnnihato vakShasi dhruvam || 50|| sagaNAshchaiva devAste gandharvoragarAkShasAH | hAhAkAreNa mahatA chukrushushcha muhurmuhuH || 51|| nimeShamAtrAtsahasA mahaujAH ssa vIrabhadro dviShatAM nihantA | trishUlamudyamya taDitprakAshaM jAjvalyamAnaM prabhayA vireje || 52|| svarochiShA bhAsitadigvitAnaM sUryendubimbAgnisamAnamaNDalam | mahAprabhaM vIrabhayAvahaM paraM kAlAkhyamatyantakaraM mahojjvalam || 53|| yAvattrishUlena tadA hantukAmo mahAbalaH | vIrabhadro.asuraM tAvatkumAreNa nivAritaH || 54|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe tArakavAkyashakraviShNuvIrabhadrayuddhavarNanaM nAma navamo.adhyAyaH || 2\.4\.9|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.10\. dashamo.adhyAyaH | tArakAsuravadhaH devotsavavarNana~ncha |} brahmovAcha nivArya vIrabhadraM taM kumAraH paravIrahA | samaichChattArakavadhaM smR^itvA shivapadAmbujau || 1|| jagarjAtha mahAtejAH kArtikeyo mahAbalaH | sannaddhaH so.abhavatkruddhaH sainyena mahatA vR^itaH || 2|| tadA jaya jayetyuktaM sarvairdevagaNaistathA | saMstuto vAgbhiriShTAbhistadaiva cha surarShibhiH || 3|| tArakasya kumArasya sa~NgrAmo.atIva duHsahaH | jAtastadA mahAghoraH sarvabhUta bhaya~NkaraH || 4|| shaktihastau cha tau vIrau yuyudhAte parasparam | sarveShAM pashyatAM tatra mahAshcharyavatAM mune || 5|| shaktinirbhinnadehau tau mahAsAdhanasaMyutau | parasparaM va~nchayantau siMhAviva mahAbalau || 6|| vaitAlikaM samAshritya tathA khecharakaM matam | prApataM cha samAshritya shaktyA shaktiM vijaghnatuH || 7|| ebhirmantrairmahAvIrau chakraturyuddhamadbhutam | anyo.anyaM sAdhakau bhUtvA mahAbalaparAkramau || 8|| mahAbalaM prakurvantau parasparavadhaiShiNau | jaghnatuH shaktidhArAbhI raNe raNavishAradau || 9|| mUrdhni kaNThe tathA chorvorjAnvoshchaiva kaTItaTe | vakShasyurasi pR^iShThe cha chichChidushcha parasparam || 10|| tadA tau yudhyamAnau cha hantukAmau mahAbalau | valgantau vIrashabdaishcha nAnAyuddhavishAradau || 11|| abhavanprekShakAH sarve devA gandharvakinnarAH | UchuH parasparaM tatra ko.asmin yuddhe vijeShyate || 12|| tadA nabhogatA vANI jagau devAMshcha sAntvayan | asuraM tArakaM chAtra kumAro.ayaM haniShyati || 13|| mA shochyatAM suraiH sarvai sukhena sthIyatAmiti | yuShmadarthaM sha~Nkaro hi putrarUpeNa saMsthitaH || 14|| shrutvA tadA tAM gagane samIritAM vAchaM shubhAM sa pramathaiH samAvR^itaH | nihantukAmaH sukhitaH kumArako daityAdhipaM tArakamAshvabhUttadA || 15|| shaktyA tayA mahAbAhurAjaghAna stanAntare | kumAraH sma ruShAviShTastArakAsuramojasA || 16|| taM prahAramanAdR^itya tArako daityapu~NgavaH | kumAraM chApi sa~NkruddhaH svashaktyA sa~njaghAna saH || 17|| tena shaktiprahAreNa shA~NkarirmUrchChito.abhavat | muhUrtAchchetanAM prApa stUyamAno maharShibhiH || 18|| yathA siMho madonmatto hantukAmastathAsuram | kumArastArakaM shaktyA sa jaghAna pratApavAn || 19|| evaM parasparaM tau hi kumArashchApi tArakaH | yuyudhAte.atisaMrabdhau shaktiyuddhavishAradau || 20|| abhyAsaparamAvAstAmanyonyaM vijigIShayA | padAtinau yudhyamAnau chitrarUpau tarasvinau || 21|| vividhairghAtapu~njaistAvanyonyaM vinijaghnatuH | nAnAmArgAnprakurvantau garjantau suparAkramau || 22|| avalokaparAH sarve devagandharvakinnarAH | vismayaM paramaM jagmurnochuH ki~nchana tatra te || 23|| na vavau pavamAnashcha niShprabho.abhUddivAkaraH | chachAla vasudhA sarvA sashailavanakAnanA || 24|| etasminnantare tatra himAlayamukhA dharAH | snehArditAstadA jagmuH kumAraM cha parIpsavaH || 25|| tataH sa dR^iShTvA tAnsarvAnbhayabhItAMshcha shA~NkariH | parvatAngirijAputro babhAShe paribodhayan || 26|| kumAra uvAcha mA khidyatAM mahAbhAgA mA chintAM kurvatAM nagAH | ghAtayAmyadya pApiShThaM sarveShAM vaH prapashyatAm || 27|| evaM samAshvAsya tadA parvatAn nirjarAn gaNAn | praNamya girijAM shambhumAdade shaktimutprabhAm || 28|| taM tArakaM hantumanAH karashaktirmahAprabhuH | virarAja mahAvIraH kumAraH shambhubAlakaH || 29|| shaktyA tayA jaghAnAtha kumArastArakAsuram | tejasADhyaH sha~Nkarasya lokakleshakaraM cha tam || 30|| papAta sadyaH sahasA vishIrNA~Ngo.asuraH kShitau | tArakAkhyo mahAvIraHsarvAsuragaNAdhipaH || 31|| kumAreNa hataH so.ativIraH sa khalu tArakaH | layaM yayau cha tatraiva sarveShAM pashyatAM mune || 32|| tathA taM patitaM dR^iShTvA tArakaM balavattaram | na jaghAna punarvIraH sa gatvA vyasumAhave || 33|| hate tasminmahAdaitye tArakAkhye mahAbale | kShayaM praNItA bahavo.asurA devagaNaistadA || 34|| kechidbhItAH prA~njalayo babhUvustatra chAhave | ChinnabhinnA~NgakAH kechinmR^itA daityAHsahasrashaH || 35|| kechijjAtAH kumArasya sharaNaM sharaNArthinaH | vadantaH pAhi pAhIti daityAH sA~njalayastadA || 36|| kiyantashcha hatAstatra kiyantashcha palAyitAH | palAyamAnA vyathitAstADitA nirjjarairgaNaiH || 37|| sahasrashaH praviShTAste pAtAle cha jijIShavaH | palAyamAnAste sarve bhagnAshA dainyamAgatAH || 38|| evaM sarvaM daityasainyaM bhraShTaM jAtaM munIshvara | na kechittatra santasthurgaNadevabhayAttadA || 39|| AsInniShkaNTakaM sarvaM hate tasmindurAtmani | te devAH sukhamApannAH sarve shakrAdayastadA || 40|| evaM vijayamApannaM kumAraM nikhilAH surAH | babhUvuryugapad hR^iShTAstrilokAshcha mahAsukhA || 41|| tadA shivo.api taM j~nAtvA vijayaM kArtikasya cha | tatrAjagAma sa mudA sagaNaH priyayA saha || 42|| svAtmajaM svA~NkamAropya kumAraM sUryavarchasam | lAlayAmAsa suprItyA shivA cha snehasa~NkulA || 43|| himAlayastadAgatya svaputraiH parivAritaH | sabandhuHsAnugaH shambhuM tuShTAva cha shivAM guham || 44|| tato devagaNAH sarve munayaH siddhachAraNAH | tuShTuvuH shA~NkariM shambhuM girijAM tuShitAM bhR^isham || 45|| puShpavR^iShTiM sumahatIM chakrushchopasurAstadA | jagurgandharvapatayo nanR^itushchApsarogaNAH || 46|| vAditrANi tathA nedustadAnIM cha visheShataH | jayashabdo namaH shabdo babhUvochchairmuhurmuhuH || 47|| tato mayAchyutashchApi santuShTo.abhUdvisheShataH | shivaM shivAM kumAraM cha santuShTAva samAdarAt || 48|| kumAramagrataH kR^itvA harikendramukhAH surAH | chakrurnIrAjanaM prItyA munayashchApare tathA || 49|| gItavAditraghoSheNa brahmaghoSheNa bhUyasA | tadotsavo mahAnAsItkIrtanaM cha visheShataH || 50|| gItavAdyaiH suprasannaistathA sA~njalibhirmune | stUyamAno jagannAthaH sarvairdevagaNairabhUt || 51|| tataHsa bhagavAn rudro bhavAnyA jagadambayA | sarvaiH stuto jagAmAtha svagiriM svagaNairvR^itaH || 52|| iti shrI shivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe tArakAtArakAsuravadhadevotsavavarNanaM nAma dashamo.adhyAyaH || 2\.4\.10|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.11\. ekAdasho.adhyAyaH | bANapralambavadhapUrvaka kumAravijayavarNanaM li~NgasthApana~ncha |} brahmovAcha etasminnantare tatra krau~nchanAmAchalo mune | AjagAma kumArasya sharaNaM bANapIDitaH || 1|| palAyamAno yo yuddhAdasoDhA teja aishvaram | tutodAtIva sa krau~nchaM koTyAyutabalAnvitaH || 2|| praNipatya kumArasya sa bhaktyA charaNAmbujam | premanirbharayA vAchA tuShTAva guhamAdarAt || 3|| krau~ncha uvAcha kumAra skanda devesha tArakAsuranAshaka | pAhi mAM sharaNApannaM bANAsuranipIDitam || 4|| sa~NgarAtte mahAsena samuchChinnaH palAyitaH | nyapIDayachcha mA.a.agatya hA nAtha karuNAkara || 5|| tatpIDitaste sharaNamAgato.ahaM suduHkhitaH | palAyamAno devesha sharajanman dayAM kuru || 6|| daityaM taM nAshaya vibho bANAhvaM mAM sukhIkuru | daityaghnastvaM visheSheNa devAvanakaraH svarAT || 7|| brahmovAcha iti krau~nchastutaHskandaH prasanno bhaktapAlakaH | gR^ihItvA shaktimatulAM svAM sasmAra shivo dhiyA || 8|| chikShepa tAM samuddishya sa bANaM sha~NkarAtmajaH | mahAshabdo babhUvAtha jajvalushcha disho nabhaH || 9|| sabalaM bhasmasAtkR^itvAsuraM taM kShaNamAtrataH | guhopakaNThaM shaktiH sA jagAma paramA mune || 10|| tataH kumAraH provAcha krau~nchaM girivaraM prabhuH | nirbhayaH svagR^ihaM gachCha naShTaH sa sabalo.asuraH || 11|| tachChutvA svAmivachanaM mudito girirAT tadA | stutvA guhaM tadArAtiM svadhAma pratyapadyata || 12|| tataH skando maheshasya mudA sthApitavAnmune | trINi li~NgAni tatraiva pApaghnAni vidhAnataH || 13|| pratij~neshvaranAmAdau kapAleshvaramAdarAt | kumAreshvaramevAtha sarvasiddhipradaM trayam || 14|| punaHsarveshvarastatra jayastambhasamIpataH | stambheshvarAbhidhaM li~NgaM guhaH sthApitavAnmudA || 15|| tataH sarve surAstatra viShNuprabhR^itayo mudA | li~NgaM sthApitavantaste devadevasya shUlinaH || 16|| sarveShAM shivali~NgAnAM mahimAbhUttadAdbhutaH | sarvakAmapradashchApi muktido bhaktikAriNAm || 17|| tataH sarve surA viShNupramukhAH prItamAnasAH | aichChangirivaraM gantuM