% Text title : shivapurANam 6 kailAsasaMhitA % File name : shivapurANam6kailAsasaMhitA.itx % Category : shiva, purANa, shivapurANa % Location : doc\_purana % Proofread by : Revathy Rajaraman and team members Uma Mahesh, Jayalakshmi Jayaraman, Malati Shekar, Meenakshi Premanand, Lata Murali, Sornavalli K, K C Swaminathan, Gayathri Veda % Latest update : January 23, 2026 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shri Shiva Mahapuranam 6 Kailasa Samhita ..}## \itxtitle{.. shrIshivamahApurANam 6\. kailAsasaMhitA ..}##\endtitles ## || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.1\. prathamo.adhyAyaH | vyAsashaunakAdisaMvAdaH |} atha ShaShThI kailAsasaMhitA prArabhyate || namaH shivAya sAmbAya sagaNAya sasUnave | pradhAnapuruSheshAya sargasthitatyantahetave || 1|| R^iShaya UchuH | shrutomAsaMhitA ramyA nAnAkhyAnasamanvitA | kailAsasaMhitAM brUhi shivatattvavivardhinIm || 2|| vyAsa uvAcha | shR^iNuta prItito vatsAH kailAsAkhyAM hi saMhitAm | shivatattvaparAM divyAM vakShye vaH snehataH parAm || 3|| himavachChikhare pUrvaM tapasyanto mahaujasaH | vArANasIM gantukAmA munayaH kR^itasaMvidaH || 4|| nirgatya tasmAtsamprApya gireH kAshIM samAhitAH | snAtavyameveti tadA dadR^ishurmaNikarNikAm || 5|| tatra snAtvA susantarpya devAdInatha jAhnavIm | dR^iShTvA snAtvA munIshAste vishveshaM tridasheshvaram || 6|| namaskR^ityAtha sampUjya bhaktyA paramayAnvitAH | shatarudrAdibhiH stutvA stutibhirvedapAragAH || 7|| AtmAnaM menire sarve kR^itArthA vayamityuta | shivaprItyA supUrNArthAH shivabhaktiratAH sadA || 8|| tasminnavasare sUtaM pa~nchakroshadidR^ikShayA | gatvA samAgataM vIkShya mudA te taM vavandire || 9|| so.api vishveshvaraM sAkShAddevadevamumApatim | namaskR^ityAtha taiH sAkaM muktimaNDapamAvishat || 10|| tatrAsInaM mahAtmAnaM sUtaM paurANikottamam | arghyAdibhistadA sarve munayaH samupAcharan || 11|| tataH sUtaH prasannAtmA munInAlokya suvratAn | paprachCha kushalaM te.api prochuH kushalamAtmanaH || 12|| te tu saMhR^iShTahR^idayaM j~nAtvA taM vai munIshvarAH | praNavArthAvagatyarthamUchuH prAstAvikaM vachaH || 13|| munaya UchuH | vyAsashiShya mahAbhAga sUta paurANikottama | dhanyastvaM shivabhakto hi sarvavij~nAnasAgaraH || 14|| bhavantameva bhagavAnvyAsaH sarvajagadguruH | abhiShichya purANAnAM gurutve samayojayat || 15|| tasmAtpaurANikI vidyA bhavato hR^idi saMsthitA | purANAni cha sarvANi vedArthaM pravadanti hi || 16|| vedAH praNavasambhUtAH praNavArtho maheshvaraH | ato maheshvarasthAnaM tvayi dhiShNyaM pratiShThitam || 17|| tvanmukhAbjaparisyandanmakarandemanoharam | praNavArthAmR^itaM pItvA bhaviShyAmo gatajvarAH || 18|| visheShato gurustvaM hi nAnyo.asmAkaM mahAmate | paraM bhAvaM maheshasya parayA kR^ipayA vada || 19|| iti teShAM vachaH shrutvA sUto vyAsapriyaH sudhIH | gaNeshaM ShaNmukhaM sAkShAnmaheshAnaM maheshvarIm || 20|| shilAdatanayaM devaM nandIshaM suyashApatim | sanatkumAraM vyAsaM cha praNipatyedamabravIt || 21|| sUta uvAcha | sAdhu sAdhu mahAbhAgA munayaH kShINakalmaShAH | matirdR^iDhatarA jAtA durlabhA sApi duShkR^itAm || 22|| pArAsharyeNa guruNA naimiShAraNyavAsinAm | munInAmupadiShTaM yad vakShye tanmunipu~NgavAH || 23|| yasya shravaNamAtreNa shivabhaktirbhavennR^iNAm | sAvadhAnA bhavanto.adya shR^iNvantu parayA mudA || 24|| svArochiShe.antare pUrvaM tapasyanto dR^iDhavratAH | R^iShayo naimiShAraNye sarvasiddhaniShevite || 25|| dIrghasatraM vitanvanto rudramadhvaranAyakam | prINayantaH paraM bhAvamaishvaryaM j~nAtumichChavaH || 26|| nivasanti sma te sarve vyAsadarshanakA~NkShiNaH | shivabhaktiratA nityaM bhasmarudrAkShadhAriNaH || 27|| teShAM bhAvaM samAlokya bhagavAnbAdarAyaNaH | prAdurbabhUva sarvAtmA parAsharatapaHphalam || 28|| taM dR^iShTvA munayaH sarve prahR^iShTavadanekShaNAH | abhyutthAnAdibhiH sarvairupachArairupAcharan || 29|| satkR^itya pradadustasmai sauvarNaM viShTaraM shubham | sukhopaviShTaH sa tadA tasminsauvarNaviShTare | prAha gambhIrayA vAchA pArAsharyo mahAmuniH || 30|| vyAsa uvAcha | kushalaM kiM nu yuShmAkaM prabrUtAsminmahAmakhe | architaH kiM nu yuShmAbhiH samyagadhvaranAyakaH || 31|| kimarthamatra yuShmAbhiradhvare parameshvaraH | svarchito bhaktibhAvena sAmbaH saMsAramochakaH || 32|| yuShmatpravR^ittirme bhAti shushrUShApUrvameva hi | parabhAve maheshasya muktihetoH shivasya cha || 33|| evamuktA munIndreNa vyAsenAmitatejasA | munayo naimiShAraNyavAsinaH paramaujasaH || 34|| praNipatya mahAtmAnaM pArAshasharyaM mahAmunim | shivAnurAgasaMhR^iShTamAnasaM cha tamabruvan || 35|| munaya UchuH | bhagavanmunishArdUla sAkShAnnArAyaNAMshaja | kR^ipAnidhe mahAprAj~na sarvavidyAdhipa prabho || 36|| tvaM hi sarvajagadbharturmahAdevasya vedhasaH | sAmbasya sagaNasyAsya prasAdAnAM nidhiH svayam || 37|| tvatpAdAbjarasAsvAdamadhupAyitamAnasAH | kR^itArthA vayamadyaiva bhavatpAdAbjadarshanAt || 38|| tvadIyacharaNAmbhojadarshanaM khalu pApinAm | durlabhaM labdhamasmAbhistasmAtsukR^itino vayam || 39|| asmindeshe mahAbhAga naimiShAraNyasa.nj~nake | dIrghasatrAnvitAH sarve praNavArthaprakAshakAH || 40|| shrotavyaH parameshAna iti kR^itvA vinishchitAH | parasparaM chintayantaH paraM bhAvaM maheshituH || 41|| aj~nAtavanta evaite vayaM tasmAdbhavAnprabho | Chettumarhati tAnsarvAn saMshayAnalpachetasAm || 42|| tvadanyaH saMshayasyAsya ChetA na hi jagattraye | tasmAdapAragambhIravyAmohAbdhau nimajjataH || 43|| tArayasva shivaj~nAnapotenAsmAndayAnidhe | shivasadbhaktitattvArthaM j~nAtuM shraddhAlavo vayam || 44|| evamabhyarthitastatra munibhirvedapAragaiH | sarvavedArthavinmukhyaH shukatAto mahAmuniH | vedAntasArasarvasvaM praNavaM parameshvaram || 45|| dhyAtvA hR^itkarNikAmadhye sAmbaM saMsAramochakam | prahR^iShTamAnaso bhUtvA vyAjahAra mahAmuniH || 46|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM vyAsashaunakAdisaMvAdo nAma prathamo.adhyAyaH || 6\.1|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.2\. dvitIyo.adhyAyaH | devIdevasaMvAde devIkR^itaprashnavarNanam |} vyAsa uvAcha | sAdhu pR^iShTamidaM viprA bhavadbhirbhAgyavattamaiH | durlabhaM hi shivaj~nAnaM praNavArthaprakAshakam || 1|| yeShAM prasanno bhagavAnsAkShAchChUlavarAyudhaH | teShAmeva shivaj~nAnaM praNavArthaprakAshakam || 2|| jAyate na hi sandeho netareShAmiti shrutiH | shivabhaktivihInAnAmiti tattvArthanishchayaH || 3|| dIrghasatreNa yuShmAbhirbhagavAnambikApatiH | upAsita itIdaM me dR^iShTamadya vinishchitam || 4|| tasmAdvakShyAmi yuShmAkamitihAsaM purAtanam | umAmaheshasaMvAdarUpamadbhutamAstikAH || 5|| purAkhilajaganmAtA satI dAkShAyaNI tanum | shivanindAprasa~Ngena tyaktvA cha janakAdhvare || 6|| tataH prabhAvAtsA devI sutAbhUddhimavadgireH | shivArthamatapatsA vai nAradasyopadeshataH || 7|| tasminbhUdharavarye tu svayaMvaravidhAnataH | deveshe cha kR^itodvAhe pArvatI sukhamApa sA || 8|| tathaikasminmahAdevI samaye patinA saha | sUpaviShTA mahAshaile gaurI devamabhAShata || 9|| mahAdevyuvAcha | bhagavanparameshAna pa~nchakR^ityavidhAyaka | sarvaj~na bhaktisulabha paramAmR^itavigraha || 10|| dAkShAyaNIM tanuM tyaktvA tava nindAprasa~NgataH | Asamadya maheshAna putrI himavato gireH || 11|| kR^ipayA parameshAna mantradIkShAvidhAnataH | mAM vishuddhAtmatattvasthAM kuru nityaM maheshvara || 12|| iti samprArthito devyA devaH shItAMshubhUShaNaH | pratyuvAcha tato devIM prahR^iShTenAntarAtmanA || 13|| mahAdeva uvAcha | dhanyA tvaM devadevashi yadi jAtedR^ishI matiH | kailAsashikharaM gatvA kariShye tvAM cha tAdR^ishIm || 14|| tato himavato gatvA kailAsaM bhUdhareshvaram | jagau dIkShAvidhAnena praNavAdInmanUn kramAt || 15|| uktvA mantrAMshcha tAndevIM kR^itvA shuddhAtmani sthitAm | sArdhaM devyA mahAdevo devodyAnaM gato.abhavat || 16|| tataH sumAlinImukhyairdevyAH priyasakhIjanaiH | samAhR^itaiH praphullaistaiH puShpaiH kalpatarUdbhavaiH || 17|| ala~NkR^itya mahAdevIM svA~NkamAropya sha~NkaraH | prahR^iShTavadanastasthau vilokya cha tadAnanam || 18|| tataH priyakathA jAtAH pArvatIparameshayoH | hitAya sarvalokAnAM sAkShAchChrutyarthasammitAH || 19|| tadA sarvajaganmAtA bhartura~NkaM samAshritA | vilokya vadanaM bharturidamAhaH tapodhanAH || 20|| shrIdevyuvAcha | upadiShTAstvayA deva mantrAH sapraNavA matAH | tatrAdau shrotumichChAmi praNavArthaM vinishchitam || 23|| kathaM praNava utpannaH kathaM praNava uchyate | mAtrAH kati samAkhyAtAH kathaM vedAdiruchyate || 22|| devatAH kati cha proktAH kathaM devAdibhAvanA | kriyAH katividhAH proktA vyApyavyApakatA katham || 23|| brahmANi pa~ncha mantre.asminkathaM tiShThantyanukramAt | kalAH kati samAkhyAtAH prapa~nchAtmakatA katham || 24|| vAchyavAchakasambandhasthAnAni cha kathaM shiva | ko.atrAdhikArI vij~neyo viShayaH ka udAhR^itaH || 25|| sambandhaH ko.atra vij~neyaH kiM prayojanamuchyate | upAsakastu kiMrUpaH kiM vA sthAnamupAsanam || 26|| upAsyaM vastu kiMrUpaM kiM vA phalamupAsituH | anuShThAnavidhiH kovA pUjAsthAnaM cha kiM prabho || 27|| pUjAyAM maNDalaM kiM vA kiM vA R^iShyAdikaM hara | nyAsajApavidhiH ko vA ko vA pUjAvidhikramaH || 28|| etatsarvaM maheshAna samAchakShva visheShataH | shrotumichChAmi tattvena yadyasti mayi te kR^ipA || 29|| iti devyA samApR^iShTo bhagavAnindubhUShaNaH | samprashasya maheshAnIM vaktuM samupachakrame || 30|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM devIdevasaMvAde devIkR^itaprashnavarNanaM nAma dvitIyo.adhyAyaH || 6\.2|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.3\. tR^itIyo.adhyAyaH | sa.nnyAsapaddhativarNanam |} Ishvara uvAcha | shR^iNu devi pravakShyAmi yanmAM tvaM paripR^ichChasi | tasya shravaNamAtreNa jIvaH sAkShAchChivo bhavet || 1|| praNavArthaparij~nAnameva j~nAnaM madAtmakam | bIjaM tatsarvavidyAnAM mantraM praNavanAmakam || 2|| atisUkShmaM mahArthaM cha j~neyaM tadvaTabIjavat | vedAdi vedasAraM cha madrUpaM cha visheShataH || 3|| devo guNatrayAtItaH sarvaj~naH sarvakR^itprabhuH | omityekAkShare mantre sthito.ahaM sarvagaH shivaH || 4|| yadasti vastu tatsarvaM guNaprAdhAnyayogataH | samastaM vyastamapi cha praNavArthaM prachakShate || 5|| sarvArthasAdhakaM tasmAdekaM brahmaitadakSharam | tenomiti jagatkR^isnaM kurute prathamaM shivaH || 6|| shivo vA praNavo hyeSha praNavo vA shivaH smR^itaH | vAchyavAchakayorbhedo nAtyantaM vidyate yataH || 7|| tasmAdekAkSharaM devaM mAM cha brahmarShayo viduH | vAchyavAchakayoraikyaM manyamAnA vipashchitaH || 8|| atastadeva jAnIyAtpraNavaM sarvakAraNam | nirvikArI mumukShurmAM nirguNaM parameshvaram || 9|| enameva hi deveshi sarvamantrashiromaNim | kAshyAmahaM pradAsyAmi jIvAnAM muktihetave || 10|| tatrAdau sampravakShyAmi praNavoddhAramambike | yasya vij~nAnamAtreNa siddhishcha paramA bhavet || 11|| nivR^ittimuddharetpUrvamindhanaM cha tataH param | kAlaM samuddharetpashchAddaNDamIshvarameva cha || 12|| varNapa~nchakarUpo.ayamevaM praNava uddhR^itaH | trimAtrabindunAdAtmA muktido japatAM sadA || 13|| brahmAdisthAvarAntAnAM sarveShAM prANinAM khalu | prANaH praNava evAyaM tasmAtpraNava IritaH || 14|| AdyaM varNamakAraM cha ukAramuttare tataH | makAraM madhyatashchaiva nAdAntaM tasya chomiti || 15|| jalavadvarNamAdyaM tu dakShiNe chottare tathA | madhye makAraM shuchivado~NkAre munisattama || 16|| akArashchApyukAro.ayaM makArashcha trayaM kramAt | tisro mAtrAH samAkhyAtA ardhamAtrA tataH param || 17|| ardhamAtrA maheshAni bindunAdasvarUpiNI | varNanIyA na vai chAddhA j~neyA j~nAnibhireva sA || 18|| IshAnaH sarvavidyAnAmityadyAH shrutayaH priye | matta eva bhavantIti vedAH satyaM vadanti hi || 19|| tasmAd vedAdirevAhaM praNavo mama vAchakaH | vAchakatvAnmamaiSho.api vedAdiriti kathyate || 20|| akArastu mahad bIjaM rajaH sraShTA chaturmukhaH | ukAraH prakR^itiryoniH sattvaM pAlayitA hariH || 21|| makAraH puruSho bIjI tamaH saMhArako haraH | bindurmaheshvaro devastirobhAva udAhR^itaH || 22|| nAdaH sadAshivaH proktaH sarvAnugrahakArakaH | nAdamUrddhani sa~nchintyaH parAtparataraH shivaH || 23|| sa sarvaj~naH sarvakarttA sarvesho nirmalo.avyayaH | anirdeshyaH parabrahma sAkShAtsadasataH paraH || 24|| akArAdiShu varNeShu vyApakaM chottarottaram | vyApyaM tvadhastanaM varNamevaM sarvatra bhAvayet || 25|| sadyAdIshAnaparyantAnyakArAdiShu pa~nchasu | sthitAni pa~ncha brahmANi tAni manmUrttayaH kramAt || 26|| aShTau kalAH samAkhyAtA akAre sadyajAH shive | ukAre vAmarUpiNyastrayodasha samIritAH || 27|| aShTAvaghorarUpiNyo makAre saMsthitAH kalAH | bindau chatasraH sambhUtAH kalAH puruShagocharAH || 28|| nAde pa~ncha samAkhyAtAH kalA IshAnasambhavAH | ShaDvidhaikyAnusandhAnAtprapa~nchAtmakatochyate || 29|| mantro yantraM devatA cha prapa~ncho gurureva cha | shiShyashcha ShaTpadArthAnAmeShAmarthaM shR^iNu priye || 30|| pa~nchavarNasamaShTiH syAnmantraH pUrvamudAhR^itaH | sa eva yantratAM prApto vakShye tanmaNDalakramam || 31|| yantraM tu devatArUpaM devatA vishvarUpiNI | vishvarUpo guruH proktaH shiShyo guruvapuH smR^itaH || 32|| omitIdaM sarvamiti sarvaM brahmeti cha shruteH | vAchyavAchakasambandho.apyayamevArtha IritaH || 33|| AdhAro maNipUrashcha hR^idayaM tu tataH param | vishuddhirAj~nA cha tataH shaktiH shAntiriti kramAt || 34|| sthAnAnyetAni deveshi shAntyatItaM parAtparam | adhikArI bhavedyasya vairAgyaM jAyate dR^iDham || 35|| viShayaH syAmahaM devi jIvabrahmaikyabhAvanAt | sambandhaM shR^iNu deveshi viShayaH samyagIritaH || 36|| jIvAtmano mayA sArdhamaikyasya praNavasya cha | vAchyavAchakabhAvo.atra saMvandhaH samudIritaH || 37|| vratAdinirataH shAntastapasvI vijitendriyaH | shauchAchArasamAyukto bhUdevo vedaniShThitaH || 38|| viShayeShu viraktaH sannaihikAmuShmikeShu cha | devAnAM brAhmaNAnAM cha sadbhaktashcha shivavratI || 39|| sarvashAstrArthatattvaj~naM vedAntaj~nAnapAragam | AchAryamupasa~Ngamya yatiM matimatAM varam || 40|| dIrghadaNDapraNAmAdyaistoShayedyatnataH sudhIH | shAntyAdiguNasaMyuktaH shiShyaH saushIlyavAnvaraH || 41|| yo guruH sa shivaH prokto yaH shivaH sa guruH smR^itaH | iti nishchitya manasA svavichAraM nivedayet || 42|| labdhAnuj~nastu guruNA dvAdashAhaM payovratI | samudratIre nadyAM cha parvate vA shivAlaye || 43|| shuklapakShe tu pa~nchamyAmekAdashyAM tathApi vA | prAtaH snAtvA tu shuddhAtmA kR^itanityakriyaH sudhIH || 44|| gurumAhUya vidhinA nAndIshrAddhaM vidhAya cha | kShauraM cha kArayitvAtha kakShopasthavivarjitam || 45|| keshashmashrunakhAnAM vai snAtvA niyatamAnasaH | saktuM prAshyAtha sAyAhne snAtvA sandhyAmupAsya cha || 46|| sAyamaupAsanaM kR^itvA guruNA sahito dvijaH | shAstroktadakShiNAM dattvA shivAya gururUpiNe || 47|| homadravyANi sampAdya svasUtroktavidhAnataH | agnimAdhAya vidhivallaukikAdivibhedataH || 48|| AhitAgnistu yaH kuryAtprAjApatyeShTinAhite | shraute vaishvAnare samyak sarvavedasadakShiNam || 49|| athAgnimAtmanyAropya brAhmaNaH pravrajed gR^ihAt | shrapayitvA charuM tasminsamidannAjyabhedataH || 50|| pauruSheNaiva sUktena hutvA pratyR^ichamAtmavAn | hutvA cha sauviShTakR^itIM svasUtroktavidhAnataH || 51|| hutvopariShTAttantraM cha tenAgneruttare budhaH | sthitvAsane japenmaunI chailAjinakushottare | yAvad brAhmamuhUrttaM tu gAyatrIM dR^iDhamAnasaH || 52|| tataH snAtvA yathApUrvaM shrapayitvA charuM tataH | pauruShaM sUktamArabhya virajAntaM huned budhaH || 53|| vAmadevamatenApi shaunakAdimatena vA | tatra mukhyaM vAmadevyaM garbhayukto yato muniH || 54|| homasheShaM samApyAtha prAtaraupAsanaM hunet | tato.agnimAtmanyAropya prAtaH sandhyamupAsya cha || 55|| savitaryudite pashchAtsAvitrIM prAvishetkramAt | eShaNAnAM trayaM tyaktvA preShamuchchArya cha kramAt || 56|| shikhopavIte santyajya kaTisUtrAdikaM tataH | visR^ijya prA~Nmukho gachCheduttarAshAmukho.api vA || 57|| gR^ihNIyAddaNDakaupInAdyuchitaM lokavartane | viraktashchena gR^ihNIyAllokavR^ittivichAraNe || 58|| guroH samIpaM gatvAtha daNDavatpraNamettrayam | samutthAya tatastiShThed gurupAdasamIpataH || 59|| tato guruH samAdAya virajAnalajaM sitam | bhasma tenaiva taM shiShyaM samuddhUtya yathAvidhi || 60|| agnirityAdibhirmantraistripuNDraM dhArayettataH | hR^itpa~Nkaje samAsInaM mAM tvayA saha chintayet || 61|| hastaM nidhAya shirasi shiShyasya prItamAnasaH | R^iShyAdisahitaM tasya dakShakarNe samuchcharet || 62|| praNavaM triHprakAraM tu tatastasyArthamAdishet | ShaDvidhArthaM parij~nAnasahitaM gurusattamaH || 63|| dviShaTprakAraM sa guruM praNamya bhuvi daNDavat | tadadhIno bhavennityaM vedAntaM samyagabhyaset || 64|| mAmeva chintayennityaM paramAtmAnamAtmani | vishuddhe nirvikAre vai brahmasAkShiNamavyayam || 65|| shamAdidharmanirato vedAntaj~nAnapAragaH | atrAdhikArI sa prokto yatirvigatamatsaraH || 66|| hR^itpuNDarIkaM virajaM vishokaM vishadaM param | aShTapatraM kesharADhyaM karNikopari shobhitam || 67|| AdhArashaktimArabhya tritatvAntamayaM padam | vichintya madhyatastasya daharaM vyoma bhAvayet || 68|| omityekAkSharaM brahma vyAharanmAM tvayA saha | chintayenmadhyatastasya nityamudyuktamAnasaH || 69|| evaMvidhopAsakasya mallokagatimeva cha | matto vij~nAnamAsAdya matsAyujyaphalaM priye || 70|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsapaddhativarNanaM nAma tR^itIyo.adhyAyaH || 6\.3|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.4\. chaturtho.adhyAyaH | sa.nnyAsAchAravarNanam |} Ishvara uvAcha | ataH paraM pravakShyAmi sa.nnyAsAhnikakarma cha | tava snehAnmahAdevi sampradAyAnurodhataH || 1|| brAhme muhUrtta utthAya shirasi shvetapa~Nkaje | sahasrAre samAsInaM guruM sa~nchintayedyatiH || 2|| shuddhasphaTikasa~NkAshaM dvinetraM varadAbhaye | dadhAnaM shivasadbhAvamevAtmani manoharam || 3|| bhAvopanItaiH sampUjya gandhAdibhiranukramAt | baddhA~njalipuTo bhUtvA namaskuryAd guruM tataH || 4|| prAtaHprabhR^iti sAyAnte sAyAdi prAtarantataH | yatkaromi mahAdeva tadastu tava pUjanam || 5|| prativij~nApya gurave labdhAnuj~nastato guroH | niruddhaprANa AsIno vijitAtmA jitendriyaH || 6|| mUlAdibrahmarandhrAntaM ShaTchakraM parichintayet | vidyutkoTisamaprakhyaM sarvatejomayaM param || 7|| tanmadhye chintayenmAM cha sachchidAnandavigraham | nirguNaM paramaM brahma sadAshivamanAmayam || 8|| so.ahamasmIti matimAnmadaikyamanubhUya cha | bahirnirgatya cha tato dUraM gachChedyathAsukham || 9|| vastreNAchChAdya matimA~nChiro nAsikayA saha | vishodhya dehaM vidhivattR^iNamAdhAya bhUtale || 10|| gR^ihItashishna utthAya tato gachChejjalAshayam | uddhR^itya vAryathAnyAyaM shauchaM kuryAdatandritaH || 11|| hastau pAdau cha saMshodhya dvirAchamyomiti