% Text title : Rama Navaratna Sara Sangraha % File name : rAmanavaratnasArasangraha.itx % Category : raama, nava, sangraha % Location : doc\_raama % Proofread by : Mrityunjay Pandey % Latest update : October 8, 2025 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shrirama Navaratnasara Sangrahah ..}## \itxtitle{.. shrIrAmanavaratnasArasa~NgrahaH ..}##\endtitles ## \section{adhyAya 1} ma~NgalAcharaNam | matsyaH kUrmo varAho narahariratulo vAmano yAmadagniH sabhrAtA kaMsashatruH karuNamayavapuH mlechChavidhvaMsanaikaH | ete chAnye.api sarve taraNikalabhuvo yasya jAtAH kalAMshaiH taM vyAptaM brahmatejo vimalasukhamayaM rAmachandraM namAmi || 1|| sarve lokAH sashobhAstadupari sukhamAmUlarUpA tvayodhyA tasyAM rAmaH sasIto viharati satataM bhR^ityasaMveShTitashcha | advaitAkhaNDarUpo vimalaguNamayo brahmaharShaprayukto yaM dhyAyantyeva nityaM vidhiharigirishAshchApi sarve tathAnye || 2|| nityaM naumi guruM gaNeshvaramajaM devIM tathA bhAratIM sheShaM chaiva tathA shivaM kapivaraM vyAsaM cha kumbhodbhavam | vAlmIkiM cha surarShimeva sa shukaM tIrthaM sarayvAdikaM sAketAdi purANirAmacharaNaH svAntaH purAnandadam || 3|| shrIrAmAyaNavedashAstragaditaM tattvaM paraM nATake yattantrasmR^itisaMhitAsu munibhiH sAraM purANeShvapi | shrIrAmasya rasaM viri~nchihanumadvyAsAdibhiH shambhunA nAmnA gumphati bhakta rAmacharaNAkhyo mAlikAM tanmayIm || 4|| bhavAvdhi santArakaM rAmanAmaM shrIrAmarUpaM parataH para~ncha | shrIrAmadhAmaM prakR^iteH paraM cha sarvAn parAn viddhitadastra sa~NghAn || 5|| anekashAstraM bahuveditavyaM svalpashcha kAlo bahuvighnayuktaH | yatsArabhUtaM tadupAsanIyaM haMso yathA kShIramivAmbumishram || 6|| tatra pramANaM mahAsArasvate (evaM chandrakIrti TIkA)\- sAmAnyashAstrato nUnaM visheSho balavAnbhavet | pareNa pUrvabAdho vA prAyasho dR^ishyatAmiha | bahuvyApakashcha sAmAnyaM alpavyApakaH visheShaH || 7|| bR^ihat shrIhanumannATake vAkyaM\- idaM sharIraM shatasandhijarjaraM patatyavashyaM pariNAmadurvaham | kimauShadhaM pR^ichChasi mUDh! durmatte! nirAmayaM rAmarasAyanaM piba || 8|| mahAshambhusaMhitAyAM shivavAkyaM rAmabhaktAn prati\- muktistrIkarNapUrau munihR^idayavayaH pakShatItIrabhUmau saMsArApArasindhoH kalikaluShatamastomasomArkabimbau | unmIlatpuNyapu~njadrumalalitadale lochane cha shrutInAM kAmaM rAmeti varNau shami hi kalayatAM santataM sajjanAnAm || 9|| shrIhanumannATake vAkyaM\- kalyANAnAM nidhAnaM kalimalamathanaM pAvanaM pAvanAnAM pAtheyaM yanmumukShoH sapadi parapadaprAptaye prasthitasya | vishrAmasthAnamekaM kavivaravachasAM jIvanaM sajjanAnAM bIjaM dharmadrumasya prabhavatu bhavatAM bhUtaye rAmanAma || 10|| vArAhapurANe sha~Nkara vAkyaM pArvatIM prati\- daivAchChUkarashAvakena nihato mlechCho jarAjarjaro hArAmeNa hato.asmi bhUmi patito jalpaMstanuM tyaktavAn | tIrNo goShpadavadbhavArNavamaho nAmnaH prabhAvAdaho kiM chitraM yadi rAmanAma rasikAste yAnti rAmAspadam || 11|| padmamahApurANe shrIshivavAkyaM pArvatIM prati\- ye ye prayogAstantreShu taistairyatsAdhyate phalam | tatsarvaM sid.hdhyati kShipraM rAmanAmeti kIrtanAt || 12|| bhUtapretapishAchAshcha vetAlAshcheTakAdayaH | kUShmANDAH rAkShasAH ghorAH bhairavAH brahmarAkShasAH | shrIrAmanAmagrahaNAt palAyante disho dasha || 13|| brahmANDapurANa uttarakhaNDe adhyAtmarAmAyaNe vAli vAkyaM shrIrAmaM prati\- yannAma vivasho gR^iNan mriyamANa paraM padam | yAti sAkShAt tvamevAsi mumUrSho me puraHsthitam || 14|| nR^isiMhapurANe shrIprahalAda vAkyaM\- rAmanAma japatAM kuto bhayaM sarvatApashamanaikabheShajam | pashya tAta mama gAtrasannidhau pAvako.api salilAyate.adhunA || 15|| brahmayAmalatantre brahmaNo vAkyaM nAradaM prati\- rAma nAma sadA nando rAma nAma sadA gatiH | rAma nAma sadA tuShTo rAma nAma svarUpakaH || 16|| rAma nAma paro vedo rAma nAma sadA shuchiH | rAma nAma paro yogA rAma nAma paro dhvaniH || 17|| rAma nAma paraM bIjaM rAma nAma paraM jagat | rAma nAma paro mantro rAma nAma parA kriyA || 18|| rAma nAma paro yaj~no rAma nAma paro japaH | rAma nAma paraM sAraM rAmo lakShmI samAvR^itaH || 19|| skandapurANe kAshIkhaNDe\- peyaM peyaM shravaNa puTakai rAma nAmAbhi rAmaM dhyeyaM dhyeyaM manasi satataM tArakaM brahma rUpam | jalpana jalpana prakR^iti vikR^itau prANinAM karNamUle | vIthyAM vIthyAmaTati jaTilaH kopi kAshI nivAsI || 20|| sanatkumAra saMhitAyAM vedavyAsa vAkyaM yudhiShThiraM prati\- shrIrAmeti paraM jApyaM tArakaM brahma sa.nj~nakam | brahmahatyAdi pApaghna miti veda vido viduH || 21|| shrIrAma rAmeti janA ye japati cha sarvadA | teShAM bhuktishcha muktishcha bhaviShyati na saMshayaH || 22|| hiraNyagarbha saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- abhirAmeti yannAma kIrtitaM vivashaishcha yaiH | tepi dhvastAkhilAghaughA yAnti viShNoH parampadam || 23|| shrIrAmeti paraM mantraM tadeva paramaM padam | tadevatArakaM viddhi janma mR^ityu bhayApaha || 24|| shrIrAmeti vadanbrahma bhAvamApnotya saMshayam | tatvavidyArthino nityaM ramante chitsukhAtmani || 25|| iti rAmapadenAsau parabrahmAbhidhIyate || 26|| atharvavede shrIrAmatApanIyopaniShada\- ramante yoginonante satyAnande chidAtmani | itirAma pade nAsau parabrahmAbhidhIyate || 27|| brahmANDapurANa uttarakhaNDe varNita adhyAtmarAmAyaNe vasiShTha vAkyaM shrIdasharathaM prati\- yasmin ramante munayo vidyayA j~nAna viplave | taM guruH prAha rAmeti ramaNAdrAma ityapi || 28|| mahAshambhusaMhitAyAM shrIrAmachandraM prati shrIjAnakI vAkyam\- praNavaM kechidAhurvai bIjaM shreShThaM tathA pare | tattu te nAma varNAbhyAM siddhimApnoti me matam || 29|| rAmeti nAmamAtrasya prabhAvamatidurgamam | mR^igayanti tu tadvedAH kuto mantrasya te prabho || 30|| shrImanmahArAmAyaNe shiva vAkyaM pArvatIM prati\- aMshAMshai rAmanAmnashcha trayaH siddhA bhavanti hi | bIjamo~NkAraso.ahaM cha sUtramuktamiti shrutiH || 31|| parameshvaranAmAni santyanekAni pArvati | parantu