puraskR^itya guhaM mudA || 18|| tasminnavasare sheShaputraH kumudanAmakaH | AjagAma kumArasya sharaNaM daityapIDitaH || 19|| pralambAkhyo.asuro yo hi raNAdasmAtpalAyitaH | sa tatropadravaM chakre prabalastArakAnugaH || 20|| so.atha sheShasya tanayaH kumudo.ahipatermahAn | kumArasharaNaM prAptastuShTAva girijAtmajam || 21|| kumuda uvAcha devadeva mahAdeva varatAta mahAprabho | pIDito.ahaM pralambena tvA.ahaM sharaNamAgataH || 22|| pAhi mAM sharaNApannaM pralambAsurapIDitam | kumAra skanda devesha tArakAre mahAprabho || 23|| tvaM dInabandhuH karuNAsindhurAnatavatsalaH | khalanigrahakartA hi sharaNyashcha satAM gatiH || 24|| kumudenastutashchetthaM vij~naptastadvadhAya hi | svAshcha shaktiM sa jagrAha smR^itvA shivapadAmbujau || 25|| chikShepa tAM samuddishya pralambaM girijAsutaH | mahAshabdo babhUvAtha jajvalushcha disho nabhaH || 26|| taM sAyutabalaM shaktirdrutaM kR^itvA cha bhasmasAt | guhopakaNThaM sahasAjagAmAkliShTakAriNI || 27|| tataH kumAraH provAcha kumudaM nAgabAlakam | nirbhayaH svagR^ihaM gachCha naShTaH sa sabalo.asuraH || 28|| tachChutvA guhavAkyaM sa kumudo.ahipateH sutaH | stutvA kumAraM natvA cha pAtAlaM mudito yayau || 29|| evaM kumAravijayaM varNitaM te munIshvara | charitaM tArakavadhaM paramAshcharyakArakam || 30|| sarvapApaharaM divyaM sarvakAmapradaM nR^iNAm | dhanyaM yashasyamAyuShyaM bhuktimuktipradaM satAm || 31|| ye kIrtayanti suyasho.amitabhAgyayutA narAH | kumAracharitaM divyaM shivalokaM prayAnti te || 32|| shroShyanti ye cha tatkIrtiM bhaktyA shraddhAnvitA janAH | muktiM prApsyanti te divyAmiha bhuktvA paraM sukham || 33|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe bANapralambavadha kumAravijayavarNanaM nAmaikAdasho.adhyAyaH || 2\.4\.11|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.12\. dvAdasho.adhyAyaH | tArakavadhAnantaraM devaiH kR^itAstutiH |} brahmovAcha nihataM tArakaM dR^iShTvA devA viShNupurogamAH | tuShTuvuH shA~NkariM bhaktyA sarve.anye muditAnanAH || 1|| devA UchuH | namaH kalyANarUpAya namaste vishvama~Ngala | vishvabandho namaste.astu namaste vishvabhAvana || 2|| namostu te dAnavavaryahantre bANAsuraprANaharAya deva | pralambanAshAya pavitrarUpiNe namonamaH sha~NkaratAta tubhyam || 3|| tvameva karttA jagatAM cha bharttA tvameva harttA shuchija prasIda | prapa~nchabhUtastava lokabimbaH prasIda shambhvAtmaja dInabandho || 4|| devarakShAkara svAmin rakSha naH sarvadA prabho | devaprANAvanakara prasIda karuNAkara || 5|| hatvA tvaM tArakaM daityaM parivArayutaM vibho | mochitAH sakalA devA vipadbhyaH parameshvara || 6|| brahmovAcha evaM stutaH kumAro.asau devairviShNumukhaiH prabhuH | varAndadAvabhinavAnsarvebhyaH kramasho mune || 7|| shailAnnirIkShya stuvatastataHsa girishAtmajaH | suprasannataro bhUtvA provAcha pradadadvarAn || 8|| skanda uvAcha yUyaM sarve parvatA hi pUjanIyAstapasvibhiH | karmibhirj~nAnibhishchaiva sevyamAnA bhaviShyatha || 9|| shambhorvishiShTarUpANi li~NgarUpANi chaiva hi | bhaviShyatha na sandehaH parvatA vachanAnmama || 10|| yo.ayaM mAtAmaho me.adya himavAnparvatottamaH | tapasvinAM mahAbhAgaH phalado hi bhaviShyati || 11|| devA UchuH | evaM dattvA varAn hatvA tArakaM chAsurAdhipam | tvayA kR^itAshcha sukhino vayaM sarve charAcharAH || 12|| idAnIM khalu suprItyA kailAsaM girishAlayam | jananI janakau draShTuM shivAshambhU tvamarhasi || 13|| brahmovAcha ityuktvA nikhilA devA viShNvAdyAH prAptashAsanAH | kR^itvA mahotsavaM bhUri sakumArA yayurgirim || 14|| kumAre gachChati vibhau kailAsaM sha~NkarAlayam | mahAma~Ngalamuttasthau jayashabdo babhUva ha || 15|| Aruroha kumAro.asau vimAnaM paramarddhimat | sarvatola~NkR^itaM ramyaM sarvopari virAjitam || 16|| ahaM viShNushcha samudau tadA chAmaradhAriNau | guha mUrdhni mahAprItyA mune.abhUvaM hyatandritau || 17|| indrAdyA amarAH sarve kurvanto guhasevanam | yathochitaM chaturdikShu jagmushcha pramudAstadA || 18|| shambhorjayaM prabhAShantaH prApuste shambhuparvatam | sAnandA vivishustatrochcharito ma~NgaladhvaniH || 19|| dR^iShTvA shivaM shivAM chaiva sarve viShNvAdayo drutam | praNamya sha~NkaraM bhaktyA karau baddhvA vinamrakAH || 20|| kumAro.api vinItAtmA vimAnAdavatIrya cha | praNanAma mudA shambhuM shivAM siMhAsanasthitAm || 21|| atha dR^iShTvA kumAraM taM tanayaM prANavallabham | tau dampatI shivau devau mumudAte.ati nArada || 22|| mahAprabhuHsamutthApya tamutsa~Nge nyaveshayat | mUrdhni jaghrau mudA snehAttaM pasparsha kareNa ha || 23|| mahAnandabharaH shambhushchakAra mukhachumbanam | kumArasya mahAsnehAt tArakArermahAprabhoH || 24|| shivApi taM samutthApya svotsa~Nge sa.nnyaveshayat | kR^itvA mUrdhni mahAsnehAt tanmukhAbjaM chuchumba hi || 25|| tayostadA mahAmodo vavR^idhe.atIva nArada | dampatyoH shivayostAta bhavAchAraM prakurvatoH || 26|| tadotsavo mahAnAsInnAnAshcharyaH shivAlaye | jayashabdo namashshabdo babhUvAtIva sarvataH || 27|| tataHsuragaNAH sarve viShNvAdyA munayastathA | supraNamya mudA shambhuM tuShTuvuH sashivaM mune || 28|| devA UchuH | devadeva mahAdeva bhaktAnAmabhayaprada | namo namaste bahushaH kR^ipAkara maheshvara || 29|| adbhutA te mahAdeva mahAlIlA sukhapradA | sarveShAM sha~Nkara satAM dInabandho mahAprabho || 30|| evaM mUDhadhiyashchAj~nAH pUjAyAM te sanAtanam | AvAhanaM na jAnImo gatiM naiva prabhodbhutAm || 31|| ga~NgAsaliladhArAya hyAdhArAya guNAtmane | namaste tridasheshAya sha~NkarAya namonamaH || 32|| vR^iShA~NkAya maheshAya gaNAnAM pataye namaH | sarveshvarAya devAya trilokapataye namaH || 33|| saMhartre jagatAM nAtha sarveShAM te namo namaH | bhartre kartre cha devesha triguNeshAya shAshvate || 34|| visa~NgAya pareshAya shivAya paramAtmane | niShprapa~nchAya shuddhAya paramAyAvyayAya cha || 35|| daNDahastAya kAlAya pAshahastAya te namaH | vedamantrapradhAnAya shatajihvAya te namaH || 36|| bhUtaM bhavyaM bhaviShyaM cha sthAvaraM ja~NgamaM cha yat | tava dehAtsamutpannaM sarvathA parameshvara || 37|| pAhi naH sarvadA svAminprasIda bhagavanprabho | vayaM te sharaNApannAH sarvathA parameshvara || 38|| shitikaNThAya rudrAya svAhAkArAya te namaH | arUpAya sarUpAya vishvarUpAya te namaH || 39|| shivAya nIlakaNThAya chitAbhasmA~NgadhAriNe | nityaM nIlashikhaNDAya shrIkaNThAya namonamaH || 40|| sarvapraNatadehAya saMyamapraNatAya cha | mahAdevAya sharvAya sarvArchitapadAya cha || 41|| tvaM brahmA sarvadevAnAM rudrANAM nIlalohitaH | AtmA cha sarvabhUtAnAM sA~NkhyaiH puruSha uchyase || 42|| parvatAnAM sumerustvaM nakShatrANAM cha chandramAH | R^iShINAM cha vasiShThastvaM devAnAM vAsavastathA || 43|| OM~NkArassarvavedAnAM trAtA bhava maheshvara | tvaM cha lokahitArthAya bhUtAni pariShi~nchasi || 44|| maheshvara mahAbhAga shubhAshubhanirIkShaka | ApyAyAsmAnhi devesha kartR^Invai vachanaM tava || 45|| rUpakoTisahasreShu rUpakoTishateShu te | antaM gantuM na shaktAH sma devadeva namo.astu te || 46|| brahmovAcha iti stutvA.akhilA devA viShNvAdyAHpramukhasthitAH | muhurmuhussupraNamya skandaM kR^itvA purassaram || 47|| devastutiM samAkarNya shivaHsarveshvaraH svarAT | suprasanno babhUvAtha vijahAsa dayAparaH || 48|| uvAcha suprasannAtmA viShNvAdInsurasattamAn | sha~NkaraH parameshAno dInabandhuHsatAM gatiH || 49|| shiva uvAcha he hare he vidhe devA vAkyaM me shR^iNutAdarAt | sarvathA.ahaM satAM trAtA devAnAM vaH kR^ipAnidhiH || 50|| duShTahantA trilokeshaH sha~Nkaro bhaktavatsalaH | kartA bhartA cha hartA cha sarveShAM nirvikAravAn || 51|| yadA yadA bhavedduHkhaM yuShmAkaM devasattamAH | tadA tadA mAM yUyaM vai bhajantu sukhahetave || 52|| brahmovAcha ityAj~naptAstadA devA viShNvAdyAH samunIshvarAH | shivAM praNamya sashivaM kumAraM cha mudAnvitAH || 53|| kathayanto yasho ramyaM shivayoH shA~Nkareshcha tat | AnandaM paramaM prApya svadhAmAni yayurmune || 54|| shivo.api shivayA sArddhaM sagaNaH parameshvaraH | kumAreNayutaH prItyovAsa tasmingirau mudA || 55|| ityevaM kathitaM sarvaM kaumAraM charitaM mune | shaivaM cha sukhadaM divyaM kimanyachChrotumichChasi || 56|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe svAmikArtikacharitagarbhitashivAshivacharitavarNanaM nAma dvAdasho.adhyAyaH || 2\.4\.12|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.13\. trayodasho.adhyAyaH | gaNeshotpattiH |} sUta uvAcha tArakAreriti shrutvA vR^ittamadbhutamuttamam | nAradaH suprasanno.atha paprachCha prItito vidhim || 1|| nArada uvAcha devadeva prajAnAtha shivaj~nAnanidhe mayA | shrutaM kArtikasadvR^ittamamR^itAdapi chottamam || 2|| adhunA shrotumichChAmi gANeshaM vR^ittamuttamam | tajjanmacharitaM divyaM