smaran | uttarAbhimukho maunI dantadhAvanamAcharet || 12|| tR^iNaparNaiH sadA kuryAdamAmekAdashIM vinA | apAM dvAdashagaNDUShairmukhaM saMshodhayettataH || 13|| dvirAchamya mR^idA toyaiH kaTishauchaM vidhAya cha | aruNodayakAle tu snAnaM kuryAnmR^idA saha || 14|| guruM saMsmR^itya mAM chaiva snAnasandhyAdyamAcharet | vistArabhayato noktamatra draShTavyamanyataH || 15|| Abadhya sha~NkhamudrAM cha praNavenAbhiShechayet | shirasi dvAdashAvR^ittyA tadardhaM vA tadardhakam || 16|| tIramAgatya kaupInaM prakShAlyAchamya cha dvidhA | prokShayetpraNavenaiva vastrama~NgopamArjanam || 17|| mukhaM prathamato mR^ijya shira Arabhya sarvataH | tenaiva mArjayeddehaM sthitvA cha gurusannidhau || 18|| AbadhyAd vAmataH shuddhaM kaupInaM cha saDorakam | tataH sandhArayedbhasma tadvidhiH prochyate.adrije || 19|| dvirAchamya samAdAya bhasma sadyAdimantrataH | agnirityAdibhirmantrairabhimantrya spR^ishettanum || 20|| ApovetyabhimantryAtha jalaM tenaiva sechayet | omApojyotirityuktvA mAnastoketi mantrataH || 21|| sammardya kavaladvandvaM kuryAdekaM tu pa~nchadhA | shirovadanahR^idguhyapAdeShu parameshvari || 22|| IshAnAdi samArabhya sadyAntaM pa~nchabhiH kramAt | uddhUlya kavalaM pashchAtpraNavenAbhiShechayet || 23|| sarvA~NgaM cha tato hastau prakShAlyAnyatsamAharet sammardya pUrvavattattu tripuNDrAMstena dhArayet || 24|| triyAyuShaistryambakaishcha praNavena shivena cha | shirasyatha lalATe cha vakShasi skandha eva cha || 29|| nAbhau bAhvoH sandhiShu cha pR^iShThe chaiva yathAkramam | prakShAlya hastau cha tato dvirAchamya yathAvidhi || 26|| pa~nchIkaraNamuchchArya bhAvayetsvaguruM budhaH | vakShyamANaprakAreNa prANAyAmAnShaDAcharet || 27|| dakShahastena sa~NgR^ihya jalaM vAmena pANinA | samAchChAdya dviShaDvAraM praNavenAbhimantrayet || 28|| evaM trivAraM samprokShya shirasi triH pibettataH | samAhitena manasA dhyAyanno~NkAramIshvaram || 29|| sauramaNDalamadhyasthaM sarvatejomayaM param | aShTabAhuM chaturvaktramarddhanArIkamadbhutam || 30|| sarvAshcharyaguNopetaM sarvAla~NkArashobhitam | evaM dhyAtvAtha vidhivaddadyAdarghyatrayaM tataH || 31|| aShTottarashataM japtvA dviShaDvAraM tu tarpayet | punarAchamya vidhivatprANAyAmatrayaM charet || 32|| pUjAsadanamAgachChenmanasA saMsmaran shivam | dvAramAsAdya prakShAlya pAdau maunI dvirAchamet || 33|| pravishedvidhinA tatra dakShapAdapuraHsaram | maNDapAntaH sudhIstatra maNDalaM rachayetkramAt || 34|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsAchAravarNanaM nAma chaturtho.adhyAyaH || 6\.4|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.5\. pa~nchamo.adhyAyaH | sa.nnyAsamaNDalavidhivarNanam |} Ishvara uvAcha | parIkShya vidhivadbhUmiM gandhavarNarasAdibhiH | manobhilaShite tatra vitAnavitatAmbare || 1|| supralipte mahIpR^iShThe darpaNodarasannibhe | aratniyugmamAnena chaturasraM prakalpayet || 2|| tAlapatraM samAdAya tatsamAyAmavistaram | tasminbhAgAnprakurvIta trayodashasamAM kalAm || 3|| tatpatraM tatra niHkShipya pashchimAbhimukhaH sthitaH | tatpUrvabhAge sudR^iDhaM sUtramAdAya ra~njitam || 4|| prAk pratyag dakShiNodak cha chaturdishi nipAtayet | sUtrANi devadeveshi navaShaShTyuttaraM shatam || 5|| koShThAni syustatastasya madhyakoShThaM tu karNikA | koShThAShTakaM bahistasya dalAShTakamihochyate || 6|| dalAni shvetavarNAtri samagrANi prakalpayet | pItarUpAM karNikAM cha kR^itvAraktaM cha vR^ittakam || 7|| vanabhiddaladakShaM tu samArabhya sureshvari | raktakR^iShNAH krameNaiva dalasandhInvichitrayet || 8|| karNikAyAM likhed yantraM praNavArthaprakAshakam | adhaH pIThaM samAlikhya shrIkaNThaM cha tadUrdhvataH || 9|| taduparyamareshaM cha mahAkAlaM cha madhyataH | tanmastakasthaM daNDaM cha tata IshvaramAlikhet || 10|| shyAmena pIThaM pItena shrIkaNThaM cha vichitrayet | amareshaM mahAkAlaM raktaM kR^iShNaM cha tau kramAt || 11|| kuryAtsudhUmraM daNDaM cha dhavalaM cheshvaraM budhaH | evaM yantraM samAlikhya raktaM sadyena veShTayet || 12|| tadutthenaiva nAdena bhindyAdIshAnamIshvari | tadbAhyapa~NktIrgR^ihNIyAdAgneyAdikrameNa vai || 13|| koShThAni koNabhAgeShu chatvAryetAni sundari | shuklenApUrya varNAdi chatuShkaM raktadhAtubhiH || 14|| ApUrya tAni chatvAri dvArANi parikalpayet | tatastatpArshvayordvandvaM pItenaiva prapUrayet || 15|| AgneyakoShThamadhye tu pItAbhe chaturasrake | aShTapatraM likhetpadmaM raktAbhaM pItakarNikam || 16|| hakAraM vilikhenmadhye binduyuktaM samAhitaH | padmasya nairR^ite koShThe chaturasraM tadA likhet || 17|| padmamaShTadalaM raktaM pItaki~njalkakarNikam | shavargasya tR^itIyaM tu ShaShThasvarasamanvitam || 18|| chaturdashasvaropetaM bindunAdavibhUShitam | etad bIjavaraM bhadre padmamadhye samAlikhet || 19|| padmasyeshAnakoShThe tu tathA padmaM samAlikhet | kavargasya tR^itIyaM tu pa~nchamasvarasaMyutam || 20|| vilikhenmadhyatastasya binduM kaNThe svala~NkR^itam | tadbAhyapa~Nktitritaye pUrvAdiparitaH kramAt || 21|| koShThAni pa~ncha gR^ihNIyAdgirirAjasute shive | madhye tu karNikAM kuryAtpItAM raktaM cha vR^ittakam || 22|| dalAni raktavarNAni kalpayetkalpavittamaH | dalabAhye tu kR^iShNena randhrANi paripUrayet || 23|| AgneyAdIni chatvAri shuklenaiva prapUrayet | pUrve ShaDbindusahitaM ShaTkoNaM kR^iShNamAlikhet || 24|| raktavarNaM dakShiNatastrikoNaM chottare tataH | shvetAbhamarddhachandraM cha pItavarNaM cha pashchime || 25|| chaturasraM kramAtteShu likhedbIjaM chatuShTayam | pUrve binduM samAlikhya shubhraM kR^iShNaM tu dakShiNe || 26|| ukAramuttare raktaM makAraM pashchime tataH | akAraM pItamevaM tu kR^itvA varNachatuShTayam || 27|| sarvordhvapa~NktyadhaH pa~Nktau samArabhya cha sundari | pItaM shvetaM cha raktaM cha kR^iShNaM cheti chatuShTayam || 28|| tadadho dhavalaM shyAmaM pItaM raktaM chatuShTayam | adhastrikoNake raktaM shuklaM pItaM varAnane || 29|| evaM dakShiNamArabhya kuryAtsomAntamIshvari | tadbAhyapa~Nktau pUrvAdimadhyamAntaM vichitrayet || 30|| pItaM raktaM cha kR^iShNaM cha shyAmaM shvetaM cha pItakam | AgreyAdi samArabhya raktaM shyAmaM sitaM priye || 31|| raktaM kR^iShNaM cha raktaM cha ShaTkameva prakIrtitam | dakShiNAdyaM maheshAni pUrvAvadhi samIritam || 32|| nairR^itAdyaM tu vij~neyamAgneyAvadhi cheshvari | vAruNaM tu samArabhya dakShiNAvadhi cheritam || 33|| vAyavyAdyaM mahAdevi nairR^itAvadhi cheritam | somAdyaM parameshAni vAruNAvadhi cheritam || 34|| IshAnAdyaM tu vij~neyaM vAyavyAvadhi chAmbike | ityukto maNDalavidhirmayA tubhyaM cha pArvati || 35|| evaM maNDalamAlikhya niyatAtmA yatiH svataH | saurapUjAM prakurvIta sa hi tadvastutatparaH || 36|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsamaNDalavidhivarNanaM nAma pa~nchamo.adhyAyaH || 6\.5|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.6\. ShaShTho.adhyAyaH | annyAsapaddhatau nyAsavarNanam |} Ishvara uvAcha | dakShiNe maNDalasyAtha vaiyAghraM charma shobhanam | AstIrya shuddhatoyena prokShayedastramantrataH || 1|| praNavaM pUrvamuddhR^itya pashchAdAdhAramuddharet | tatpashchAchChaktikamalaM chaturthyantaM namo.antakam || 2|| manumevaM samuchchArya sthitvA tasminnuda~NmukhaH | prANAnAyamya vidhivatpraNavochchArapUrvakam || 3|| agnirityAdibhirmantrairbhasma sandhArayettataH | shirasi shrIguruM natvA maNDalaM rachayetpunaH || 4|| trikoNavR^ittaM bAhye tu chaturasrAtmakaM kramAt | abhyarchyomiti sAdhAraM sthApya sha~NkhaM samarchayet || 5|| ApUrya shuddhatoyena praNavena sugandhinA | abhyarchya gandhapuShpAdyaiH praNavena cha saptadhA || 6|| abhimantrya tatastasmindhenumudrAM pradarshayet | sha~NkhamudrAM cha tenaiva prokShayedastramantrataH || 7|| AtmAnaM gandhapuShpAdipUjopakaraNAni cha | prANAyAmatrayaM kR^itvA R^iShyAdikamathAcharet || 8|| asya shrIsauramantrasya devabhAga R^iShistataH | Chando gAyatramityuktaM devaH sUryo maheshvaraH || 9|| devatA syAtShaDa~NgAni hrAmityAdIni vinyaset | tataH samprokShayetpadmamastreNAgneragocharam || 10|| tasminsamarchayedvidvAn prabhUtAM vimalAmapi | sArAM chAtha samArAdhya pUrvAdiparataH kramAt || 11|| atha kAlAgnirudraM cha shaktimAdhArasa.nj~nitAm | anantaM pR^ithivIM chaiva ratnadvIpaM tathaiva cha || 12|| sa~Nkalya vR^ikShodyAnaM cha gR^ihaM maNimayaM tataH | raktapIThaM cha sampUjya pAdeShu prAgupakramAt || 13|| dharmaM j~nAnaM cha vairAgyamaishvaryaM cha chatuShTayam | adharmAdyagnikoNAdikoNeShu cha samarchayet || 14|| mAyAdhashChadanaM pashchAdvidyordhvachChadanaM tataH | sattvaM rajastamashchaiva samabhyarchya yathAkramam || 15|| pUrvAdidikShu madhye cha dIptAM sUkShmAM jayAmapi | bhadrAM vibhUtiM vimalAmamoghAM vaidyutAmapi || 16|| sarvatomukhasa.nj~nAM cha kandanAlaM tathaiva cha | suShiraM cha tatastaM tu kaNTakAMstadanantaram || 17|| mUlachChadanaki~njalkaprakAshasakalAtmanaH | pa~nchagranthikarNikAM cha dalAni tadanantaram || 18|| kesharAn brahmaviShNU cha rudramAtmAnameva cha | antarAtmAnamapi cha j~nAnAtmaparamAtmani || 19|| sampUjya pashchAtsaurAkhyaM yogapIThaM samarchayet | pIThopari samAkalpya mUrttiM mUlena mUlavit || 20|| niruddhaprANa AsIno mUlenaiva svamUlataH | shaktimutthApya tattena prabhAvAtpi~NgalAdhvanA || 21|| puShpA~njalau nirgamayya maNDalasthasya bhAsvataH | sindUrAruNadehasya vAmArdhadayitasya cha || 22|| akShasrakpAshakhaTvA~NgakapAlA~Nkushapa~Nkajam | sha~NkhaM chakraM dadhAnasya chaturvaktrasya lochanaiH || 23|| rAjitasya dvAdashabhistasya hR^itpa~Nkajodare | praNavaM pUrvamuddhR^itya hrAM hrIM sastadanantaram || 24|| prakAshashaktisahitaM mArtaNDaM cha tataH param | AvAhayAmi nama ityAvAhyAvAhanAkhyayA || 25|| mudrayA sthApanAdyAshcha mudrAH sandarshayettataH | vinyasyA~NgAni hrAM hrIM hrUM antena manunA tataH || 26|| pa~nchopachArAnsa~Nkalpya mUlenAbhyarchayet tridhA | keshareShu cha padmasya ShaDa~NgAni maheshvari || 27|| vahnIsharakShovAyUnAM paritaH kramataH sudhIH | dvitIyAvaraNe pUjyAshchatasro mUrtayaH kramAt || 28|| pUrvAdyuttaraparyantaM dalamUleShu pArvati | Adityo bhAskaro bhAnU ravishchetyanupUrvashaH || 29|| arko brahmA tathA rudro viShNushcheti punaH priye | IshAnAdiShu sampUjyAstR^itIyAvaraNe punaH || 30|| somaM kujaM budhaM jIvaM kaviM mandaM tamastamaH | samantato yajedetAnpUrvAdidalamadhyataH || 31|| athavA dvAdashAdityAndvitIyAvaraNe yajet | tR^itIyAvaraNe chaiva rAshIndvAdasha pUjayet || 32|| saptasAgaraga~NgAshcha bahirasya samantataH | R^iShIndevAMshcha gandharvAnpannagAnapsarogaNAn || 33|| grAmaNyashcha tathA yakShAnyAtudhAnAMstathA hayAn | saptachChandomayAMshchaiva bAlakhilyAMshcha pUjayet || 34|| evaM tryAvaraNaM devaM samabhyarchya divAkaram | virachya maNDalaM pashchAchchaturasraM samAhitaH || 35|| sthApya sAdhArakaM tAmrapAtraM prasthodavistR^itam | pUrayitvA jalaiH shuddhairvAsitaiH kusumAdibhiH || 36|| abhyarchya gandhapuShpAdyairjAnubhyAmavaniM gataH | arghyapAtraM samAdAya bhrUmadhyAntaM samuddharet || 37|| tato brUyAdimaM mantraM sAvitraM sarvasiddhidam | shR^iNu tachcha mahAdevi bhuktimuktipradaM sadA || 38|| sindUravarNAya sumaNDalAya namo.astu vajrAbharaNAya tubhyam | padmAbhanetrAya sapa~NkajAya brahmendranArAyaNakAraNAya || 39|| saraktachUrNaM sasuvarNatoyaM srakku~NkumADhyaM sakushaM sapuShpam | pradattamAdAya sahemapAtraM prashastamarghyaM bhagavanprasIda || 40|| evamuktvA tato dattvA tadarghyaM sUryamUrtaye | namaskuryAdimaM mantraM paThitvA susamAhitaH || 41|| namaH shivAya sAmbAya sagaNAyAdihetave | rudrAya viShNave tubhyaM brahmaNe cha trimUrtaye || 42|| evamuktvA namaskR^itya svAsane samavasthitaH | R^iShyAdikaM punaH kR^itvA karaM saMshodhya vAriNA || 43|| punashcha bhasma sandhArya pUrvoktenaiva vartmanA | nyAsajAtaM prakurvIta shivabhAvavivR^iddhaye || 44|| pa~nchopachAraiH sampUjya shirasA shrIguruM budhaH | praNavaM shrIchaturthyantaM namo.antaM praNamettataH || 45|| pa~nchAtmakaM binduyutaM pa~nchamasvarasaMyutam | tadevaM bindusahitaM pa~nchamasvaravarjitam || 46|| pa~nchamasvarasaMyuktaM mantrIshaM cha sabindukam | uddhR^itya bindusahitaM saMvartakamathoddharet || 47|| etairevaM kramAdbIjairuddhR^itaiH praNamed budhaH | bhujayorUruyugme cha guruM gaNapatiM tathA || 48|| durgAM cha kShetrapAlaM cha baddhA~njalipuTaH sthitaH | omastrAya phaDityuktvA karau saMshodhya ShaT kramAt || 49|| apasarpantviti prochya praNavaM tadanantaram | astrAya phaDiti prochya pArShNighAtatrayeNa tu || 50|| uddhR^itya vighnAnbhUyiShThAnkaratAlatrayeNa tu | antarikShagatAndR^iShTvA vilokya divi saMsthitAn || 51|| niruddhaprANa AsIno haMsamantramanusmaran | hR^idisthaM jIvachaitanyaM brahmanADyA samAnayet || 52|| dvAdashAntaH sthavishade sahasrAramahAmbuje | chichchandramaNDalAntaHsthaM chidrUpaM parameshvaram || 53|| shoShadAhaplavAnkuryAdrechakAdi krameNa tu | saShoDashachatuShShaShTidvAtriMshadgaNanAyutaiH || 54|| vAyvagnisalilArNaistaiH svavedAdyairanukramAt | prANAnAyamya mUlasthAM kuNDalIM brahmarandhragAm || 55|| AnIya dvAdashAntaHsthasahasrArAmbujodare | chichchandramaNDalodbhUtaparamAmR^itadhArayA || 56|| saMsiktAyAM tanau bhUyaH shuddhadehaH subhAvanaH | so.ahamityavatIryAtha svAtmAnaM hR^idayAmbuje || 57|| AtmanyAveshya chAtmAnamamR^itaM sR^itidhArayA | prANapratiShThAM vidhivatkuryAdatra samAhitaH || 58|| ekAgramAnaso yogI vimR^ishyAttAM cha mAtR^ikAm | puTitAM praNavenAtha nyasedbAhye cha mAtR^ikAm || 59|| punashcha saMyataprANaH kuryAd dR^iShTyAdikaM budhaH | sha~NkaraM saMsmaraMshchitte sa.nnyasechcha vimatsaraH || 60|| praNavasya R^iShirbrahmA devi gAyatramIritam | Chando.atra devatAhaM vai paramAtmA sadAshivaH || 61|| akAro bIjamAkhyAtamukAraH shaktiruchyate | makAraH kIlakaM proktaM mokShArthe viniyujyate || 62|| a~NguShThadvayamArabhya talAntaM parimArjayet | omityuktvAtha deveshi karanyAsaM samArabhet || 63|| dakShahastasthitA~NguShThaM samArabhya yathAkramam | vAmahastakaniShThAntaM vinyasetpUrvavatkramAt || 64|| akAramapyukAraM cha makAraM bindusaMyutam | namo.antaM prochya sarvatra hR^idayAdau nyasedatha || 65|| akAraM pUrvamuddhR^itya brahmAtmAnamathAcharet | ~Ne.antaM namo.antaM hR^idaye viniyujyAttathA punaH || 66|| ukAraM viShNusahitaM shirodeshe pravinyaset | makAraM rudrasahitaM shikhAyAM tu pravinyaset || 67|| evamuktvA munirmantrI kavachaM netramastake | vinyaseddevadeveshi sAvadhAnena chetasA || 68|| a~NgavaktrakalAbhedAtpa~ncha brahmANi vinyaset | shirovadanahR^idguhyapAdeShvetAni vinyaset || 69|| IshAnasya kalAH pa~ncha pa~nchasveteShu cha kramAt | tatashchaturShu vaktreShu puruShasya kalA api || 70|| chatasraH praNidhAtavyAH pUrvAdikramayogataH | hR^itkaNThAMseShu nAbhau cha kukShau pR^iShThe cha vakShasi || 71|| aghorasya kalAshchAShTau pUjanIyA yathAkramam | pashchAt trayodashakalAH pAyumeDhrorujAnuShu || 72|| ja~NghAsphikkaTipArshveShu vAmadevasya bhAvayet | sadyasyApi kalAshchAShTau netreShu cha yathAkramam || 73|| kIrtitAstAH kalAshchaivaM pAdayorapi hastayoH | prANe shirasi bAhvoshcha kalpayetkalpavittamaH || 74|| aShTatriMshatkalAnyAsamevaM kR^itvA tu sarvashaH | pashchAtpraNavaviddhImAnpraNavanyAsamAcharet || 75|| bAhudvaye kUrparayostathA cha maNibandhayoH | pArshvatodaraja~NgheShu pAdayoH pR^iShThatastathA || 76|| itthaM praNavavinyAsaM kR^itvA nyAsavichakShaNaH | haMsanyAsaM prakurvIta paramAtmavibodhini || 77|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsapaddhatau nyAsavarNanaM nAma ShaShTho.adhyAyaH || 6\.6|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.7\. saptamo.adhyAyaH | shivadhyAnapUjanavarNanam |} Ishvara uvAcha | svavAme chaturasraM tu maNDalaM parikalpayet | omityabhyarchya tasmiMstu sha~Nkhamastropashodhitam || 1|| sthApya sAdhArakaM taM tu praNavenArchayettataH | ApUrya shuddhatoyena chandanAdisugandhinA || 2|| abhyarchya gandhapuShpAdyaiH praNavena cha saptadhA | abhimantrya tatastasmindhenumudrAM pradarshayet || 3|| sha~NkhamudrAM cha puratashchaturasraM prakalpayet | tadantare.ardhachandraM cha trikoNaM cha tadantare || 4|| ShaTkoNaM vR^ittamevedaM maNDalaM parikalpayet | abhyarchya gandhapuShpAdyaiH praNavenAtha madhyataH || 5|| sAdhAramarghyapAtraM cha sthApya gandhAdinArchayet | ApUrya shuddhatoyena tasminpAtre viniHkShipet || 6|| kushAgrANyakShatAMshchaiva yavavrIhitilAnapi | AjyasiddhArthapuShpANi bhasitaM cha varAnane || 7|| sadyojAtAdibhirmantraiH ShaDa~NgaiH praNavena cha | abhyarchya gandhapuShpAdyairabhimantrya cha varmaNA || 8|| avaguNThyAstramantreNa saMrakShArthaM pradarshayet | dhenumudrAM cha tenaiva prokShayedastramantrataH || 9|| svAtmAnaM gandhapuShpAdipUjopakaraNAnyapi | padmasyeshAnadikpadmaM praNavochchArapUrvakam || 10|| gurvAsanAya nama ityAsanaM parikalpayet | gurormUrtiM cha tatraiva kalpayedupadeshataH || 11|| praNavaM guM gurubhyo.ante namaH prochyApi deshikam | samAvAhya tato dhyAyeddakShiNAbhimukhaM sthitam || 12|| suprasannamukhaM saumyaM shuddhasphaTikanirmalam | varadAbhayahastaM cha dvinetraM shivavigraham || 13|| evaM dhyAtvA yajedgandhapuShpAdibhiranukramAt | padmasya nairR^ite padme gaNapatyAsanopari || 14|| mUrtiM prakalpya tatraiva gaNAnAM tveti mantrataH | samAvAhya tato devaM dhyAyedekAgramAnasaH || 15|| raktavarNaM mahAkAyaM sarvAbharaNabhUShitam | pAshA~NkushAkShAbhIShTaM cha dadhAnaM karapa~NkajaiH || 16|| gajAnanaM prabhuM sarvavighnaughaghnamupAsituH | evaM dhyAtvA yajedgandhapuShpAdyairupachArakaiH || 17|| kadalInArikelAmraphalalaDDukapUrvakam | naivedyaM cha samarpyAtha namaskuryAdgajAnanam || 18|| padmasya vAyudikpadme sa~Nkalpya skAndamAsanam | skandamUrtiM prakalpyAtha skandamAvAhayed budhaH || 19|| uchchArya skandagAyatrIM dhyAyedatha kumArakam | udyadAdityasa~NkAshaM mayUravaravAhanam || 20|| chaturbhujamudArA~NgaM mukuTAdivibhUShitam | varadAbhayahastaM cha shaktikukkuTadhAriNam || 21|| evaM dhyAtvAtha gandhAdyairupachArairanukramAt | sampUjya pUrvadvArasya dakShashAkhAmupAshritam || 22|| antaHpurAdhipaM sAkShAnnandinaM samyagarchayet | chAmIkarAchalaprakhyaM sarvAbharaNabhUShitam || 23|| bAlendumukuTaM saumyaM trinetraM cha chaturbhujam | dIptashUlamR^igITa~NkaM hemavetradharaM vibhum || 24|| chandrabimbAbhavadanaM harivaktramathApi vA | uttarasyAM tathA tasya bhAryAM cha marutAM sutAm || 25|| suyashAM suvratAmambApAdamaNDanatatparAm | sampUjya vidhivadgandhapuShpAdyairupachArakaiH || 26|| tataH samprokShayetpadmaM sAstrasha~NkhodabindubhiH | kalpayedAsanaM pashchAdAdhArAdi yathAkramam || 27|| AdhArashaktiM kalyANIM shyAmAM dhyAyedadho bhuvi | tasyAH purastAdutkaNThamanantaM kuNDalAkR^itim || 28|| dhavalaM