rAmanAmedaM sarveShAmuttamottamam || 32|| rAmasyaivaramukrI.DA nAmnonAnyasya jAyate | jIvota eva rAmasya smaraNenagatiM vrajet || 33|| vR^ihatmanusmR^itau uttarArdhe\- saptakoTimahAmantrAshchittavibhramakArakAH | eka eva paro mantraH rAmetyakSharadvayam || 34|| yannAma saMsarga vashAddivarNo naShTa svarau mUnarddhi gatau svArANAm | tadrAma pAdau hR^idi sannidhAya dehi kathaM noddharva gatiM prayAti || 35|| padmamahApurANe shiva vAkyaM pArvatIM prati\- rAma rAmeti rAmeti rame rAme manorame | sahasranAma tattulyaM rAmanAma varAnane || 36|| shrIvAlmIkIya rAmAyaNe rAmAbhirAmIya TIkAyAM brahmasaMhitA (evaM shrIrAmakarNAmR^itaM shloka 94)\- rAmeti varNadvayamAdareNa sadA smaranmuktimupaiti jantuH | kalau yuge kalmaShamAnasAnAmanyatra dharme khalunAdhikAraH || 37|| bR^ihaddharmapurANa vedavyAsa vachanaM\- nAmnosti yAvatI shaktiH pApanirharaNe hareH | tAvatkartuM na shaknoti pAtakaM pAtakI janaH || 38|| atharvaNashruti\- yashchANDAlo.api rAmeti vAchaM vadet tena saha | saMvadet tena saha saMvaset tena saha sambhu~njIyAt || 39|| shrImannarAmacharitamAnase AraNyakANDe nArada vAkyaM shrIrAmaM prati\- rAkA rajanI bhagati tava rAma nAma soi soma | apara nAma uDagana bimala basahu.N bhagata ura byoma || 40|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe shrIrAmanAmasUkShmavarNanaM nAma prathamaM ratnam || 1|| \section{adhyAya 2} nAradapA~ncharAtre sudarshanasaMhitAyAm\- rAghavasya guNo divyo mahAviShNuH svarUpavAn | vAsudevo ghanIbhUtastanutejaH sadAshivaH || 1|| matsyashcha rAmahR^idayaM tapo gurujanArdanaH | kUrmashchAdhArashaktishcha vArAho bhujayorbalam || 2|| narasiMho mahAkopo vAmanaH kaTimekhalA | bhArgavo ja~Nghayo jAto balarAmashcha pR^iShThataH || 3|| bauddhashcha karuNA sAkShAt kalkiH chittasya harShataH | kR^iShNaH shR^i~NgArarUpashcha vR^indAvanavibhUShaNaH | etAMshchAMshaM kalAshchaiva rAmastu bhagavAn svayam || 4|| nAradapA~ncharAtre bharadvAjasaMhitAyAm\- avatArA bahavaH santi kasyAshchAMsha vibhUtayaH | rAma eva paraM brahma sachchidAnandamavyayam || 5|| sarveShAmavatArANAmavatArI raghUttamaH | saritAM sarva madhyetu sarayU pAvanI yathA || 6|| nAradapA~ncharAtre hanumatsaMhitAyAM hanumadvAkyaM maharShi agastyaM prati\- turIyA jAnakI proktA turIyo raghunandanaH | ubhayoraMshajA sarve chAvatArAhyasa~NkhyakAH || 7|| sarveShAmavatArANAmavatArI raghUttamaH | shrutaM dR^iShTaM mayA sarvaM chirAyajIvAnanmune || 8|| nAradapA~ncharAtre sanakasanAtana saMhitAyAM (evaM rAmArchanachandrikAyAm)\- chaitre mAsi navamyAM tu shuklapakShe raghUttamaH | prAdurAsIt purA brahman parabrahmaiva kevalam || 9|| agastyasaMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- yathAhyAdipradIpena sarvadIpaprabodhanam | tathA sarvAvatArANAmavatArI raghUttamaH || 10|| yathA sarvAvatArANAmavatArI raghUttamaH | tathA sarveShu tIrtheShu pAvanI sarayU sarit || 11|| yAvanna jAyate tasyAH snAnapAnaniShevaNam | tAvanna jAnakInAthe prApyate bhaktiruttamA || 12|| ayodhyA cha paraM brahma sarayU saguNaH pumAn | tannivAsI jagannAthaH satyaM satyaM vadAmyaham || 13|| sadAshivasaMhitAyAM saumitri vAkyaM vedAnprati\- sarvasaubhAgyanilayaM sarvAnandaikanAyakam | kaushalyAnandanaM rAmaM kevalaM bhavakhaNDanam || 14|| vishvAvasuchitraketuchitrasenAdyulUkakaiH | tumburairnaradAdyaishcha shukapikasukaNThakaiH || 15|| gIyamAnaM paraM tattvaM shrutijAtivishAradaiH | anantAMshasamudbhUtaM muninAkShararUpiNA || 16|| sa~NgIyamAnaM vinayAd vAlmIkinAntarAtmanA | matsyakUrmavarAhaishcha nR^isiMhaharivAmanaiH || 17|| bhArgavahalikaMsAribuddhakalkibhirudyataiH | upAsyamAnaM deveshaM devAnAM pravaraM vibhum || 18|| tatra vAgIshvarI devI mAdhavI priyavallabhA | asitA cha sitA chaiva prakR^itirguNasambhavA || 19|| umAdevI mahAmAyA shrutijAtivishAradA | padmahastA vishAlAkShI kamalA harivallabhA || 20|| surabhI premadA nityA vR^indAdevI manoramA | chidAtmakaM sadAbhAsaM nayanAnandadAyakam || 21|| svakAntaM hR^idayArAmaM rAmaM rAjIvalochanam | nirvikAraM pR^ithushroNyo rAghavaM paryupAsate || 22|| urvashI menakA rambhA rAdhA chandrAvalI tathA | hemA kShemAvarArohA padmagandhAH sulochanAH || 23|| haMsinI mAlinI padmA hariNI mR^igalochanAH | rAmasya parinR^ityanti gItavAditramohitAH || 24|| karpUrA~NgI vishAlAkShI shaktipriyArasotsavA | chArunetrA chArugAtrA chArva~NgI chArulochanA || 25|| gopakanyAsahasraistu gopavAlaishcha tAdR^ishaiH | gokulairAvR^itaM samyak padmasha~NkhAdibhiH sadA || 26|| a~NgAdiparisa~NkIrNaM AtmAdishaktira~njitam | veShTitaM vAsudevAdyaiH sevitaM hanumadAdibhiH || 27|| mahAsundarItantre shrIjAnakI vAkyaM janakaM prati\- matto nArAyaNo viShNurAtmAnaM katidhA sR^ijat | teShu tAta vishiShTA ye avatArAH harerdasha || 28|| dvayaM vanacharaM j~neyaM dvayaM jalacharaM tathA | kShoNipAshcha trayo j~neyA vipravaMshodbhavAstrayaH || 29|| mlechChAdInAM nihantAro hareraMshAH kramAddasha | sAttvikIM rAjasImugrAntAmasIM yonimAshritAH || 30|| ete tu prabhavaH shauryavIryashaktisamanvitAH | sR^iShTisthitilayAnAM cha kartAraH prathitAH kila || 31|| etebhyaH parato nityaH rAmaH sadasadAtmakaH | rahasyametadguhyaM te kathitaM priyakAmyayA || 32|| shrIjanaka uvAcha \- matsyAdyAH IshvarAH proktAstebhyo rAmaH paraH pumAn | kathametadvijAnAmi tava putri prasAdataH || 33|| jAnakI uvAcha\- viShNoradbhuta vIryasya matsya kUrma kulAdiShu | aMshAvatArAste sarve vinA rAmaM raghUddaham || 34|| machChaktyApratiruddhAnAM matsyAdInAMhi pArthiva | janma kAryantaraprApti svarUpaM teShu jAyate || 35|| sArabho yoginI nakraH naryo vyAdhastathA balaH | kAlaH kalayatAM teShAM tanabhuk prabhuravyayaH || 36|| rAmaH kAlAtmakaH shrImAn sarva bhUta sharIra bhuk | iti vij~nApitaM tAta yathAyogyaM tathA kuru || 37|| brahmaNastutirdeva devAnAmabhayohyapi | na jIvakarma vaiShamyaM nimittaM tAta buddhayate || 38|| rAghavasyAprameyasya dR^iShTA dR^iShTaM vijAnataH | gatiM