sarvama~Ngalama~Ngalam || 3|| sUta uvAcha ityAkarNya vachastasya nAradasya mahAmuneH | prasannamAnaso brahmA pratyuvAcha shivaM smaran || 4|| brahmovAcha kalpabhedAdgaNeshasya janiH proktA vidheH parAt | shanidR^iShTaM shirashChinnaM sa~nchitaM gAjamAnanam || 5|| idAnIM shvetakalpoktA gaNeshotpattiruchyate | yatra chChinnaM shirastasya shivena cha kR^ipAlunA || 6|| sandeho nAtra kartavyaH sha~NkarassUtikR^inmune | sa hi sarvAdhipaH shambhurnirguNaH saguNo.api hi || 7|| tallIlayAkhilaM vishvaM sR^ijyate pAlyate tathA | vinAshyate munishreShTha prastutaM shR^iNu chAdarAt || 8|| udvAhite shive chAtra kailAsaM cha gate sati | kiyatA chaiva kAlena jAto gaNapaterbhavaH || 9|| ekasminneva kAle cha jayA cha vijayA sakhI | pArvatyA cha militvA vai vichAre tatparAbhavat || 10|| rudrasya cha gaNAHsarve shivasyAj~nAparAyaNAH | te sarve.apyasmadIyAshcha nandibhR^i~NgipurassarAH || 11|| pramathAste hyasa~NkhyAtA asmadIyo na kashchana | dvAri tiShThanti te sarve sha~NkarAj~nAparAyaNAH || 12|| te sarvepyasmadIyAMshcha tathApi na milenmanaH | ekashchaivAsmadIyo hi rachanIyastvayAnaghe || 13|| brahmovAcha ityuktvA pArvatI devI sakhIbhyAM sundaraM vachaH | hitaM mene tadA tachcha kartuM smApyadhyavasyati || 14|| tataH kadAchinmajjatyAM pArvatyAM vai sadAshivaH | nandinaM paribhartsyAtha hyAjagAma gR^ihAntaram || 15|| AyAntaM sha~NkaraM dR^iShTvA.asamaye jagadambikA | uttasthau majjatI sA vai lajjitA sundarI tadA || 16|| tasminnavasare devI kautukenAtisaMyutA | tadIyaM tadvachashchaiva hitaM mene sukhAvaham || 17|| evaM jAte tadA kAle kadAchitpArvatI shivA | vichintya manasA cheti paramAyA pareshvarI || 18|| madIyaH sevakaH kashchidbhavechChubhataraH kR^itI | madAj~nayA paraM nAnyadrekhAmAtraM chalediha || 19|| vichAryeti cha sA devI vapuSho malasambhavam | puruShaM nirmamau sA tu sarvalakShaNasaMyutam || 20|| sarvAvayavanirdoShaM sarvAvayava sundaram | vishAlaM sarvashobhADhyaM mahAbalaparAkramam || 21|| vastrANi cha tadA tasmai dattvA sA vividhAni hi | nAnAla~NkaraNaM chaiva bahvAshiShamanuttamAm || 22|| matputrastvaM madIyo.asi nAnyaH kashchidihAsti me | evamuktaH sa puruSho namaskR^itya shivAM jagau || 23|| gaNesha uvAcha kiM kAryaM vidyate te.adya karavANi tavoditam | ityuktA sA tadA tena pratyuvAcha sutaM shivA || 24|| shivovAcha he tAta shR^iNu madvAkyaM dvArapAlo bhavAdya me | matputrastvaM madIyo.asi nAnyathA kashchidasti me || 25|| vinA madAj~nAM satputra naivAyAnmadgR^ihAntaram | ko.api kvApi haThAttAta satyametanmayoditam || 26|| brahmovAcha ityuktvA cha dadau tasmai yaShTiM chAtidR^iDhAM mune | tadIyaM rUpamAlokya sundaraM harShamAgatA || 27|| mukhamAchumbya suprItyAli~Ngya taM kR^ipayA sutam | svadvAri sthApayAmAsa yaShTipANiM gaNAdhipam || 28|| atha devIsutastAta gR^ihadvAri sthito gaNaH | yaShTipANirmahAvIraH pArvatIhitakAmyayA || 29|| svadvAri sthApayitvA taM gaNeshaM svasutaM shivA | svayaM cha majjatI sA vai saMsthitAsItsakhIyutA || 30|| etasminneva kAle tu shivo dvAri samAgataH | kautukI munirshAdUla nAnAlIlAvishAradaH || 31|| uvAcha cha shiveshaM tamavij~nAya gaNAdhipaH | mAturAj~nAM vinA deva gamyatAM na tvayAdhunA || 32|| majjanArthaM sthitA mAtA kva yAsIto vrajAdhunA | ityuktvA yaShTikAM tasya rodhanAya tadAgrahIt || 33|| taM dR^iShTvA tu shivaH prAha kaM niShedhasi mUDhadhIH | mAM na jAnAsyasadbuddhe shivo.ahamiti nAnyathA || 34|| tADitastena yaShTyA hi gaNeshena maheshvaraH | pratyuvAcha sa taM putraM bahulIlashcha kopitaH || 35|| shiva uvAcha murkho.asi tvaM na jAnAsi shivo.ahaM girijApatiH | svagR^ihaM yAmi re bAla niShedhasi kathaM hi mAm || 36|| brahmovAcha ityuktvA pravishantaM taM maheshaM gaNanAyakaH | krodhaM kR^itvA tato vipra daNDenAtADayatpunaH || 37|| tatashshivashcha sa~Nkruddho gaNAnAj~nApayannijAn | ko vA.ayaM vartate kiM cha kriyate pashyatAM gaNAH || 38|| ityuktvA tu shivastatra sthitaH kruddho gR^ihAdbahiH | bhavAchArarataHsvAmI bahvadbhutasulIlakaH || 39|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshotpattivarNanaM nAma trayodasho.adhyAyaH || 2\.4\.13|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.14\. chaturdasho.adhyAyaH | gaNeshena saha shivagaNAnAM vivAdavarNanam |} brahmovAcha gaNAste krodhasampannAstatra gatvA shivAj~nayA | paprachChurgirijAputraM taM tadA dvArapAlakam || 1|| shivagaNA UchuH ko.asi tvaM kuta AyAtaH kiM vA tvaM cha chikIrShasi | ito.adya gachCha dUraM vai yadi jIvitumichChasi || 2|| brahmovAcha tadIyaM tadvachaH shrutvA girijAtanayaH sa vai | nirbhayo daNDapANishcha dvArapAnabravIdidam || 3|| gaNesha uvAcha yUyaM ke kuta AyAtA bhavantaH sundarA ime | yAta dUraM kimarthaM vai sthitA atra virodhinaH || 4|| brahmovAcha evaM shrutvA vachastasya hAsyaM kR^itvA parasparam | UchuHsarve shivagaNA mahAvIrA gatasmayAH || 5|| parasparamiti prochya sarve te shivapArShadAH | dvArapAlaM gaNeshaM taM pratyUchuH kruddhamAnasAH || 6|| shivagaNA UchuH shrUyatAM dvArapAlA hi vayaM shivagaNA varAH | tvAM nivArayituM prAptAH sha~NkarasyAj~nayA vibhoH || 7|| tvAmapIha gaNaM matvA na hanyAmo.anyathA hataH | tiShTha dUre svataH tvaM cha kimarthaM mR^ityumIhase || 8|| brahmovAcha ityukto.api gaNeshashcha girijAtanayo.abhayaH | nirbhartsya sha~NkaragaNAnna dvAraM muktavAMstadA || 9|| te sarve.api gaNAH shaivAH tatratyA vachanaM tadA | shrutvA tatra shivaM gatvA tadvR^ittAntamathAbruvan || 10|| tatashcha tadvachaH shrutvAdbhutalIlo maheshvaraH | vinirbhartsya gaNAnUche nijA.Nllokagatirmune || 11|| maheshvara uvAcha kashchAyaM vartate kiM cha bravItyarivaduchChritaH | kiM kariShyatyasadbuddhiH svamR^ityuM vA~nChati dhruvam || 12|| dUrataH kriyatAM hyeSha dvArapAlo navInakaH | klIbA iva sthitAstasya vR^ittaM vadatha me katham || 13|| svAminoktA gaNAste chAdbhutalIlena shambhunA | punarAgatya tatraiva tamUchurdvArapAlakam || 14|| shivagaNA UchuH | re re dvArapa kastvaM hi sthitashcha sthApitaH kutaH | naivAsmAngaNayasyevaM kathaM jIvitumichChasi || 15|| dvArapAlA vayaM sarve sthitAH kiM paribhAShase | siMhAsanagR^ihItashcha shR^igAlaH shivamIhate || 16|| tAvadgarjasi mUrkha tvaM yAvadgaNaparAkramaH | nAnubhUtastvayAtraiva hyanubhUtaH patiShyasi || 17|| ityuktastaissusa~Nkruddho hastAbhyAM yaShTikAM tadA | gR^ihItvA tADayAmAsa gaNAMstAnparibhAShiNaH || 18|| uvAchAtha shivAputraH paribhartsya gaNeshvarAn | sha~Nkarasya mahAvIrAnnirbhayastAngaNeshvaraH || 19|| shivAputra uvAcha yAta yAta ito dUre no chedvo darshayAmi ha | svaparAkramamatyugraM yAsyathAtyupahAsyatAm || 20|| ityAkarNya vachastasya girijAtanayasya hi | parasparamathochuste sha~Nkarasya gaNAstadA || 21|| shivagaNA UchuH | kiM kartavyaM kva gantavyaM kriyate sa na kiM punaH | maryAdA rakShyate.asmAbhiranyathA kiM bravIti cha || 22|| brahmovAcha tataH shambhugaNAHsarve shivaM dUre vyavasthitam | kroshamAtraM tu kailAsAdgatvA te cha tathA.abruvan || 23|| shivo vihasya tAnsarvAMstrishUlakara ugradhIH | uvAcha paramesho hi svagaNAn vIrasammatAn || 24|| shiva uvAcha re re gaNAH klIbamatA na vIrA vIramAninaH | madagre nodituM yogyA bhartsitaH kiM punarvadet || 25|| gamyatAM tADyatAM chaiSha yaH kashchitprabhavediha | bahunoktena kiM chAtra dUrIkartavya eva saH || 26|| brahmovAcha iti sarve maheshena jagmustatra munIshvara | bhartsitAstena devena prochushcha gaNasattamAH || 27|| shivagaNA UchuH | rere tvaM shR^iNu vai bAla balAtkiM paribhAShase | itastvaM dUrato yAhi no chenmR^ityurbhaviShyati || 28|| brahmovAcha iti shrutvA vachasteShAM shivAj~nAkAriNAM dhruvam | shivAsutastadAbhUtsa kiM karomIti duHkhitaH || 29|| etasminnantare devI teShAM tasya cha vai punaH | shrutvA tu kalahaM dvAri sakhIM pashyeti sAbravIt || 30|| samAgatya sakhI tatra vR^ittAntaM samabudhyata | kShaNamAtraM tadA dR^iShTvA gatA hR^iShTA shivAntikam || 31|| tatra gatvA tu tatsarvaM vR^ittaM tadyadabhUnmune | asheSheNa tayA sakhyA kathitaM girijAgrataH || 32|| sakhyuvAcha asmadIyo gaNo yo hi sthito dvAri maheshvari | nirbhartsayanti taM vIrAH sha~Nkarasya gaNA dhruvam || 33|| shivashchaiva gaNAH sarve vinA te.avasaraM katham | pravishanti haThAdgehe naitachChubhataraM tava || 34|| samyak kR^itaM hyanenaiva na hi ko.api praveshitaH | duHkhaM chaivAnubhUyAtra tiraskArAdikaM tathA || 35|| ataH parantu vAgvAdaH kriyate cha parasparam | vAgvAde cha kR^ite naiva tarhyAyAntu sukhena vai || 36|| kR^itashchaivAtra vAgvAdastaM jitvA vijayena cha | pravishantu tathA sarve nAnyathA karhichitpriye || 37|| asminnevAsmadIye vai sarve sambhartsitA vayam | tasmAddevi tvayA bhadre na tyAjyo mAna uttamaH || 38|| shivo