pa~nchaphaNinaM lelihAnamivAmbaram | tasyoparyAsanaM bhadraM kaNThIravachatuShpadam || 29|| dharmo j~nAnaM cha vairAgyamaishvaryaM cha padAni vai | AgneyAdishvetapItaraktashyAmAni varNataH || 30|| adharmAdIni pUrvAdInyuttarAntAnyanukramAt | rAjAvartamaNiprakhyAnyasya gAtrANi bhAvayet || 31|| adhordhvachChadanaM pashchAtkandaM nAlaM cha kaNTakAn | dalAdikaM karNikAM cha vibhAvya kramasho.archayet || 32|| daleShu siddhayashchAShTau kesareShu cha shaktikAH | rudrA vAmAdayastvaShTau pUrvAdiparitaH kramAt || 33|| karNikAyAM cha vairAgyaM bIjeShu nava shaktayaH | vAmAdyA eva pUrvAdi tadante cha manonmanI || 34|| kande shivAtmako dharmo nAle j~nAnaM shivAshrayam | karNikopari vAhneyaM maNDalaM sauramaindavam || 35|| AtmavidyA shivAkhyaM cha tattvatrayamataH param | sarvAsanopari sukhaM vichitrakusumojjvalam || 36|| paravyomAvakAshAkhyavidyayAtIva bhAsvaram | parikalpyAsanaM mUrtteH puShpavinyAsapUrvakam || 37|| AdhArashaktimArabhya shuddhavidyAsanAvadhi | O~NkArAdichaturthyantaM nAmamantraM namo.antakam || 38|| uchchArya pUjayedvidvAnsarvatraivaM vidhikramaH | a~NgavaktrakalAbhedAtpa~ncha brahmANi pUrvavat || 39|| vinyasetkramasho mUrttau tattanmudrAvichakShaNaH | AvAhayettato devaM puShpA~njalipuTaH sthitaH || 40|| sadyojAtaM prapadyAmItyArabhyomantamuchcharan | AdhArotthitanAdaM tu dvAdashagranthibhedataH || 41|| brahmarandhrAntamuchchArya dhyAyedo~NkAragocharam | shuddhasphaTikasa~NkAshaM devaM niShkalamakSharam || 42|| kAraNaM sarvalokAnAM sarvalokamayaM param | antarbahiH sthitaM vyApya hyaNoralpaM mahattamam || 43|| bhaktAnAmaprayatnena dR^ishyamIshvaramavyayam | brahmendraviShNurudrAdyairapi devairagocharam || 44|| vedasAraM cha vidvadbhiragocharamiti shrutam | AdimadhyAntarahitaM bheShajaM bhavarogiNAm || 45|| samAhitena manasA dhyAtvaivaM parameshvaram | AvAhanaM sthApanaM cha sannirodhaM nirIkShaNam || 46|| namaskAraM cha kurvIta baddhvA mudrAH pR^ithakpR^ithak | dhyAyetsadAshivaM sAkShAddevaM sakalaniShkalam || 47|| shuddhasphaTikasa~NkAshaM prasannaM shItaladyutim | vidyudvalayasa~NkAshaM jaTAmukuTabhUShitam || 48|| shArdUlacharmavasanaM ki~nchitsmitamukhAmbujam | raktapadmadalaprakhyapANipAdatalAdharam || 49|| sarvalakShaNasampannaM sarvAbharaNabhUShitam | divyAyudhakarairyuktaM divyagandhAnulepanam || 50|| pa~nchavaktraM dashabhujaM chandrakhaNDashikhAmaNim | asya pUrvamukhaM saumyaM bAlArkasadR^ishaprabham || 51|| trilochanAravindADhyaM bAlendukR^itashekharam | dakShiNaM nIlajImUtasamAnaruchiraprabham || 52|| bhrukuTIkuTilaM ghoraM raktavR^ittatrilochanam | daMShTrAkarAlaM duShprekShyaM sphuritAdharapallavam || 53|| uttaraM vidrumaprakhyaM nIlAlakavibhUShitam | sadvilAsaM trinayanaM chandrArdhakR^itashekharam || 54|| pashchimaM pUrNachandrAbhaM lochanatritayojjvalam | chandralekhAdharaM saumyaM mandasmitamanoharam || 55|| pa~nchamaM sphaTikaprakhyamindurekhAsamujjvalam | atIva saumyamutphullalochanatritayojjvalam || 56|| dakShiNe shUlaparashuvajrakhaDgAnalojjvalam || 57|| vAme pinAkanArAchaghaNTApAshA~Nkushojjvalam | nivR^ittyA jAnuparyantamAnAbhi cha pratiShThayA || 58|| AkaNThaM vidyayA tadvadAlalATaM tu shAntayA | tadUrdhvaM shAntyatItAkhyakalayA parayA tathA || 59|| pa~nchAdhvavyApinaM tasmAtkalApa~nchakavigraham | IshAnamukuTaM devaM puruShAsyaM purAtanam || 60|| aghorahR^idayaM tadvadvAmaguhyaM maheshvaram | sadyapAdaM cha tanmUrtimaShTatriMshatkalAmayam || 61|| mAtR^ikAmayamIshAnaM pa~nchabrahmamayaM tathA | O~NkArAkhyamayaM chaiva haMsanyAsamayaM tathA || 62|| pa~nchAkSharamayaM devaM ShaDakSharamayaM tathA | a~NgaShaTkamayaM chaiva jAtiShaTkasamanvitam || 63|| evaM dhyAtvAtha madvAmabhAge tvAM cha manonmanIm | gaurImimAya mantreNa praNavAdyena bhaktitaH || 64|| AvAhya pUrvavatkuryAnnamaskArAntamIshvari | dhyAyettatastvAM deveshi samAhitamanA muniH || 65|| praphullotpalapatrAbhAM vistIrNAyatalochanAm | pUrNachandrAbhavadanAM nIlaku~nchitamUrdhajAm || 66|| nIlotpaladalaprakhyAM chandrArdhakR^itashekharAm | ativR^ittaghanottu~NgasnigdhapInapayodharAm || 67|| tanumadhyAM pR^ithushroNIM pItasUkShmatarAmbarAm | sarvAbharaNasampannAM lalATatilakojjvalAm || 68|| vichitrapuShpasa~NkIrNakeshapAshopashobhitAm | sarvato.anuguNAkArAM ki~nchillajjAnatAnanAm || 69|| hemAravindaM vilasaddadhAnAM dakShiNe kare | chaNDavachchAmaraM hastaM nyasyAsInAM sukhAsane || 70|| evaM mAM tvAM cha deveshi dhyAtvA niyatamAnasaH | snApayechCha~Nkhatoyena praNavaprokShaNakramAt || 71|| bhave bhave nAtibhava iti pAdyaM prakalpayet | vAmAya nama ityuktvA dadyAdAchamanIyakam || 72|| jyeShThAya nama ityuktvA shubhravastraM prakalpayet | shreShThAya nama ityuktvA dadyAdyaj~nopavItakam || 73|| rudrAya nama ityuktvA punarAchamanIyakam | kAlAya nama ityuktvA gandhaM dadyAtsusaMskR^itam || 74|| kalavikaraNAya namo.akShataM cha parikalpayet | balavikaraNAya nama iti puShpANi dApayet || 75|| balAya nama ityuktvA dhUpaM dadyAtprayatnataH | balapramathanAyeti sudIpaM chaiva dApayet || 76|| brahmabhishcha ShaDa~Ngaishcha tato mAtR^ikayA saha | praNavena shivenaiva shaktiyuktena cha kramAt || 77|| mudrAH pradarshayenmahyaM tubhyaM cha varavarNini | mayi prakalpayetpUrvamupachArAMstatastvayi || 78|| yadA tvayi prakurvIta strIli~NgaM yojayettadA | iyAneva hi bhedo.asti nAnyaH pArvati kashchana || 79|| evaM dhyAnaM pUjanaM cha kR^itvA samyagvidhAnataH | mamAvaraNapUjAM cha prArabheta vichakShaNaH || 80|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAshasaMhitAyAM shivadhyAnapUjanavarNanaM nAma saptamo.adhyAyaH || 6\.7|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.8\. aShTamo.adhyAyaH | AvaraNapUjAvarNanam |} Ishvara uvAcha | atrAsti cha mahAdevi khalvAvaraNapa~nchakam | pa~nchAvaraNapUjAM tu prArabheta yathAkramam || 1|| prathamaM pUjitau yatra tatraiva kramashaH sudhIH | gandhAdyairarchayetpUrvaM devau herambaShaNmukhau || 2|| pa~ncha brahmANi parito vR^ittaM sampUjayetkramAt | IshAnadeshe pUrve cha dakShiNe chottare tathA || 3|| pashchime cha tatastasminShaDa~NgAni samarchayet | Agneye cha tathaishAne nairR^ite vAyudeshake || 4|| madhye netraM tadvadastraM pUrvAdiparitaH kramAt | prathamAvaraNaM proktaM dvitIyAvaraNaM shR^iNu || 5|| anantaM pUrvadikpatre sUkShmaM dakShiNatastathA | shivottamaM pashchimata ekanetraM tathottare || 6|| ekarudraM tathaishAne trimUrtiM vahnidigdale | shrIkaNThaM nairR^ite vAyau shikhaNDIshaM samarchayet || 7|| dvitIyAvaraNe chaiva pUjyAste chakravartinaH | pUrvadvArasya madhye tu vR^iSheshAnaM prapUjayet || 8|| taddakShiNe nandinaM cha mahAkAlaM taduttare | bhR^i~NgIshaM dakShiNadvArapashchime samprapUjayet || 9|| tatpUrvakoShThe gandhAdyaiH samprapUjya vinAyakam | pashchimottarakoShThe cha vR^iShabhaM dakShiNe guham || 10|| uttaradvArapUrve tu pradakShiNavidhAnataH | nAmAShTakavidhAnena pUjayeduchyate hi tat || 11|| bhavaM sharvaM tatheshAnaM rudraM pashupatiM punaH | ugraM bhImaM mahAdevaM tR^itIyAvaraNaM tvidam || 12|| yo vedAdau svara iti samAvAhya maheshvaram | pUjayetpUrvadigbhAge kamale karNikopari || 13|| IshvaraM pUrvadikpatre vishveshaM dakShiNe tataH | uttare parameshAnaM sarveshaM pashchime yajet || 14|| dakShiNe tu yajed rudramAvorAjAnamityR^ichA | AvAhya gandhapuShpAdyaiH karNikAyAM daleShu cha || 15|| shivaH pUrve dakShiNato hara uttarato mR^iDaH | bhavaH pashchimadikpatre pUjyA ete yathAkramam || 16|| uttare viShNumAvAhya gandhapuShpAdibhiryajet | pratadviShNuriti prochya karNikAyAM daleShu cha || 17|| vAsudevaM pUrvabhAge dakShiNe chAniruddhakam | saumye sa~NkarShaNaM chaiva pradyumnaM pashchime yajet || 18|| brahmANaM pashchime padme samAvAhya samarchayet | hiraNyagarbhaH samavartata iti mantreNa mantravit || 19|| hiraNyagarbhaM pUrvasyAM virAjaM dakShiNe tataH | uttare puShkara~nchaiva kAlaM pashchimato yajet || 20|| sarvordhvapa~Nktau pUrvAdipradakShiNavidhAnataH | tattatsthAneShu sampUjya lokapAlAnanukramAt || 21|| rAntaM mAntaM tathA kShAntaM lAntaM vAntamapUrvakam | sAntaM hAntaM cha vedAdyaM shrIbIjaM cha dasha kramAt || 22|| bIjAni lokapAlAnAmetairetAnsamarchayet | nairR^itye chottare tadvadIshAnasya cha dakShiNe || 23|| brahmaviShNU cha vidhinA pUjayedupachArakaiH | bAhyarekhAsu deveshi pa~nchamAvaraNe yajet || 24|| shrImattrishUlamIshAne vajraM mAhendradi~Nmukhe | parashuM vahnidigbhAge yAmye sAyakamarchayet || 25|| nairR^ite tu yajetkhaDgaM pAshaM varuNagochare | a~NkushaM mArute bhAge pinAkaM chottare yajet || 26|| pashchimAbhimukhaM raudraM kShetrapAlaM samarchayet | yathAvidhi vidhAnaj~naH shivaprItyarthameva cha || 27|| kR^itA~njalipuTAH sarve chintyAH smitamukhAmbujAH | sAdaraM prekShamANAshcha devaM devIM cha sarvadA || 28|| itthamAvaraNAbhyarchAM kR^itvA vikShepashAntaye | punarabhyarchya deveshaM praNavaM cha shivaM vadet || 29|| evamabhyarchya vidhivad gandhAdyairupachArakaiH | upacharya tato dadyAnnaivedyaM vidhisAdhitam || 30|| punarAchamanIyaM cha dadyAdarghyaM yathA purA | tato nivedya pAnIyaM tAmbUlaM chopadeshataH || 31|| nIrAjanAdikaM kR^itvA pUjAsheShaM samApayet | dhyAtvA devaM cha devIM cha manumaShTottaraM japet || 32|| tata utthAya rachitapuShpA~njalipuTaH sthitaH | japed dhyAtvA mahAdevaM yo devAnAmiti kramAt || 33|| yo vedAdau svaraH prokta ityantaM parameshvari | puShpA~njaliM tato dattvA triHpradakShiNamAcharet || 34|| sAShTA~NgaM praNamettaM sa bhaktyA paramayAnvitaH | punaH pradakShiNAM kR^itvA praNametpunarekadhA || 35|| sthitvAsane samabhyarchya devaM nAmAShTakena cha | sAdhu vAsAdhu vA karma yadyadAcharitaM mayA || 36|| tatsarvaM bhagava~nChambho bhavadArAdhanaM param | iti sha~Nkhodakenaiva sapuShpeNa samarpayet || 37|| pUjyaM punaH samabhyarchya sArthaM nAmAShTakaM japet | tadeva shR^iNu deveshi sambruve tava bhaktitaH || 38|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAmAvaraNapUjAvarNanaM nAmAShTamo.adhyAyaH || 6\.8|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.9\. navamo.adhyAyaH | praNavArthapaddhativarNanam |} Ishvara uvAcha | shivo maheshvarashchaiva rudro viShNuH pitAmahaH | saMsAravaidyaH sarvaj~naH paramAtmeti mukhyataH || 1|| nAmAShTakamidaM nityaM shivasya pratipAdakam | Adyantapa~nchakaM tatra shAntyatItAdyanukramAt || 2|| sa.nj~nA sadAshivAdInAM pa~nchopAdhiparigrahAt | upAdhivinivR^ittau tu yathAsvaM vinivartate || 3|| padameva hi taM nityamanityAH padinaH smR^itAH | padAnAM parivR^ittiH syAnmuchyante padino yataH || 4|| parivR^ittyantare tvevaM bhUyastasyApyupAdhinA | AtmAntarAbhidhAnaM syAtyAdAdyaM nAmapa~nchakam || 5|| anyattu tritayaM nAmnAmupAdAnAdibhedataH | trividhopAdhirachanAchChiva eva tu vartate || 6|| anAdimalasaMshleShaprAgabhAvAtsvabhAvataH | atyantaparishuddhAtmetyato.ayaM shiva uchyate || 7|| athavAsheShakalyANaguNaikaghana IshvaraH | shiva ityuchyate sadbhiH shivatattvArthavedibhiH || 8|| trayoviMshatitatvebhyaH parA prakR^itiruchyate | prakR^itestu paraM prAhuH puruShaM pa~nchaviMshakam || 9|| yadvedAdau svaraM prAhurvAchyavAchakabhAvataH | vedaikavedyaM yAthAtmyAdvedAnte cha pratiShThitam || 10|| sa eva prakR^itau lIno bhoktA yaH prakR^iteryataH | tasya prakR^itilInasya yaH paraH sa maheshvaraH || 11|| tadadhInapravR^ittittvAtprakR^iteH puruShasya cha | athavA triguNaM tattvaM mAyeyamidamavyayam || 12|| mAyAM tu prakR^itiM vidyAnmAyinaM tu maheshvaram | mAyAvimochako.ananto maheshvarasamanvayAt || 13|| rudduHkhaM duHkhaheturvA tad drAvayati yaH prabhuH | rudra ityuchyate tasmAchChivaH paramakAraNam || 14|| shivatattvAdibhUmyantaM sharIrAdi ghaTAdi cha | vyApyAdhitiShThati shivastamAdviShNurudAhR^itaH || 15|| jagataH pitR^ibhUtAnAM shivo mUrtyAtmanAmapi | pitR^ibhAvena sarveShAM pitAmaha udIritaH || 16|| nidAnaj~no yathA vaidyo rogasya vinivartakaH | upAyairbheShajaistadvallayabhogAdhikArakaH || 17|| saMsArasyeshvaro nityaM sthUlasya vinivartakaH | saMsAravaidya ityuktaH sarvatattvArthavedibhiH || 18|| dashArddhaj~nAnasiddhyarthamindriyeShu cha satsvapi | trikAlabhAvino bhAvAnsthUlAnsUkShmAnasheShataH || 19|| aNavo naiva jAnanti mAyArNavamalAvR^itAH | asatsvapi cha sarveShu siddhasarvArthavediShu || 20|| yadyathAvasthitaM vastu tattathaiva sadAshivaH | ayatnenaiva jAnAti tasmAtsarvaj~na uchyate || 21|| sarvAtmA paramairebhirguNairnityasamanvayAt | svasmAtparAtmavirahAtparamAtmA shivaH svayam || 22|| iti stutvA mahAdevaM praNavAtmAnamavyayam | arghyaM pAdyaM puro dattvA pashchAdIshAnamastake || 23|| punarabhyarchya deveshaM praNavena samAhitaH | hastena baddhA~njalinA pUjApuShpaM pragR^ihya cha || 24|| unmanyantaM shivaM nItvA vAmanAsApuTAdhvanA | devImudvAsya cha tato dakShanAsApuTAdhvanA || 25|| shiva evAhamasmIti tadaikyamanubhUya cha | sarvAvaraNadevAMshcha punarudvAsayed hR^idi || 26|| vidyApUjAM guroHpUjAM kR^itvA pashchAdyathAkramam | sha~NkhArghapAtramantrAMshcha hR^idaye vinyasetkramAt || 27|| nirmAlyaM cha samarpyAtha chaNDIshAyeshagochare | punashcha saMyataprANa R^iShyAdikamathochcharet || 28|| kailAsaprastaro nAma maNDalaM paribhAShitam | archayennityamevaitatpakShe vA mAsi mAsi vA || 29|| ShaNmAse vatsare vApi chAturmAsyAdiparvaNi | avashyaM cha samabhyarchennityaM malli~NgamAstikaH || 30|| tasminkrame mahAdevi visheShaH ko.api kathyate | upadeshadine li~NgaM pUjitaM guruNA saha || 31|| gR^ihNIyAdarchayiShyAmi shivamAprANasa~NkShayam | evaM trivAramuchchArya shapathaM gurusannidhau || 32|| tataH samarchayennityaM pUrvoktavidhinA priye | arghaM samarpayelli~NgamUrddhanyarghyodakena cha || 33|| praNavena samabhyarchya dhUpadIpau samarpayet | aishAnyAM chaNDamArAdhya nirmAlyaM cha nivedayet || 34|| prakShAlya li~NgaM vedIM cha vastrapUtairjalaistataH | niHkShipya puShpaM shirasi li~Ngasya praNavena tu || 35|| AdhArashaktimArabhya shuddhavidyAsanAvadhi | vibhAvya sarvaM manasA sthApayetparameshvaram || 36|| pa~nchagavyAdibhirdravyairyathAvibhavasambhR^itaiH | kevalairvA jalaiH shuddhaiH surabhidravyavAsitaiH || 37|| pAvamAnena rudreNa nIlena tvaritena cha | R^igbhishcha sAmabhirvApi brahmabhishchaiva pa~nchabhiH || 38|| snApayeddevadeveshaM praNavena shivena cha | visheShArghyodakenApi praNavenAbhiShechayet || 39|| vishodhya vAsasA puShpaM li~NgamUrdhani vinyaset | pIThe li~NgaM samAropya sUryAdyarchAM samAcharet || 40|| AdhArashaktyanantau dvau pIThAdhastAtsamarchayet | siMhAsanaM tadUrdhvaM tu samabhyarchya yathAkramam || 41|| athordhvachChadanampIThapAde skandaM samarchayet | li~Nge mUrtiM samAkalpya mAM tvayA saha pUjayet || 42|| samyag bhaktyA vidhAnena yatirmaddhyAnatatparaH | evaM mayA te kathitamatiguhyamidaM priye || 43|| gopanIyaM prayatnena na deyaM yasya kasyachit | mama bhaktAya dAtavyaM yataye vItarAgiNe || 44|| gurubhaktAya shAntAya madarthe yogabhAgine | mamAj~nAmatila~Nghyaitadyo dadAti vimUDhadhIH || 45|| sa nArakI mama drohI bhaviShyati na saMshayaH | madbhaktadAnAddeveshi matpriyashcha bhaved dhruvam | iha bhuktvAkhilAnbhogAnmatsAnnidhyamavApnuyAt || 46|| vyAsa uvAcha | etachChrutvA mahAdevI mahAdevena bhAShitam | stutvA tu vividhaiH stotrairdevaM vedArthagarbhitaiH || 47|| shrImatpAdAbjayoH patyuH praNAmaM parameshvarI | atiprahR^iShTahR^idayA mumoda munisattamAH || 48|| atiguhyamidaM viprAH praNavArthaprakAshakam | shivaj~nAnaparaM hyetadbhavatAmArtinAshanam || 49|| sUta uvAcha | ityuktvA munishArdUlaH pArAsharyo mahAtapAH | pUjitaH parayA bhaktyA munibhirvedavAdibhiH || 50|| kailAsAdrimanusmR^itya yayau tasmAttapovanAt | te.api prahR^iShTahR^idayAH satrAnte parameshvaram || 51|| sampUjya parayA bhaktyA somaM somArdhashekharam | yamAdiyoganiratAH shivadhyAnaparAbhavan || 52|| guhAya kathitaM hyetaddevyA tenApi nandine | sanatkumAramunaye provAcha bhagavAn hi saH || 53|| tasmAllabdhaM madguruNA vyAsenAmitatejasA | tasmAllabdhamidaM puNyaM mayApi munipu~NgavAH || 54|| mayA vaH shrAvitaM hyetad guhyAd guhyataraM param | j~nAtvA shivapriyAnbhaktyA bhavato girishapriyam || 55|| bhavadbhirapi dAtavyametad guhyaM shivapriyam | yatibhyaH shAntachittebhyo bhaktebhyaH shivapAdayoH || 56|| etaduktvA mahAbhAgaH sUtaH paurANikottamaH | tIrthayAtrAprasa~Ngena chachAra pR^ithivImimAm || 57|| etadrahasyaM paramaM labdhvA sUtAnmunIshvarAH | kAshyAmeva samAsInA muktAH shivapadaM yayuH || 58|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM praNavArthapaddhativarNanaM nAma navamo.adhyAyaH || 6\.9|| || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.10\. dashamo.adhyAyaH | sUtopadeshaH |} vyAsa uvAcha | gate.atha sUte munayaH suvismitA vichintya chAnyo.anyamidaM tu vismR^itam | yadvAmadevasya mataM munIshvara prasUchitaM tatkhalu kaShTamadya naH || 1|| kadAnubhUyAnmunivaryadarshanaM bhavAbdhiduHkhaughaharaM paraM hi tat | maheshvarArAdhanapuNyato.adhunA munIshvaraH satvaramAvirastu naH || 2|| iti chintAsamAviShTA munayo munipu~Ngavam | vyAsaM sampUjya hR^itpadme tasthustaddarshanotsukAH || 3|| saMvatsarAnte sa punaH kAshIM prApa mahAmuniH | shivabhaktirato j~nAnI purANArthaprakAshakaH || 4|| taM dR^iShTvA sUtamAyAntaM munayo hR^iShTachetasaH | abhyutthAnAsanArghyAdipUjayA samapUjayan || 5|| so.api tAnmunishArdUlAnabhinandya smitodaram | prItyA snAtvA jAhnavIye jale paramapAvane || 6|| R^iShInsantarpya cha surAn pitR^IMshcha tilataNDulaiH | tIramAgatya samprokShya vAsasI paridhAya cha || 7|| dvirAchamya samAdAya bhasma sadyAdimantrataH | uddhUlanAdikramato vidhAryAtha munIshvaraH || 8|| rudrAkShamAlAbharaNaH kR^itanityakriyaH sudhI | yathoktA~NgeShu vidhinA tripuNDraM rachati sma ha || 9|| vishveshvaramumAkAntaM sasutaM sagaNAdhipam | pUjayAmAsa sadbhaktyA hyastau natvA muhurmuhuH || 10|| kAlabhairavanAthaM cha sampUjyAtha vidhAnataH | pradakShiNIkR^itya punastredhA natvA cha pa~nchadhA || 11|| punaH pradakShiNIkR^itya praNamya bhuvi daNDavat | tuShTAva parayA stutyA saMsmaraMstatpadAmbujam || 12|| shrImatpa~nchAkSharIM vidyAmaShTottarasahasrakam | sa~njapya purataH sthitvA kShamApayya maheshvaram || 13|| chaNDIshaM samprapUjyA.atha muktimaNDapamadhyataH | nirdiShTamAsanaM bheje munibhirvedapAragaiH || 14|| evaM sthiteShu sarveShu namaskR^itya samantrakam | atha prAha munIndrANAM bhAvavR^iddhikaraM vacha || 15|| sUta uvAcha | dhanyA yUyaM mahAprAj~nA munayaH shaMsitavratAH | bhavadarthamiha prApto.ahaM tadvR^ittamidaM shR^iNu || 16|| yadAhamupadishyAtha bhavataH praNavArthakam | gatastIrthATanArthAya tadvR^ittAntaM bravImi vaH || 17|| ito nirgatya samprApya tIraM