prada narendrasya suprakAshasya dhImataH || 39|| ahantu vashagAyasya jagadAnanda kAriNI | pAlayAmisR^ijAmyadya sarva bhUtAni hanmicha || 40|| lIlayA me jagatsarvaM manugrahAya harasya cha | antAya rakShasAM tAta sovatIrNaH svayaM vibhuH || 41|| shrIjanaka uvAcha\- pUrvamuktA tvayAdevivibhUtirdivya rUpiNI | j~nAtaM j~neyaM mayAyisyAt prasAdAttava suvrate || 42|| shrIjAnakI uvAcha\- mahAshambhurmahAviShNurmahAmAyA jaleshayA | mahAnahaM kR^itirvishvaM kAraNAni cha sarvashaH || 43|| guNatrayaM cha prakR^itiH sUryendu havya vAhanAH | brahmAviShNushcha rudrashcha devendrA R^iShayastathA || 44|| sthAvarAM ja~NgamAshchaiva ye chAnyebhUta bhAvanAH | etAvat kalAyogin mama rAmaH svayaMhariH || 45|| hareraMshAvatArANAM kR^ityametat sunishchitam | na pravR^itti nivR^ityatvaM padma patra mivAmbhasA || 46|| mahAshambhu saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- shrIrAmasya kalAMshAdvai avatArA bhavantihi | koTikoTishcha kAryyArthe sindhau vichIva vai mune || 47|| sItA kalAMshAtsakhyashcha shaktayaH sambhavantitAH | yAsAM kalAkalAMshena jAtA nAryyashchashryAdayaH || 48|| shrIrAma mantrasyAMshAshcha mantrAshchAnye bhavantihi | sanatkumAra saMhitAyAM veda vyAsa vAkyaM yudhiShThiraM prati\- vij~nAnahetuM vimalAyatAkShaM praj~nAnarUpaM svasukhaikahetum | shrIrAmachandraM harimAdidevaM parAtparaM rAmamahaM bhajAmi || 50|| parAtparataraM tattvaM satyAnandaM chidAtmakam | manasA shirasA nityaM praNamAmi raghUttamam || 51|| asheShavedAtmakamAdisa.nj~namajaM hariM viShNumanantamAdyam | apArasaMvitsukhamekarUpaM parAtparaM rAmamahaM bhajAmi || 52|| rAmaM satyaM paraM brahma rAmAtki~nchinna vidyate | tasmAdrAmasvarUpaM hi satyaM satyamidaM jagat || 53|| nAradapA~ncharAtra brahmasaMhiyAyAm\- pUrNaH pUrNAvatArashcha shyAmo rAmo raghUdvahaH | aMshA nR^isiMha kR^iShNAdyA rAghavo bhagavAnsvayam || 54|| shrImad AdirAmAyaNe brahmaNo vAkyaM nAradaM prati\- harShitA rAdhikA tatra jAnakyaMsha samudbhavA | rAmasyAMsha samudbhUtaH kR^iShNo bhavati dvApare || 55|| shrImannarAmacharitamAnase manuvAkyam\- sambhu bira~nchi biShnu bhagavAnA | upajahiM jAsu aMsa teM nAnA || sunu sevaka surataru suradhenU | bidhi hari hara bandita pada renU || jAsu aMsa upajahiM gunakhAnI | aganita umA ramA brahmAnI || bhR^ikuTi bilAsa jAsu jaga hoI | rAma bAma disi sItA soI || tatraiva kumbhakaraNa vAkyaM rAvaNaM prati\- kInhehu prabhu birodha tehi devaka | siva bira~nchi hari jAke sevaka || 56|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe shrIrAmarUpaguNa\-pratApa sUkShmavarNanaM nAma dvitIya ratnam || 2|| \section{adhyAya 3} soraThA saba baikuNTha sacheta, gopura bicha sAketa subha | tAke para sAketa ubhaya avadha sAntaHpurI || 1|| sadAshivasaMhitAyAM saumitri vAkyaM shrutiprati\- maharlokaH kShiterUrdhvameka koTi pramANataH | koTi dvayena vikhyAto janaloko vyavasthitaH || 2|| chatuShkoTi pramANastu tapo loko virAjate | upariShThAttataH satyamaShTa kATi pramANataH || 3|| ataH prakhyAtakaumAraH koTi Sho.Dasha sambhavaH | tadUrdhvopari sa~NkhyAta umAlokaH suniShThitaH || 4|| shivalokastadUrdhvantu prakR^ityA cha samAgataH | vishvasya puratovR^ittiH shivasya puratovahiH || 5|| etasmAdvahirAvR^ittiH saptAvaraNa sa.nj~nakaH | sadAshivasaMhitAyAM anyachcha\- tadUrdhvaM koTi pa~nchAshat kramAddasha guNAtparam || 6|| bhUmirAponalo vAyuH khamahaM cha tridhAparam | prakR^itermahA~nshcha mUlena saptAvaraNa sa.nj~nakAH || 7|| sadAshivasaMhitAyAM cha\- tadUrdhvaM sarva sattvAnAM kArya kAraNa mAninAm | nilayaM paramaM divyaM mahAvaiShNava sa.nj~nakam || 8|| sahasramUrddhA vishvAtmA sahasrAkShaH sahasrapAt | yannimeShA jagatsarvaM layIbhUtaM vyavasthitam || 9|| udbhavanti vinashyanti kAlaj~nAna viDamvanaiH | yadaMshena samudbhUtA brahma viShNu maheshvarAH || 10|| etadguhyaM samAsthAnaM dadAtu vA~nChitahinaH | tadUrdhvantu parandivyaM satya manyadvivasthitam || 11|| nyAsinAM yoginAM sthAnaM bhagavadbhAvanAtmanAm | mahAshambhurmodatetra sarva shakti samanvitaH || 12|| tadUrdhvaM tu para~NkAntaM mahA vaikuNTha sa.nj~nakam | vAsudevAdayastatra viharanti svamAyayA || 13|| tadUrdhvantu svayambhAti golokaH prakR^ite paraH | vA~NmanogocharAtIto jyotirUpaH sanAtanaH || 14|| tasyamadhye puraM divyama sAketamiti sa.nj~nakam | yoShidratna maNistambha prAsAdagaNa sevitam || 15|| tanmadhye paramodAraH kalpavR^ikSho varapradaH | tasyAdhaH paramandivyaM ratnamaNDapa muttamam || 16|| tanmadhye vedikAramyA svarNaratna vinirmitA | tanmadhye cha paraM shubhraM ratnaM siMhAsanaM shubham || 17|| sahastrAraM mahApadmaM karNikAyuktamuttamam | tanmadhye mudrikAbhinna mudrAdvAbhyAMvibhinnakam |||| 18|| vahnIndumaNDale chApi veShTitaM vindu bhUShitam | chandrakoTi pratIkAshaM ChatrakaM cha sachAmaram || 19|| sadAmR^ita ghanashrAvi muktAdAma vitAnakam | tanmadhye jAnakI devI sarvashakti namaskR^itA || 20|| tatrAste bhagavAn rAmaH sarvadevashiromaNiH | tatrAdau chintayettejo vahnirUpaM sushaktikam || 21|| tejasAmahAtAshliShTa mAnandaikAgramandiram | ekAgramanasA pashyettatradevaM suvigraham || 22|| snigdha mindIvarashyAmaM koTIndu lalita dyutim | chidrUpaM paramodAraM vIrabhadraM raghUdvaham || 23|| dvibhujaM madhuraMshAntaM jAnakI prema vihvalam | dordaNDachaNDakodaNDaM sharachchandraM mahAbhujam || 24|| sItAli~NgitabAmA~NkaM kAmarUpaM rasotsukam | taruNAruNa sa~NkAshaM vikachAmmbuja pAdakam || 25|| nakhachandraM padadvandvaM priya tejaH samAvR^itam | kUrmapR^iShTha padAbhAsaM raNanma~njIra pAdakam || 26|| kaTisUtrA~NkitaM shrIshaM yaj~na sUtrai rala~NkR^itam | ratnaka~NkaNa keyUra shobhitAya bhuja dvayam || 27|| chandrakoTi pratIkAsha kaustubhena virAjitam | divyaratna samAyukta mudrikAbhiralaM kR^itam || 28|| nAsikAMshaka bhAge na muktAphala sphuranmukham | sUryakoTipratIkAsha kuNDalADhya shrutidvayam || 29|| pravR^ittAruNa sa~NkAsha kirITena virAjitam | govindaM govidAM