markaTavatte.adya vartate sarvadA sati | kiM kariShyatyaha~NkAramAnukUlyaM bhaviShyati || 39|| brahmovAcha aho kShaNaM sthitA tatra shivechChA vashataHsatI | 40|| manasyuvAcha sA bhUtvA mAninI pArvatI tadA | 41|| shivovAcha aho kShaNaM sthito naiva haThAtkAraH kathaM kR^itaH | kathaM chaivAtra karttavyaM vinayenAtha vA punaH || 42|| bhaviShyati bhavatyeva kR^itaM naivAnyathA punaH | ityuktvA tu sakhI tatra preShitA priyayA tadA || 43|| samAgatyA.abravItsA cha priyayA kathitaM hi yat | samAchaShTa gaNeshaM taM girijAtanayaM tadA || 44|| sakhyuvAcha samyakkR^itaM tvayA bhadra balAtte pravishantu na | bhavadagre gaNA hyete kiM jayantu bhavAdR^isham || 45|| kR^itaM chedvAkR^itaM chaiva karttavyaM kriyatAM tvayA | jito yastu punarvApi na vairamatha vA dhruvam || 46|| brahmovAcha iti shrutvA vachastasyA mAtushchaiva gaNeshvaraH | AnandaM paramaM prApa balaM bhUri mahonnatim || 47|| baddhakakShastathoShNIShaM baddhvA ja~Nghoru saMspR^ishan | uvAcha tAn gaNAn sarvAn nirbhayaM vachanaM mudA || 48|| gaNesha uvAcha ahaM cha girijAsUnuryUyaM shivagaNAstathA | ubhaye samatAM prAptAH kartavyaM kriyatAM punaH || 49|| bhavanto dvArapAlAshcha dvArapo.ahaM kathaM na hi | bhavantashcha sthitAstatrA.ahaM sthito.atreti nishchitam || 50|| bhavadbhishcha sthitaM hyatra yadA bhavati nishchitam | tadA bhavadbhiH karttavyaM shivAj~nAparipAlanam || 51|| idAnIM tu mayA chAtra shivAj~nAparipAlanam | satyaM cha kriyate vIrA nirNItaM me yathochitam || 52|| tasmAchChivagaNAHsarve vachanaM shR^iNutAdarAt | haThAdvA vinayAdvA na gantavyaM mandire punaH || 53|| brahmovAcha ityuktAste gaNenaiva sarve te lajjitA gaNAH | yayuH shivAntikaM taM vai namaskR^itya puraH sthitAH || 54|| sthitvA nyavedayansarve vR^ittAntaM cha tadadbhutam | karau baddhvA nataskandhAH shivaM stutvA puraH sthitAH || 55|| tatsarvaM tu tadA shrutvA vR^ittaM tatsvagaNoditam | laukikIM vR^ittimAshritya sha~Nkaro vAkyamabravIt || 56|| sha~Nkara uvAcha shrUyatAM cha gaNAHsarve yuddhaM yogyaM bhavenna hi | yUyaM chAtrAsmadIyA vai sa cha gaurIgaNastathA || 57|| vinayaH kriyate chedvai vashyaH shambhuH striyA sadA | iti khyAtirbhavelloke garhitA me gaNA dhruvam || 58|| kR^ite chaivAtra kartavyamiti nItirgarIyasI | ekAkI sa gaNo bAlaH kiM kariShyati vikramam || 59|| bhavantashcha gaNA loke yuddhe chAti vishAradAH | madIyAshcha kathaM yuddhaM hitvA yAsyatha lAghavam || 60|| striyA.a.agrahaH kathaM kAryo patyuragre visheShataH | kR^itvA sA girijA tasya nUnaM phalamavApsyati || 61|| tasmAtsarve cha madvIrAH shR^iNutAdarato vachaH | karttavyaM sarvathA yuddhaM bhAvi yattadbhavatviti || 62|| brahmovAcha ityuktvA sha~Nkaro brahman nAnAlIlAvishAradaH | virarAma munishreShTha darshaya.NllaukikIM gatim || 63|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNavivAdavarNanaM nAma chaturdasho.adhyAyaH || 2\.4\.14|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.15\. pa~nchadasho.adhyAyaH | shivagaNaiH saha gaNeshayuddhavarNanam |} brahmovAcha ityuktA vibhunA tena nishchayaM paramaM gatAH | sannaddhAstu tadA tatra jagmushcha shivamandiram || 1|| gaNesho.api tathA dR^iShTvA hyAyAtAngaNasattamAn | yuddhA.a.aTopaM vidhAyaiva sthitAMshchaivAbravIdidam || 2|| gaNesha uvAcha AyAntu gaNapAH sarve shivAj~nAparipAlakAH | ahamekashcha bAlashcha shivAj~nAparipAlakaH || 3|| tathApi pashyatAM devI pArvatI sUnujaM balam | shivashcha svagaNAnAM tu balaM pashyatu vai punaH || 4|| balavadbAlayuddhaM cha bhavAnIshivapakShayoH | bhavadbhishcha kR^itaM yuddhaM pUrvaM yuddhavishAradaiH || 5|| mayA pUrvaM kR^itaM naiva bAlo.asmi kriyate.adhunA | tathApi bhavatAM lajjA girijAshivayoriha || 6|| mamaivaM tu bhavennaiva vaiparItyaM bhaviShyati | mamaiva bhavatAM lajjA girijAshivayoriha || 7|| evaM j~nAtvA cha karttavyaH samarashcha gaNeshvarAH | bhavadbhiH svAminaM dR^iShTvA mayA cha mAtaraM tadA || 8|| kriyate kIdR^ishaM yuddhaM bhavitavyaM bhavatviti | tasya vai vAraNe ko.api na samarthastrilokake || 9|| brahmovAcha ityevaM bhartsitAste tu daNDabhUShitabAhavaH | vividhAnyAyudhAnyevaM dhR^itvA te cha samAyayuH || 10|| gharShayantastathA dantAn hu~NkR^itya cha punaH punaH | pashya pashya bruvantashcha gaNAste samupAgatAH || 11|| nandI prathamamAgatya dhR^itvA pAdaM vyakarShayat | dhAvanbhR^i~NgI dvitIyaM cha pAdaM dhR^itvA gaNasya cha || 12|| yAvatpAde vikarShantau tAvaddhastena vai gaNaH | Ahatya hastayostAbhyAmutkShiptau pAdakau svayam || 13|| atha devIsuto vIrassa~NgR^ihya parighaM bR^ihat | dvArasthito gaNapatiH sarvAnApothayattadA || 14|| keShA~nchitpANayo bhinnAH keShA~nchitpR^iShThakAni cha | keShA~nchichcha shirAMsyeva keShA~nchinmastakAni cha || 15|| keShA~nchijjAnunI tatra keShA~nchitskandhakAstathA | keShA~nchijjAnunI tatra keShA~nchitskandhAstathA | sammukhe chAgatA ye vai te sarve hR^idaye hatAH || 16|| kechichcha patitA bhUmau kechichcha vidisho gatAH | keShA~nchichcharaNau Chinnau kechichCharvAntikaM gatAH || 17|| teShAM madhye tu kashchidvai sa~NgrAme sammukho na hi | siMhaM dR^iShTvA yathA yAnti mR^igAshchaiva disho dasha || 18|| tathA te cha gaNAH sarve gatAshchaiva sahasrashaH | parAvR^itya tathA so.api sudvAri samupasthitaH || 19|| kalpAntakaraNe kAlo dR^ishyate cha bhaya~NkaraH | yathA tathaiva dR^iShTaH sa sarveShAM pralaya~NkaraH || 20|| etasminsamaye chaiva sarameshasureshvarAH | preritA nAradeneha devAH sarve samAgaman || 21|| samabruvaMstadA sarve shivasya hitakAmyayA | puraH sthitvA shivaM natvA hyAj~nAM dehi prabho iti || 22|| tvaM parabrahma sarveshaH sarve cha tava sevakAH | sR^iShTeH kartA sadA bhartA saMhartA parameshvaraH || 23|| rajassattvatamorUpo lIlayA nirguNaH svataH | kA lIlA rachitA chAdya tAmidAnIM vada prabho || 24|| brahmovAcha ityAkarNya vachasteShAM munishreShTha maheshvaraH | gaNAn bhinnA.NstadA dR^iShTvA tebhyassarvaM nyavedayat || 25|| atha sarveshvarastatra sha~Nkaro munisattama | vihasya girijAnAtho brahmANaM mAmuvAcha ha || 26|| shiva uvAcha brahma~nChR^iNu mama dvAri bAla ekaH samAsthitaH | mahAbalo yaShTipANirgehAveshanivArakaH || 27|| mahAprahArakartA.asau matpArShadavighAtakaH | parAjayaH kR^itastena madgaNAnAM balAdiha || 28|| brahman tvayaiva gantavyaM prasAdyo.ayaM mahAbalaH | yathA brahmannayaH syAdvai tathA kAryaM tvayA vidhe || 29|| brahmovAcha ityAkarNya prabhorvAkyamaj~nAtvA.aj~nAnamohitaH | tadIyanikaTaM tAta sarvairR^iShivarairayAm || 30|| samAyAntaM cha mAM dR^iShTvA sa gaNesho mahAbalI | krodhaM kR^itvA samabhyetya mama shmashrUNyavAkirat || 31|| kShamyatAM kShamyatAM deva na yuddhArthaM samAgataH | brAhmaNo.ahamanugrAhyaH shAntikartAnupadravaH || 32|| ityevaM bruvati brahmaMstAvatparighamAdade | sa gaNesho mahAvIro bAlo.abAlaparAkramaH || 33|| gR^ihItaparighaM dR^iShTvA taM gaNeshaM mahAbalam | palAyanaparo yAtastvahaM drutataraM tadA || 34|| yAta yAta bruvantaste parighena hatAstadA | svayaM cha patitAH kechitkechittena nipAtitAH || 35|| kechichcha shivasAmIpyaM gatvA tatkShaNamAtrataH | shivaM vij~nApayA~nchakrustadvR^ittAntamasheShataH || 36|| tathAvidhAMshcha tAn dR^iShTvA tadvR^ittAntaM nishamya saH | apAramAdadhe kopaM haro lIlAvishAradaH || 37|| indrAdikAndevagaNAn ShaNmukhapravarAn gaNAn | bhUtapretapishAchAMshcha sarvAnAdeshayattadA || 38|| te sarve cha yathAyogyaM gatAste sarvato disham | taM gaNaM hantukAmA hi shivAj~naptA udAyudhAH || 39|| yasya yasyAyudhaM yachcha tattatsarvaM visheShataH | tad gaNeshopari balAtsamAgatya vimochitam || 40|| hAhAkAro mahAnAsIt trailokye sacharAchare | trilokasthA janAH sarve saMshayaM paramaM gatAH || 41|| na yAtaM brahmaNo.apyAyurbrahmANDaM kShayameti hi | akAle cha tathA nUnaM shivechChAvashataH svayam || 42|| te sarve chAgatAstatra ShaNmukhAdyAshcha ye punaH | devA vyarthAyudhA jAtA AshcharyaM paramaM gatAH || 43|| etasminnantare devI jagadambA vibodhanA | j~nAtvA tachcharitaM sarvamapAraM krodhamAdadhe || 44|| shaktidvayaM tadA tatra tayA devyA munIshvara | nirmitaM svagaNasyaiva sarvasAhAyyahetave || 45|| ekA prachaNDarUpaM cha dhR^itvAtiShThanmahAmune | shyAmaparvatasa~NkAshaM vistIrya mukhagahvaram || 46|| ekA vidyutsvarUpA cha bahuhastasamanvitA | bhaya~NkarA mahAdevI duShTadaNDavidhAyinI || 47|| AyudhAni cha sarvANi mochitAni surairgaNaiH | gR^ihItvA svamukhe tAni tAbhyAM shIghraM cha chikShipe || 48|| devAyudhaM na dR^ishyeta parighaH paritaH punaH | evaM tAbhyAM kR^itaM tatra charitaM paramAdbhutam || 49|| eko bAlo.akhilaM sainyaM loDayAmAsa dustaram | yathA girivareNaiva loDitaH sAgaraH purA || 50|| ekena nihatAH sarve shakrAdyA