dakShapayonidheH | snAtvA sampUjya vidhivaddevIM kanyAmayIM shivAm | punarAgatya viprendrAH suvarNamukharItaTam || 18|| shrIkAlahastishailAkhyanagare paramAdbhute | suvarNamukharItoye snAtvA devAnR^iShInapi || 19|| santarpya vidhivadbhaktyA samudraM girishaM smaran | samarchya kAlahastIshaM chandrakAntasamaprabham || 20|| pashchimAbhimukhaM pa~nchashirasaM paramAdbhutam | sakR^iddarshanamAtreNa sarvAghakShayakAraNam || 21|| sarvasiddhipradaM bhuktimuktidaM triguNeshvaram | tatashcha parayA bhaktyA tasya dakShiNagAM shivAm || 22|| j~nAnaprasUnakalikAM samarchya hi jagatprasUm | shrImatpa~nchAkSharIM vidyAmaShTottarasahasrakam || 23|| japtvA pradakShiNIkR^itya stutvA natvA muhurmuhuH || 24|| tataH pradakShiNIkR^itya giriM pratyahamAdarAt | AmodatIva manasi pratyahaM niyamAsthitaH || 25|| anayan chaturo mAsAnevaM tatra munIshvarAH | j~nAnaprasUnakalikAmahAdevyAH prasAdataH || 26|| ekadA tu samAstIrya chailAjinakushottaram | AsanaM paramaM tasmin sthitvA ruddhendriyo muniH || 27|| samAdhimAsthAya sadA paramAnandachidghanaH | paripUrNaH shivo.asmIti nirvyagrahR^idayo.abhavam || 28|| etasminneva samaye madguruH karuNAnidhiH | nIlajImUtasa~NkAsho vidyutpi~NgajaTAdharaH || 29|| prAMshuH kamaNDalUdaNDakR^iShNAjinadharaH svayam | bhasmAvadAtasarvA~NgaH sarvalakShaNalakShitaH || 30|| tripuNDravilasadbhAlo rudrAkShAla~NkR^itAkR^itiH | padmapatrAruNAyAmavistIrNanayanadvayaH || 31|| prAdurbhUya hR^idambhoje tadAnImeva satvaram | vimohitastadaivAsametadad bhutamAstikAH || 32|| tata unmIlya nayane vilApaM kR^itavAnaham | AsInmamAshrupAtashcha girinirjharasannibhaH || 33|| etasminneva samaye shrutA vAgasharIriNI | vyomno mahAdbhutA viprAstAmeva shR^iNutAdarAt || 34|| sUtaputra mahAbhAga gachCha vArANasIM purIm | tatrAsanmunayaH pUrvamupadiShTAstvayAdhunA || 35|| tvadupAgamakalyANaM kA~NkShante vivashA bhR^isham | tiShThanti te nirAhArA ityuktvA virarAma sA || 36|| tata utthAya tarasA devaM devIM cha bhaktitaH | pradakShiNIkR^itya punaH praNamya bhuvi daNDavat || 37|| dviShaDvAraM gurorAj~nAM vij~nAya shivayoratha | kShetrAnnirgatya tarasA chatvAriMshaddinAntare || 38|| Agato.asmi munishreShThA anugR^ihNantu mAmiha | mayA kimadya vaktavyaM bhavantastad bruvantu me || 39|| iti sUtavachaH shrutvA R^iShayo hR^iShTamAnasAH | avochanmunishArdUlaM vyAsaM natvA muhurmuhuH || 40|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sUtopadesho nAma dashamo.adhyAyaH || 6\.10|| 6\.11 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.11\. ekAdasho.ayAyaH | vAmadevabrahmavarNanam |} R^iShaya UchuH || sUta sUta mahAbhAgaH tvamasmadgururuttamaH | atastvAM paripR^ichChAmo bhavato.anugraho yadi || 1|| shraddhAluShu cha shiShyeShu tvAdR^ishA guravaH sadA | snigdhabhAvA itIdaM no darshitaM bhavatAdhunA || 2|| virajAhomasamaye vAmadevamataM purA | sUchitaM bhavatAsmAbhirna shrutaM vistarAnmune || 3|| tadidAnIM shrotukAmAH shraddhayA paramAdarAt | vayaM sarve kR^ipAsindho prItyA tadvaktumarhasi || 4|| iti teShAM vachaH shrutvA sUto hR^iShTatanUruhaH | namaskR^itya mahAdevaM guroH parataraM gurum || 5|| mahAdevIM trijananIM guruM vyAsaM cha bhaktitaH | prAha gambhIrayA vAchA munInAhlAdayannidam || 6|| sUta uvAcha | svastyastu munayaH sarve sukhinaH santu sarvadA | shivabhaktAH sthirAtmAnaH shivabhaktipravartakAH || 7|| tadatIva vichitraM hi shrutaM gurumukhAmbujAt | itaH pUrvaM mayA noktaM guhyaprAkaTyasha~NkayA || 8|| yUyaM khalu mahAbhAgAH shivabhaktA dR^iDhavratAH | iti nishchitya yuShmAkaM vakShyAmi shrUyatAM mudA || 9|| purA rathantare kalpe vAmadevo mahAmuniH | garbhamuktaH shivaj~nAnavidAM gurutamaH svayam || 6\.11\.10|| vedAgamapurANAdisarvashAstrArthatattvavit | devAsuramanuShyAdijIvAnAM janmakarmavit || 11|| bhasmAvadAtasarvA~Ngo jaTAmaNDalamaNDitaH | nirAshrayo niHspR^ihashcha nirdvandvo niraha~NkR^itiH || 12|| digambaro mahAj~nAnI maheshvara ivAparaH | shiShyabhUtairmunIndraishcha tAdR^ishaiH parivAritaH || 13|| paryaTanpR^ithivImetAM svapAdasparshapuNyataH | pavitrayanpare dhAmni nimagnahR^idayo.anvaham || 14|| kumArashikharaM merordakShiNaM prAvishanmudA | yatrAste bhagavAnIshatanayaH shikhivAhanaH || 15|| j~nAnashaktidharo vIraH sarvAsuravimardanaH | gajAvallIsamAyuktaH sarvairdevairnamaskR^itaH || 16|| tatra skandasaro nAma saraH sAgarasannibham | shishirasvAdupAnIyaM svachChAgAdhabahUdakam || 17|| sarvAshcharyaguNopetaM vidyate svAmisannidhau | tatra snAtvA vAmadevaH sahashiShyairmahAmuniH || 18|| kumAraM shikharAsInaM munivR^indaniShevitam | udyadAdityasa~NkAshaM mayUravaravAhanam || 19|| chaturbhujamudArA~NgaM mukuTAdivibhUShitam | shaktiratnadvayopAsyaM shaktikukkuTadhAriNam || 6\.11\.20|| varadAbhayahastaM cha dR^iShTvA skandaM munIshvaraH | sampUjya parayA bhaktyA stotuM samupachakrame || 21|| vAmadeva uvAcha | OM namaH praNavArthAya praNavArthavidhAyine | praNavAkSharabIjAya praNa vAya namo namaH || 22|| vedAntArthasvarUpAya vedAntArthavidhAyine | vedAntArthavide nityaM viditAya namo namaH || 23|| namo guhAya bhUtAnAM guhAsu nihitAya cha | guhyAya guhyarUpAya guhyAgamavide namaH || 24|| aNoraNIyase tubhyaM mahato.api mahIyase | namaH parAvaraj~nAya paramAtmasvarUpiNe || 25|| skandAya skandarUpAya mihirAruNatejase | namo mandAramAlodyanmukuTAdibhR^ite sadA || 26|| shivashiShyAya putrAya shivasya shivadAyine | shivapriyAya shivayorAnandanidhaye namaH || 27|| gA~NgeyAya namastubhyaM kArtikeyAya dhImate | umAputrAya mahate sharakAnanashAyine || 28|| ShaDakSharasharIrAya ShaDvidhArthavidhAyine | ShaDadhvAtItarUpAya ShaNmukhAya namo namaH || 29|| dvAdashAyatanetrAya dvAdashodyatabAhave | dvAdashAyudhadhArAya dvAdashAtmannamo.astu te || 6\.11\.30|| chaturbhujAya shAntAya shaktikukkuTadhAriNe | varadAbhayahastAya namo.asuravidAriNe || 31|| gajAvallIkuchAliptaku~NkumA~NkitavakShase | namo gajAnanAnandamahimAnanditAtmane || 32|| brahmAdidevamunikinnaragIyamAna\-gAthAvisheShashuchichintitakIrttidhAmne | vR^indArakAmalakirITavibhUShaNasrak\-pUjyAbhirAmapadapa~Nkaja te namo.astu || 33|| iti skandastavaM divyaM vAmadevena bhAShitam | yaH paThechChR^iNuyAdvApi sa yAti paramAM gatim || 34|| mahApraj~nAkaraM hyetachChivabhaktivivarddhanam | AyurArogyadhanakR^itsarvvakAmapradaM sadA || 35|| iti stutvA vAmadevo devaM senApatiM prabhum | pradakShiNAtrayaM kR^itvA praNamya bhuvi daNDavat || 36|| sAShTA~NgaM cha punaH kR^itvA pradakShiNanamaskR^itam | abhavatpArshvatastasya vinayAvanato dvijAH || 37|| vAmadevakR^itaM stotraM paramArthavijR^imbhitam | shrutvAbhavatprasanno hi maheshvarasutaH prabhuH || 38|| tamuvAcha mahAsenaH prIto.asmi tava pUjayA | bhaktyA stutyA cha bhadraM te kimadya karavANyaham || 39|| mune tvaM yoginAM mukhyaH paripUrNashcha niHspR^ihaH | bhavAdR^ishAM hi lokesmiprArthanIyaM na vidyate || 6\.11\.40|| tathApi dharmarakShAyai lokAnugrahakA~NkShayA | tvAdR^ishAH sAdhavaH santo vicharanti mahItale || 41|| shrotavyamasti ched brahman vaktumarhasi sAmpratam | tadidAnImahaM vakShye lokAnugrahahetave || 42|| iti skandavachaH shrutvA vAmadevo mahAmuniH | prashrayAvanataH prAha meghagambhIrayA girA || 43|| vAmadeva uvAcha | bhagavanparameshastvaM parAparavibhUtidaH | sarvaj~naH sarvakarttA cha sarvashaktidharaH prabhuH || 44|| jIvA vayaM tu te vaktuM sannidhau parameshituH | tathApyanugraho.ayaM te yattvaM vadasi mAM prati || 45|| kR^itArtho.ahaM mahAprAj~na vij~nAnakaNamAtrataH | preritaH paripR^ichChAmi kShantavyo.atikramo mama || 46|| praNavo hi paraH sAkShAtparameshvaravAchakaH | vAchyaH pashupatirdevaH pashUnAM pAshamochakaH || 47|| vAchakena samAhUtaH pashUnmochayate kShaNAt | tasmAdvAchakatAsiddhiH praNavena shivamprati || 48|| omitIdaM sarvamiti shrutirAha sanAtanI | omiti brahma sarvaM hi brahmeti cha samabravIt || 49|| devasenApate tubhyaM devAnAmpataye namaH | namo yatInAM pataye paripUrNAya te namaH || 6\.11\.50|| evaM sthite jagatyasmin shivAdanyanna vidyate | sarvarUpadharaH svAmI shivo vyApI maheshvaraH || 51|| samaShTivyaShTibhAvena praNavArthaH shruto mayA | na jAtuchinmahAsena samprAptastvAdR^isho guruH || 52|| ataH kR^itvAnukampAM vai tamarthaM vaktumarhasi | upadeshavidhAnena sadAchArakrameNa cha || 53|| svAmyekaH sarvajantUnAM pAshachChedakaro guruH | atastvatkR^ipayA so.arthaH shrotavyo hi mayA guro || 54|| iti sa muninA pR^iShTaH skandaH praNamya sadAshivaM\-praNavavapuShaM sAShTatriMshatkalAvaralakShitam | sahitamumayA shashvatpArshve munipravarAnvitaM\-gaditumupachakrAma shreyaH shrutiShvapi gopitam || 55|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM vAmadevabrahmavarNanannAmaikAdasho.adhyAyaH || 6\.11|| 6\.12 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.12\. dvAdasho.adhyAyaH | sa.nnyAsavidhivarNanam |} shrIbrahmaNya uvAcha | sAdhusAdhu mahAbhAga vAmadeva munIshvara | tvamatIva shive bhaktaH shivaj~nAnavatAM varaH || 1|| tvayA tvaviditaM ki~nchinnAsti lokeShu kutrachit | tathApi tava vakShyAmi lokAnugrahakAriNaH || 2|| loke.asminpashavaH sarve nAnAshAstravimohitAH | va~nchitAH parameshasya mAyayAtivichitrayA || 3|| na jAnati paraM sAkShAtpraNavArthaM maheshvaram | saguNaM nirguNaM brahma tridevajanakaM param || 4|| dakShiNaM bAhumuddhR^itya shapathaM prabravImi te | satyaM satyaM punaH satyaM satyaM satyaM punaH punaH || 5|| praNavArthaH shivaH sAkShAtprAdhAnyena prakIrtitaH | shrutiShu smR^itishAstreShu purANeShvAgameShu cha || 6|| yato vAcho nivartante aprApya manasA saha | AnandaM yasya vai vidvAnna bibheti kutashchana || 7|| yasmAjjagadidaM sarvaM vidhiviShNvindrapUrvakam | saha bhUtendriyagrAmaiH prathamaM samprasUyate || 8|| na samprasUyate yo vai kutashchana kadAchana | yasminna bhAsate vidyunna cha sUryo na chandramAH || 9|| yasya bhAsA vibhAtIdaM jagatsarvaM samantataH | sarvaishvaryeNa sampanno nAmnA sarveshvaraH svayam || 6\.12\.10|| yo vai mumukShubhirdhyeyaH shambhurAkAshamadhyagaH | sarvavyApI prakAshAtmA bhAsarUpo hi chinmayaH || 11|| yasya puMsaH parA shaktirbhAvagamyA manoharA | nirguNA svaguNaireva nigUDhA niShkalA shivA || 12|| tadIyaM trividhaM rUpaM sthUlaM sUkShmaM paraM tataH | dhyeyaM mumukShubhirnityaM kramato yogibhirmune || 13|| niShkalaH sarvadevAnAmAdidevaH sanAtanaH | j~nAnakriyAsvabhAvo yaH paramAtmeti gIyate || 14|| tasya devAdhidevasya mUrttiH sAkShAtsadAshivaH | pa~nchamantratanurdevaH kalApa~nchakavigrahaH || 15|| shuddhasphaTikasa~NkAshaH prasannaH shItaladyutiH | pa~nchavaktro dashabhujastripa~nchanayanaH prabhuH || 16|| IshAnamukuTopetaH puruShAsyaH purAtanaH | aghorahR^idayo vAmadevaguhyapradeshavAn || 17|| sadyapAdashcha tanmUrttiH sAkShAtsakalaniShkalaH | sarvvaj~natvAdiShaTshaktiShaDa~NgIkR^itavigrahaH || 18|| shabdAdishaktisphuritahR^itpa~NkajavirAjitaH | svashaktyA vAmabhAge tu manonmanyA vibhUShitaH || 19|| mantrAdiShaDvidhArthAnAmarthopanyAsamArgataH | sA \- mA samaShTivyaShTibhAvArthaM vakShyAmi praNavAtmakam || 6\.12\.20|| upadeshakramo hyAdau vaktavyaH shrUyatAmayam | chAturvvarNyaM hi lokesminprasiddhammAnuShe mune || 21|| traivarNikAnAmevAtra shrutyAchArasamanvayaH | shushrUShAmAtrasArA hi shUdrAH shrutibahiShkR^itAH || 22|| traivarNikAnAM sarveShAM svasvAshramaratAtmanAm | shrutismR^ityudito dharmo.anuShTheyo nAparaH kvachit || 23|| shrutismR^ityuditaM karma kurvansiddhimavApsyati | ityuktaM parameshena vedamArgapradarshinA || 24|| varNAshramAchArapuNyairabhyarchya parameshvaram | tatsAyujyaM gatAH sarve bahavo munisattamAH || 25|| brahmacharyeNa munayo devA yaj~nakriyAdhvanA | pitaraH prajayA tR^iptA iti hi shrutirabravIt || 26|| evaM R^iNatrayAnmukto vAnaprasthAshramaM gataH | shItoShNasukhaduHkhAdisahiShNurvijitendriyaH || 27|| tapasvI vijitAhAro yamAdyaM yogamabhyaset | yathA dR^iDhatarA buddhiravichAlyA bhavettathA || 28|| evaM krameNa shuddhAtmA sarvakarmmANi vinyaset | sa.nnyasya sarvakarmmANi j~nAnapUjAparo bhavet || 29|| sA hi sAkShAchChivaikyena jIvanmuktiphalapradA | sarvottamA hi vij~neyA nirvikArA yatAtmanAm || 6\.12\.30|| tatprakAramahaM vakShye lokAnugrahakAmyayA | tava stehAnmahAprAj~na sAvadhAnatayA shR^iNu || 31|| sarvashAstrArthatattvaj~naM vedAntaj~nAnapAragam | AchAryamupagachChetsa yatirmatimatAM varam || 32|| tatsamIpamupavrajya yathAvidhi vichakShaNaH | dIrghadaNDapraNAmAdyaistoShayedyatnataH sudhIH || 33|| yo guruH sa shivaH prokto yaH shivaH sa guruH smR^itaH | iti nishchitya manasA svavichAraM nivedayet || 34|| labdhAnuj~nastu guruNA dvAdashAhaM payovratI | shuklapakShe chaturthyAM vA dashamyAM vA vidhAnataH || 35|| prAtaH snAtvA vishuddhAtmA kR^itanityakriyaH sudhIH | gurumAhUya vidhinA nAndIshrAddhaM samArabhet || 36|| vishvedevAH satyavasusa.nj~nAvantaH prakIrtitAH | devashrAddhe brahmaviShNumaheshAH kathitAstrayaH || 37|| R^iShishrAddhe tu samproktA devakShetramanuShyajAH | devashrAddhe tu vasurudrAdityAH samprakIrtitAH || 38|| chatvAro mAnuShashrAddhe sanakAdyA munIshvarAH | bhUtashrAddhe pa~ncha mahAbhUtAni cha tataH param || 39|| chakShurAdIndriyagrAmo bhUtagrAmashchaturvidhaH | pitR^ishrAddhe pitA tasya pitA tasya pitA trayaH || 6\.12\.40|| mAtR^ishrAddhe mAtR^ipitAmahyau cha prapitAmahI | AtmashrAddhe tu chatvAra AtmA pitR^ipitAmahau || 41|| prapitAmahanAmA cha sapatnIkAH prakIrtitAH | mAtAmahAtmakashrAddhe trayo mAtAmahAdayaH || 42|| pratishrAddhaM brAhmaNAnAM yugmaM kR^itvopakalpitAn | AhUya pAdau prakShAlya svayamAchamya yatnataH || 43|| samastasampatsamavAptihetavaH, samutthitApatkuladhUmaketavaH | apArasaMsArasamudrasetavaH, punantu mAM brAhmaNapAdareNavaH || 44|| ApaddhanadhvAntasahasrabhAnavaH, samIhitArthArpaNakAmadhenavaH | samastatIrthAmbupavitramUrttayo, rakShantu mAM brAhmaNapAdapAMsavaH || 45|| iti japtvA namaskR^itya sAShTA~NgaM bhuvi daNDavat | sthitvA tu prA~NmukhaH shambhoH pAdAbjayugalaM smaran || 46|| sapavitrakaraH shuddha upavItI dR^iDhAsanaH | prANAyAmatrayaM kuryAchChrutvA tithyAdikaM punaH || 47|| matsa.nnyAsA~NgabhUtaM yadvishvedevAdikaM tathA | shrAddhamaShTavidhaM mAtAmahAntaM pArvaNena vai || 48|| vidhAnena kariShyAmi yuShmadAj~nApuraHsaram | evaM vidhAya sa~NkalpaM darbhAnuttaratastyajet || 49|| upaspR^ishyApa utthAya varaNakramamArabhet | pavitrapANiH saMspR^ishya pANI brAhmaNayorvadet || 6\.12\.50|| vishvedevArtha ityAdi bhavadbhyAM kShaNa ityapi || 51|| prasAdanIya ityantaM sarvatraivaM vidhikramaH | evaM samApya varaNaM maNDalAni prakalpayet || 52|| udagArabhya dasha cha kR^itvAbhyarchanamakShataiH | teShu krameNa saMsthApya brAhmaNAn pAdayoH punaH || 53|| vishvedevAdinAmAni sasaMvabodhanamuchcharet | idaM vaH pAdyamiti sakushapuShpAkShatodakaiH || 54|| pAdyaM dattvA svayamapi kShAlitA~Nghriruda~NmukhaH | Achamya yugmaklR^iptAMstAnAsaneShUpaveshya cha || 55|| vishvedevasvarUpasya brAhmaNasyedamAsanam | iti darbhAsanaM dattvA darbhapANiH svayaM sthitaH || 56|| asminnAndImukhashrAddhe vishvedevArtha ityapi | bhavadbhyAM kShaNa ityuktvA kriyatAmiti saMvadet || 57|| prApnutAmiti samprochya bhavantAviti saMvadet | vadetAM prApnuyAveti tau cha brAhmaNapu~Ngavau || 58|| sampUrNamastu sa~Nkalpasiddhirastviti tAn prati | bhavanto.anugR^ihNantviti prArthayed dvijapu~NgavAn || 59|| tataH shuddhakadalyAdipAtreShu kShAliteShu cha | annAdibhojyadravyANi dattvA darbhaiH pR^ithak pR^ithak || 6\.12\.60|| paristIrya svayaM tatra pariShichyodakena cha | hastAbhyAmavalambyAtha pAtraM pratyekamAdarAt || 61|| pR^ithivI te pAtramityAdi kR^itvA tatra vyavasthitAn | devAdIMshcha chaturthyantAnanUdyAkShatasaMyutAn || 62|| udaggR^ihItvA svAheti devArthe.annaM yajetpunaH | na mameti vadedante sarvatrAyaM vidhikramaH || 63|| yatpAdapadmasmaraNAdyasya nAmajapAdapi | nyUnaM karma bhavetpUrNaM taM vande sAmbamIshvaram || 64|| iti japtvA tato brUyAnmayA kR^itamidaM punaH | nAndImukhashrAddhamiti yathoktaM cha vadettataH || 65|| astviti brUteti cha tAnprasAdya dvijapu~NgavAn | visR^ijya svakarasthodaM praNamya bhuvi daNDavat || 66|| utthAya cha tato brUyAdamR^itaM bhavatu dvijAn | prArthayechcha paraM prItyA kR^itA~njalirudAradhIH || 67|| shrIrudraM chamakaM sUktaM pauruShaM cha yathAvidhi | chitte sadAshivaM dhyAtvA japed brahmANi pa~ncha cha || 68|| bhojanAnte rudrasUktaM kShamApaya dvijAn punaH | tanmantreNa tato dadyAduttarAposhaNaM puraH || 69|| prakShAlitA~NghrirAchamya piNDasthAnaM vrajettataH | AsInaH prA~Nmukho maunI prANAyAmatrayaM charet || 6\.12\.70|| nAndImukhoktashrAddhA~NgaM kariShye piNDadAnakam | iti sa~Nkalpya dakShAdi samArabhyodakAntikam || 71|| nava rekhAH samAlikhya prAgagrAndvAdasha kramAt | saMstIrya darbhAndakShAdidevAdisthAnapa~nchakam || 72|| tUShNIM dadyAtsAkShatodaM triShu sthAneShu cha kramAt | sthAneShvanyeShu mAtR^iShu mArjjayantAstataH param || 73|| atreti pitaraH pashchAtsAkShatodaM samarchya cha | dadyAttataH krameNaiva devAdisthAnapa~nchake || 74|| tattaddevAdinAmAni chaturthyantAnyudIrya cha | piNDatrayaM tato dadyAtpratyekaM sthAnapa~nchake || 75|| svagR^ihyoktena mArgeNa dadyAtpiNDAnpR^ithakpR^ithak | dadyAdidaM sAkShataM cha pitR^isAdguNyahetave || 76|| dhyAyetsadAshivaM devaM hR^idayAmbhojamadhyataH | tatpAdapadmasmaraNAditi shlokaM paThan punaH || 77|| namaskR^itya brAhmaNebhyo dakShiNAM cha svashaktitaH | dattvA kShamApaya cha tAn visR^ijya cha tataH kramAt || 78|| piNDAnutsR^ijya gogrAsaM dadyAnno chejjale kShipet | puNyAhavAchanaM kR^itvA bhu~njIta svajanaiH saha || 79|| anyedyuH prAtarutthAya kR^itanityakriyaH sudhIH | upoShya kShaurakarmAdi kakShopasthavivarjitam || 6\.12\.80|| keshashmashrunakhAneva karmAvadhi visR^ijya cha | samAShTikeshAnvidhivatkArayitvA vidhAnataH || 81|| snAtvA dhautapaTaH shuddho dvirAchamyAtha vAgyataH | bhasma sandhArya vidhinA kR^itvA puNyAhavAchanam || 82|| tena samprokShya samprApya shuddhadehasvabhAvataH | homadravyArthamAchAryadakShiNArthaM vihAya cha || 83|| dravyajAtaM maheshAya dvijebhyashcha visheShataH | bhaktebhyashcha pradAyAtha shivAya gururUpiNe || 84|| vastrAdi dakShiNAM dattvA praNamya bhuvi daNDavat | dorakaupInavasanaM daNDAdyaM kShAlitaM bhuvi || 85|| AdAya homadravyANi samidhAdIni cha kramAt | samudratIre nadyAM vA parvate vA shivAlaye || 86|| araNye chApI goShThe vA vichArya sthAnamuttamam | sthitvAchamya tataH pUrvaM kR^itvA mAnasama~njarIm || 87|| brAhmamo~NkArasahitaM namo brahmaNa ityapi | japitvA tristato brUyAdagnimIle purohitam || 88|| atha mahAvratamiti agnirvai devanAmataH | tathaitasya samAmnAyamiShe