shreShThaM chinmayAnanda vigraham || 30|| divyAyudha susampannaM divyAbharaNabhUShitam | akSharaM kevalaM brahma pItakausheya vAsasam || 31|| sha~Nkha chakra gadApadma charmAsi hala mUsalaiH | tadrUpairvividhAkAraiH sevyamAnaM parAtparam || 32|| vasiShThavAmadevAdi munibhiH parisevitam | lakShmaNaM pashchime bhAge dhR^ita ChatraM sa chAmaram || 33|| ubhau bharata shatrughnau tAla vR^inta karAmbujau | agre.avyagraM hanumantaM vAchayantaM supustakam || 34|| bhAnu koTi pratIkAshaM chandrakoTi pramodakam | indra koTi sadA modaM vasu koTi vasupradam || 35|| viShNukoTi pratIpAlaM brahmakoTi visarjanam | rudra koTi pramanda vai mAtR^i koTi vinAshanam || 36|| koTi bhairava saMhAraM mR^ityu koTi vibhakShakam | yamakoTi durAdharShaM kAla koTi pradhAvakam || 37|| gandharva koTi sa~NgItaM gaNa koTi gaNeshvaram | kAmakoTi kalAnAthaM durgAkoTi vimohanam || 38|| sarva saubhAgya nilayaM sarvAnandaika dAyakam | kaushalyAnandanaM rAmaM kevalaM bhava khaNDanam || 39|| sadAshivasaMhitAyAM saumitri vAkyaM vedAnprati\- saguNaM nirguNaM chaiva paramAtmA tathaiva cha | etechAMshAhi rAmasya pUrve chAnte cha madhyataH || 40|| Adi jyotirmahAshambhurAtmA pUrNena chAkSharam | tatparo vAsudevaH syAt svayaM brahma nirakSharam || 41|| rAghavasya guNodivyo mahAviShNuH svarUpavAn | vAsudevo ghanIbhUtastanu tejo mahAshivaH || 42|| anyachcha saumitri vAkyaM\- brahmaivAtmAmanashchaiva dehashcha prakR^itistathA | ghanIbhUtaM harestejo brahmeti pari kathyate || 43|| mahAsundarI tantre dvitIyAdhyAye\- sR^iShTiragre pare dhAmni saMvAdaH samabhUta kila | mahAshambhurmahAviShNurmahAmAyeritA punaH || 44|| mahAshambhurmahAmAyA mahAviShNushcha sakriyaH | kAlena samanuprApta rAghavampari chintayan || 45|| tatraiva mahAshambhu vAkyaM mahAviShNuM prati\- shR^iNu tAta pravakShyAmi rAmAdadbhuta karmaNaH | akhaNDa brahmaNo nityAdrAghavAnnityavigrahAt || 46|| chidAnandAtparAnandAtsAketa nagarAdhipAt | sItAyAH paradevyAshchalIlAmAtramidaM jagat || 47|| indranIla maNi snigdhoruchirAkR^itiravyayaH | dvibhujAvayavodakShaH sharakodaNDa maNDitaH || 48|| itirAmastu vigrahavAn paraM brahmAbhidhIyate | bhukti mukti prasAdArthaM sAdhakAnAM punaH punaH || 49|| evaM j~neyA parAnityA sItA brahma suvigrahA | sarva shaktimayI dhAtrI sarvashakti parA tathA || 50|| anekAvayavairbhinnA nitya lIlA suvigrahA | anugrahArtha masmAkamekaM brahma dvidhAgatam || 51|| rAmaH sItA jAnakI rAmachandro nAhurbhedaMhyetayorastikashchit | santomatvA tatvametadvibudhvApAraM yAtAH saMsR^itermR^ityukAlAt || 52|| brahmANDAnAmasa~NkhyAnAM brahma viShNu harAtmanAm | udbhave pralaye hetuH rAma eva iti shrutiH || 53|| sR^iShTisthityanta karaNe brahma viShNu maheshvaraH | yasyAyutAyutAMshAMshAs tadabrahmetyabhidhIyate || 54|| sahasra\-koTayaH santi brahmaNDAstiryagUrdhvagA | brahmANo harayo rudrAstatra tatra vyavasthitAH || 55|| ajAdi deva devasya shrIrAmasya mahAtmanaH | avatArA bahavaH santi kalAshchAMsha vibhUtayaH || 56|| avatArairasa~NkhyAtaiH pradhAnairabhitastathA sevyamAnaH pare ramye guNAvAse paraM pade || 57|| mahAsundarItantre shrIjanakauvAcha\- kasminpIThe mahAdevI nityaM rAmaH pratiShThitaH | pUrNAnando ghanashyAmo mAyA guNa viDambakaH || 58|| tatraiva shrIjAnakIuvAcha\- goloka sa.nj~nake nityasAketa bhavanottame | bhrAtR^ibhiranujairbhAti deva devaH sanAtanaH || 56|| svaprakAshate nityarUpo rAmo mAyA dayAtmavAn | indranIlamaNi snigdhaH shyAmasundara vigrahaH || 60|| bhArgavapurANe nArAyaNa vAkye naraM prati\- imameva purA prashnaM vaikuNThanagare harim | sarveshvarI jaganmAtA paprachCha kamalAlayA || 61||| tripAdvibhUtau vaikuNThe virajAyAH pare taTe | yA devAnAM pUrayodhyA hyamR^itenAvR^itA purI || 62|| shrImanmahArAmAyaNe sha~Nkara vAkyaM pArvatIM prati\- golokAchcha paraM j~neyaM sAketAntaH puraM priye | gopyAdgopya tarAgopyAsAyodhyAtIva durlabhA || 63|| puMsAmagocharaM sthAnaM sakhAdAsa vivarjitam | mahApuruSha rUpeNa shrIrAmohi virAjite || 64|| anantAbhiH sakhIbhishcha sArddhaMrAmaH sa sItayA svechChayA kuruterAsaM tAH kujAgAtra sambhavAH || 65|| sarvAbharaNa sampanno ratnaughairvividhairvaraiH | madhyovayaH kishorashchAnanta rUpo raghUttamaH || 66|| kishoryyaH sakalAsakhyo bhUShitAshchandrikAdibhiH | jAnakIrAmarUpAstA mahAhUlAdAbhi saMyutAH || 67|| shR^iNaShvashubhagematto vistareNa kathAmparAm | rAma rAsa samAviShTAM pravakShye tvaddhitAyavai || 68|| hanumatsaMhitAyAM shrIhanudvAkyaM agastyaM prati\- puMsAmagocharaM sthAnaM kevalaM premadAyakam | nArI bhAvasaMyuktA teShAM dR^ishyaM bhaved dhruvam || 69|| golokasAketasamAvubhau mune kadApi bhedo nahi rAghavasya cha | ubhau tu vishrAmanivAsadhAmnI parasparAvasadR^ishe vilAsataH || 70|| hiraNyagarbha saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- advaitAnanda chaitanyaM shuddhasatvaika lakShaNam | vahirantaH sutIkShNAtra rAmachandraH prakAshate || 71|| shrIrAma gItAyAM shrIrAmachandra vAkyaM vasiShThaM prati\- yathA sarveShu kumbheShu rabire kopidR^ishyate | tathAsarveShu bhUteShu chintanIyosmyahaM sadA || 72|| kashyapasmR^itau kashyapa vAkyaM shrIrAmaM prati\- avatArAshcha ye tAta tvattaH sarve bhavanti te | udayAdreriva prAchyA mAdityAnAM yuge yuge || 73|| atharvaveda rAmarahasyopaniShad uttarArddhe\- yA.ayodhyA sA sarvavaikuNThAnAmeva mUlAdhArA prakR^iteH parA tatsad brahmamayI | virajottarA divyaratnakoshADhyA tasyA nityameva shrIsItArAmayorvihArasthalamasti || 74|| kR^iShNa yajurvedIya taittirIyAraNyaka de\`vAnAM\` pUra\'yo\`dhyA | tasyA{\m+}\rdq{} hiraNma\'yaH ko\`shaH | sva\`rgo lo\`ko jyoti\`ShA.a.avR^i\'taH | yo vai tAM\" brahma\'No ve\`da | a\`mR^ite\'nA.a.avR^i\`tAM pu\'rIm | tasmai\" brahma cha\rdq{} brahmA\` cha | A\`yuH kIrtiM\rdq{} pra\`jAnda\'duH | vi\`bhrAja\'mAnA\`{\m+}\` hari\'NIm | ya\`shasA\rdq{} sampa\`rIvR^i\'tAm | pura{\m+}\rdq{} hiraNma\'yIM bra\`hmA || 75|| shrImannarAmacharitamAnase