nirjarAstathA | sha~Nkarasya gaNAshchaiva vyAkulA abhavaMstadA || 51|| atha sarve militvA te niHshvasya cha muhurmuhuH | parasparaM samUchuste tatprahArasamAkulAH || 52|| devagaNA UchuH kiM kartavyaM kva gantavyaM na j~nAyante disho dasha | parighaM bhrAmayatyeSha savyApasavyameva cha || 53|| brahmovAcha etatkAle.apsaraH shreShThAH puShpachandanapANayaH | R^iShayashcha tvadAdyA hi ye.atiyuddhe.atilAlasAH || 54|| te sarve cha samAjagmuryuddhasandarshanAya vai | pUrito vyoma sanmArgastaistadA munisattama || 55|| tAste dR^iShTvA raNaM taM vai mahAvismayamAgatAH | IdR^ishaM paramaM yuddhaM na dR^iShTaM chaikadApi hi || 56|| pR^ithivI kampitA tatra samudrasahitA tadA | parvatAH patitAshchaiva chakruH sa~NgrAmasambhavam || 57|| dyaurgraharkShagaNairghUrNNA sarve vyAkulatAM gatAH | devAH palAyitAHsarve gaNAshcha sakalAstadA || 58|| kevalaM ShaNmukhastatra nApalAyata vikramI | mahAvIrastadA sarvAnAvArya purataH sthitaH || 59|| shaktidvayena tadyuddhe sarve cha niShphalIkR^itAH | sarvAstrANi nikR^ittAni sa~NkShiptAnyamarairgaNaiH || 60|| ye.avasthitAshcha te sarve shivasyAntikamAgatAH | devAH palAyitAH sarve gaNAshcha sakalAstadA || 61|| te sarve militAshchaiva muhurnatvA shivaM tadA | abruvanvachanaM kShipraM ko.ayaM gaNavaraH prabho || 62|| purA chaiva shrutaM yuddhamidAnIM bahudhA punaH | dR^ishyate na shrutaM dR^iShTamIdR^ishaM tu kadAchana || 63|| ki~nchidvichAryatAM deva tvanyathA na jayo bhavet | tvameva rakShakaH svAminbrahmANDasya na saMshayaH || 64|| brahmovAcha ityevaM tadvachaH shrutvA rudraH paramakopanaH | kopaM kR^itvA cha tatraiva jagAma svagaNaiH saha || 65|| devasainyaM cha tatsarvaM viShNunA chakriNA saha | samutsavaM mahatkR^itvA shivasyAnujagAma ha || 66|| etasminnantare bhaktyA namaskR^itya maheshvaram | abravInnArada tvaM vai devadevaM kR^itA~njaliH || 67|| nArada uvAcha devadeva mahAdeva shR^iNu madvachanaM vibho | tvameva sarvagassvAmI nAnAlIlAvishAradaH || 68|| tvayA kR^itvA mahAlIlAM gaNagarvo.apahAritaH | asmai dattvA balaM bhUri devagarvashcha sha~Nkara || 69|| darshitaM bhuvane nAtha svameva balamadbhutam | svatantreNa tvayA shambho sarvagarvaprahAriNA || 70|| idAnIM na kuruShvesha tAM lIlAM bhaktavatsalaH | svagaNAnamarAMshchApi susanmAnyAbhivarddhaya || 71|| imaM na khelayedAnIM jahi brahmapadaprada | ityuktvA nArada tvaM vai hyantarddhAnaM gatastadA || 72|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshayuddhavarNanaM nAma pa~nchadasho.adhyAyaH || 2\.4\.15|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.16\. ShoDasho.adhyAyaH | gaNeshashirashchChedanavarNanam |} brahmovAcha iti shrutvA maheshAno bhaktAnugrahakArakaH | tvadvAchA yudakAmo.abhUttena bAlena nArada || 1|| viShNumAhUya sammantrya balena mahatA yutaH | sAmaraH sammukhastasyApyabhUddevastrilochanaH || 2|| devAshcha yuyudhustena smR^itvA shivapadAmbujam | mahAbalA mahotsAhAshshivasaddR^iShTilokitAH || 3|| yuyudhe.atha haristena mahAbalaparAkramaH | mahAdevyAyudho vIraH pravaNaH shivarUpakaH || 4|| yaShTyA gaNAdhipaH so.atha jaghAnAmarapu~NgavAn | hariM cha sahasA vIraH shaktidattamahAbalaH || 5|| sarve.amaragaNAstatra vikuNThitabalA mune | abhUvan viShNunA tena hatA yaShTyA parA~NmukhAH || 6|| shivo.api saha sainyena yuddhaM kR^itvA chiraM mune | vikarAlaM cha taM dR^iShTvA vismayaM paramaM gataH || 7|| Chalenaiva cha hantavyo nAnyathA hanyate punaH | iti buddhiM samAsthAya sainyamadhye vyavasthitaH || 8|| shive dR^iShTe tadA deve nirguNe guNarUpiNi | viShNau chaivAtha sa~NgrAme AyAte sarvadevatAH || 9|| gaNAshchaiva maheshasya mahAharShaM tadA yayuH | sarve parasparaM prItyA militvA chakrurutsavam || 10|| atha shaktisuto vIro vIragatyA svayaShTitaH | prathamaM pUjayAmAsa viShNuM sarvasukhAvaham || 11|| ahaM cha mohayiShyAmi hanyatAM cha tvayA vibho | ChalaM vinA na vadhyo.ayaM tAmaso.ayaM durAsadaH || 12|| iti kR^itvA matiM tatra susammantrya cha shambhunA | Aj~nAM prApyA.abhavachChaivIM viShNurmohaparAyaNaH || 13|| shaktidvayaM tathA lInaM hariM dR^iShTvA tathAvidham | dattvA shaktibalaM tasmai gaNeshAyAbhavanmune || 14|| shaktidvaye.atha saMlIne yatra viShNuH sthitaH svayam | parighaM kShiptavAMstatra gaNesho balavattaraH || 15|| kR^itvA yatnaM kimapyatra va~nchayAmAsa tadgatim | shivaM smR^itvA maheshAnaM svaprabhuM bhaktavatsalam || 16|| ekatastanmukhaM dR^iShTvA sha~Nkaro.apyAjagAma ha | svatrishUlaM samAdAya sukruddho yuddhakAmyayA || 17|| sa dadarshAgataM shambhuM shUlahastaM maheshvaram | hantukAmaM nijaM vIraH shivAputro mahAbalaH || 18|| shaktyA jaghAna taM haste smR^itvA mAtR^ipadAmbujam | sa gaNasho mahAvIraH shivashaktipravarddhitaH || 19|| trishUlaM patitaM hastAchChivasya paramAtmanaH | dR^iShTvA sadUtikastaM vai pinAkaM dhanurAdade || 20|| tamapyapAtayadbhUmau parigheNa gaNeshvaraH | hatAH pa~ncha tathA hastAH pa~nchabhishshUlamAdade || 21|| aho duHkhataraM nUnaM sa~njAtamadhunA mama | bhavetpunargaNAnAM kiM bhavAchAro jagAviti || 22|| etasminnantare vIraH parigheNa gaNeshvaraH | jaghAna sagaNAn devAn shaktidattabalAnvitaH || 23|| gatA dashadisho devAH sagaNAH parighArditAH | na tasthuHsamare ke.api tenAdbhutaprahAriNA || 24|| viShNustaM cha gaNaM dR^iShTvA dhanyo.ayamiti chAbravIt | mahAbalo mahAvIro mahAshUro raNapriyaH || 25|| bahavo devatAshchaiva mayA dR^iShTAstathA punaH | dAnavA bahavo daityA yakShagandharvarAkShasAH || 26|| naitena gaNanAthena samatAM yAnti ke.api cha | trailokye.apyakhile tejo rUpashauryaguNAdibhiH || 27|| evaM sambruvate.amuShmai parighaM bhrAmayan sa cha | chikShepa viShNave tatra shaktiputro gaNeshvaraH || 28|| chakraM gR^ihItvA hariNA smR^itvA shivapadAmbujam | tena chakreNa parigho drutaM khaNDIkR^itastadA || 29|| khaNDaM tu parighasyApi haraye prAkShipadgaNaH | gR^ihItvA garuDenApi pakShiNA viphalIkR^itaH || 30|| evaM vicharitaM kAlaM mahAvIrAvubhAvapi | viShNushchApi gaNashchaiva yuyudhAte parasparam || 31|| punarvIravaraH shaktisutaHsmR^itashivo balI | gR^ihItvA yaShTimatulAM tayA viShNuM jaghAna ha || 32|| aviShahya prahAraM taM sa bhUmau nipapAta ha | drutamutthAya yuyudhe shivAputreNa tena vai || 33|| etadantaramAsAdya shUlapANistathottare | Agatya cha trishUlena tachChiro nirakR^intata || 34|| Chinne shirasi tasyaiva gaNanAthasya nArada | gaNasainyaM devasainyamabhavachcha sunishchalam || 35|| nAradena tvayA.a.agatya devyai sarvaM niveditam | mAnini shrUyatAM mAnastyAjyo naiva tvayAdhunA || 36|| ityuktvA.antarhitastatra nArada tvaM kalipriyaH | avikArI sadA shambhurmanogatikaro muniH || 37|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshayuddhagaNeshashirashChedanavarNanaM nAma ShoDasho.adhyAyaH || 2\.4\.16|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.17\. saptadasho.adhyAyaH | gaNeshadehe gajamukhayojanavarNanam |} nArada uvAcha brahman vada mahAprAj~na tad vR^ittAnte.akhile shrute | kimakArShInmahAdevI shrotumichChAmi tattvataH || 1|| brahmovAcha shrUyatAM munishArdUla kathayAmyadya taddhruvam | charitaM jagadambAyA yajjAtaM tadanantaram || 2|| mR^ida~NgAnpaTahAMshchaiva gaNAshchAvAdayaMstathA | mahotsavaM tadA chakrurhate tasmingaNAdhipe || 3|| shivo.api tachChirashChitvA yAvadduHkhamupAdade | tAvachcha girijA devI chukrodhAti munIshvara || 4|| kiM karomi kva gachChAmi hAhA duHkhamupAgatam | kathaM duHkhaM vinashyetAsyA.atiduHkhaM mamAdhunA || 5|| matsuto nAshitashchAdya devaiH sarvairgaNaistathA | sarvAMstAnnAshayiShyAmi pralayaM vA karomyaham || 6|| ityevaM duHkhitA sA cha shaktIH shatasahasrashaH | nirmame tatkShaNaM kruddhA sarvalokamaheshvarI || 7|| nirmitAstA namaskR^itya jagadambAM shivAM tadA | jAjvalyamAnA hyavadanmAtarAdishyatAmiti || 8|| tachChutvA shambhushaktiH sA prakR^itiH krodhatatparA | pratyuvAcha tu tAH sarvA mahAmAyA munIshvara || 9|| devyuvAcha he shaktayo.adhunA devyo yuShmAbhirmannideshataH | pralayashchAtra karttavyo nAtra kAryA vichAraNA || 10|| devAMshchaiva R^iShIMshchaiva yakSharAkShasakAMstathA | asmadIyAnparAMshchaiva sakhyo bhakShata vai haThAt || 11|| brahmovAcha tadAj~naptAshcha tAH sarvAH shaktayaH krodhatatparAH | devAdInAM cha sarveShAM saMhAraM kartumudyatAH || 12|| yathA cha tR^iNasaMhAramanalaH kurute tathA | evaM tAH shaktayaH sarvAH saMhAraM kartumudyatAH || 13|| gaNapo vAtha viShNurvA brahmA vA sha~NkarastathA | indro vA yakSharAjo vA skando vA sUrya eva vA || 14|| sarveShAM chaiva saMhAraM kurvanti sma nirantaram | yatra yatra tu dR^ishyeta tatra tatrApi shaktayaH || 15|| karAlI kubjakA kha~njA lambashIrShA hyanekashaH | haste dhR^itvA tu