tvorjjetvA veti tat || 89|| agna AyAhi vItaye shanno devIrabhiShTaye | pashchAtprochya mayarasatajabhanalagaiH saha || 6\.12\.90|| sammitaM cha tataH pa~nchasaMvatsaramayaM tataH | samAmnAyaH samAmnAtaH atha shikShAM vadetpunaH | pravakShyAmItyudIryAtha vR^iddhirAdaichcha saMvadet || 91|| athAto dharmajij~nAsetyuchchArya punara~njasA | athAto brahmajij~nAsA vedAdInapi sa~njapet || 92|| brahmANamindraM sUryaM cha somaM chaiva prajApatim | AtmAnamantarAtmAnaM j~nAnAtmAnamataH param || 93|| paramAtmAnamapi cha praNavAdyaM namontakam | chaturthyantaM japitvA.atha saktumuShTiM pragR^ihya cha || 94|| prAshyAtha praNavenaiva dvirAchamyAtha saMspR^ishet | nAbhiM mantrAnvakShyamANaM praNavAdyAnnamo.antakAn || 95|| AtmAnamantarAtmAnaM j~nAnAtmAnaM puraM punaH | AtmAnaM cha samuchchArya prajApatimataH param || 96|| svAhAntAnprajapetpashchAtpayodadhighR^itaM pR^ithak | trivAraM praNavenaiva prAshyAchamya dvidhA punaH || 97|| prAgAsya upavishyAtha dR^iDhachittaH sthirAsanaH | yathoktavidhinA samyakprANAyAmatrayaM charet || 98|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsavidhivarNanaM nAma dvAdasho.adhyAyaH || 6\.12|| 6\.13 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.13\. trayodasho.adhyAyaH |} subrahmaNya uvAcha | atha madhyAhnasamaye snAtvA niyatamAnasaH || gandhapuShpAkShatAdIni pUjAdravyANyupAhareta || 1|| nairR^itye pUjayeddevaM vighneshaM devapUjitam | gaNAnAM tveti mantreNAvAhayetsuvidhAnataH || 2|| raktavarNaM mahAkAyaM sarvAbharaNabhUShitam | pAshA~NkushAkShAbhIShTaM cha dadhAnaM karapa~NkajaiH || 3|| evamAvAhya sandhyAya shambhuputraM gajAnanam | abhyarchya pAyasApUpanAlikeraguDAdibhiH || 4|| naivedyamuttamaM dadyAttAmbUlAdimathAparam | paritoShya namaskR^itya nirvighnaM prArthayettataH || 5|| aupAsanAgnau karttavyaM svagR^ihyoktavidhAnataH | AjyabhAgAntamAgneyaM makhatantramataH param || 6|| bhUHsvAheti tryR^ichA pUrNAhutiM hutvA samApya cha | gAyatrIM prajapedyAvadaparAhNamatandritaH || 7|| atha sAyantanIM sandhyAmupAsya snAnapUrvakam | sAyamaupAsanaM hutvA maunI vij~nApayed gurum || 8|| shrapayitvA charuM tasminsamidannAjyabhedataH | juhuyAdraudrasUktena sadyojAtAdipa~nchabhiH || 9|| brahmabhishcha mahAdevaM sAmbaM vahnau vibhAvayet | gaurIrmimAya mantreNa hutvA gaurImanusmaran || 6\.13\.10|| tato.agnaye sviShTakR^ite svAheti juhuyAtsakR^it | hutvopariShTAttantraM tu tato.agneruttare budhaH || 11|| sthitvAsane japenmaunI chailAjinakushottare | AbrAhmaM cha muhUrte tu gAyatrI dR^iDhamAnasaH || 12|| tataH snAtvA tvashaktashchedbhasmanA vA vidhAnataH | shrapayitvA charuM tasminnagnAvevAbhidhAritam || 13|| udagudvAsya barhiShyAsAdyAjyena charuM tataH | abhighArya vyAhR^itIshcha raudrasUktaM cha pa~ncha cha || 14|| japed brahmANi sandhArya chittaM shivapadAmbuje | prajApatimathendraM cha vishvedevAstataH param || 15|| brahmANaM sachaturthyantaM svAhAntAn praNavAdikAn | sa~njapya vAchayitvAtha puNyAhaM cha tataH param || 16|| parastAttantramagnaye svAhetyagnimukhAvadhi | nirvartya pashchAtprANAya svAhetyArabhya pa~nchabhiH || 17|| sAjyena charuNA pashchAdagniM sviShTakR^itaM hunet | punashcha prajapetsUktaM raudraM brahmANi pa~ncha cha || 18|| maheshAdi chaturvyUhamantrAMshcha prajapetpunaH | hutvopariShTAttantraM tu svashAkhoktena vartmanA || 19|| tattaddevAnsamuddishya sA~NgaM kuryAdvichakShaNaH | evamagnimukhAdyaM yatkarmatantraM pravarttitam || 6\.13\.20|| ataH paraM prajuhuyAdvirajAhomamAtmanaH | ShaDviMshatattvarUpesmindehe lInasya shuddhaye || 21|| tattvAnyetAni maddehe shudhyantAmityanusmaran | tatrAtmatattvashuddhyarthaM mantrairAruNaketukaiH || 22|| paThyamAnaiH pR^ithivyAdipuruShAntaM kramAnmune | sAjyena charuNA maunI shivapAdAmbujaM smaran || 23|| pR^ithivyAdi cha shabdAdi vAgAdyaM pa~nchakaM punaH | shrotrAdyaM cha shiraH pArshvapR^iShThodarachatuShTayam || 24|| ja~NghAM cha yojayetpashchAttvagAdyaM dhAtusaptakam | prANAdyaM pa~nchakaM pashchAdannAdyaM koshapa~nchakam || 25|| manashchittaM cha buddhishchAha~NkR^itiH khyAtireva cha | sa~NkalpaM tu guNAH pashchAtprakR^itiH puruShastataH || 26|| puruShasya tu bhoktR^itvaM pratipannasya bhojane | antara~NgatayA tattvapa~nchakaM parikIrtitam || 27|| niyatiH kAlarAgashcha vidyA cha tadanantaram | kalA cha pa~nchakamidaM mayotpannaM munIshvara || 28|| mAyAM tu prakR^itiM vidyAditi mAyA shrutIritA | tajjAnyetAni tattvAni shrutyuktAni na saMshayaH || 29|| kAlasvabhAvo niyatiriti cha shrutirabravIt | etatpa~nchakamevAsya pa~nchaka~nchukamuchyate || 6\.13\.30|| ajAnanpa~nchatattvAni vidvAnapi cha mUDhadhIH | nipatyAdhastAtprakR^iterupariShTAtpumAnayam || 31|| kAkAkShinyAyamAshritya vartate pArshvato.anvaham | vidyAtattvamidaM proktaM shuddhavidyAmaheshvarau || 32|| sadAshivashcha shaktishcha shivashchedaM tu pa~nchakam | shivatattvamidaM brahman praj~nAnaM brahma vAgyataH || 33|| pR^ithivyAdishivAntaM yattattvajAtaM munIshvara | svakAraNalayadvArA shuddhirasya vidhIyatAm || 34|| ekAdashAnAM mantrANAM parasmaipadapUrvakam | shivajyotishchaturthyantamidaM padamathochcharet || 35|| na mameti vadetpashchAduddeshatyAga IritaH | ataH paraM vividyaiti karShotkAyeti mantrayoH || 36|| vyApakAya padasyAnte paramAtmana ityapi | shivajyotishchaturthyantaM vishvabhUtapadaM punaH || 37|| ghasanotsukashabdashcha chaturthyantamatho vadet | parasmaipadamuchchArya devAya padamuchcharet || 38|| uttiShThasveti mantrasya vishvarUpAya shabdataH | puruShAya padaM brUyAdoMsvAhetyasya saMvadet || 39|| lokatrayapadasyAnte vyApine paramAtmane | shivAyedaM na mama cha padaM brUyAdataH param || 6\.13\.40|| svashAkhoktaprakAreNa purastAttantrakarma cha | nirvartya sarpiShA mishraM charuM prAshya purodhase || 41|| pradadyAd dakShiNAM tasmai hemAdiparibR^iMhitAm | brahmANamudvAsya tataH prAtaraupAsanaM hunet || 42|| saM mA si~nchantu maruta iti mantraM japennaraH | yAte agna ityanena mantreNAgnau pratApya cha || 43|| hastamagnau samAropya svAtmanyadvaitadhAmani | prAbhAtikIM tataH sandhyAmupAsyAdityamapyatha || 44|| upasthAya pravishyApsu nAbhidaghnaM praveshayan | tanmantrAM perajapetprItyA nishchalAtmA samutsukaH || 45|| AhitAgnistu yaH kuryAtprAjApatyeShTimAhite | shraute vaishvAnare samyak sarvavedasadakShiNAm || 46|| athAgnimAtmanyAropya brAhmaNaH pravrajed guhAt | sAvitrIprathamaM pAdaM sAvitrImityudIrya cha || 47|| praveshayAmi shabdAnte bhUromiti cha saMvadet | dvitIyaM pAdamuchchArya sAvitrImiti pUrvavat || 48|| praveshayAmi shabdAnte bhUromiti cha saMvadet | tR^itIyaM pAdamuchchArya sAvitrImityataH param || 49|| praveshayAmi shabdAnte suvaromityudIrayet | tripAdamuchcharetpUrvaM sAvitrImityataH param || 6\.13\.50|| praveshayAmi shabdAnte bhUrbhuvaH suvaromiti | udIrayetparaM prItyA nishchalAtmA munIshvara || 51|| iyaM bhagavatI sAkShAchCha~NkarArddhasharIriNI | pa~nchavaktrA dashabhujA tripa~nchanayanojjvalA || 52|| navaratnakirITodyachchandralekhAvataMsinI | shuddhasphaTikasa~NkAshA dashAyudhadharA shubhA || 53|| hArakeyUrakaTakaki~NkiNInUpurAdibhiH | bhUShitAvayavA divyavasanA ratnabhUShaNA || 54|| viShNunA vidhinA devaR^iShigandharvadAnavaiH | mAnavaishcha sadA sevyA sarvAtmavyApinI shivA || 55|| sadAshivasya devasya dharmapatnI manoharA | jagadambA trijananI triguNA nirguNApyajA || 56|| ityevaM saMvichAryAtha gAyatrIM prajapetsudhIH | AdidevIM cha tripadAM brAhmaNatvAdidAmajAm || 57|| yo hyanyathA japetpApo gAyatrIM shivarUpiNIm | sa pachyate mahAghore narake kalpasa~NkhyayA || 58|| sA vyAhR^itibhyaH sa~njAtA tAsveva vilayaM gatA | tAshcha praNavasambhUtA praNave vilayaM gatAH || 59|| praNavaH sarvavedAdiH praNavaH shivavAchakaH | mantrAdhirAjarAjashcha mahAbIjaM manuH paraH || 6\.13\.60|| shivo vA praNavo hyeSha praNavo vA shivaH smR^itaH | vAchyavAchakayorbhedo nAtyantaM vidyate yataH || 61|| enameva mahAmantraM jIvAnAM cha tanutyajAm | kAshyAM saMshrAvya maraNe datte muktiM parAM shivaH || 62|| tasmAdekAkSharaM devaM shivaM paramakAraNam | upAsate yatishreShThA hR^idayAmbhojamadhyagam || 63|| mumukShavo.apare dhIrA viraktA laukikA narAH | viShayAnmanasA j~nAtvopAsate paramaM shivam || 64|| evaM vilApya gAyatrIM praNave shivavAchake | ahaM vR^ikShasya rerivetyanuvAkaM japetpunaH || 65|| yashChandasAmAmR^iShabha ityanuvAkamupakramAt | gopAyAntaM japanpashchAdutthitohamitIrayet || 66|| vadejjapet tridhA mandamadhyochChrAyakramAnmune | praNavaM pUrvamuddhatya sR^iShTisthitilayakramAt || 67|| teShAmatha kramAdbhUyAdbhUH sa.nnyastambhuvastathA | sa.nnyastaM suvarityuktvA sannyastaM padamuchcharam || 68|| sarvamantrAnta pradeshe mayeti cha padaM vadet | praNavaM pUrvamuddhR^itya samaShTivyAhR^itIrvadet || 69|| samastamityato brUyAnmayeti cha samabravIt | sadAshivaM hR^idi dhyAtvA mandAdIti tato mune || 6\.13\.70|| praiShamantrAMstu japtvaivaM sAvadhAnena chetasA | abhayaM sarvabhUtebhyo mattaH svAheti sa~njapan || 71|| prAchyAM dishyapa uddhR^itya prakShipedajaliM tataH | shikhAM yaj~nopavItaM cha yatrotpATya cha pANinA || 72|| gR^ihItvA praNavaM bhUshcha samudraM gachCha saMvadet | vahnijAyAM samuchchAryya sodakA~njalinA tataH || 73|| apsu hUyAdatha preShairabhimantrya tridhA tvapaH | prAshya tIre samAgatya bhUmau vastrAdikaM tyajet || 74|| uda~NmukhaH prA~Nmukho vA gachChessaptapadAdhikam | ki~nchiddUramathAchAryastiShTha tiShTheti saMvadet || 75|| lokasya vyavahArArthaM kaupInaM daNDameva cha | bhagavansvIkuruShveti dadyAtsvenaiva pANinA || 76|| dattvA sudoraM kaupInaM kAShAyavasanaM tataH | AchChAdyAchamya cha dvedhA ta shiShyamiti saMvadet || 77|| indrasya vajro.asi tata iti mantramudAharet | samprArthya daNDaM gR^ihNIyAtsakhAya iti sa~njapan || 78|| atha gatvA guroH pArshvaM shivapAdAmbujaM smaran | praNameddaNDavadbhUmau trivAraM saMyatAtmavAn || 79|| punarutthAya cha shanaiH premNA pashyanguruM nijam | kR^itA~njalipuTastiShThedgurupAda samIpataH || 6\.13\.80|| karmmArambhAtpUrvameva gR^ihItvA gomayaM shubham | sthUlAmalakamAtreNa kR^itvA piNDAnvishoShayeta || 81|| sauraistu kiraNaireva homArambhAgnimadhyagAn | nikShipya homasampUrttau bhasma sa~NgR^ihya gopayet || 82|| tato gurussamAdAya virajAnalajaM sitam | bhasma tenaiva taM shiShyamagnirityAdibhiH kramAt || 83|| mantraira~NgAni saMspR^ishya mUrddhAdicharaNAntataH | IshAnAdyaiH pa~nchamantrai shira Arabhya sarvataH || 84|| samuddhR^itya vidhAnena tripuNDraM dhArayettataH | triyAyuShaistryambakaishcha mUrdhna Arabhya cha kramAt || 85|| tatassadbhaktiyuktena chetasA shiShyasattamaH | hR^itpa~Nkaje samAsInaM dhyAyechChivamumAsakham || 86|| hastaM nidhAya shirasi shiShyasya sa gururvadet | trivAraM praNavaM dakShakarNe R^iShyAdisaMyutam || 87|| tataH kR^itvA cha karuNAM praNavasyArtha mAdishet | ShaDvidhArtthapari j~nAnasahitaM gurusattamaH || 88|| dviShaTprakAraM sa guruM praNamedbhuvi daNDavat | tadadhIno bhavennityaM nAnyatkarmma samAcharet || 89|| tadAj~nayA tataH shiShyo vedAntArthAnusArataH | shivaj~nAnaparo bhUyAtsaguNAguNabhedataH || 6\.13\.90|| tatastenaiva shiShyeNa shravaNAdya~NgapUrvvakam | prabhAtikAdyanuShThAnaM japAnte kArayedguruH || 91|| pUjAM cha maNDale tasminkailAsaprastarAhvaye | shivoditena mArgeNa shiShyastatraiva pUjayet || 92|| devannityamashaktashchetpUjituM guruNA shubham | sphATikaM pIThikopetaM gR^ihNIyAlli~Ngamaishvaram || 93|| varaM prANaparityAgashChedanaM shiraso.api me | na tvanabhyarchya bhu~njIyAM bhagavantaM trilochanam || 94|| evantrivAramuchchAryya shapathaM gurusannidhau | kuryyAddR^iDhamanAshshiShyaH shivabhaktisamudvahan || 95|| tata eva mahAdevaM nityamudyuktamAnasaH | pUjayetparayA bhaktyA pa~nchAvaraNamArgataH || 96|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM trayodasho.adhyAyaH || 6\.13|| 6\.14 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.14\. chaturdasho.adhyAyaH | shivarUpapraNavavarNanam |} vAmadeva uvAcha | bhagavanShaNmukhAsheShavij~nAnAmR^itavAridhe | vishvAmareshvarasuta praNatArttiprabha~njana || 1|| ShaDvidhArtthaparij~nAnamiShTadaM kimudAhR^itam | ke tatra ShaDvidhA arthAH parij~nAnaM cha kiM prabho || 2|| pratipAdyashcha kastasya parij~nAne cha kiM phalam | etatsarvaM samAchakShva yadyatpR^iShTaM mayA guha || 3|| etamartthamavij~nAya pashushAstravimohitaH | adyApyahaM mahAsena bhrAntashcha shivamAyayA || 4|| ahaM shivapadadvandvaj~nAnAmR^itarasAyanam | pIttvA vigatasammoho bhaviShyAmi yathA tathA || 5|| kR^ipAmR^itArdrayA dR^iShTyA vilokya suchiraM mayi | karttavyo.anugrahaH shrImatpAdAbjasharaNAgate || 6|| iti shrutvA munIndroktaM j~nAnashaktidharo vibhuH | prAhAnyadarshanamahAsantrAsajanakaM vachaH || 7|| subrahmaNya uvAcha | shrUyatAM munishArdUla tvayA yatpR^iShTamAdarAt | samaShTivyaShTibhAvena parij~nAnammaheshituH || 8|| praNavArtthaparij~nAnarUpaM tadvistarAdaham | vadAmi ShaDvidhArthaikyaparij~nAnena suvrata || 9|| prathamo mantrarUpaH syAd dvitIyo mantrabhAvitaH | devatArtthastR^itIyo.arthaH prapa~nchArthastataH param || 6\.14\.10|| chaturthaH pa~nchamArthaH syAd gururUpapradarshakaH | ShaShThaH shiShyAtmarUpo.arthaH ShaDvidhArthAH prakIrtitAH || 11|| tatra mantrasvarUpaM te vadAmi munisattama | yena vij~nAtamAtreNa mahAj~nAnI bhavennaraH || 12|| AdyaH svaraH pa~nchamashcha pa~nchamAntastataH paraH | bindunAdau cha pa~nchArNAH proktA vedairna chAnyathA || 13|| etatsamaShTirUpo hi vedAdiH samudAhR^itaH | nAdaH sarvasamaShTiH syAd bindvADhyaM yachchatuShTayam || 14|| vyaShTirUpeNa saMsiddhaM praNave shivavAchake | yantrarUpaM shR^iNu prAj~na shivali~NgaM tadeva hi || 15|| sarvAdhastAllikhetpIThaM tadUrdhvaM prathamaM svaram | uvarNaM cha tadUrdhvasthaM pavargAntaM tadUrdhvagam || 16|| tanmastakasthaM binduM cha tadUrdhvaM nAdamAlikhet | yantre sampUrNatAM yAte sarvakAmaH prasidhyati || 17|| evaM yantraM samAlikhya praNave nava veShTayet | ta\-va tadutthenaiva nAdena vidyannAdAvasAnakam || 18|| devatArtthaM pravakShyAmi gUDhaM sarvatra yanmune | tava snehAd vAmadeva yathA sha~NkarabhAShitam || 19|| sadyojAtaM prapadyAmItyupakramya sadAshivom | iti prAha shrutistAraM brahmapa~nchakavAchakam || 6\.14\.20|| vij~neyA brahmarUpiNyaH sUkShmAH pa~nchaiva devatAH | etA eva shivasyApi mUrtitvenopabR^iMhitAH || 21|| shivasya vAchako mantraH shivamUrtteshcha vAchakaH | mUrttimUrtimatorbhedo nAtyantaM vidyate yataH || 22|| IshAnamukuTopeta ityArabhya puroditaH | shivasya vigrahaH pa~nchavaktrANi shR^iNu sAmpratam || 23|| pa~nchamAdi samArabhya sadyojAtAdyanukramAt | UrdhvAntamIshAnAntaM cha mukhapa~nchakamIritam || 24|| IshAnasyaiva devasya chaturvyUhapade sthitam | puruShAdyaM cha sadyAntaM brahmarUpaM chatuShTayam || 25|| pa~ncha brahmasamaShTiH syAdIshAnaM brahma vishrutam | puruShAdyaM tu tadvyaShTiH sadyojAtAntikaM mune || 26|| anugrahamayaM chakramidaM pa~nchArthakAraNam | parabrahmAtmakaM sUkShmaM nirvikAramanAmayam || 27|| anugraho.api dvividhastirobhAvAdigocharaH | prabhushchAnyastu jIvAnAM parAvaravimuktidaH || 28|| etatsadAshivasyaiva kR^ityadvayamudAhR^itam | anugrahe.api sR^iShTyAdikR^ityAnAM pa~nchakaM vibhoH || 29|| mune tatrApi sadyAdyA devatAH parikIrtitAH | parabrahmasvarUpAstAH pa~ncha kalyANadAH sadA || 6\.14\.30|| anugrahamayaM chakraM shAntyatItakalAmayam | sadAshivAdhiShThitaM cha paramaM padamuchyate || 31|| etadeva padaM prApya yatInAM bhavitAtmanAm | sadAshivopAsakAnAM praNavAsaktachetasAm || 32|| etadeva padaM prApya tena sAkaM munIshvarAH | bhuktvA suvipulAnbhogAndevena brahmarUpiNA || 33|| mahApralayasambhUtau shivasAmyaM bhajanti hi | na patanti punaH kvApi saMsArAbdhau janAshcha te || 34|| te brahmaloka iti cha shrutirAha sanAtanI | aishvaryaM tu shivasyApi samaShTiridameva hi || 35|| sarvaishvaryeNa sampanna ityAhAtharvaNI shikhA | sarvaishvaryapradAtR^itvamasyaiva pravadanti hi || 36|| chamakasya padAnnAnyadadhikaM vidyate padam | brahmapa~nchakavistAraprapa~nchaH khalu dR^ishyate || 37|| brahmabhya evaM sa~njAtA nivR^ittyAdyAH kalA matAH | sUkShmabhUtasvarUpiNyaH kAraNatvena vishrutAH || 38|| sthUlarUpasvarUpasya prapa~nchasyAsya suvrata | pa~nchadhAvasthitaM yattad brahmapa~nchakamiShyate || 39|| puruShaH shrotravANyau cha shabdakAshau cha pa~nchakam | vyAptamIshAnarUpeNa brahmaNA munisattama || 6\.14\.40|| prakR^itistvakcha pANishcha sparsho vAyushcha pa~nchakam | vyAptaM puruSharUpeNa brahmaNaiva munIshvara || 41|| aha~NkArastathA chakShuH pAdo rUpaM cha pAvakaH | aghorabrahmaNA vyAptametatpa~nchakama~nchitam || 42|| buddhishcha rasanA pAyU rasa Apashcha pa~nchakam | brahmaNA vAmadevena vyAptaM bhavati nityashaH || 43|| mano nAsA tathopastho gandho bhUmishcha pa~nchakam | sadyena brahmaNA vyAptaM pa~nchabrahmamayaM jagat || 44|| yantrarUpeNopadiShTaH praNavaH shivavAchakaH | samaShTiH pa~nchavarNAnAM bindvAdyaM yachchatuShTayam || 45|| shivopadiShTamArgeNa yantrarUpaM vibhAvayet | praNavaM paramaM mantrAdhirAjaM shivarUpiNam || 46|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM shivarUpapraNavavarNanaM nAma chaturdasho.adhyAyaH || 6\.14|| 6\.15 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.15\. pa~nchadasho.adhyAyaH | upAsanAmUrttivarNanam |} Ishvara uvAcha | tataH paraM pravakShyAmi sR^iShTipaddhatimuttamAm | sadAshivAnmaheshAdichatuShkasya varAnane || 1|| sadAshivaH samaShTiH syAdAkAshadhipatiH prabhuH | asyaiva vyaShTitApannaM maheshAdichatuShTayam || 2|| sadAshivasahasrAMshAnmaheshasya samudbhavaH | puruShAnantarUpatvAdvAyoradhipatishcha saH || 3|| mAyAshaktiyuto vAme sakalashcha kriyAdhikaH | asyaiva vyaShTirUpaM syAdIshvarAdichatuShTayam || 4|| Isho vishveshvaraH pashchAtparameshastataH param | sarveshvara itIdaM tu tirodhAchakramuttamam || 5|| tirobhAvo dvidhA bhinna eko rudrAdigocharaH | anyashcha dehabhAvena pashuvargasya santateH || 6|| bhogAnura~njanaparaH karmasAmyakShaNAvadhi | karmasAmye sa ekaH syAdanugrahamayo vibhuH || 7|| tatra sarveshvarA yAste devatAH parikIrtitAH | parabrahmAtmakAH sAkShAnnirvikalpA nirAmayAH || 8|| tirobhAvAtmakaM chakraM bhavechChAntikalAmayam | maheshvarAdhiShThitaM cha padametadanuttamam || 9|| etadeva padaM prApyaM maheshapadasevinAm | mAheshvarANAM sAlokyakramAdeva vimuktidam || 6\.15\.10|| maheshvarasahasrAMshAd rudramUrtirajAyata | aghoravadanAkArastejastattvAdhipashcha saH || 11|| gaurIshaktiyuto vAme sarvasaMhArakR^itprabhuH | asyaiva vyaShTirUpaM syAchChivAdyatha chatuShTayam || 12|| shivo haro mR^iDabhavau viditaM chakramadbhutam | saMhArAkhyaM