shrIrAmachandra vAkyaM\- jadyapi saba baikuNTha bakhAnA | veda purAna bidita jagu jAnA | avadhapurI sama priya nahiM soU | yaha prasa~Nga jAnai kou koU || 76|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngraha para rUpa\-dhAma sUkShma varNanaM tR^itIyaM ratnam || 3|| \section{adhyAya 4} dhanupa bAna asi chakra dara gadA padma hala Adi | dhanupa bAna bara mokSha prada Ayudha sakala anAdi || 1|| yajurvede uttarArddha ekonatriMshattame.adhyAye ekona chatvAriMshattamo mantraH\- dhanva\'nA\` gA dhanva\'nA\`jiM ja\'yema\` dhanva\'nA tI\`vrAH sa\`mado\rdq{} jayema | dhanu\`H shatro\'rapakA\`maM kR^i\'Noti\` dhanva\'nA\` sarvA\'H pra\`disho\rdq{} jayema || 2|| bhAShyaH asya mantrasyArthaH | dhanvanA, dhanuShA~NkitA iti sheShaH | atastIvrAH paTavaH parabrahmaprAptipratibandhakIbhUtapApanirasane samarthAvayaM samadaH kAmAdibhiranuShThitAn sa~NgrAmAn jayema | nanvindriyANAM viShayaunmukhye kathaM kAmAdijayaH ityAkA~NkShAmuchyate | dhanvanA dhanuShA tada~NkanaprabhAveNaivagAH indriyANi jayema | indriyajaye na cha prasa~NkhyAnAkhyAvasthAlAbhe dhanvanA AjiM ajanti gachChanti parabrahmagantAro.asminniti AjimArgaH taM jayema | dhanura~NkanaprasanneshvarapradarshitayA suShumnayA nADyA bahirniShkramya archirAdimArgeNa parabrahma gachChemetyarthaH | nanvanirlInamAyAnvayasya kathamIshvara prasattirityA sha~NkayAha | dhanuH kartR^i shatrubhUtamanAdimAyAsambadhasya saMsArapAtanaunmukhyaM apakR^iNoti apanayati nAshayati yadvA tasya manorathAbhAvaM sampAdayati nanu satsusa~nchitAdikarmasu kathaM mAyAsambadhasya saMsArapAtanaurmukhya vinAsha ityAha | dhanvanA dhanuShA sarvAH pradishaH sarvadigvarti nAnAyonijanmapradAnasamarthAni sarvANi karmANi jayema nAshayAma ityarthaH | shrImadvAlmIkIye rAmAyaNe kiShkindhAkANDe\- tadastraM tasya vIrasya svargamArgaprabhAvanam | rAmabANAsanakShiptamAvahat paramAM gatim || 3|| yo vai nityaM dhanurbANA~Nkito bhavati | sa pApmAnaM tarati | sa saMsAraM tarati | sa bhagavadAshrito bhavati | sa bhagavadrUpo bhavatItyatharvaNIyA shrutiH || 4|| agastya saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- vAme kare dhanuH kuryAddakShiNe bANameva cha | sabinduntilakaM kuryAn mukti bhAgI mavennaraH || 5|| ubhAbhyAmapirekhAbhyAntilakaH parikathyate | haripAdasthitaM binduM pItaM cha paridhAryate || 6|| tilakaM rAmarUpeNa bindurUpeNa bhUmijAm | dhR^itvA cha rAma bhaktAnA magragaNyo guNAgraNIH || 7|| bhruvontAdapi chArabhya lalATAnte cha dhArayet | manoharaM tathA madhye antaraM yugmama~Ngulam || 8|| rAmAyudhA~NkitaM dR^iShTvAshirasApraNamenuyaH | ShaShThivarSha sahastrANi brahmaloke mahIyate || 9|| yA gatiyorgayuktAnAM munInAM bItarAginAm | dhanurbANA~Nkite naiva sA gatirlabhyate kShaNAt || 10|| bAhumUle dhanurbANe nA~Nkito rAma ki~NkaraH | shatilenAtha tapte na tasya muktirna saMshayaH || 11|| shItalAchChataguNamproktaM taptasya paridhAraNe | a~NkitAssarva kAlesyushchaturvaNAshramAdayaH || 12|| chakrAchChata guNamproktaM phalaM bANAdi dhAraNe | sarveShAM rAmabhaktAnAM rAma mudrAbhidhAraNam || 13|| nA~Nkito chApabANAbhyAM na mantrostiShaDakSharaH | na nAma rAma sambandhi na rAmopAsako bhavet || 14|| mayAvai prochyate putra mudrAmAhAtmya meva cha | svagAtre dhArayedyopi sa rAmopAsako mahAn || 15|| mahAshiva saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- rAmAyudhAmyAM taptAbhyAM sItAyAH mudrayAsaha | a~NkitA ye mahAprAj~nA nityamuktAshcha muktidAH || 16|| munesminbhArate varShe chApa bANA~NkitA narAH | svaparaM kula sAhasraM tArayanti sukhena vai || 17|| yeShAM kuletu ekopi rAmAyudhayutaH sudhIH | tepiyAnti paraMlokaM yatra yoga makhAdibhiH || 18|| chiraM gatAhi narake pUrvajA yasya kasya vai | rAmAyudhA~Nkite vaMshe tepi yAnti parA~Ngatim || 19|| yA gatiryoga yuktAnAM naiShThikAnAM cha nyAsinAm | durlabhAntAM gatiM chaiva prApnoti dhanuShA~NkitaH || 20|| dhanuShA~Nkita bAhubhyA marchanaM deva pitR^iNAm | tasya te pitR^idevAshcha gachChanti paramaM padam || 21|| dhanuH sharA~Nkitomatryo yadyatkuryAchChabhammune | tattachChataguNaM yAti viparItatuniShphalam || 22|| yasya shrAddhe cha home cha hotAro dhanuShA~NkitAH | tasyatepitR^idevAshcha sudhAM prAshnanti moditAH || 23|| yeShu shrAddheShu homeShu na kopi dhanuShA~NkitaH | tatrapiNDAhutiryAti niShphalatvaM na saMshayaH || 24|| sItAyAH taptamudrA~ncha shrIrAmasyAyudheubhe | dhArayanbhuvanaM sadyaH punAtyeva sunishchitam || 25|| brahmANDapurANe kaushalakhaNDe shrIrAma gItAyAm\- shrIrAmachandra vAkyaM vasiShTha prati\- dhanurvANAdi chinhAnAM dhAriNaM tilakAnvitam | tulasIkAShTha mAlADhyaM taM jAnItu su vaiShNavam || 26|| padmapurANa sadAchAra sa~Ngrahe\- Adyastu vaiShNavaH proktaH sha~Nkha chakrA~NkitohareH | dhAraNaM chordhvapuNDraNAM tanmantrANAM parigrahaH || 27|| acharnaM japa dhyAnaM cha tatpAdodakameva cha | tannivedita bhojyaM cha dvAdashI vrata niShThitam || 28|| tulasIropaNaMviShNordeva devasya shAr~NgiNaH | bhaktiH ShoDshadhAproktAbhavabandha vimuktaye || 29|| sarveShAmeva devAnAM namAmi puruShottamam | pUjanIyoharirnityaM brAhmaNAnAM visheShataH || 30|| tasmAdvai brAhmaNonityaM vidhivatpUjayeddharim | tachchinhai rekitaH shrIshapadaM prApnotya saMshayaH || 31|| chakraM vA sha~Nkha chakraM vA shAr~Nga chApaM sharaM tathA | hutAgni naiva santaptaM sabai pApa vimuktaye || 32|| dhArayitvAchcha vidhivadbrahma karma samAcharet || 33 shrImanmahArAmAyaNe shiva vAkyaM pArvatIM prati\- ye jApakAbhagavatashcha tapasvinoye pUjAratAH shrutiratAshcha virAgayuktAH | j~nAnArNavAstilakadAmadharA yashasvi\- nastIrthATanA shubhaguNAH shubhakarmayuktAH || 34|| sarvairguNairniyama saMyamanityayukto niShkalmaShaH sakalasiddhikarashchanityam | yonA~Nkito dhanushsharairna cha mantra rAja\- syopAsako na sajano raghunandanasya || 35|| shrIrAmasaMskAravivarjitAye niShpuchCha shR^i~NgApashavonarAste | shaktAna vedAabhivarNitaM yantvattomayAkhyAta