devAMshcha mukhe chaivAkShipaMstadA || 16|| taM saMhAraM tadA dR^iShTvA haro brahmA tathA hariH | indrAdayo.akhilA devA gaNAshcha R^iShayastathA || 17|| kiM kariShyati sA devI saMhAraM vApyakAlataH | iti saMshayamApannA jIvanAshA hatA.abhavat || 18|| sarve cha militAshcheme kiM karttavyaM vichintyatAm | evaM vichArayantaste tUrNamUchuH parasparam || 19|| yadA cha girijA devI prasannA hi bhavediha | tadA chaiva bhavetsvAsthyaM nAnyathA koTi yatnataH || 20|| shivo.api duHkhamApanno laukikIM gatimAshritaH | mohayansakalAMstatra nAnAlIlAvishAradaH || 21|| sarveShAM chaiva devAnAM kaTirbhagnA yadA tadA | shivA krodhamayI sAkShAd gantuM na pura utsahet ||| 22|| svIyo vA parakIyo vA devo vA dAnavo.api vA | gaNo vApi cha dikpAlo yakSho vA kinnaro muniH || 23|| viShNurvApi tathA brahmA sha~Nkarashcha tathA prabhuH | na kashchidgirijAgre cha sthAtuM shakto.abhavanmune || 24|| jAjvalyamAnaM tattejaHsarvato dAhi te.akhilAH | dR^iShTvA bhItatarA Asan sarve dUrataraM sthitAH || 25|| etasminsamaye tatra nArado divyadarshanaH | AgatastvaM mune devagaNAnAM sukhahetave || 26|| brahmANaM mAM bhavaM viShNuM sha~NkaraM cha praNamya saH | samAgatya militvoche vichArya kAryameva vA || 27|| sarve sammantrayA~nchakrustvayA devA mahAtmanA | duHkhashAntiH kathaM syAdvai samUchustata eva te || 28|| yAvachcha girijA devI kR^ipAM naiva kariShyati | tAvannaiva sukhaM syAdvai nAtra kAryA vichAraNA || 29|| R^iShayo hi tvadAdyAshcha gatAste vai shivAntikam | sarve prasAdayAmAsuH krodhashAntyai tadA shivAm || 30|| punaH punaH praNemushcha stutvA stotrairanekashaH | sarve prasAdayanprItyA prochurdevagaNAj~nayA || 31|| surarShaya UchuH | jagadamba namastubhyaM shivAyai te namo.astu te | chaNDikAyai namastubhyaM kalyANyai cha namo.astu te || 32|| AdishaktistvamevAmba sarvasR^iShTikarI sadA | tvameva pAlinI shaktistvameva pralaya~NkarI || 33|| prasannA bhava deveshi shAntiM kuru namo.astu te | sarvaM hi vikalaM devi trijagattava kopataH || 34|| brahmovAcha evaM stutA parA devI R^iShibhishcha tvadAdibhiH | kruddhadR^iShTyA tadA tAMshcha ki~nchinnovAcha sA shivA || 35|| tadA cha R^iShayaH sarve natvA tachcharaNAmbujam | punarUchushshivAM bhaktyA kR^itA~njalipuTAH shanaiH || 36|| kShamyatAM kShamyatAM devi saMhAro jAyate.adhunA | tava svAmI sthitashchAtra pashya pashya tamambike || 37|| vayaM ke cha ime devA viShNubrahmAdayastathA | prajAshcha bhavadIyAshcha kR^itA~njalipuTAH sthitAH || 38|| kShantavyashchAparAdho vai sarveShAM parameshvari | sarve hi vikalAshchAdya shAntiM teShAM shive kuru || 39|| brahmovAcha ityuktvA R^iShayaHsarve sudInataramAkulAH | santasthire chaNDikAgre kR^itA~njalipuTAstadA || 40|| evaM shrutvA vachasteShAM prasannA chaNDikA.abhavat | pratyuvAcha R^iShIMstAnvai karuNAviShTamAnasA || 41|| devyuvAcha matputro yadi jIveta tadA saMharaNaM na hi | yathA hi bhavatAM madhye pUjyo.ayaM cha bhaviShyati || 42|| sarvAdhyakSho bhavedadya yUyaM kuruta tadyadi | tadA shAntirbhavelloke nAnyathA sukhamApsyatha || 43|| brahmovAcha ityuktAste tadA sarve R^iShayo yuShmadAdayaH | tebhyo devebhya Agatya sarvaM vR^ittaM nyavedayan || 44|| te cha sarve tathA shrutvA sha~NkarAya nyavedayan | natvA prA~njalayo dInAH shakraprabhR^itayaH surAH || 45|| provAcheti surA~nChrutvA shivashchApi tathA punaH | karttavyaM cha tathA sarvalokasvAsthyaM bhavediha || 46|| uttarasyAM punaryAta prathamaM yo milediha | tachChirashcha samAhR^itya yojanIyaM kalevare || 47|| brahmovAcha tatastaistatkR^itaM sarvaM shivAj~nApratipAlakaiH | kalevaraM samAnIya prakShAlya vidhivachcha tat || 48|| pUjayitvA punaste vai gatAshchoda~NmukhAstadA | prathamaM militastatra hastI chApyekadantakaH || 49|| tachChirashcha tadA nItvA tatra te.ayojayan dhruvam | saMyojya devatAHsarvAH shivaM viShNuM vidhiM tadA || 50|| praNamya vachanaM prochurbhavaduktaM kR^itaM cha naH | anantaraM cha tatkAryaM bhavatAdbhavasheShitam || 51|| tataste tu virejushcha pArShadAshcha surAH sukham | atha tadvachanaM shrutvA shivoktaM paryapAlayan || 52|| Uchuste cha tadA tatra brahmaviShNusurAstathA | praNamyeshaM shivaM devaM svaprabhuM guNavarjitam || 53|| yasmAttvattejasaHsarve vayaM jAtA mahAtmanaH | tvattejastatsamAyAtu vedamantrAbhiyogataH || 54|| ityevamabhimantreNa mantritaM jalamuttamam | smR^itvA shivaM sametAste chikShipustatkalevare || 95|| tajjalasparshamAtreNa chidyuto jIvito drutam | tadottasthau supta iva sa bAlashcha shivechChayA || 56|| subhagaH sundarataro gajavaktraH suraktakaH | prasannavadanashchAti suprabho lalitAkR^itiH || 57|| taM dR^iShTvA jIvitaM bAlaM shivAputraM munIshvara | sarve mumudire tatra sarvaM duHkhaM kShayaM gatam || 58|| devyai sandarshayAmAsuH sarve harShasamanvitAH | jIvitaM tanayaM dR^iShTvA devI hR^iShTatarAbhavat || 59|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshajIvanavarNanaM nAma saptadasho.adhyAyaH || 2\.4\.17|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.18\. aShTadasho.adhyAyaH | gaNeshagaNAdhipapadavIprAptiH |} nArada uvAcha jIvite girijAputre devyA dR^iShTe prajeshvara | tataH kimabhavattatra kR^ipayA tadvadAdhunA || 1|| brahmovAcha jIvite girijAputre devyA dR^iShTe munIshvara | yajjAtaM tachChR^iNuShvAdya vachmi taM mahadutsavam || 2|| jIvitaHsa shivAputro nirvyagro vikR^ito mune | abhiShiktastadA devairgaNAdhyakShairgajAnanaH || 3|| dR^iShTvA svatanayaM devI shivA harShasamanvitA | gR^ihItvA bAlakaM dorbhyAM pramudA pariShasvaje || 4|| vastrANi vividhAnIha nAnAla~NkaraNAni cha | dadau prItyA gaNeshAya svaputrAya mudAmbikA || 5|| pUjayitvA tayA devyA siddhibhishchApyanekashaH | kareNa sparshitaH so.atha sarvaduHkhahareNa vai || 6|| pUjayitvA sutaM devI mukhamAchumbya shA~NkarI | varAndadau tadA prItyA jAtastvaM duHkhito.adhunA || 7|| dhanyo.asi kR^itakR^ityo.asi pUrvapUjyo bhavAdhunA | sarveShAmamarANAM vai sarvadA duHkhavarjitaH || 8|| Anane tava sindUraM dR^ishyate sAmprataM yadi | tasmAttvaM pUjanIyo.asi sindUreNa sadA naraiH || 9|| puShpairvA chandanairvApi gandhenaiva shubhena cha | naivedyena suramyeNa nIrAjena vidhAnataH || 10|| tAmbUlairatha dAnaishcha tathA prakramaNairapi | namaskAravidhAnena pUjAM yaste vidhAsyati || 11|| tasya vai sakalA siddhirbhaviShyati na saMshayaH | vighnAnyanekarUpANi kShayaM yAsyantyasaMshayam || 12|| brahmovAcha ityuktvA cha tadA devI svaputraM taM maheshvarI | nAnAvastubhirutkR^iShTaiH punarapyarchayattathA || 13|| tataHsvAsthyaM cha devAnAM gaNAnAM cha visheShataH | girijAkR^ipayA vipra jAtaM tatkShaNamAtrataH || 14|| etasmiMshcha kShaNe devA vAsavAdyAH shivaM mudA | stutvA prasAdya taM devaM bhaktA ninyuH shivAntikam || 15|| saMsAdya girishaM pashchAdutsa~Nge sannyaveshayan | bAlakaM taM maheshAnyAstrijagatsukhahetave || 16|| shivo.api tasya shirasi dattvA svakarapa~Nkajam | uvAcha vachanaM devAn putro.ayamiti me.aparaH || 17|| gaNesho.api tadotthAya namaskR^itya shivAya vai | pArvatyai cha namaskR^itya mahyaM vai viShNave tathA || 18|| nArAdAdyAnR^iShInsarvAnsa tvAsthAya puro.abravIt | kShantavyashchAparAdho me mAnashchaivedR^isho nR^iNAm || 19|| ahaM cha sha~Nkarashchaiva viShNushchaite trayaH surAH | pratyUchuryugapatprItyA dadato varamuttamam || 20|| trayo vayaM suravarA yathA pUjyA jagattraye | tathAyaM gaNanAthashcha sakalaiH pratipUjyatAm || 21|| vayaM cha prAkR^itAshchAyaM prAkR^itaH pUjya eva cha | gaNesho vighnaharttA hi sarvakAmaphalapradaH || 22|| etatpUjAM purA kR^itvA pashchAtpUjyA vayaM naraiH | vayaM cha pUjitAH sarve nAyaM chApUjito yadA || 23|| asminnapUjite devAH parapUjAkR^itA yadi | tadA tatphalahAniH syAnnAtra kAryA vichAraNA || 24|| brahmovAcha ityuktvA sa gaNeshAno nAnAvastubhirAdarAt | shivena pUjitaH pUrvaM viShNunA.anu prapUjitaH || 25|| brahmaNA cha mayA tatra pArvatyA cha prapUjitaH | sarvairdevagaNaishchaiva pUjitaH parayA mudA || 26|| savairmilitvA tatraiva brahmaviShNuharAdibhiH | sagaNeshashshivAtuShTyai sarvAdhyakSho niveditaH || 27|| punashchaiva shivenAsmai suprasannena chetasA | sarvadA sukhadA loke varA dattA hyanekashaH || 28|| shiva uvAcha he girIndrasutAputra santuShTo.ahaM na saMshayaH | mayi tuShTe jagattuShTaM viruddhaH ko.api no bhavet || 29|| bAlarUpo.api yasmAttvaM mahAvikramakArakaH | shaktiputraH sutejasvI tasmAdbhava sadA sukhI || 30|| tvannAma vighnahantR^itve shreShThaM chaiva bhavatviti | mama sarvagaNAdhyakShaH sampUjyastvaM bhavAdhunA || 31|| evamuktvA sha~NkareNa pUjAvidhiranekashaH | AshiShashchApyanekA hi kR^itAstasmiMstu tatkShaNAt || 32|| tato devagaNAshchaiva gItaM vAdyaM cha