mahAdivyaM paramaM hi munIshvara || 13|| sa saMhArastridhA prokto budhairnityAdibhedataH | nityo jIvasuShuptyAkhyo vidhernaimittikaH smR^itaH || 14|| vilayastasya tu mahAniti vedanidarshitaH | jIvAnAM janmaduHkhAdishAntAnAmuShitAtmanAm || 15|| vishrAntyarthaM munishreShTha karmaNAM pAkahetave | saMhAraH kalpitastredhA rudreNAmitatejasA || 16|| rudrasyaiva tu kR^ityAnAM trayametadudAhR^itam | saMhR^itavapi sR^iShTyAdikR^ityAnAM pa~nchakaM vibhoH || 17|| mune tatra bhavAdyAste devatAH parikIrtitAH | parabrahmasvarUpAshcha lokAnugrahakArakAH || 18|| saMhArAkhyamidaM chakraM vidyArUpakalAmayam | adhiShThitaM cha rudreNa padametannirAmayam || 19|| etadeva padaM prApyaM rudrArAdhanakA~NkShiNAm | rudrANAM taddhi sAlokyakramAtsAyujyadaM mune || 6\.15\.20|| rudramUrteH sahasrAMshAdviShNoshchaivAbhavajjaniH | sa vAmadevachakrAtmA vAritattvaikanAyakaH || 21|| ramAshaktiyuto vAme sarvvarakShAkaro mahAn | chaturbhujo.aravindAkShaH shyAmaH sha~NkhAdichihnabhR^it || 22|| asyaiva vAsudevAdichatuShkaM vyaShTitAM gatam | upAsanaratAnAM vai vaiShNavAnAM vimuktidam || 23|| vAsudevo.aniruddhashcha tataH sa~NkarShaNaH paraH | pradyumnashcheti vikhyAtaM sthitichakramanuttamam || 24|| sthitiH sR^iShTasya jagatastatkartrA saha pAlanam | ArabdhakarmabhogAntaM jIvAnAM phalabhoginAm || 25|| viShNorevedamAkhyAtaM kR^ityaM rakShAvidhAyinaH | sthitAvapi tu sR^iShTyAdikR^ityAnAM pa~nchakaM vibhoH || 26|| tatra pradyumnamukhyAste devatAH parikIrtitAH | nirvikalpA nirAta~NkA muktAnandakarAH sadA || 27|| sthitichakramidaM brahman pratiShThArUpamuttamam | janArdanAdhiShThitaM cha paramaM padamuchyate || 28|| evadeva padaM prApyaM viShNupAdAbjasevinAm | vaiShNavAnAM chakramidaM sAlokyAdipadapradam || 29|| viShNoreva sahasrAMshAtsambabhUva pitAmahaH | sadyojAtamukhAtmA yaH pR^ithivItattvanAyakaH || 6\.15\.30|| vAgdevIsahito vAme sR^iShTikarttA jagatprabhuH | chaturmukho raktavarNo rajorUpasvarUpavAn || 31|| hiNyagarbhAdyasyaiva vyaShTirUpaM chatuShTayam | hiraNyagarbho.atha virAT puruShaH kAla eva cha || 32|| sR^iShTichakramidaM brahma putrAdiR^iShisevitam | sarvakAmArthadaM brahmanparivArasukhapradam || 33|| sR^iShTistu saMhR^itasyAsya jIvasya prakR^itau bahiH | AnIya karmabhogArthaM sAdhanA~Ngaphalaissaha || 34|| saMyojanamitIdaM tu kR^ityaM paitAmahaM viduH | jagatsR^iShTikriyAvij~nA yAvad vyUhaM sukhAvaham || 35|| jagatsR^iShTAvapi mune kR^ityAnAM cha pa~nchakaM vibhoH | asti kAlodayastatra devatAH parikIrtitAH || 36|| nivR^ittirUpamAkhyAtaM sR^iShTichakramidaM budhaiH | pitAmahAdhiShThitaM cha padametaddhi shobhanam || 37|| etadeva pradaM prApyaM brahmArpitadhiyAM nR^iNAm | paitAmahAnAmetaddhi sAlokyAdivimuktidam || 38|| asminnapi chatuShke tu chakrANAM praNavo bhavet | maheshAdikramAdeva gauNyA vR^ittyA sa vAchakaH || 39|| idaM khalu jagachchakraM shrutivishrutavaibhavam | pa~nchAraM chakramiti ha stauti shrutiridaM mune || 6\.15\.40|| ekameva jagachchakraM shambhoH shaktivijR^imbhitam | sR^iShTyAdipa~nchAvayavaM pa~nchAramiti kathyate || 41|| alAtachakrabhramivadavichChinnalayodayam | parito vartate yasmAttasmAchchakramitIritam || 42|| sR^iShTyAdipR^ithusR^iShTitvAtpR^ithutvenopadR^ishyate | hiraNmayasya devasya shambhoramitatejasaH || 43|| shaktikAryamidaM chakraM hiraNyajyotirAshritam | salilenAvR^itamidaM salilaM vahninAvR^itam || 44|| AvR^ito vAyunA vahnirAkAshenAvR^itaM mahat | bhUtAdinA tathAkAsho bhUtAdirmahatAvR^itaH || 45|| avyaktenAvR^itastadvanmahAnityevamAstikaiH | brahmANDamiti samproktamAchAryairmunisattama || 46|| uktAni saptAvaraNAnyasya vishvasya guptaye | chakrAddashaguNAdhikyaM salilasya vidhIyate || 47|| uparyupari chAnyo.anyamevaM dashaguNAdhikam | brahmANDamiti vij~neyaM tad vijairmuninAyaka || 48|| imamarthamurIkR^itya chakrasAmIpyavarttanAt | salilasya cha tanmadhye iti prAha shrutiH svayam || 49|| anugrahatirobhAvasaMhR^itisthitisR^iShTibhiH | karotyavirataM lIlAmekaH shaktiyutaH shivaH || 6\.15\.50|| bahuneha kimuktena mune sAraM vadAmi te | shiva evedamakhilaM shaktimAniti nishchitam || 51|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAmupAsanAmUrttivarNanaM nAma pa~nchadasho.adhyAyaH || 6\.15|| 6.16 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.16\. ShoDasho.adhyAyaH | shivatattvavarNanam |} sUta uvAcha | shrutvopadiShTaM guruNA vedArthaM munipu~NgavaH | paramAtmani sandigdhaM paripaprachCha sAdaram || 1|| vAmadeva uvAcha | j~nAnashaktidhara svAminparamAnandavigraha | praNavArthAmR^itaM pItaM shrImukhAbjAtparisrutam || 2|| dR^iDhapraj~nashcha jAto.asmi sandeho vigato mama | ki~nchidanyanmahAsena pR^ichChAmi tvAM shR^iNu prabho || 3|| sadAshivAdikITAntarUpasya jagataH sthitiH | strIpuMrUpeNa sarvatra dR^ishyate na hi saMshayaH || 4|| evaM rUpasya jagataH kAraNaM yatsanAtanam | strIrUpaM tatkimAhosvitpuruSho vA napuMsakam || 5|| uta mishraM kimanyadvA na jAtastatra nirNayaH | bahudhA vivadantIha vidvAMsaH shAstramohitAH || 6|| jagatsR^iShTividhAyinyaH shrutayo jagatA saha | viShNubrahmAdayo devAH siddhAshcha na vidanti hi || 7|| yathaikyabhAvaM gachCheyuretadanyachcha vedaya | jAnAmIti karomIti vyavahAraH pradR^ishyate || 8|| sa hi sarvAtmasaMsiddho vivAdo nAtra kasyachit | sarvadehendriyamanobuddhyaha~NkArasambhavaH || 9|| AhosvidAtmano rUpaM mahAnatrApi saMshayaH | dvayametaddhi sarveShAM vivAdAspadamadbhutam || 6.16.10|| utpATyAj~nAnasambhUtaM saMshayAkhyaM viShadrumam | shivAdvaitamahAkalpavR^ikShabhUmiryathA bhavet || 11|| chittaM mama yathA deva bodhyo.asmi kR^ipayA tava | kR^ipAtastava devesha dR^iDhaj~nAnI bhavAmyaham || 12|| sUta uvAcha | shrutvaivaM muninA pR^iShTaM vacho vedAntanirvR^itam | rahasyaM prabhurAhedaM ki~nchitprahasitAnanaH || 93|| subrahmaNya uvAcha | etadeva mune guhyaM shivena paribhAShitam | ambAyAH shR^iNvato devyA vAmadeva mamApi hi || 14|| tasyAH stanyaM tadA pItvA santR^ipto.asmi muhurmuhuH | shrutavAnnishchalaM tadvai nishchitaM me vichAritam || 15|| tatte vadAmi dayayA vAmadeva mahAmune | mahadguhyaM cha paramaM suta tvaM shR^iNu sAmpratam || 16|| karmAsti tattvAdArabhya shAstravAdaH suvistaraH | yathAvivekaM shrotavyo j~nAninA j~nAnado mune || 17|| tvayopadiShTA ye shiShyAstatra ko vA bhavatsamaH | kapilAdiShu shAstreShu bhramantyadyApi te.adhamAH || 18|| te shaptA munibhiH ShaDbhiH shivanindAparAH purA | na shrotavyA hi tadvArttA te.anyathAvAdino yataH || 19|| anumAnaprayogasyApyavakAsho.atrana vidyate | pa~nchAvayavayuktasya sa tu dhUmasya darshanAt || 6.16.20|| parvatasyAgnimadbhAvaM vadantyatrApi suvrata | pratyakShasya prapa~nchasya darshanAlambanaM tvataH || 21|| j~nAtavyaH parameshAnaH paramAtmA na saMshayaH | strIpuMrUpamayaM vishvaM pratyakSheNaiva dR^ishyate || 22|| ShaTkosharUpaH piNDo hi tatra chAdyatrayaM bhavet | mAtraMshajaM punashchAnyatpitraMshajamiti shrutiH || 23|| evaM sarvasharIreShu strIpumbhAvavido janAH | paramAtmanyapi mune strIpumbhAvaM vidurbudhAH || 24|| sachchidAnadarUpatvaM vadati brahmaNaH shrutiH | asannivartakaH shabdaH sadAtmeti nigadyate || 25|| nivartanaM jaDatvasya chichChabdena vidhIyate | trili~NgavartI sachChabdaH puruSho.atra vidhIyatAm || 26|| prakAshavAchI sa bhavetsatprakAsha iti sphuTam | j~nAnashabdasya paryAyashchichChabdaH strItvamAgataH || 27|| prakAshashchichcha mithunaM jagatkAraNatAM gatam | sachchidAtmanyapi tathA jagatkAraNatAM gate || 28|| ekatraiva shivaH shaktiriti bhAvo vidhIyate | tailavarttyAdimAlinyAtprakAshasyApi vartate || 29|| mAlinyamashivatvaM cha chitAgnyAdiShu dR^ishyate | evaM nivartakatvena shivatvaM shrutichoditam || 6.16.30|| jIvAshritAyAshchichChakterdaurbalyaM vidyate sadA | tannivR^ittyarthamevAtra shaktitvaM sArvakAlikam || 31|| balavAn shaktimAMshcheti vyavahAraH pradR^ishyate | loke vede cha satataM vAmadeva mahAmune || 32|| evaM shivatvaM shaktitvaM paramAtmani darshitam | shivashaktyostu saMyogAdAnandaH satatoditaH || 33|| ato mune tamuddishya munayaH kShINakalmaShAH | shive manaH samAdhAya prAptAH shivamanAmayam || 34|| sarvAtmatvaM tayorevaM brahmetyupaniShatsu cha | gIyate brahmashabdena bR^iMhidhAtvarthagocharam || 35|| bR^iMhaNatvaM bR^ihatvaM cha shambhvAkhyavigrahe | pa~nchabrahmamaye vishvapratItirbrahmashabditA || 36|| pratilomAtmakaM haMse vakShyAmi praNavodbhavam | tava snehAdvAmadeva sAvadhAnatayA shR^iNu || 37|| vya~njanasya sakArasya hakArasya cha varjanAt | omityeva bhavetsthUlo vAchakaH paramAtmanaH || 38|| mahAmantraH sa vij~neyo munibhistattvadarshibhiH | tatra sUkShmo mahAmantrastaduddhAraM vadAmi te || 39|| Adye tripa~ncharUpe cha svare ShoDashake triShu | mahAmantro bhavedAdau sasakAro bhavedyadA || 6.16.40|| haMsasya pratilomaH syAtsakArArthaH shivaH smR^itaH | shaktyAtmako mahAmantravAchyaH syAditi nirNayaH || 41|| gurUpadeshakAle tu so.ahaMshaktyAtmakaH shivaH | iti jIvaparo bhUyAnmahAmantrastadA pashuH || 42|| shaktyAtmakaH shivAMshashcha shivaikyAchChivasAmyabhAk | praj~nAnaM brahmavAkye tu praj~nAnArthaH pradR^ishyate || 43|| praj~nAnashabdashchaitanyaparyAyaH syAnna saMshayaH | chaitanyamAtmeti mune shivasUtraM pravartitam || 44|| chaitanyamiti vishvasya sarvaj~nAnakriyAtmakam | svAtantryaM tatsvabhAvo yaH sa AtmA parikIrtitaH || 45|| ityAdishivasUtrANAM vArtikaM kathitaM mayA | j~nAnaM bandha itIdaM tu dvitIyaM sUtramIshituH || 46|| j~nAnamityAtmanastasya ki~nchijj~nAnakriyAtmakam | ityAhAdyapadeneshaH pashuvargasya lakShaNam || 47|| etad dvayaM parAshakteH prathamaM spandatAM gatam | etAmeva parAM shaktiM shvetAshvatarashAkhinaH || 48|| svAbhAvikI j~nAnabalakriyA chetyastuvanmudA | j~nAnakriyechChArUpaM hi shambhordR^iShTitrayaM viduH || 49|| etanmanomadhyagaM sadindriyaj~nAnagocharam | anupravishya jAnAti karoti cha pashuH sadA || 6.16.50|| tasmAdAtmana evedaM rUpamityeva nishchitam | prapa~nchArthaM pravakShyAmi praNavaikyapradarshanam || 51|| omitIdaM sarvamiti shrutirAha sanAtanI | tasmAdvetItyupakramya jagatsR^iShTiH prakIrtitA || 52|| tasyAH shrutestu tAtparyaM vakShyAmi shrUyatAmidam | tava snehAdvAmadeva vivekArthavijR^imbhitam || 53|| shivashaktisamAyogaH paramAtmeti nishchitam | parAshaktestu sa~njAtA chichChaktistu tadudbhavA || 54|| AnandashaktistajjA syAdichChAshaktistadudbhavA | j~nAnashaktistato jAtA kriyAshaktistu pa~nchamI | etAbhya eva sa~njAtA nivR^ittyAdyAH kalA mune || 55|| chidAnandasamutpannau nAdabindU prakIrtitau | ichChAshaktermakArastu j~nAnashaktestu pa~nchamaH || 56|| svaraH kriyAshaktijAto hyakArastu munIshvara | ityuktA praNavotpattiH pa~nchabrahmodbhavaM shR^iNu || 57|| shivAdIshAna utpannastatastatpuruShodbhavaH | tato.aghorastato vAmaH sadyojAtodbhavastataH || 58|| etasmAnmAtR^ikAdaShTatriMshanmAtR^isamudbhavaH | IshAnAchChAntyatItAkhyA kalA jAtAtha pUruShAt | utpadyate shAntikalA vidyAghorasamudbhavA || 59|| pratiShThA cha nivR^ittishcha vAmasadyodbhave mate | IshAchchichChaktimukhato vibhormithunapa~nchakam || 6.16.60|| anugrahAdikR^ityAnAM hetuH pa~nchakamiShyate | tadvidbhirmunibhiH prAj~nairvaratattvapradarshibhiH || 61|| vAchyavAchakasambandhAnmithunatvamupeyuShi | kalAvarNasvarUpe.asminpa~nchake bhUtapa~nchakam || 62|| viyadAdikramAdAsIdutpannaM munipu~Ngava | AdyaM mithunamArabhya pa~nchamaM yanmayaM viduH || 63|| shabdaikaguNa AkAshaH shabdasparshaguNo marut | shabdasparsharUpaguNapradhAno vahniruchyate || 64|| shabdasparsharUparasaguNakaM salilaM smR^itam | shabdasparsharUparasagandhADhyA pR^ithivI smR^itA || 65|| vyApakatva~ncha bhUtAnAmidameva prakIrtitam | vyApyatvaM vaiparItyena gandhAdikramato bhavet || 66|| bhUtapa~nchakarUpo.ayaM prapa~nchaH parikIrtyate | virAT sarvasamaShTyAtmA brahmANDamiti cha sphuTam || 67|| pR^ithivItattvamArabhya shivatattvAvadhiM kramAt | nilIya tattvasandohe jIva eva vilIyate || 68|| saMshaktikaH punaH sR^iShTau shaktidvArA vinirgataH | sthUlaprapa~ncharUpeNa tiShThatyApralayaM sukham || 69|| nijechChayA jagatsR^iShTamudyuktasya maheshituH | prathamo yaH parispandaH shivatattvaM taduchyate || 6.16.70|| eShaivechChA shaktitattvaM sarvakR^ityAnuvartanAt | j~nAnakriyAshaktiyugme j~nAnAdhikye sadAshivaH || 71|| maheshvaraM kriyodreke tattvaM viddhi munIshvara | j~nAnakriyAshaktisAmyaM shuddhaM vidyAtmakaM matam || 72|| svA~NgarUpeShu bhAveShu mAyAtattvavibhedadhIH | shivo yadA nijaM rUpaM paramaishvaryapUrvakam || 73|| nigR^ihya mAyayA.asheShapadArthagrAhako bhavet | tadA puruSha ityAkhyA tatsR^iShTvetyabhavachChrutiH || 74|| ayameva hi saMsArI mAyayA mohitaH pashuH | shivaj~nAnavihIno hi nAnAkarmavimUDhadhIH || 75|| shivAdabhinnaM na jagadAtmAnaM bhinnamityapi | jAnato.asya pashoreva moho bhavati na prabho || 76|| yathaindrajAlikasyApi yogino na bhaved bhramaH | guruNA j~nApitaishvaryaH shivo bhavati chidghanaH || 77|| sarvakartR^itvarUpA cha sarvaj~natvasvarUpiNI | pUrNatvarUpA nityatvavyApakatvasvarUpiNI || 78|| shivasya shaktayaH pa~ncha sa~NkuchadrUpabhAskarAH || 79|| api sa~NkocharUpeNa vibhAntya iti nityashaH | pashoH kalAkhyavidyeti rAgakAlau niyatyapi | tattvapa~nchakarUpeNa bhavatyatra kaleti sA || 6.16.80|| ki~nchitkartR^itvahetuH syAt ki~nchittattvaikasAdhanam | sA tu vidyA bhavedrAgo viShayeShvanura~njakaH || 81|| kAlo hi bhAvabhAvAnAM bhAsAnAM bhAsanAtmakaH | kramAvachChedako bhUtvA bhUtAdiriti kathyate || 82|| idaM tu mama kartavyamidaM neti niyAmikA | niyatiH syAdvibhoH shaktistadAkShepAtpatet pashuH || 83|| etatpa~nchakamevAsya svarUpAvArakatvataH | pa~nchaka~nchukamAkhyAtamantara~NgaM cha sAdhanam || 84|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM shivatattvavarNanaM nAma ShoDasho.adhyAyaH || 6\.16|| 6.17 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.17\. saptadasho.adhyAyaH | shivAdvaitaj~nAnakathanAdi sR^iShTikathanam | } vAmadeva uvAcha | niyatyadhastAtprakR^iteruparisthaH pumAniti | pUrvatra bhavatA proktamidAnIM kathamanyathA || 1|| mAyayA sa~NkuchadrUpastadAdhastAditi prabho | iti me saMshayaM nAtha Chettumarhasi tattvataH || 2|| shrIsubrahmaNya uvAcha | advaitashaivavAdo.ayaM dvaitaM na sahate kvachit | dvaitaM cha nashvaraM brahmAdvaitaM paramanashvaram || 3|| sarvaj~naH sarvakartA cha shivaH sarveshvaro.aguNaH | tridevajanako brahmA sachchidAnandavigrahaH || 4|| sa eva sha~Nkaro devaH svechChayA cha svamAyayA | sa~NkuchadrUpa iva sanpuruShaH sambabhUva ha || 5|| kalAdipa~nchakenaiva bhoktR^itvena prakalpitaH | prakR^itisthaH pumAneSha bhu~Nkte prakR^itijAnguNAn || 6|| iti sthAnadvayAntaHsthaH puruSho na virodhakaH | sa~NkuchannijarUpANAM j~nAnAdInAM samaShTimAn || 7|| sattvAdiguNasAdhyaM cha buddhyAdi tritayAtmakam | chittamprakR^ititattvaM tadAsItsattvAdikAraNAt || 8|| sAttvikAdivibhedena guNAH prakR^itisambhavAH | guNebhyo buddhirutpannA vastunishchayakAriNI || 9|| tato mahAnaha~NkArastato buddhIndriyANi cha | jAtAni manaso rUpaM syAtsa~Nkalpavikalpakam || 6.17.10|| buddhIndriyANi shrotratvak chakShurjihvA cha nAsikA | shabdaH sparshashcha rUpaM cha raso gandhashcha gocharaH || 11|| buddhIndriyANAM kathitaH shrotrAdikramatastataH | vaikArikAdaha~NkArAttanmAtrANyabhavankramAt || 12|| tAni proktAni sUkShmANi munibhistattvadarshibhiH | karmendriyANi j~neyAni svakAryasahitAni cha || 13|| viprarShe vAkkarau pAdau pAyUpasthau cha tatkriyAH | vachanAdAnagamanavisarggAnandasa.nj~nitAH || 14|| bhUtAdikAdaha~NkArAttanmAtrANyabhavankramAt | tAni sUkShmANi rUpANI shabdAdInAmiti sthitiH || 15|| tebhyashchAkAshavAyvagnijalabhUmijaniH kramAt | vij~neyA munishArdUla pa~nchabhUtamitIShyate || 16|| avakAshapradAnaM cha vAhakatvaM cha pAchanam | saMrambho dhAraNaM teShAM vyApArAH parikIrtitAH || 17|| vAmadeva uvAcha | bhUtasR^iShTiH purA proktA kalAdibhyaH kathaM punaH | anyathA prochyate skanda sandeho.atra mahAnmama || 18|| AtmatattvamakAraH syAdvidyA syAdustataH param | shivatattvaM makAraH syAdvAmadeveti chintyatAm || 19|| bindunAdau tu vij~neyau sarvatattvArthakAvubhau | tatratyA devatA yAshcha tA mune shR^iNu sAmpratam || 6.17.20|| brahmA viShNushcha rudrashcha maheshvarasadAshivau | te hi sAkShAchChivasyaiva mUrtayaH shrutivishrutAH || 21|| ityuktaM bhavatA pUrvamidAnImuchyate.anyathA | tanmAtrebhyo bhavantIti sandeho.atra mahAnmama || 22|| kR^itvA tatkaruNAM skanda saMshayaM Chettumarhasi | ityAkarNya munervAkyaM kumAraH pratyabhAShata || 23|| shrIsubrahmaNya uvAcha | tasmAdveti samArabhya bhUtasR^iShTikrame mune | tA~nChR^iNuShva mahAprAj~na sAvadhAnatayAdarAt || 24|| jAtAni pa~ncha bhUtAni kalAbhya iti nishchitam | sthUlaprapa~ncharUpANi tAni bhUtapatervapuH || 25|| shivatattvAdipR^ithvyantaM tattvAnAmudayakrame | tanmAtrebhyo bhavantIti vaktavyAni kramAnmune || 26|| tanmAtrANAM kalAnAmapyaikyaM syAd bhUtakAraNam | aviruddhatvamevAtra viddhi brahmAvidAM vara || 27|| sthUlasUkShmAtmake vishve chandrasUryAdayo grahAH | sanakShatrAshcha sa~njAtAstathAnye jyotiShAM gaNAH || 28|| brahmaviShNumaheshAdidevatA bhUtajAtayaH | indrAdayo.api dikpAlA devAshcha pitaro.asurAH || 29|| rAkShasA mAnuShAshchAnye ja~NgamatvavibhAginaH | pashavaH pakShiNaH kITAH pannagAdiprabhedinaH || 6.17.30|| tarugulmalatauShadhyaH parvatAshchAShTa vishrutAH | ga~NgAdyAH saritaH sapta sAgarAshcha maharddhayaH || 31|| yatki~nchidvastujAtaM tatsarvamatra pratiShThitam | vichAraNIyaM sadbudhyA na bahirmunisattama || 32|| strIpuMrUpamidaM vishvaM shivashaktyAtmakaM budhaiH | bhavAdR^ishairupAsyaM syAchChivaj~nAnavishAradaiH || 33|| sarvaM brahmetyupAsIta sarvaM vai rudra ityapi | shrutirAha mune tasmAtprapa~nchAtmA sadAshivaH || 34|| aShTatriMshatkalAnyAsasAmarthyA dvaitabhAvanAt | sadAshivo.ahameveti bhAvitAtmA guruH shivaH || 35|| evaMvichArI sachChiShyo guruH syAtsa shivaH svayam | prapa~nchadevatAyantramantrAtmA na hi saMshayaH || 36|| AchAryakR^ipayA vipra sa~nChinnAkhilabandhanaH | shiShyaH shivapadAsakto gurvAtmA bhavati dhruvam || 37|| yadasti vastu tatsarvaM guNaprAdhAnyayogataH | samastaM vyastamapi cha praNavArthaM prachakShate || 38|| rAgAdidoSharahitaM vedasAraH shivoditam | tubhyaM me kathitaM prItyAdvaitaj~nAnaM shivapriyam || 39|| yo hyanyathaitanmanute madvacho madagarvitaH | devo vA dAnavaH siddho gandharvo manujo.api vA || 6.17.40|| durAtmanastasya shiraH ChindyasamatayA dhruvam | sachChaktyA ripukAlAgnikalpayA na hi saMshayaH || 41|| bhavAneva mune sAkShAchChivAdvaitavidAM varaH | shivaj~nAnopadeshe hi shivAchArapradarshakaH || 42|| yaddehabhasmasamparkAtsa~nChinnAghavrajo.ashuchiH | mahApishAchaH samprApa tvatkR^ipAtaH satAM gatim || 43|| shivayogIti sa~NkhyAtatrilokavibhavo bhavAn | bhavatkaTAkShasamparkAtpashuH pashupatirbhavet || 44|| tava tasya mayi pR^ichChA lokAshikShArthamAdarAt | lokopakArakaraNe vicharantIha sAdhavaH || 45|| idaM rahasyaM paramaM pratiShThitamatastvayi | tvamapi shraddhayA bhaktyA praNaveShveva sAdaram || 46|| upavishya cha tAnsarvAnsaMyojya parameshvare | shivAchAraM grAhayasva bhUtirudrAkShamishritam || 47|| tvaM shivo hi shivAchArI samprAptAdvaitabhAvataH | vichara.NllokarakShAyai sukhamakShayamApnuhi || 48|| sUta uvAcha | shrutvedamadbhutamataM hi ShaDAnanoktaM vedAntaniShThitamR^iShistu vinamramUrtiH | bhUtvA praNamya bahusho bhuvi daNDavatta\- tpAdAravindaviharanmadhupatvamApa || 49|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM shivAdvaitaj~nAnakathanAdi sR^iShTikathanaM nAma saptadasho.adhyAyaH || 6\.17|| 6.18 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.18\. aShTAdasho.adhyAyaH | sa.nnyAsapaddhatau shiShyakaraNavidhiH |} shaunaka uvAcha | shrutvA vedAntasAraM tadrahasyaM paramAdbhutam | kiM pR^iShTavAn vAmadevo maheshvarasutaM tadA || 1|| dhanyo yogI vAmadevaH shivaj~nAnarataH sadA | yatsambandhAtkathotpannA divyA paramapAvanI || 2|| iti shrutvA munInAM tadvachanaM premagarbhitam | sUtaH prAha prasannastAn shivAsaktamanA budhaH || 3|| sUta uvAcha | dhanyA yUyaM mahAdevabhaktA lokopakArakAH | shR^iNudhvaM munayaH sarve saMvAdaM cha tayoH punaH || 4|| shrutvA maheshatanayavachanaM dvaitanAshakam | advaitaj~nAnajanakaM santuShTo.abhUnmahAnmuniH || 5|| natvA stutvA cha vividhaM kArtikeyaM shivAtmajam | punaH paprachCha tattvaM hi vinayena mahAmuniH || 6|| vAmadeva uvAcha | bhagavansarvatattvaj~na ShaNmukhAmR^itavAridhe | gurutvaM kathameteShAM yatInAM bhAvitAtmanAm || 7|| jIvAnAM bhogamokShAdisiddhiH sidhyati yadvashAt | pAramparyaM vinA naiShAmupadeshAdhikAritA || 8|| evaM cha kShaurakarmA~NgaM snAnaM cha kathamIdR^isham | iti vij~nApaya svAmin saMshayaM Chettumarhasi || 9|| iti shrutvA kArtikeyo vAmadevavachaH smaran | shivaM shivAM cha manasA vyAchaShTumupachakrame || 6.18.10|| shrIsubrahmaNya uvAcha | yogapaTTaM pravakShyAmi gurutvaM yena jAyate | tava snehAdvAmadeva mahadgopyaM vimuktidam || 11|| vaishAkhe shrAvaNe mAsi tathAshvayuji kArtike | mArgashIrShe cha mAghe vA shuklapakShe shubhe dine || 12|| pa~nchamyAM paurNamAsyAM vA kR^itaprAbhAtikakriyaH | labdhAnuj~nastu guruNA snAtvA niyatamAnasaH || 13|| parya~NkashauchaM kR^itvA tadvAsasA~NgaM pramR^ijya cha | dviguNaM doramAbadhya vAsasI paridhAya cha || 14|| kShAlitA~NghrirdvirAchamya bhasma sadyAdimantrataH | dhArayeddhi samAdAya samuddhUlanamArgataH || 15|| gR^ihItahasto guruNA sAnukUlena vai mune | sa shiShyaH sA~njaliH svAbhyAM hastAbhyAM prA~Nmukho yathA || 16|| tathopaveShTitastiShThenmaNDape samala~NkR^ite | gurvAsanavare shuddhe chailAjinakushottare || 17|| atha deshika AdAya sha~NkhaM sAdhAramastrataH | vishodhya tasya purataH sthApayetsAnukUlataH || 18|| sAdhAraM sha~Nkhamapi cha sampUjya kusumAdibhiH | niHkShipedastravarmabhyAM shodhitaM tatra sajjalam || 19|| ApUrya pUrvavatpUjya ShaDa~NgoktakrameNa cha | praNavena punastadvai saptadhaivAbhimantrayet || 20|| abhyarchya gandhapuShpAdyairdhUpadIpau pradarshya cha | saMrakShyAstreNa taM sha~NkhaM varmaNAthAvaguNThayet || 21|| dhenusha~NkhAkhyamudre cha darshayedatha deshikaH | punaH svapurataH sha~NkhaM dakShiNe desha uttame || 22|| pUjyArghyoktavidhAnena sundaraM maNDalaM shubham | kuryAtsampUjayettaM cha sugandhakusumAdibhiH || 23|| sAdhAraM shodhitaM shuddhaM ghaTaM tantupariShkR^itam | dhUpitaM sthApitaM shuddhavAsitodaprapUritam || 24|| pa~nchatvakpa~nchapatraishcha mR^ittikAbhishcha pa~nchabhiH | militaM cha sugandhena lepayettaM munIshvara || 25|| vastrAmradaladUrvAgranArikelasumaistataH | taM ghaTaM vastubhishchAnyaiH sa~NkuryAtsamala~NkR^itam || 26|| vinyasetpa~ncharatnAni ghaTe tatra munIshvara | hiraNyaM chApi teShAM vAbhAve bhaktyA pravinyaset || 27|| nIlAkhyaratnaM cha tathA ratne mANikyahemanI | pravAlagomedake cha pa~ncharatnamidaM smR^itam || 28|| nR^imluskamiti samprochya glUmityante.atha deshikaH | samyagvidhAnataH prItyA sAnukUlaH samarchayet || 29|| AdhArashaktimArabhya yajanoktavidhAnataH | pa~nchAvaraNamArgeNa devamAvAhya pUjayet || 6.18.30|| nivedya pAyasAnnaM cha tAmbUlAdi yathA purA | nAmAShTakArchanAntaM cha kR^itvA tamabhimantrayet || 31|| praNavAShTottarashataM brahmabhiH pa~nchabhiH kramAt | sadyAdIshAntamapyastraM rakShitaM varmaNA punaH || 32|| avaguNThya pradarshyAtha dhUpadIpau cha bhaktitaH | dhenuyonyAkhyamudre cha samyak tatra pradarshayet || 33|| tatashcha deshikastasya darbhairAchChAdya mastakam | maNDalastheshadigbhAge chaturasraM prakalpayet || 34|| taduparyAsanaM ramyaM kalpayitvA vidhAnataH | tatra saMsthApayechChiShyaM taM shishuM sAnukUlataH || 35|| tataH kumbhaM samutthApya svastivAchanapUrvakam | abhiShi~nched guruH shiShyaM prAdakShiNyena mastake || 36|| praNavaM pUrvamuchchArya saptadhA brahmabhistataH | pa~nchabhishchAbhiShekAnte sha~NkhodenAbhiveShTayet || 37|| chArudIpaM pradarshyAtha vAsasA parimR^ijya cha | nUtanaM dorakaupInaM vAsasI paridhApayet || 38|| kShAlitA~NghrirdvirAchamya dhR^itabhasmaguruH shishum | hastAbhyAmavalambyAtha hastau maNDapamadhyataH || 39|| tada~NgeShu samAlipya tadbhasma vidhinA guruH | Asane sampraveshyAtha kalpite sthApayetsukham || 6.18.40|| pUrvAbhimukhamAtmIyatattvaj~nAnAbhilAShiNam | svAsanastho gururbrUyAdamalAtmA bhaveti tam || 41|| gurushcha paripUrNo.asmi shiva ityachalasthitiH | samAdhimAcharetsamya~N muhUrttaM gUDhamAnasaH || 42|| pashchAdunmIlya nayane sAnukUlena chetasA | sA~njaliM saMsthitaM shuddhaM pashyechChiShyamanAkulaH || 43|| svahastaM bhasitAliptaM vinyasya shishumastake | dakShashrutAvupadisheddhaMsaH so.ahamiti sphuTam || 44|| tatrAdyahampadasyArthaH shaktyAtmA sa shivaH svayam | sa evAhaM shivo.asmIti svAtmAnaM saMvibhAvaya || 45|| ya ityaNorarthatattvamupadishya tato vadet | avAntarANAM vAkyAnAmarthatAtparyamAdarAt || 46|| vAkyAni vachmi te brahmansAvadhAnamatiH shR^iNu | tAni dhAraya chitte hi sa brUyAditi saMsphuTam || 47|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM sa.nnyAsapaddhatau shiShyakaraNavidhirnAmAShTAdasho.adhyAyaH || 6\.18|| 6.19 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.19\. ekonaviMsho.adhyAyaH | yogapaTTavidhivarNanam |} subrahmaNya uvAcha | \ldq{}atha mahAvAkyAni\rdq{} (1) praj~nAnaM brahma (2) ahaM brahmAsmi (3) tattvamasi (4) ayAmAtmA brahma (5) IshA vAsyamidaM sarvaM (6) prANo.asmi (7) praj~nAnAtmA (8) yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha (9) anyadeva tadviditAdatho aviditAdadhi (10) eSha na AtmAntaryAmyamR^itaH (11) sa yashchAyaM puruShe yashchAsAvAditye sa ekaH (12) ahamasmi paraM brahma parAparaparAtparam (13) vedashAstragurutvAttu svayamAnandalakShaNam (14) sarvabhUtasthitaM brahma tadevAhaM na saMshayaH (15) tattvasya prANo.ahamasmi pR^ithivyAH prANo.ahamasmi (16) apAM cha prANo.ahamasmi tejasashcha prANo.ahamasmi (17) vAyoshcha prANo.ahamasmi AkAshasya prANo.ahamasmi (18) triguNasya prANo.ahamasmi (19) sarvo.ahaM sarvAtmako.ahaM saMsArI yadbhUtaM yachcha bhavyaM yadvartamAnaM sarvAtmakatvAdadvitIyo.aham (20) sarvaM khalvidaM brahma (21) sarvo.ahaM vimukto.aham (22) yo.asau so.ahaM haMsaH so.ahamasmi || \ldq{}ityevaM sarvatra sadA dhyAyediti\rdq{} || atha mahAvAkyAnAmarthamAha || praj~nAnaM brahmavAkyArthaH pUrvameva prabodhitaH | ahampadasyArthabhUtaH shaktyAtmA parameshvaraH || 1|| akAraH sarvavarNAgryaH prakAshaH paramaH shivaH | hakAro vyomarUpaH syAchChaktyAtmA samprakIrtitaH || 2|| shivashaktyostu saMyogAdAnandaH satatoditaH | brahmeti shivashaktyostu sarvAtmatvamiti sphuTam || 3|| pUrvamevopadiShTaM tatso.ahamasmIti bhAvayet | tattvamityatra taditi tachChabdArthaH prabodhitaH || 4|| anyathA so.ahamityatra viparItArthabhAvanA | ahaMshabdastu puruShastaditi syAnnapuMsakam | evamanyo.anyavairudhyAdanvayo na bhavettayoH || 5|| strIpuMrUpasya jagataH kAraNaM chAnyathA bhavet | sa tattvamasi ityevamupadeshArthabhAvanA || 6|| ayamAtmeti vAkye cha puMrUpaM padayugmakam | Ishena rakShaNIyatvAdIshAvAsyamidaM jagat || 7|| praj~nAnAtmA yadeveha tadamutreti chintayet | yaH sa eveti vidvadbhiH siddhAntibhirihochyate || 8|| uparisthitavAkye cha yo.amutra sa iha sthitaH | iti pUrvavadevArthaH puruSho viduShAM mataH || 9|| anyadeva tadviditAdatho aviditAdapi | asminvAkye phalasyApi vaiparItyavibhAvanA || 6.19.10|| yathA syAttadvadevAtra vakShyAmi shrUyatAM mune | ayathAviditAshabdo pUrvavadviditAditi || 11|| pravR^ittaH syAttadviditAttathaivAviditAtparam | anyadeva hi saMsiddhyai na bhavediti nishchitam || 12|| eSha ta AtmAntaryAmI yo.amR^itashcha shivaH svayam | yashchAyaM puruShe shambhuryashchAditye vyavasthitaH || 13|| sa chA.asau seti pArthakyaM naikaM sarvaM sa IritaH | sopAdhidvayamasyArtha upachArAttathochyate || 14|| taM shambhunAthaM shrutayo vadanti hi hiraNmayam | hiraNyabAhava iti sarvA~NgasyopalakShalam || 15|| anyathA tatpatitvaM tu na bhavediti yatnataH | ya eSho.antariti shambhushChAndogye shrUyate shivaH || 16|| hiraNyashmashruvAMstadvaddhiraNyamayakeshavAn | nakhamArabhya keshAntaM sarvatrApi hiraNmayaH || 17|| ahamasmi paraM brahma parAparaparAtparam | iti vAkyasya tAtparyaM vadAmi shrUyatAmidam || 18|| ahampadasyArthabhUtaH shaktyAtmA shiva IritaH | sa evAsmIti vAkyArtha yojanA bhavati dhruvam || 19|| sarvotkR^iShTashcha sarvAtmA parabrahma sa IritaH | parashchAthAparashcheti parAtparamiti tridhA || 6.19.20|| rudro brahmA cha viShNushcha proktAH shrutyaiva nAnyathA | tebhyashcha paramo devaH parashabdena bodhitaH || 21|| vedashAstragurUNAM cha vAkyAbhyAsavashAchChishoH | pUrNAnandamayaH shambhuH prAdurbhUto bhaveddhR^idi || 22|| sarvabhUtasthitaH shambhuH sa evAhaM na saMshayaH | tattvajAtasya sarvasya prANo.asmyahamahaM shivaH || 23|| ityuktvA punarapyAha shivastattvatrayasya cha | prANo.asmItyatra pR^ithvyAdiguNAntagrahaNAnmune || 24|| AtmatattvAni sarvANi gR^ihItAnIti bhAvaya | punashcha sarvagrahaNaM vidyAtattve shivAtmanoH || 25|| tattvayoshchAsmyahaM prANAH sarvaH sarvAtmako hyaham | jIvasya chAntaryAmitvAjjIvo.ahaM tasya sarvadA || 26|| yadbhUtaM yachcha bhavyaM yadbhaviShyatsarvameva cha | manmayatvAdahaM sarvaH sarvo vai rudra ityapi || 27|| shrutirAha mune sA hi sAkShAchChivamukhodgatA | sarvAtmA paramairebhirguNairnityasamanvayAt || 28|| svasmAtparAtmavirahAdadvitIyo.ahameva hi | sarvaM khalvidaM brahmeti vAkyArthaH pUrvamIritaH || 29|| pUrNo.ahaM bhAvarUpatvAnnityamukto.ahameva hi | pashavo matprasAdena muktA madbhAvamAshritAH || 6.19.30|| yo.asau sarvAtmakaH shambhuH so.ahaM haMsa shivo.asmyaham | iti vai sarvavAkyArtho vAmadeva shivoditaH || 31|| itIshashrutivAkyAbhvAmupadiShTArthamAdarAt | sAkShAchChivaikyadaM puMsAM shishorgururupAdishet || 32|| AdAya sha~NkhaM sAdhAramastramantreNa bhasmanA | shodhya tatpurataH sthApya chaturasre samarchite || 33|| omityabhyarchya gandhAdyairastraM vastropashobhitam | vAsitaM jalamApUrya sampUjyomiti mantrataH || 34|| saptadhaivAbhimantryAtha praNavena punashcha tam | yastvantaraM ki~nchidapi kurute so.atibhItibhAk || 35|| ityAha shrutisattattvaM dR^iDhAtmA gatabhIrbhava | ityAbhAShya svayaM shiShyaM devaM dhyAyan samarchayet || 36|| shiShyAsanaM samprapUjya ShaDutthApanamArgataH | shivAsanaM cha sa~Nkalpya shivamUrtiM prakalpayet || 37|| pa~ncha brahmANi vinyasya shiraH pAdAvasAnakam | muNDavaktrakalAbhedaiH praNavasya kalA api || 38|| aShTatriMshanmantrarUpAH shiShyadehe.atha mastake | samAvAhya shivaM mudrAH sthApanIyAH pradarshayet || 39|| tatashchA~NgAni vinyasya sarvaj~nAnItyanukramAt | kalpayedupachArAMshcha ShoDashAsanapUrvakAm || 6.19.40|| pAyasAnnaM cha naivedyaM samarpyomagnijAyayA | gaNDUShAchamanArghyAdi dhUpadIpAdikaM kramAt || 41|| nAmAShTakena sampUjya brAhmaNairvedapAragaiH | japed brahmavidApnoti bhR^igurvai vAruNistataH || 42|| yo devAnAmupakramya yaH paraH sa maheshvaraH | ityantaM tasya purataH kahlArAdivinirmitAm || 43|| AdAya mAlAmutthAya shrIvirUpAkShanirmite | shAstre pa~nchAsyake rUpe siddhiskandhaM japechChanaiH || 44|| khyAtiH pUrNo.ahamityantaM sAnukUlena chetasA | deshikastasya shiShyasya kaNThadeshe samarpayet || 45|| tilakaM chandanenAtha sarvA~NgAlepanaM punaH | svasampradAyAnuguNaM kArayechcha yathAvidhi || 46|| tatashcha deshikaH prItyA nAma shrIpAdasa.nj~nitam | ChatraM cha pAdukAM dadyAd dUrvAkalpavikalpanam || 47|| vyAkhyAtR^itvaM cha karmAdi gurvAsanaparigraham | anugR^ihya gurustasmai shiShyAya shivarUpiNe || 48|| shivo.ahamasmIti sadA samAdhistho bhaveti tam | samprochyAtha svayaM tasmai namaskAraM samAcharet || 49|| sampradAyAnuguNyena namaskuryustathApare | shiShyastadA samutthAya namaskuryAd guruM tathA | gurorapi guruM tasya shiShyAMshcha svagurorapi || 6\.19\.50|| evaM kR^itanamaskAraM shiShyaM dadyAd guruH svayam | sushIlaM yatavAchaM taM vinayAvanataM sthitam || 51|| adya prabhR^iti lokAnAmanugrahaparo bhava | parIkShya vatsaraM shiShyama~NgIkuru vidhAnataH || 52|| rAgAdidoShAnsantyajya shivadhyAnaparo bhava | satsampradAyasaMsiddhaiH sa~NgaM kuru na chetaraiH || 53|| anabhyarchya shivaM jAtu mA bhu~NkShvAprANa sa~NkShayam | gurubhaktiM samAsthAya sukhI bhava sukhI bhava || 54|| iti kramAd guruvaro dayAlurj~nAnasAgaraH | sAnukUlena chittena samaM shiShyaM samAcharet || 55|| tava snehAnmayAyaM vai vAmadeva munIshvara | yogapaTTaprakAraste prokto guhyataro.api hi || 56|| ityuktvA ShaNmukhastasmai kShaurasnAnavidhikramam | vaktumArabhate prItyA yatInAM kR^ipayA shubham || 57|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM yogapaTTavidhivarNanaM nAmaikonaviMsho.adhyAyaH || 6\.19|| 6\.20 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.20\. viMsho.adhyAyaH | kShaurasnAnavidhivarNanam |} subrahmaNya uvAcha | kShaurasnAnavidhiM vakShye vAmadeva mahAmune | yasya sadyo vidhAnena shuddhiH syAdyatinaH parA || 1|| yogapaTTaprakArasya vidhiM prApya munIshvara | sa shiShyaH syAd vratI pUrNaH kShaurakarmodyato bhavet || 2|| guruM natvA visheSheNa labdhAnuj~nastato guroH | shiraH sa~NkShAlya chAchamya savAsAH kShauramAcharet || 3|| kShAlayedvasanaM pashchAnmR^idambhobhiH kShurAdikam | taddhastau cha mR^idAlipya kShAlayeti mR^idaM dadet || 4|| sthApitaM prokShitaM toyaiH shivaM shivamitIrayan | svanetre pihite chaivAnAmA~NguShThAbhimantrite || 5|| astreNonmIlya sandR^ishya kShurAdikShaurasAdhanam | abhimantrya dvAdashAtha prokShayedastramantrataH || 6|| kShuraM gR^ihItvA tAreNa dakShabhAge nikR^intayet | keshAMshcha kAMshchidagreShu vaptvA sarvaM cha vApayet || 7|| pR^ithivyAM parNamAdAya vikShipenna bhuvaH sthale | shmashrUNi hastapAdasthanakhAni cha nikR^intayet || 8|| bilvAshvatthatulasyAdisthAne sa~NgR^ihya mR^ittikAm | dviShaDvAraM nimajyApsu tIraM gatvopavishya cha || 9|| shuddhe deshe tu saMsthApya mR^idaM tredhA vibhajya cha | evaM punastridhA kR^itvA prokShyAstreNAbhimantrayet || 6\.20\.10|| tatraikAM mR^idamAdAya dApayitvAnyapANinA | karau dvAdashadhAlipya pratyekaM kena kShAlayet || 11|| punarekAM pAdayoshcha mukhe chAnyAM kare kramAt | saMlipyAkShAlya chAmbhobhiH punashcha jalamAvishet || 12|| anyAM mR^idaM bhAgayitvA shirasi dvAdasha kramAt | Alipya mR^idamAsyAntaM nimajya cha punaH punaH || 13|| tIraM gatvA tu gaNDUShAn ShoDashAchamanaM dvidhA | prANAnAyamya cha punaH praNavaM dvyaShTasa~NkhyayA || 14|| mR^idamanyAM punastredhA vibhajya cha tadekayA | kaTishauchaM pAdashauchaM vidhAyAchamya cha dvidhA || 15|| praNavenAtha ShoDasha prANAnAyamya vAgyataH | punaranyAM svorudeshe tridhA vinyasya chomiti || 16|| prokShyAbhimantrayetsapta svapANyostalamekadhA | tridhAlipyAtha sampashyetsUryamUrtiM cha pAvanIm || 17|| svakakShayoH samAlipya vyatyastAbhyAmathAnyayA | pANibhyAM cha mR^idA shiShyaH sumatirdR^iDhamAnasaH || 18|| gR^ihItvAnyAM mR^idaM shuddhAM tathAsau gurubhaktimAn | shira Arabhya pAdAntaM vilipyAdityadR^iShTayA || 19|| samutthAya tato.asau vai daNDamAdAya bhUtale | svaguruM mantradaM bhaktyA saMsmarejj~nAnaniShThayA || 6\.20\.20|| tataH sAmbaM maheshAnaM sha~NkaraM chandrashekharam | saMsmaredbhaktitaH shiShya sarvaishvaryapatiM shivam || 21|| trivAraM praNametprItyA sAShTA~NgaM cha guruM shivam | pa~nchA~NgenaikavAraM cha samutthAya cha vandayet || 22|| tIrthaM pravishya tanmadhye nimajyonmajya tAM mR^idam | skandhe saMsthApya pUrvoktaprakAreNa vilepayet || 23|| tatrAvashiShTaM sa~NgR^ihya jalamadhye pravishya cha | viloDya samyak tAM tatra sarvA~NgeShu vilipya cha || 24|| trivAramomiti prochya shivapAdAmbujaM smaran | saMsArAmbudhisantAraM sadA yadvidhito hi saH || 25|| abhiShichyomiti jalaM virajAbhasmalolitam | a~NgopamArjjanaM kR^itvA susnAyAdbhasmanA tataH || 26|| tripuNDraM cha vidhAyAtha yathoktavidhinA shubham | yathoktA~NgeShu sarveShu sAvadhAnatayA mune || 27|| tataH shuddhamanA bhUtvA kuryAnmadhyadinakriyAH | maheshvaraM namaskR^itya gurUMstIrthAdikAni cha || 28|| sampUjayenmaheshAnaM bhaktyA paramayA mune | sAmbikaM j~nAnadAtAraM pAtAraM tribhavasya vai || 29|| tato.asau dR^iDhachetasko yatiH svavR^iShasaMsthitaH | bhikShArthaM pravrajechChuddho vipravargeShu sAdhuShu || 6\.20\.30|| tatastatra cha shuddhAtmA pa~nchadhA parikalpitam | bhaikShyaM yathochitaM kuryAd dUShitAnnaM vivarjayet || 31|| shauchaM snAnaM tathA bhikShAM nityamekAntasevanam | bhikShaushchatvAri karmANi pa~nchamaM naiva vidyate || 32|| alAbuM veNupAtraM cha dAravaM mR^iNmayaM tathA | bhikShoshchatvAri pAtrANi pa~nchamaM naiva vidyate || 33|| tAmbUlaM taijasaM pAtraM retassekaM sitAmbaram | divAsvApo hinaktAnnaM yatInAM ShaDvivarjitAH || 34|| sAkSharA viparItAshcha rAkShasAsta iti smR^itAH | tasmAdvai viparItaM cha karma naivAchared yatiH || 35|| yatiH prayatnataH kuryAtkShaurasnAnaM cha shuddhaye | saMsmaranmanasA shuddhaM paraM brahma sadAshivam || 36|| ityaiva munishArdUla tava snehAnmayAkhilaH | kShaurasnAnavidhiH proktaH kimbhUyaH shrotumichChasi || 37|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM kShaurasnAnavidhivarNanaM nAma viMsho.adhyAyaH || 6\.20|| 6\.21 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.21\. ekaviMsho.adhyAyaH | yatInAM maraNAnantaradashAhaparyantakR^ityavarNanam |} vAmadeva uvAcha | ye muktA yatayasteShAM dAhakarma na vidyate | mR^ite sharIre khananaM taddehasya shrutaM mayA || 1|| tatkarmAchakShva suprItyA kArtikeya guro mama | tvatto.anyo na hi saMvaktA triShu lokeShu vidyate || 2|| pUrNAhambhAvamAshritya ye muktA dehapa~njarAt | ye tUpAsanamArgeNa dehamuktAH paraM gatAH || 3|| teShAM gativisheShaM cha bhagavan sha~NkarAtmaja | vaktumarhasi suprItyA mAM vichArya svashiShyataH || 4|| sUta uvAcha | munivij~naptimAkarNya shaktiputraH surArihA | prAhAtyantarahasyaM tad bhR^iguNA shrutamIshvarAt || 5|| subrahmaNya uvAcha | idameva mune guhyaM bhR^igave shivayogine | uktaM bhagavatA sAkShAtsarvaj~nena pinAkinA || 6|| vakShye tadadya te brahmanna deyaM yasya kasyachit | deyaM shiShyAya shAntAya shivabhaktiyutAya vai || 7|| samAdhistho yatiH kashchichChivabhAvena dehamuk | asti chetsa mahAdhIraH paripUrNaH shivo bhavet || 8|| adhairyachitto yaH kashchitsamAdhiM na cha vindati | tadupAyaM pravakShyAmi sAvadhAnatayA shR^iNu || 9|| tripadArthaparij~nAnaM vedAntAgamavAkyajam | shrutvA gurormukhAdyogamabhyasetsa yamAdikam || 6\.21\.10|| tatkurvansa yatiH samyak shivadhyAnaparo bhavet | niyamena mune nityaM praNavAsaktamAnasaH || 11|| dehadaurbalyavashato yadyadhairyadharo yatiH | akAmashcha shivaM smR^itvA sa jIrNAM svAM tanuM tyajet || 12|| sadAshivAnugrahato nandinA preritA mune | AtivAhikarUpiNyo devatAH pa~ncha vishrutAH || 13|| agnyahantAkR^itiH kAchijjyottiHpu~njavapuShmatI | ahno.abhimAninI kAchichChuklapakShAbhimAninI || 14|| uttarAyaNarUpA cha pa~nchAnugrahatatparA | dhUmrA tamasvinI rAtriH kR^iShNapakShAbhimAninI || 15|| dakShiNAyanarUpeti vishrutAH pa~ncha devatAH | tAsAM vR^ittiM shR^iNuShvAdya vAmadeva mahAmune || 16|| tAH pa~ncha devatA jIvAn karmAnuShThAnatatparAn | gR^ihItvA tridivaM yAnti tatpuNyavashato mune || 17|| bhuktvA bhogAnyathoktAMshcha te tatpuNyakShaye punaH | mAnuShaM lokamAsAdya bhajate janma pUrvavat || 18|| tAH punaH pa~nchadhA mArgaM vibhajyArabhya bhUtalam | agnyAdikramatAM gR^ihya sadAshivapadaM yatiH || 19|| ninIya vandyacharaNau devadevasya pR^iShThataH | tiShThantyanugrahAkArAH karmaNyeva prayojitAH || 6\.21\.20|| samAgatamabhiprekShya devadevaH sadAshivaH | viraktashchenmahAmantratAtparyamupadishya cha || 21|| svasAmyaM cha vapurdatte gANapatyebhiShichya cha | anugR^ihNAti sarveshaH sha~NkaraH sarvanAyakaH || 22|| mR^igaTa~NkatrishUlAgryavaradAnavibhUShitam | trinetraM chandrashakalaM ga~NgollAsijaTAdharam || 23|| adhiShThitavimAnAgryaM sarvagaM sarvakAmadam | iti shAkhAviraktasya rudrakanyAsamAvR^itam || 24|| nR^ityagItamR^ida~NgAdivAdyaghoShamanoharam | divyAmbarasragAlepabhUShaNairapi bhUShitam || 25|| divyAmR^itaghaTaiH pUrNaM divyAmbhaHparipUritam | sUryakoTipratIkAshaM chandrakoTisushItalam || 26|| manovegaM sarvagaM cha vimAnamanugR^ihya cha | bhuktabhogasya tasyApi bhogakautUhalakShaye || 27|| nipAtya shaktiM tIvratarAM prakR^ityA hyatidurgamAm | kAntAraM dagdhukAmAM tAM pralayAnalasuprabhAm || 28|| anugR^ihya mahAmantratAtparyaM parameshvaraH | pUrNo.ahaM bhAvanArUpaH shambhurasmIti nishchalam || 29|| anugR^ihya samAdhiM cha svadAsyaspandarUpiNIH | ravyAdikarmmasAmarthyarUpAH siddhIranargalAH || 6\.21\.30|| AyuHkShaye padmayoneH punarAvR^ittivarjitAm | muktiM cha paramAM tasmai prayachChati jagadguruH || 31|| etadeva padaM tasmAtsarvaishvaryaM samaShTimat | muktighaNTApathaM cheti vedAntAnAM vinishchayaH || 32|| mumUrShostasya mandasya yateH satsampradAyinaH | yatayaH sAnukUlatvAttiShTheyuH paritastadA || 33|| tataH sarve cha te tatra praNavAdInyanukramAt | upadishya cha vAkyAni tAtparyaM cha samAhitAH || 34|| varNayeyuH sphuTaM prItyA shivaM saMsmArayansadA | nirguNaM paramajyotiH praNamya vilayAvadhi || 35|| eteShAM samamevAtra saMskArakrama uchyate | asaMskR^itasharIrANAM daurgatyaM naiva jAyate || 36|| sa.nnyasya sarvakarmANi shivAshrayaparA yataH | dehaM dUShayatasteShAM rAj~no rAShTraM cha nashyati || 37|| tadgrAmavAsinaste.api bhaveyurbhR^ishaduHkhinaH | taddoShaparihArAya vidhAnaM chaivamuchyate || 38|| sa tu nama iriNyAya chetyArabhya vinamradhIH | nama AmIvatkebhyAntaM tatkAle prajapenmanum || 39|| omityante japan devayajanaM pUrayettataH | tataH shAntirbhavettasya doShasya hi munIshvara || 6\.21\.40|| putrAdayo yathAnyAyaM kuryuH saMskAramuttamam | vachmi tatkR^ipayA vipra sAvadhAnatayA shR^iNu || 41|| abhyarchya snApya shuddhodairabhyarchya kusumAdibhiH | shrIrudrachamakAbhyAM cha rudrasUktena cha kramAt || 42|| sha~NkhaM cha purataH sthApya tajjalenAbhiShichya cha | puShpaM nidhAya shirasi praNavena pramArjayet || 43|| kaupInAdIni santyajya punaranyAni dhArayet | bhasmanoddhUlayettasya sarvA~NgaM vidhinA tataH || 44|| tripuNDraM cha vidhAnena tilakaM chandanena cha | virachya puShpairmAlAbhirala~NkuryAtkalevaram || 45|| uraHkaNThashirobAhuprakoShThashrutiShu kramAt | rudrAkShamAlAbharaNairala~NkuryAchcha mantrataH || 46|| sudhUpitaM samutthApya shikyopari nidhAya cha | pa~nchabrahmamaye ramye rathe saMsthApayettanum || 47|| omadyaiH pa~nchabhirbrahmamantraiH sadyAdibhiH krmAt | sugandhakusumairmAlyairala~NkuryAdrathaM cha tam || 48|| nR^ityavAdyairbrAhmaNAnAM vedaghoShaishcha sarvataH | grAmaM pradakShiNIkR^itya gachChetpretaM tamudvahan || 49|| tataste yatinaH sarve tathA prAchyAmathApi vA | udIchyAM puNyadeshe tu puNyavR^ikShasamIpataH || 6\.21\.50|| khanitvA devayajanaM daNDamAtrapramANataH | praNavavyAhR^itibhyAM cha prokShya chAstIrya cha kramAt || 51|| shamIpatraishcha kusumairuttarAgraM tadUrdhvataH | AstIrya darbhAMstatpIThaM chailAjinakushottaram || 52|| praNavena brahmabhishcha pa~nchagavyena tAM tanum | prokShyAbhiShichya raudreNa sUktena praNavena cha || 53|| sha~NkhatoyenAbhiShichya mUrdhni puShpaM viniHkShipet | tadgatasyAnukUlo.asau shivasmaraNatatparaH || 54|| omityatha samuddhR^itya svastivAchanapUrvakam | garte yogAsane sthApya prA~NmukhaM syAdyathA tathA || 55|| gandhapuShpairala~NkR^itvA dhUpaguggulunA tataH | viShNo havyamiti prochya rakShasveti vadan dadet || 56|| daNDaM dakShiNahaste tu vAme dadyAtkamaNDalum | prajApate na tvadetAnyanyomantreNa sodakam || 57|| brahmajaj~nAnaM prathamamiti mantreNa mastake | spR^isha~njaptvA rudrasUktaM bhruvormadhye spR^isha~njapet || 58|| mAnomahAntamityAdi chaturbhirmastakaM tataH | nAlikereNa nirbhidyAdavaTaM pUrayettataH || 59|| pa~nchabhirbrahmabhiH spR^iShTvA japet sthalamananyadhIH | yo devAnAmupakramya yaH paraH sa maheshvaraH || 6\.21\.60|| iti japtvA mahAdevaM sAmbaM saMsArabheShajam | sarvaj~namaparAdhInaM sarvAnugrahakArakam || 61|| ekAratnisamutsedhamaratnidvayavistR^itam | mR^idA pIThaM prakalpyAtha gomayenopalepayet || 62|| chaturasraM cha tanmadhye gandhAkShatasamanviteH | sugandhakusumairbilvaistulasyA cha samarchayet || 63|| praNavena tato dadyAd dhUpadIpau payo haviH | dattvA pradakShiNIkR^itya namaskuryAchcha pa~nchadhA || 64|| praNavaM dvAdashAvR^ittvA sa~njapya praNamettataH | digvidikkramato dadyAd brahmArghyaM praNavena cha || 65|| evaM dashAhaparyantaM vidhiste samudAhR^itaH | yatInAM munivaryAthaikAdashAhavidhiM shR^iNu || 66|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM yatInAM maraNAnantaradashAhaparyantakR^ityavarNanaM nAmaikaviMsho.adhyAyaH || 6\.21|| 6\.22 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || || OM namaH shivAya || ShaShThI kailAsasaMhitA \section{6\.22\. dvAviMsho.adhyAyaH | yatInAmekAdashAhakR^ityavarNanam |} subrahmaNya uvAcha | ekAdashe.ahni samprApte yo vidhiH samudAhR^itaH | taM vakShye munishArdUla yatInAM snehatastava || 1|| sammArjya vedImAlipya kR^itvA puNyAhavAchanam | prokShya pashchimamArabhya pUrvAntaM pa~ncha cha kramAt || 2|| maNDalAnyuttarAshAsyaH kuryAtsvayamavasthitaH | prAdeshamAtraM sa~Nkalpya chaturasraM cha madhyataH || 3|| bindutrikoNaShaTkoNavR^ittAkArANi cha kramAt | sha~NkhaM cha purataH sthApya pUjoktakramamArgataH || 4|| prANAnAyamya sa~Nkalpya pUjayitvA sureshvarIH | devatAH pa~ncha pUrvoktA ativAhikarUpiNIH || 5|| santyajyottarato darbhAnayashcha saMspR^ishet tataH | pashchimAdi samArabhya ShaDutthAsanamArgataH || 6|| maNDalAni cha teShvantaH puShpANyAdhAya pIThavat | OM hrImityuktvAgnirUpAM tAmativAhikadevatAm || 7|| AvAhayAmi nama ityantaM sarvatra bhAvayet | darshayetsthApanAdyAstu mudrAH pratyekamAdarAt || 8|| hrAMhrImityAdinA kuryAdAsAma~NgAni cha kramAt | pAshA~NkushAbhayAbhIShTapANichandropalaprabhAH || 9|| raktA~NgulIyakachChAyara~njitAkhiladi~NmukhAH | raktAmbaradharAH hastapadapa~NkajashobhitAH || 6\.22\.10|| trinetrollAsivadanapUrNachandramanoharAH | mANikyamukuTodbhAsichandralekhAvataMsitAH || 11|| kuNDalAmR^iShTagaNDAshcha pInonnatapayodharAH | hArakeyUrakaTakakA~nchIdAmamanoharAH || 12|| tanumadhyAH pR^ithushroNyo raktadivyAmbarAvR^itAH | mANikyamayama~njIrasi~njatpadasaroruhAH | pAdA~NgulIyakashroNIrma~njulAtimanoharAH || 13|| anugraheNa mUrtena shivavat kiM nu sAdhyate | tasmAchChaktyAtmamUrtena sarvaM sAdhyaM maheshavat || 14|| sarvAnugrahakartraiva svIkR^itAH pa~nchamUrtayaH | sarvakAryakarA divyAH parAnugrahatatparAH || 15|| evaM dhyAtvA tu tAH sarvA anugrahaparAH shivAH | pAdayoH pAdyametAsAM dadyAchCha~NkhodabindubhiH || 16|| hasteShvAchamanIyaM cha mauliShvarghyaM pradApayet | sha~NkhodabindubhistAsAM snAnakarma cha bhAvayet || 17|| raktAmbarANi divyAni sottarIyANi dApayet | mukuTAdInyanarghyANi dadyAdAbharaNAni cha || 18|| suvAsitaM cha shrIkhaNDamakShatAMshchAtishobhanAn | surabhINi manoj~nAni kusumAni cha dApayet || 19|| dhUpaM cha paramAmodaM sAjyavartiM cha dIpakam | sarvaM samarpayAmIti praNavaM hrImupakramAt || 6\.22\.20|| namo.antaM cha tato dadyAtpAyasaM madhunAplutam | sAjyasharkarayApUpakadalIguDapUritam || 21|| pratyekaM kadalIpatre bharitaM cha suvAsitam | bhUrbhuvaH svariti prochya prokShNAdIni kArayet || 22|| OM hrImiti samuchchArya naivedyaM vahnijAyayA | pAnIyaM nama ityuktvA paraM premNA samarpayet || 23|| tata udvAsayet prItyA pUrvato munisattama | sthalaM vishodhya gaNDUShAchamanArghyANi dApayet || 24|| tAmbUlaM dhUpadIpau cha pradakShiNanamaskR^itI | vidhAya prArthayedetAH shirasya~njalimAdadhat || 25|| shrImAtaraH suprasannA yatiM shivapadaiShiNam | rakShaNIyaM prabruvantu parameshapadAbjayoH || 26|| iti samprArthya tAH sarvA visR^ijya cha yathAgatam | tAsAM prasAdamuddhR^itya kanyakAbhyaH pradApayet || 27|| gobhyo vA jalamadhye vA nikShipennAnyathA kvachit | atraiva pArvaNaM kuryAnnaikoddiShTaM yateH kvachit || 28|| atrAyaM pArvaNashrAddhe niyamaH prochyate mayA | taM shR^iNuShva munishreShTha yena shreyo bhavettataH || 29|| kartA snAtvA dhR^itaprANa upavItI samAhitaH | sapavitrakarastvasyAM puNyatithyAmiti bruvan || 6\.22\.30|| kariShye pArvaNaM shrAddhamiti sa~Nkalpya chottare | dadyAddarbhAnuttamAMshcha hyAsanArthaM jalaM spR^ishet || 31|| tatropaveshayedbhaktyA sAbhya~NgaM kR^itamajjanAn | AhUya chaturo viprAn shivabhaktAndR^iDhavratAn || 32|| vishvedevArthaM bhavatA prasAdaH kriyatAmiti | Atmane bhavatA pashchAdantarAtmana ityapi || 33|| paramAtmana ityevaM prochya prArthya cha tAnyatiH | shraddhayA varaNaM teShAM kuryAdyAthArthyamAdarAt || 34|| pAdau prakShAlya teShAM tu prA~NmukhAnupaveshya cha | gandhAdibhirala~NkR^itya bhojayechcha shivAgrataH || 35|| gomayenopalipyAtra darbhAnprAgagrakalpitAn | AstIrya saMyataprANaH piNDAnAM cha pradAnakam || 36|| kariShya iti sa~Nkalpya maNDalatrayamarchya cha | AtmAnamantarAtmAnaM paramAtmanamapyataH || 37|| chaturthyantaM vadan pashchAdimaM piNDamitIrayan | dadAmIti cha samprochya dadyAtpiNDAn svabhaktitaH || 38|| kushodakaM tato dadyAdyathAvidhi vidhAnataH | tata utthAya vai kuryAt pradakShiNanamaskR^itI || 39|| tato dattvA brAhmaNebhyo dakShiNAM cha yathAvidhi | nArAyaNabaliM kuryAt tasminneva sthale dine || 6\.22\.40|| rakShArthameva sarvatra viShNoH pUjAvidhiH smR^itaH | kuryAdviShNormahApUjAM pAyasAnnaM nivedayet || 41|| dvAdashAtha samAhUya brAhmaNAnvedapAragAn | keshavAdibhirabhyarchya gandhapuShpAkShatAdibhiH || 42|| upAnachChatravastrAdi dattvA tebhyo yathAvidhi | santoShayenmahAbhaktyA vividhairvachanaiH shubhaiH || 43|| AstIrya darbhAnpUrvAgrAnbhUH svAhA cha bhuvaH bhuvaH | praNavAdi prochya bhUmau pAyasAnnaM baliM haret || 44|| ekAdashAhasuvidhirmayA prokto munIshvara | dvAdashAhavidhiM vakShye shR^iNuShvAdarato dvija || 45|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM yatInAmekAdashAhakR^ityavarNanaM nAma dvAviMsho.adhyAyaH || 6\.22|| 6\.23 || shrIgaNeshAya namaH || || shrIgaurIsha~NkarAbhyAM namaH || || shrIshivamahApurANam || \section{6\.23\. trayoviMsho.adhyAyaH | dvAdashAhakR^ityavarNanapUrvakavyAsAdishiShyavargakathanam |} subrahmaNya uvAcha | dvAdashAhe samutthAya prAtaH snAtvA kR^itAhnikaH | shivabhaktAnyatInvApi brAhmaNAnvA shivapriyAn || 1|| nimantrya tAnsamAhUya madhyAhne chAplutA~nChuchIn | vidhivadbhojayedbhaktyA svAdvannairvividhaiH shubhaiH || 2|| sannidhau parameshasya pa~nchAvaraNamArgataH | pUjayettatra saMsthApya prANAnAyamya vAgyataH || 3|| mahAsa~NkalpamArgeNa sa~NkalpyAsmadguroriha | pUjAM kariShya ityuktvA tato darbhAnupaspR^ishet || 4|| pAdau prakShAlya chAchamya svayaM kartA cha vAgyataH | sthApayedAsane tAnvai prA~NmukhAnbhasmabhUShitAn || 5|| sadAshivAdikramato dhyAyedaShTau cha tatra tAn | parayA sambhAvanayetarAnapi mune dvijAn || 6|| parameShThiguruM dhyAyetsAmbabuddhyA svanAmataH | guruM cha paramaM tasmAtparAparaguruM tataH || 7|| idamAsanamityuktvA chAsanAni prakalpayet | praNavAdidvitIyAnte svasya nAma samuchcharan || 8|| AvAhayAmi nama ityAvAhyArghodakena tu | pAdyamAchamanaM chArghyaM vastragandhAkShatAnapi || 9|| dattvA puShpairala~NkR^itya praNavAdyaShTanAmabhiH | sachaturthInamo.antaishcha sugandhakusumaistataH || 6\.23\.10|| dhUpadIpau hi dattvA cha sakalArAdhanaM kR^itam | sampUrNamastviti prochya namaskuryAtsamutthitaH || 11|| pAtrANi kadalIpatrANyAstIryAdbhivishodhya cha | shuddhAnnapAyasApUpasUpavya~njanapUrvakam || 12|| dattvA padArthAn kadalInAlikeraguDAnvitAn | pAtrAsanAni cha pR^ithagdadyAtsamprochya cha kramAt || 13|| pariShichya cha samprokShya viShNorhavyamiti bruvan | rakShasveti karasparshaM kArayitvA samutthitaH || 14|| AposhanaM samarpyAtha prArthayettAnidaM prati | sadAshivAdayaH prItA varadAshcha bhavantu me || 15|| ye devA iti cha tato japtvedaM sAkShataM tyajet | namaskR^itya samutthAya sarvatrAmR^itamastviti || 16|| uktvA prasAdya cha japan gaNAnAM tvetyupakramAt | vedAdIn rudrachamakau rudrasUktaM cha pa~ncha cha || 17|| viprANAM bhojanAnte tu yAvanmantrAMshcha sAkShatAn | dattvottarAposhanaM cha hastA~Nghrimukhashodhanam || 18|| kR^itvAchAntAn svAsaneShu sthApayitvA yathAsukham | shuddhodakaM pradAyAtha karpUrAdi yathoditam || 19|| mukhavAsaM dakShiNAM cha pAdukAsanapatrakam | vyajanaM phalakaM daNDaM vaiNavaM cha pradAya tAn || 6\.23\.20|| pradakShiNanamaskAraiH santoShyAshiShamA vaheta | punaH praNamya samprArthya gurubhaktimacha~nchalAm || 21|| sadAshivAdayaH prItA gachChantu cha yathAsukham | ityudvAsya dvAradeshAvadhi samyaganuvrajan || 22|| niruddhastaiH parAvR^itya dvAHsthairvipraishcha bandhubhiH | dInAnAthaishcha sahito bhuktvA tiShThedyathAsukham || 23|| vikR^itaM na bhavetkvApi satyaM satyaM punaH punaH | pratyabdamevaM kurvANo gurvArAdhanamuttamam | iha bhuktvA mahAbhogAn shivalokamavApnuyAt || 24|| sUta uvAcha | evaM kR^itAnugrahamAtmashiShyaM, shrIvAmadevaM munivaryamuktvA | prasannadhIrj~nAnivaro mahAtmA, kR^itvA parAnugrahamAshu devaH || 25|| yannaimiShAraNyamunIshvarANAM, proktaM purA vyAsamunIshvareNa | tasmAdasAvAdigururbhavAMstu, dvitIya Aryo bhuvane prasiddhaH || 26|| shrutvA munIndro bhavato mukhAjjAt, sanatkumAraH shivabhaktipUrNaH | vyAsAya vaktA sa cha shaivavaryaH shukAya vaktA bhavitA cha pUrNaH || 27|| pratyekaM munishArdUla shiShyavargachatuShTayam | vedAdhyayanasaMvR^ittaM dharmasthApanapUrvakam || 28|| vaishampAyana eva syAtpailo jaiminireva cha | sumantushcheti chatvAro vyAsashiShyA mahaujasaH || 29|| agastyashcha pulastyashcha pulahaH kratureva cha | tava shiShyA mahAtmAno vAmadeva mahAmune || 6\.23\.30|| sanakashcha sanandashcha sanAtanamunistataH | sanatsujAta ityete yogivaryAH shivapriyAH || 31|| sanatkumArashiShyAste sarvavedArthavittamAH | gurushcha paramashchaiva parAtparagurustataH | parameShThigurushchaite pUjyAH syuH shukayoginaH || 32|| idaM praNavavij~nAnaM sthitaM vargachatuShTaye | sarvotkR^iShTanidAnaM cha kAshyAM sanmuktikAraNam || 33|| etanmaNDalamadbhutaM parashivAdhiShThAna rUpaM sadA, vedAntArthavichArapUrNamatibhiH pUjyaM yatIndraiH param | vedAdipravibhAgakalpitamahAkAshAdinApyAvR^itaM, tvatsantoShakaraM tathAstu jagatAM shreyaskaraM shrIpradam || 34|| idaM rahasyaM paramaM shivoditaM, vedAntasiddhAntavinishchitaM param | mattaH shrutaM yadbhavatA tato mune, bhavanmataM prAj~natamA vadanti || 35|| tasmAdanenaiva pathA gataH shivaM, shivo.ahamasmIti shivo bhavedyatiH | pitAmahAdipravibhAgamuktaye, nadyo yathA sindhumimAH prayAnti || 36|| sUta uvAcha | evaM munIshvarAyaitadupadishya sureshvaraH | saMsmR^itya charaNAmbhoje pitroH sarvasurArchite || 37|| kailAsashikharaM parApa kumAraH shikharAvR^itam | rAjitaM paramAshcharyaM divyaj~nAnaprado guruH || 38|| vAmadevo.api sachChiShyaiH saMvR^itaH shikhivAhanam | sampraNamya jagAmAshu kailAsaM paramAdbhutam || 39|| gatvA kailAsashikharaM prApyeshanikaTaM muniH | dadarsha mokShadaM mAyAnAshaM charaNamIshayoH || 6\.23\.40|| bhaktyA chArpitasarvA~Ngo vismR^itya svakalevaram | papAta sannidhau bhUyo bhUyo natvA samutthitaH || 41|| tato bahuvidhaiH stotrairvedAgamarasotkaTaiH | tuShTAva parameshAnaM sAmbikaM sasutaM muniH || 42|| nidhAya charaNAmbhojaM devadevyoH svamUrddhani | pUrNAnugrahamAsAdya tatraiva nyavasatsukham || 43|| bhavanto.api viditvaivaM prapaNavArthaM maheshvaram | vedaguhyaM cha sarvasvaM tArakaM brahma muktidam || 44|| atraiva sukhamAsInAH shrIvishveshvarapAdayoH | sAyujyarUpAmatulAM bhajadhvaM muktimuttamAm || 45|| ahaM gurupadAmbhojasevAyai bAdarAshramam | gamiShye bhavatAM bhUyaH satsambhAShaNamastu me || 46|| iti shrIshivamahApurANe ShaShThyAM kailAsasaMhitAyAM dvAdashAhakR^ityavarNanapUrvakavyAsAdishiShyavargakathanaM nAma trayoviMsho.adhyAyaH || 6\.23|| iti kailAsasaMhitA ShaShThI samAptimagamat | ##Proofreading by Revathy Rajaraman/KC Swaminathan## ## \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}