mavistareNa || 36|| ahaM vidhAtA garuDdhvajashcha rAmasyavAle samupAsakAnAm | guNAnanantAM kathituM na shaktAH sarveShu bhUteShvapi pAvanAste || 37|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe shrIrAmAyudha prabhAva sUkShmavarNanaM nAma chaturthaM ratnam || 4|| \section{adhyAya 5} jIva brahma sabameM ramyoM, ramu krIDA so rAma | rAma upAsaka binu na milu, nija svarUpa paradhAma || 1|| tatra pramANa mAhavasiShTha saMhitAyAm\- na shrIrAma vratAdanyadvrataM sarvArtha sAdhanam | na rAmArAdhanAdanyo yaj~no vedopi dR^ishyate || 2|| rAmadAsyAtparo dharmo yasminnanyo nirUpyate | shAstraM tanmlekSha bauddhAnAM vishvasennavichakShaNaH || 3|| mahAshambhu saMhitAyAM agastya vAkyaM sutIkShNaM prati\- kR^ipA cha sAdhanaM siddhirbhakti shrImaithilI pateH | anyatva kevala shramaM sAdhitaM mata vAdibhiH || 4|| shuddhaM dvaita mata viddhi sevya sevaka bhAvadam | sAmIpyaM cha sumuktiM cha nityaM goloka dhAmakam || 5|| j~nAna vairAgya santoShA kShamAshIlAdi kAni vai | tulasI kAShTha saMyuktA virejU rAma bhAvakAH || 6|| yaj~nopavItaM dhautaM cha kaupInAchChAdanaM param | gR^iMhNati dhAtu pAtraM vA tuMvikAM rAma sevakAH || 7|| shR^i~NgAraM maithilI kR^ityaM shriyaM binduM cha chandrikAm | karoti rasiko nityaM tilakaM tantu manyate || 8|| shIla santoSha satyAdi niShkAmArjava lakShaNam | bhojyaM mahAprasAdaM cha pAnaM pAdodakaM sadA || 9|| daNDavatproktamubhayaM vandanaM svAmi dakShiNe | guruM hari samaM manyet sevyaM chaiva parikramam || 10|| anyachcha\- tulasI mAla tilakaM dhanurvANA~Nkitau bhujau | rAmamantrashcha tannAma saMskArAH rAmasevake || 11|| akrodha vairAgya jitendriyatvaM kShamAdayA sarvajana priyatvam | nirlobhadAtA bhayashokahartA bhaktasyachinhAni dAntarANi || 12|| evaM sarva guNairyuktaH haribhaktiparAyaNaH | bAhyAbhyantara saMshuddhastatoyAti parA~Ngatim || 13|| punarapi mahAsadAshiva saMhitAyAma\- shrImannArAyaNasyaiva shiShyA ye kathitAH shubhAH | pUrvoktA rAmamantrasya ye bhUMvaste tathA bhavan || 14|| bhaviShyanti kalauhyante prAkR^itA matavAdinaH | mantra nAmAnuchinhAni kalpayiShyanti mAninaH || 15|| yathA rAtrau nArka bhAsodIpa tejaH prashasyate | AdimUlAdgataM bhrAShTyamadhomUlaM samAshritAH || 16|| sparddhayiShyanti chAnyonyaM yathA mohaM gatAbudhAH | yathA matistathAgamyaM gamiShyanti vidhArmikAH || 17|| shrIrAma mantrasyAMshAni mantrANyanyAni viddhi cha | hanumatAchAryeNAho rAmadhAmasatAM padam || 18|| shrIjAnakyAH patiM sarve bhajadhvaM ma~NgalAyanam | rAmamantreNAyudhAbhyAM yuktAH shushubhire bhuvi || 19|| suragurvAdi guravo rAma mantrasya sevakAH | shrIgurormAruteH shiShyo sugrIvashcha kapIshvaraH || 20|| shrIrAmasyA yudhau taptau rAmamantraM vyadhArayat | padmAShTA dasha sa~NkhyAtA svasainyAshcha hanumataH || 21|| dIkShitAstena mantreNa dhanurvANena chA~NkitAH | hanumachChiShyatAM prApto mahArAjo vibhIShaNaH || 22|| rAmAyudhAbhyAM taptAbhyAma~Nkitashcha samudrayA | tathA tasya prajAH sarvA chinhitA rAma lA~nChanaiH || 23|| rAjamArga mimaM biddhi rAmoktaM jAnakI kR^itam | yadR^ite chAnya mArgAstu chaurANAM bIthikA yathA || 24|| AdyAchAryaM hanumantaM tyaktvAhyanya mupAsate | klidayanti chaivate mugdhA mUlahA pallavAshritAH || 25|| shrImaithilyAshcha mantraMhi shrIguruM mArutaM mahat | sakhI bhAvaM dampatIShTaM bhukti mukti pradaM sadA || 26|| shrIjAnakI sampradAyaM rAma rAsa mananyatAm | R^ite kepi na yAsyanti vA~nChitaM phala meva cha || 27|| shrIrAmasyAyudhau taptau jAnakI mudrikAM vinA | pArameShThachaM na prApnoti j~nAnAdi sAdhanai rapi || 28|| rAmAyudhA~Nkitashchaiva tanuM tyajati yaH pumAn | yAmyAshchapArShadAstatra namantishirasAhitam || 29|| yugma mantraM cha yo nityaM dhanurvANau cha dhArayet | sa jAnakIvallabhasya sAmIpyaM sukhamR^ichChati || 30|| yugma mantraM vinAnAsti mantraH kopi sukhapradaH | jAnakIvallabhopAstiM vinopAstirnavallabhA || 31|| hanumatparamAchAryaM vinAchAryo na kopi cha | iti paddhati nirNItaM pUrvoktaM cha mayoditam || 32|| sadAshiva saMhitAyAM saumitri vAkyaM vedAnprati\- sItA~Nkito dhanurvANAt prathamaM cha mahA shivaH | sItayAchA~NkitaH pashchAddhanUmAnshcha hari priyaH || 33|| mahAshambhuH shivaM prAha sa shivo nAradaM tathA | nAradashchAha vAlmIkiM vAlmIkishcha kushIlavau || 34|| hanUmAnstu agastyAya agastyashcha sutIkShNakam | sutIkShNena mahAbhAgA chA~NkitA vahavo mune || 35|| bhaviShyanti kalau ghore jIvAhari vahirmukhAH | teShAmuddharNArthAya svarUpaj~nAna hetave || 36|| rAmAj~nayA hanUmAMshcha mAdhvAchArya prabhAkaraH | rAmAnandaH svayaM rAmaH prAdurbhUto mahItale || 37|| vinAchinhaM dhanurvANaM binA mantra ShaDakSharam | pUjAMyashcha prakR^irvIta rAghavo na prasIdati || 38|| dharmaM dadyAt dhanaM dadyAt prANaM dadyAt yashastathA | dhyAna mantro na dAtavya R^iterAmasya saMskR^itim || 39|| kalpakoTi sahastrANi kalpa koTi shatAni cha | pa~nchA~NgopAsanenaiva rAme bhaktiH prajAyate || 40|| shrIgosvAmi vAkyaM dohAvalI granthe\- tulasI rAmahi ChADi ke, karai aura ko jApa | tAke mukha meM dIjiye, navasAdara ko bApa || 41|| shrIagradAsa kuNDaliyA Chanda\- bhusa Upara ko lepano aru bArU kI bhIti | aru bArU kI bhIti bhUta kI manahu miThAI | bAjIgara ko bAga svapna meM nava nidhi pAI || ajayAastana kaNTha tuchCha bAdara kI ChAyA | pUraba bastu bisAri paChima disi TU.Dhana dhAyA || Ana upAsaka rAma binu agra su vaisI rIti | bhusa Upara ko lepano aru bArU kI bhIti || 42|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe upAsanAlakShaNavarNanaM nAma pa~nchamaM ratnam || 5|| \section{adhyAya 5} parama puruSha dasharatha suvana charita amita shrutisAra | rAmAyaNa yaka akSharau kahata nAsa saMsAra || 1|| karma yoga vairAgya dR^iDha brahma j~nAna japa dhyAna | rAmacharaNa nahiM rAma mila binu upAsanA j~nAna || 2|| tatra pramANamAha vAlmIkIye lava kusha vAkye\- vedavedye pare puMsi jAte dasharathAtmaje | vedaH prAchetasAdAsIt sAkShAt rAmAyaNAtmanA || 