nR^ityakam | mudA te kArayAmAsustathaivApsarasAM gaNAH || 33|| punashchaiva varo dattaH suprasannena shambhunA | tasmai cha gaNanAthAya shivenaiva mahAtmanA || 34|| chaturthyAM tvaM samutpanno bhAdre mAsi gaNeshvara | asite cha tathA pakShe chandrasyodayane shubhe || 35|| prathame cha tathA yAme girijAyAH suchetasaH | AvirbabhUva te rUpaM yasmAtte vratamuttamam || 36|| tasmAttaddinamArabhya tasyAmeva tithau mudA | vrataM kAryaM visheSheNa sarvasiddhyai sushobhanam || 37|| yAvatpunaH samAyAti varShAnte cha chaturthikA | tAvadvrataM cha kartavyaM tava chaiva mamAj~nayA || 38|| saMsAre sukhamichChanti ye.atulaM chApyanekashaH | tvAM pUjayantu te bhaktyA chaturthyAM vidhipUrvakam || 39|| mArgashIrShe tathA mAse ramA yA vai chaturthikA | prAtaH snAnaM tadA kR^itvA vrataM viprAnnivedayet || 40|| dUrvAbhiH pUjanaM kAryamupavAsastathAvidhaH | rAtreshcha prahare jAte snAtvA sampUjayennaraH || 41|| mUrtiM dhAtumayIM kR^itvA pravAlasambhavAM tathA | shvetArkasambhavAM chApi mArddikAM nirmitAM tathA || 42|| pratiShThApya tadA tatra pUjayetprayataH pumAn | gandhairnAnAvidhairdivyaishchandanaiH puShpakairiha || 43|| vitastimAtrA dUrvA cha trya~NgA vai mUlavarjitA | IdR^ishAnAM shAdbalAnAM shatenaikottareNa ha || 44|| ekaviMshatikenaiva pUjayetpratimAM sthitAm | dhUpairdIpaishcha naivedyairvividhairgaNanAyakam || 45|| tAmbUlAdyarghasaddravyaiH praNipatya stavaistathA | tvAM tatra pUjayitvetthaM bAlachandraM cha pUjayet || 46|| pashchAdviprAMshcha sampUjya bhojayenmadhurairmudA | svayaM chaiva tato bhu~njyAnmadhuraM lavaNaM vinA || 47|| visarjayettataH pashchAnniyamaM sarvamAtmanaH | gaNeshasmaraNaM kuryAtsampUrNaM syAd vrataM shubham || 48|| evaM vratena sampUrNe varShe jAte narastadA | udyApanavidhiM kuryAdvratasampUrttihetave || 49|| dvAdasha brAhmaNAstatra bhojanIyA madAj~nayA | kumbhamekaM cha saMsthApya pUjyA mUrtistvadIyikA || 50|| sthaNDile.aShTadalaM kR^itvA tadA vedavidhAnataH | homashchaivAtra kartavyo vittashAThyavivarjitaiH || 51|| strIdvayaM cha tathA chAtra baTukadvayamAdarAt | bhojayetpUjayitvA vai mUrtyagre vidhipUrvakam || 52|| nishi jAgaraNaM kAryaM punaH prAtaH prapUjayet | visarjanaM tatashchaiva punarAgamanAya cha || 53|| bAlakAchchAshiSho grAhyAHsvastivAchanameva cha | puShpA~njaliM pradadyAchcha vratasampUrNahetave || 54|| namaskArAMstataH kR^itvA nAnAkAryaM prakalpayet | evaM vrataM kR^itaM yena tasyepsitaphalaM bhavet || 55|| yo nityaM shraddhayA sArddhaM pUjAM chaiva svashaktitaH | kuryyAttava gaNeshAna sarvakAmaphalAptaye || 56|| sindUraishchandanaishchaiva taNDulaiH ketakaistathA | upachArairanekaishcha pUjayettvAM gaNeshvaram || 57|| evaM tvAM pUjayeyurye bhaktyA nAnopachArataH | teShAM siddhirbhavennityaM vighnanAsho bhavediha || 58|| sarvairvarNaiH prakarttavyA strIbhishchaiva visheShataH | udayAbhimukhaishchaiva rAjabhishcha visheShataH || 59|| yaM yaM kAmayate yo vai taM tamApnoti nishchitam | ataH kAmayamAnena tena sevyaH sadA bhavAn || 60|| brahmovAcha shivenaivaM tadA proktaM gaNeshAya mahAtmane | tadAnIM daivataishchaiva sarvaishcha R^iShisattamaiH || 61|| tathetyuktvA tu taiHsarvairgaNaiH shambhupriyairmune | pUjito hi gaNAdhIsho vidhinA parameNa saH || 62|| tatashchaiva gaNAH sarve praNemuste gaNeshvaram | samAnarchurvisheSheNa nAnAvastubhirAdarAt || 63|| girijAyAssamutpanno yashcha harSho munIshvara | chaturbhirvadanairvai tamavarNyaM cha kathaM bruve || 64|| devadundubhayo nedurnanR^itushchApsarogaNAH | jagurgandharvamukhyAshcha puShpavarShaM papAta ha || 65|| jagatsvAsthyaM tadA prApa gaNAdhIshe pratiShThite | mahotsavo mahAnAsItsarvaM duHkhaM kShayaM gatam || 66|| shivAshivau cha modetAM visheSheNAti nArada | AsItsuma~NgalaM bhUri sarvatra sukhadAyakam || 67|| tato devagaNAH sarve R^iShINAM cha gaNAstathA | samAgatAshcha ye tatra jagmuste tu shivAj~nayA || 68|| prashaMsantaH shivAM tatra gaNeshaM cha punaH punaH | shivaM chaiva tathA stutvA kIdR^ishaM yuddhameva cha || 69|| yadA sA girijA devI kopahInA babhUva ha | shivo.api girijAM tatra pUrvavatsamprapadya tAm || 70|| chakAra vividhaM saukhyaM lokAnAM hitakAmyayA | svAtmArAmo.api paramo bhaktakAryodyataH sadA || 71|| viShNushcha shivamApR^ichChya brahmAhaM taM tathaiva hi | AgachChAva svadhAmaM cha shivau saMsevya bhaktitaH || 72|| nArada tvaM cha bhagavansa~NgIya shivayoryashaH | Agamo bhavanaM svaM cha shivau pR^iShTvA munIshvara || 73|| etatte sarvamAkhyAtaM mayA vai shivayoryashaH | bhavatpR^iShTena vighneshayashaH sammishramAdarAt || 74|| idaM suma~NgalAkhyAnaM yaH shR^iNoti susaMyataH | sarvama~NgalasaMyuktaH sa bhavenma~NgalAlayaH || 75|| aputro labhate putraM nirdhano labhate dhanam | bhAryArthI labhate bhAryAM prajArthI labhate prajAm || 76|| ArogyaM labhate rogI saubhAgyaM durbhago labhet | naShTaputraM naShTadhanaM proShitA cha patiM labhet | shokAviShTaH shokahInaH sa bhavennAtra saMshayaH || 77|| idaM gANeshamAkhyAnaM yasya gehe cha tiShThati sadA ma~NgalasaMyuktaH sa bhavennAtra saMshayaH || 78|| yAtrAkAle cha puNyAhe yaH shR^iNoti samAhitaH | sarvAbhIShTaM sa labhate shrIgaNeshaprasAdataH || 79|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshagaNAdhipapadavIprAptivarNanaM nAmAShTAdasho.adhyAyaH || 2\.4\.18|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.19\. ekonaviMsho.adhyAyaH | vivAhopakrame gaNeshasya prathamapUjyatvavarNanam |} nArada uvAcha gaNeshasya shrutA tAta samyagjaniranuttamA | charitramapi divyaM vai suparAkramabhUShitam || 1|| tataH kimabhavattAta tattvaM vada sureshvara | shivAshivayashassphItaM mahAnandapradAyakam || 2|| brahmovAcha sAdhu pR^iShTaM munishreShTha bhavatA karuNAtmanA | shrUyatAM dattakarNaM hi vakShye.ahaM R^iShisattama || 3|| shivA shivashcha viprendra dvayoshcha sutayoH param | darshaM darshaM cha tallIlAM mahatprema samAvahat || 4|| pitrorlAlayatostatra sukhaM chAti vyavarddhata | sadA prItyA mudA chAtikhelanaM chakratuH sutau || 5|| tAveva tanayau tatra mAtApitrormunIshvara | mahAbhaktyA yadA yuktau paricharyAM prachakratuH || 6|| ShaNmukhe cha gaNeshe cha pitrostadadhikaM sadA | sneho vyavarddhata mahAn shuklapakShe yathA shashI || 7|| kadAchittau sthitau tatra rahasi premasaMyutau | shivA shivashcha devarShe suvichAraparAyaNau || 8|| shivAshivAvUchatuH vivAhayogyau sa~njAtau sutAviti cha tAvubhau || vivAhashcha kathaM kAryaH putrayorubhayoH shubham | 9|| ShaNmukhashcha priyatamo gaNeshashcha tathaiva cha | iti chintAsamudvignau lIlAnandau babhUvatuH || 10|| svapitrormatamAj~nAya tau sutAvapi saMspR^ihau | tadichChayA vivAhArthaM babhUvaturatho mune || 11|| ahaM cha pariNeShyAmi hyahaM chaiva punaH punaH | parasparaM cha nityaM vai vivAde tatparAvubhau || 12|| shrutvA tadvachanaM tau cha dampatI jagatAM prabhU | laukikAchAramAshritya vismayaM paramaM gatau || 13|| kiM kartavyaM kathaM kAryo vivAhavidhiretayoH | iti nishchitya tAbhyAM vai yuktishcha rachitAdbhutA || 14|| kadAchitsamaye sthitvA samAhUya svaputrakau | kathayAmAsatustatra putrayoH pitarau tadA || 15|| asmAkaM niyamaH pUrvaM kR^itashcha sukhado hi vAm || shrUyatAM susutau prItyA kathayAvo yathArthakam | 16|| samau dvAvapi satputrau visheSho nAtra labhyate | tasmAtpaNaH kR^itaH shandaH putrayorubhayorapi || 17|| yashchaiva pR^ithivIM sarvAM krAntvA pUrvamupAvrajet | tasyaiva prathamaM kAryo vivAhaH shubhalakShaNaH || 18|| brahmovAcha tayorevaM vachaH shrutvA sharajanmA mahAbalaH | jagAma mandirAttUrNaM pR^ithivIkramaNAya vai || 19|| gaNanAthashcha tatraiva saMsthito buddhisattamaH | subuddhyA saMvichAryeti chitta eva punaH punaH || 20|| kiM kartavyaM kva gantavyaM la~NghituM naiva shakyate | kroshamAtraM gataH syAdvai gamyate na mayA punaH || 21|| kiM punaH pR^ithivImetAM krAntvA chopArjitaM sukham | vichAryeti gaNeshastu yachchakAra shR^iNuShva tat || 22|| snAnaM kR^itvA yathAnyAyaM samAgatya svayaM gR^iham | uvAcha pitaraM tatra mAtaraM punareva saH || 23|| gaNesha uvAcha Asane sthApite hyatra pUjArthaM bhavatoriha | bhavantau saMsthitau tAtau pUryyatAM me manorathaH || 24|| brahmovAcha iti shrutvA vachastasya pArvatIparameshvarau | asthAtAmAsane tatra tatpUjAgrahaNAya vai || 25|| tenAtha pUjitau tau cha prakrAntau cha punaH punaH | evaM cha kR^itavAn sapta praNAmAMstu tathaiva saH || 26|| baddhA~njalirathovAcha gaNesho buddhisAgaraH | stutvA bahutithastAta pitarau premavihvalau || 27|| gaNesha uvAcha bho mAtarbho pitastvaM cha shR^iNu me paramaM vachaH | shIghraM chaivAtra kartavyo vivAhaH shobhano mama || 28|| brahmovAcha ityevaM vachanaM shrutvA gaNeshasya mahAtmanaH | mahAbuddhinidhiM taM tau pitarAvUchatustadA || 29|| shivAshivAvUchatuH prakrAmeta bhavAnsamyak pR^ithivIM cha sakAnanAm | kumAro gatavAMstatra tvaM gachCha pura Avraja || 30|| brahmovAcha ityevaM vachanaM shrutvA pitrorgaNapatirdrutam | uvAcha niyatastatra vachanaM krodhasaMyutaH || 31|| gaNesha uvAcha bho mAtarbho pitardharmarUpau prAj~nau yuvAM matau | dharmataH shrUyatAM samyak vachanaM mama sattamau || 32|| mayA tu pR^ithivI krAntA saptavAraM punaH punaH | evaM kathaM bruvAte vai punashcha pitarAviha || 33|| brahmovAcha tadvachastu tadA shrutvA laukikIM gatimAshritau | mahAlIlAkarau tatra pitarAvUchatushcha tam || 34|| pitarAvUchatuH kadA krAntA tvayA putra pR^ithivI sumahattarA | saptadvIpA samudrAntA mahadbhirgahanairyutA || 35|| brahmovAcha tayorevaM vachaH shrutvA shivAsha~Nkarayormune | mahAbuddhinidhiH putro gaNesho vAkyamabravIt || 36|| gaNesha uvAcha bhavatoH pUjanaM kR^itvA shivAsha~Nkarayoraham | svabuddhyA hi samudrAntapR^ithvIkR^itaparikramaH || 37|| ityevaM vachanaM vede shAstre vA dharmasa~nchaye | varttate kiM cha tattathyaM nahi kiM tathyameva vA || 38|| pitroshcha pUjanaM kR^itvA prakrAntiM cha karoti yaH | tasya vai pR^ithivIjanyaM phalaM bhavati nishchitam || 39|| apahAya gR^ihe yo vai pitarau tIrthamAvrajet | tasya pApaM tathA proktaM hanane cha tayoryathA || 40|| putrasya cha mahattIrthaM pitroshcharaNapa~Nkajam | anyatIrthaM tu dUre vai gatvA samprApyate punaH || 41|| idaM sannihitaM tIrthaM sulabhaM dharmasAdhanam | putrasya cha striyAshchaiva tIrthaM gehe sushobhanam || 42|| iti shAstrANi vedAshcha bhAShante yannirantaram | bhavadbhyAM tatprakarttavyamasatyaM punareva cha || 43|| bhavadIyaM tvidaM rUpamasatyaM cha bhavediha | tadA vedo.apyasatyo vai bhavediti na saMshayaH || 44|| shIghraM cha bhavitavyo me vivAhaH kriyatAM shubhaH | atha vA vedashAstraM cha vyalIkaM kathyatAmiti || 45|| dvayoH shreShThatamaM madhye yatsyAtsamyagvichArya tat | kartavyaM cha prayatnena pitarau dharmarUpiNau || 46|| brahmovAcha ityuktvA pArvatIputraH sa gaNeshaH prakR^iShTadhIH | virarAma mahAj~nAnI tadA buddhimatAM varaH || 47|| tau dampatI cha vishveshau pArvatIsha~Nkarau tadA | iti shrutvA vachastasya vismayaM paramaM gatau || 48|| tataH shivA shivashchaiva putraM buddhivichakShaNam | samprashasyochatuH prItyA tau yathArthaprabhAShiNam || 49|| shivAshivAvUchatuH putra te vimalA buddhiH samutpannA mahAtmanaH || tvayoktaM yadvachashchaiva tatashchaiva cha nAnyathA || 50|| samutpanne cha duHkhe cha yasya buddhirvishiShyate | tasya dukhaM vinashyeta sUrye dR^iShTe yathA tamaH || 51|| buddhiryasya balaM tasya nirbuddhestu kuto balam | kUpe siMho madonmattaH shashakena nipAtitaH || 52|| vedashAstrapurANeShu bAlakasya yathoditam | tvayA kR^itaM tu tatsarvaM dharmasya paripAlanam || 53|| samyakkR^itaM tvayA yachcha tatkenApi bhavediha | AvAbhyAM mAnitaM tachcha nAnyathA kriyate.adhunA || 54|| brahmovAcha ityuktvA tau samAshvAsya gaNeshaM buddhisAgaram | vivAhakaraNe chAsya matiM chakraturuttamAm || 55|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshavivAhopakramo nAmaikonaviMsho.adhyAyaH || 2\.4\.19|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDe \section{2\.4\.20\. viMsho.adhyAyaH | gaNeshavivAhavarNanam |} brahmovAcha etasminnantare tatra vishvarUpaH prajApatiH | tadudyogaM saMvichArya sukhamApa prasannadhIH || 1|| vishvarUpaprajeshasya divyarUpe sute ubhe | siddhibuddhiriti khyAte shubhe sarvA~Ngashobhane || 2|| tAbhyAM chaiva gaNeshasya girijA sha~NkaraH prabhU | mahotsavaM vivAhaM cha kArayAmAsaturmudA || 3|| santuShTA devatAH sarvAstadvivAhe samAgaman | yathA chaiva shivasyaiva girijAyA manorathaH || 4|| tathA cha vishvakarmA.asau vivAhaM kR^itavAMstathA | tathA cha R^iShayo devA lebhire paramAM mudam || 5|| gaNesho.api tadA tAbhyAM sukhaM paramadurlabham | prAptavAMshcha mune tattu varNituM naiva shakyate || 6|| kiyatA chaiva kAlena gaNeshasya mahAtmanaH | dvayoH patnyoshcha dvau divyau tasya putrau babhUvatuH || 7|| siddhergaNeshapatnyAstu kShemanAmA suto.abhavat | buddherlAbhAbhidhaH putro hyAsItparamashobhanaH || 8|| evaM sukhamachintyaM vai bhu~njAne hi gaNeshvare | AjagAma dvitIyashcha krAntvA pR^ithvIM sutastadA || 9|| tAvashcha nAradenaiva prApto gehe mahAtmanA | yathArthaM vachmi no.asatyaM na Chalena na matsarAt || 10|| pitR^ibhyAM tu kR^itaM yachcha shivayA sha~NkareNa te | tanna kuryAtparo loke satyaM satyaM bravImyaham || 11|| niShkAsya tvAM kukramaNaM miShamutpAdya yatnataH | gaNeshasya varo.akAri vivAhaH parashobhanaH || 12|| gaNeshasya kR^itodvAho labdhavAMstrIdvayaM mudA | vishvarUpaprajeshasya kanyAratnaM mahottamam || 13|| putradvayaM lalAbhAsau dvayoH patnyoH shubhA~NgayoH | siddheH kShemaM tathA buddherlAbhaM sarvasukhapradam || 14|| patnyordvayorgaNesho.asau labdhvAputradvayaM shubham | mAtApitrormatenaiva sukhaM bhu~Nkte nirantaram || 15|| bhavatA pR^ithivI krAntA sasamudrA sakAnanA | tachChalAj~nAvashAttAta tasya jAtaM phalaM tvidam || 16|| pitR^ibhyAM hi kR^itaM yattu ChalaM tAta vichAryatAm | svasvAmibhyAM visheSheNa hyanyaH kinna karoti vai || 17|| asamyakcha kR^itaM tAbhyAM tvatpitR^ibhyAM hi karma ha | vichAryatAM tvayA.apIha machchitte na shubhaM matam || 18|| dadyAdyadi garaM mAtA vikrINIyAtpitA yadi | rAjA harati sarvasvaM kasmai kiM cha bravItu vai || 19|| yenaivedaM kR^itaM syAdvai karmAnarthakaraM param | shAntikAmassudhIstAta tanmukhaM na vilokayet || 20|| iti nItiH shrutau proktA smR^itau shAstreShu sarvataH | niveditA cha sA te.adya yathechChasi tathA kuru || 21|| brahmovAcha ityuktvA nArada tvaM tu maheshvaramanogatiH | tasmai tathA kumArAya vAkyaM maunamupAgataH || 22|| skando.api pitaraM natvA kopAgnijvalitastadA | jagAma parvataM krau~nchaM pitR^ibhyAM vArito.api san || 23|| vAraNe cha kR^ite tvadya gamyate cha kathaM tvayA | ityevaM cha niShiddho.api prochya neti jagAma saH || 24|| na sthAtavyaM mayA tAtau kShaNamapyatra ki~nchana | yadyevaM kapaTaM prItimapahAya kR^itaM mayi || 25|| evamuktvA gatastatra mune so.adyApi vartate | darshanenaiva sarveShAM lokAnAM pApahArakaH || 26|| taddinaM hi samArabhya kArtikeyasya tasya vai | shivaputrasya devarShe kumAratvaM pratiShThitam || 27|| tannAma shubhadaM loke prasiddhaM bhuvanatraye | sarvapApaharaM puNyaM brahmacharyapradaM param || 28|| kArtikyAM cha sadA devA R^iShayashcha satIrthakAH | darshanArthaM kumArasya gachChanti cha munIshvarAH || 29|| kArtikyAM kR^ittikAsa~Nge kuryAdyaH svAmidarshanam | tasya pApaM dahetsarvaM chittepsitaphalaM labhet || 30|| umA.api duHkhamApannA skandasya virahe sati | uvAcha svAminaM dInA tatra gachCha mayA prabho || 31|| tatsukhArthaM svayaM shambhurgataH svAMshena parvate | mallikArjunanAmAsIjjyotirli~NgaM sukhAvaham || 32|| adyApi dR^ishyate tatra shivayA sahitashshivaH | sarveShAM nijabhaktAnAM kAmapUraH satAM gatiH || 33|| tamAgataM sa vij~nAya kumAraH sashivAM shivam | sa virajya tato.anyatra gantumAsItsamutsukaH || 34|| devaishcha munibhishchaiva prArthitaH so.api dUrataH | yojanatrayamutsR^ijya sthitaH sthAne cha kArtikaH || 35|| putrasnehAturau tau vai shivau parvaNi parvaNi | darshanArthaM kumArasya tasya nArada gachChataH || 36|| amAvAsyAdine shambhuH svayaM gachChati tatra ha | pUrNamAsIdine tatra pArvatI gachChati dhruvam || 37|| yadyattasya cha vR^ittAntaM bhavatpR^iShTaM munIshvara | kArtikasya gaNeshasya paramaM kathitaM mayA || 38|| etachChrutvA naro dhImAn sarvapApaiH pramuchyate | shobhanAM labhate kAmAnIpsitAnsakalAnsadA || 39|| yaH paThetpAThayedvApi shR^iNuyAchChrAvayettathA | sarvAnkAmAnavApnoti nAtra kAryA vichAraNA || 40|| brAhmaNo brahmavarchasvI kShatriyo vijayI bhavet | vaishyo dhanasamR^iddhassyAchChUdrassattamatAmiyAt || 41|| rogI rogAtpramuchyeta bhayAnmuchyeta bhItiyuk | bhUtapretAdibAdhAbhyaH pIDito na bhavennaraH || 42|| etadAkhyAnamanaghaM yashasyaM sukhavarddhanam | AyuShyaM svargyamatulaM putrapautrAdikArakam || 43|| apavargapradaM chApi shivaj~nAnapradaM param | shivAshivaprItikaraM shivabhaktivivarddhanam || 44|| shravaNIyaM sadA bhaktairniShkAmaishcha mumukShubhiH | shivAdvaitapradaM chaitatsadAshivamayaM shivam || 45|| iti shrIshivamahApurANe dvitIyAyAM rudrasaMhitAyAM chaturthe kumArakhaNDe gaNeshavivAhavarNanaM nAma viMsho.adhyAyaH || 2\.4\.20|| || iti shrIshivamahApurANe dvitIyarudrasaMhitAyAM chaturthaH kumArakhaNDaH samAptaH || 2\.4|| ##Proofread by H Revathy Rajaraman/Uma Mahesh## ## \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}