3|| charitaM raghunAthasya shatakoTipravistaram | ekaikamakSharaM puMsAM mahApAtakanAshanam || 4|| vAlmIkIye ayodhyAkANDe\- sUryasyApi bhavetsUryo hyagneragniH prabhoH prabhuH | shriyaH shrIshcha bhavedagryA kIrtyAH kIrtiH kShamAkShamA || 5|| daivataM devatAnAM cha bhUtAnAM bhUtasattamaH | tasya ke hyaguNA devi deshe vApyathavAvane || 6|| pR^ithivyA saha vaidehyA shriyA cha puruSharShabhaH | kShipraM tisR^ibhiretAbhi saha rAmo.abhiShekShyate || 7|| sundarakANDe hanumadvAkyaM rAvaNaM prati\- brahmA svayambhUshchaturAnano vA rudrastriNetrastripurAntako vA | indro mahendraH suranAyako vA trAtuM na shaktA yudhi rAmavadhyam || 8|| sundarakANDe trijaTA vAkyaM (dakShiNAtya pATha)\- paraM brahma paraM tatvaM paraM j~nAnaM paraM tapaH | paraM bIjaM paraM kShetraM paraM kAraNa kAraNam || 9|| yuddhakANDepi\- AtmAnaM mAnuShaM manye rAmaM dasharathAtmajam | yo.ahaM yasya yatashchAhaM bhagavAnstadbravItu me || 10|| skandapurANe shiva vAkyam\- sakR^iduchcharitaM ye na rAmAyaNa manuttamam | bhasmI bhavanti pApaughA hR^idirAmastu tadravAt || 11|| shrImadrAmAyaNasyaiva shravaNAtkIrtanAchChive | sadyaH punanti vai sarve chirakAlaM tathAnyataH || 12|| shrImanmahArAmAyaNe sha~Nkara vAkyaM pArvatIM prati\- guru mantrAnusAreNa layaM dhyAnaM japaM tathA | pAThaM tIrthaM cha saMskAra miShTaM sarvaM parAtparam || 13|| iShTa pUjAM prakuryA dvai tatkathAM shR^iNuyAtpaThet | tandesha vyApakaM vishvaM manyetasApyupAsanA || 14|| na vidhirnaniShedhashcha premakuryAdraghUttame | indriyANAmabhAvaH syAtso.ananyopAsakaH smR^itaH || 15|| dhyAne pAThe jape home j~nAne yoge samAdhibhiH | vinopAsanayAmuktirnAstisatyaM bravImite || 16|| yaiH kR^itaM bhaktivij~nAnamananyopAsanaMvinA | na prAptirbhagavadrUpe satyaM satyaM vadAmite || 17|| padmapurANe sha~Nkara vAkyaM pArvatIM prati\- na tatpurANaM nahi yatra rAmo yasyAM na rAmo na va saMhitAsA | sanetihAso nahi yatra rAmaH kAvyaM na tatsyAnnahi yatra rAmaH || 18|| shAstraM na tatsyAnnahi yatra rAmaH tIrthaM na tadyatra na rAmachandraH | yAgaH sAgo nahi yatra rAmo yogassarogo nahi yatra rAmaH || 19|| na sA sabhA yatra na rAmachandraH kAlopyakAlo kalirevasosti | sa~NkIrtate yatra na rAmadevo vidyApyavidyA rahitAtvanena || 20|| sthAnaM na tadyatra na rAmakIrtiH shrIrAmanAmA mR^itashUnyamAsyam | sarpAlayaM preta gR^ihaM gR^ihaM tadyatrAchryate naiva mahendra pUjyaH || 21|| ukte na kiM syAddaddanAta vishvaM sarvaM mudhAsyAdyadi rAma shUnyam | tadeva satyaM vihitaM tadeva tadeva yogyaM raghunAtha yuktam || 22|| sarveShAM vedasArANAM rahasyante prakAshitam | ekodevo rAmachandro vratamanyaM na tatsamam || 23|| mantrastvekarachatannAma shAstraM taddhevatatstutiH | tasmAtsarvAtmanA rAmachandraM bhaja manoharam || 24|| yeShAntu mAnasaM rAme lagne neha manorame | ba~nchitA bidhinApApAstevai krUratarAshchahi || 25|| rAmaM shR^iNvanti sadbhaktachA sambhUtAH kathayanti ye | shrayante cha sukathyante devairindrAdi bhistu te || 26|| yeShAM rAmaH priyo naiva rAmenyUnatva dashinAm | draShTavyaM na mukha teShAM sa~Ngatistu kutastarAm || 27|| tatra pramANa vAlmIkIye ayodhyAkANDe\- yashcharAmaM na pashyettu ya~ncha rAmo na pashyati | ninditassarva lokeShu svAtmApyenaM vigarhate || 28|| atha shrIrAma eshvarya pratApAdi paripUrNaM tatra pramANa shrutiH\- OM bhR^igurvai vAruNirvaruNaM pitaramupasasAra adhIhi bho bhagavo brahmeti so vravIdrAma eva parabrahma rAmAdanyaM na ki~nchana yatta ete rAmAdevotpadyante rAma eva vilIyante rAma eva sthitiM labhante tasmAdrAma eva vibhuriti || 29|| ath shrIrAmatApanIyopaniShat\- prakR^ityA sahita shyAmaH pativAsA prabhAkaraH | dvibhujaH kuNDalIratnamAlI dhIro dhanurdharaH || 30|| atha vedasAropaniShad uttarArdha\- yasyAMshe naiva brahmaviShNu maheshvarA apijAtA mahAviShNuryasya divyaguNAshcha sa eva kArya kAraNayoH paraH paramapuruSho rAmo dAsharathirvabhUva || 31|| dehI deha vibhAgo nasyAt sachchidAnanda vigraha iti shrutiH || 32|| rAmAt sa~njAyate kAmaH kAmAdvishvaM prajAyate | tasmAddhanurdharAtsarve dvibhujAmUlarUpiNaH iti shrutiH || 33|| nityo nityAnAM chetanashchetanAnAmekobahUnAMyo vidadhAti kAmAn iti shrutiH || 34|| tatra pramANamAha AnandAkhya saMhitAyAM \- sthUlamaShTa bhujaM proktaM sUkShmaM chaiva chaturbhujam | parantudvibhujaM rUpaM tasmAdetat trayaMyajet || 35|| anyachcha\- Anando dvividhaH proktomUrtashchAmUrta eva cha | amUrtasyAshrayo mUrtaH paramAtmA narAkR^itiH || 36|| harestanubhAH brahmeti shrutiH | brahmANDapurANepi\- sItAyAshcha trayopyaMshAH shrIbhUlIlAdi bhedataH || 37|| shrI bhaved rukmiNI bhUH syAt satyabhAmA dR^iDhvratA | nIlAsyAd rAdhikA devI sarvalokaika pUjitA || 38|| janakasya rAj~naH sadmAni sItotpannA sA sarvaparAnandamUrtirgAyanti munayo.api devAshcha kAryakAraNAbhyAmeva parA tathaiva kAryakAraNArthe shaktiryasyAH vidhAtrIshrIgaurINAM saivakartrI, rAmAnandasvarUpiNI saiva janakasya yogaphalamiva vibhAti ityatharvaNe uttarArddhai shrutiH || 39|| atha shrIrAma nAma varNanam\- tatra pramANamAha agastya saMhitAyAm\- bahudhArAma mantroyaM saMskArAnnaiva vA~nChati | rasanAspTakphalatyeva agnirasaMskR^ito yathA || 40|| guruvaktatrAdrAmamantro yasya karNe praveshakR^it | shuddhaH sa vaiShNavo j~neyaH vedAssarve vadantihi || 41|| agastya saMhitAyAm\- sarveShu mantra vargeShu shreShThaM vaiShNavamuchyate | gANapatyeShu shaiveShu shAkta saureShvabhIShTadam || 42|| vaiShNaveShvapi mantreShu rAmamantrAH phalAdhikAH | vinaiva dIkShAM viprendra purashcharyAM vinaivahi || 43|| vinaivanyAsa vidhinA japamAtreNa siddhidAH | mantrarAjaitiproktaH sarveShAmuttamottamaH || 44|| dainyaM dinantu duritaM pakSha mAsartuvarShajam | sarvandahati nishsheShaM tUlAchala mivAnalaH || 45|| brahmahatyA sahastrANi j~nAnAj~nAna kR^itAni cha | svarNasteya surApAna gurutalyAyutAni cha || 46|| koTi koTi sahastrANidyupApAni yAnyapi | sarvANyapi praNashyanti rAmamantrAnukIrtanAt || 47|| shrIrAmatApanIye\- ya etat tArakaM brAhmaNonityamadhIte sapApmAnaM tarati sa mR^ityuM tarati sabhrUNahatyAM tarati sa sarva hatyAM tarati sa saMsArantarati sa vimuktAshritobhavati so mR^itatva~ncha gachChatIti shrutiH || 48|| praNavaM kevalamAkAro kArAkAra marddha mAtrA sahitaM tasmAtpraNavasya chAkArasya chokArasya cha makArasya chArddha mAtrasya cha iti shrutiH || 49|| AkAraH prathamAkSharobhavati ukAro dvitIyAkSharobhavati makArastR^itIyAkSharobhavati arddhamAtrA chaturthAkSharobhavati vinduH pa~nchamAkSharobhavati nAdaH ShaShThAkSharo bhavati tArakatvAttArako bhavati tadevatArakaM brahmatvaM viddhAtishrutiH || 50|| akArAkSharasambhUtaH saumitrirvishvabhAvanaH | ukArAkShara sambhUtaH shatrughnnastaijasAtmakaH || 51|| prAj~nAtmakastu bharato makArAkShara sambhavaH | arddhamAtrAtkorAmo brahmAnandaika vigrahaH || 52|| tatra pramANa shrImanmahArAmAyaNe shiva vAkyaM pArvatIM prati\- nishchalaM mAnasaM kR^itvA sAvadhAnAshshR^iNupriye | guhyAdguhma taraM tattvaM vakShyemR^itamayaM mudA || 53|| rAmanAma mahA vidye ShaDabhirvastubhirAvR^itam | brahmajIva mahAnAdai stR^ibhiranyadvadyAmite || 54|| svareNavindunA chaiva divyayA mAyayApi cha | prathakR^itvenA vibhogana sAmprataM shR^iNu pArvati || 55|| parabrahma mayo repho jIvokArashcha masyayaH | rasyAkAramayonAdaH rAyAdIrghAsvarAmatA || 56|| makAraMvya~njanaMvindu rhetuH praNavamAyayoH | arddhabhAgAdukArasyA dakArAnnAda rUpiNaH || 57|| rakAra guru rAkArastathA varNa viparjayaH | makAraM vya~njanaM chaiva praNava~nchAbhidhIyate || 58|| masyA savarNintamatvA praNave nAda rUpa dhR^ika | antarbhUtobhavedrephaH praNave siddhi rUpiNI || 59|| rAmanAmnaH samutpannaH praNavAmokSha dAyakaH | rUpaM tatvamaseshchAsau vedatatvAdhikAriNaH || 60|| rakArastada pado j~neyastvaM padokArauchyate | makAro sipadaM kha~njaM tatvamasi sulochane || 61|| brahmeti tatpadaM viddhitvampadaM jIva nirmalaH | IshvarosipadamproktaM tato mAyA pravartate || 62|| veda sAraM mahAvAkyaM yattatvamasi kathyate | rAmanAmnashchatatsarvaM ramukrIDA pravartate || 63|| vij~nAnastho rakArasyAdakAro rAmarUpakaH | makAraH paramAbhaktI ramukrIDochyatetataH || 64|| chidvAchakorakAsyAtsadvAchyAkAra uchyate | makArAnandakaM vAchyaM sachchidAnanda mavyayam || 65|| vyajanAchchakSharotpattI rakArAdbrahma chAkSharam | repho nirakSharaM brahma sarva vyApI nira~njanaH || 66|| ichChAbhUtokSharastasya chAkSharasteja uchyate | nirakSharo ghanastejo vartate jAnakIpateH || 67|| svayaM nirakSharAtIto rAma eva iti shrutiH | brahmaj~nAna nimagnA ye bhajanti sanakAdayaH || 68|| rakAronalavIjaMsyAt ye sarve vADvAdayaH | kR^itvAmanomalaMsarvaM bhasma karma shubhAshubham || 69|| akAro bhAnuvIjaMsyAt veda shAstra prakAshakaH | nAshayatyeva saddIptyA yA vidyAhR^idaye tamaH || 70|| makArashchandra vIjaM cha saddIpti pari pUraNam | tritApaMharate nityaM shItalatvaM karoti cha || 71|| rakaromUddhi sa~nchArastrikuTyAkAra uchyate | makArodharrayormadhye lomelome pratiShThitaH || 72|| rakAro yoginAM dhyeyo gachChanti paramaM padam | akAro j~nAninAM dhyeyastesarve mokSharUpiNaH || 73|| pUrNanAma mudAdAsA dhyAyantyachala mAnasAH | prApnuvanti parAM bhaktiM shrIrAmasya samIpakam || 74|| nArAyaNAdi nAmAni kIrtitAni bahUnyapi | samyagbha gavatasteShu rAmanAma prakAshakam || 75|| anyachcha \- paThita sakala vedaH shAstrapAra~NgatovA yamaniyamaparovA dharma shAstrArthakR^idvA | apitu sakalatIrtha vrAjako vAhitAgni\- rnahi hR^idiyadi rAmaH sarvametaddR^ithAsyAt || 76|| nArAdhito yadiharistapasA tataH kim ArAdhito yadiharistapasA tataH kim | nAntarvahiryAdi haristapasA tataH kim antarvahiryAdi haristapasA tataH kim || 77|| satyopAkhyAne sUta vAkyaM\- lokebhavatuchAshcharyaM jalAjjanma ghR^itasya cha | sikatAyAshchatailaM tu yatnairyAtu katha~nchana || 78|| vinAbhaktiM na muktishcha bhujamutthAya chochyate | yUyandhanyA mahAbhAgA yeShAM prItistu rAghave || 79|| atha brahmaNo vAkyam\- ahoyakShata satraM paridadhAsi vasiShThatvaM purodhAsi tvAmeva brahmoddhavaM pari pashyantudhIrAH ananyamanasA chintayantudevAH svargeShuyaj~nAyA pyAyatAM dhiyaH kaushike na samagraM pravilIyatAM devAH virasi chArurasi tUryaM ma~NgalAyatAM eSha brAhmaNovasiShThaH asya prayojanAya yaj~nAya bhAnuvaMshya kR^itodbhavaH AcharaNAya karmaNosya aprameyAni karmANi nAhaM vabhUva eShastu j~neyaH sanIchaistannogR^ihNAtikAle kAle ma~NgalAya paripUrNAdbrahmalokAdihAgataH pUjyamAnAH santu ApaH sumanasya manobhavaH devarShayaH gachChantu pure ma~NgalamAstAt chinmayoH sammelanaM vidhiH sa~NgIyatAm || 80|| de\`vAnAM\` pUra\'yo\`dhyA | tasyA{\m+}\rdq{} hiraNma\'yaH ko\`shaH | sva\`rgo lo\`ko jyoti\`ShA.a.avR^i\'taH | yo vai tAM\" brahma\'No ve\`da | a\`mR^ite\'nA.a.avR^i\`tAM pu\'rIm | tasmai\" brahma cha\rdq{} brahmA\` cha | A\`yuH kIrtiM\rdq{} pra\`jAnda\'duH iti sAmavede taittarIyA shrutiH || 81|| padmapurANe shiva vAkyam\- viShNoH pAdamavantikAM guNavatIM madhye cha kA~nchImpurIM nAbhau dvAravatIM tathA cha hR^idaye mAyApurIM puNyadAm | grIvAmUla mudAharanti mathurAM nAsAgra vArANasI metadbrahmapadaMvadanti munayo.ayodhyApurIM mastake || 82|| mathurAdyAH sarva puryodyayodhyApura dAsikAH | ayodhyAmeva sevante pralaye pralayepi cha || 83|| ayodhyAvAsinassarve jagannAthasyamUrtayaH | IshvareNapurA proktaM pArvatyai cha kadAchana || 84|| sarayU tamasayormadhye dhavalagrAmamantare | amarAmaraNamichChanti kA kathA itarejanAH || 85|| manvantarasahastreShu kAshI vAse na yatphalam | tatphalaM samavApnoti sarayU darshane kR^ite || 86|| prayAgeyo narogatvA mAghAnAM dvAdashaM vaset | tatphalAdadhikaM proktaM sarayU darshane kR^ite || 87|| mathurAyAM kalpamekaM vasate mAnavo yadi | tatphalAdadhikaM proktaM sarayU darshane kR^ite || 88|| gayAshrAddhe na yatpuNyaM puruShottama darshane | tatphalAdadhikaM proktaM sarayU darshane kR^ite || 89|| puShkareShu naro yAti kArtikyAM kR^ittikAyute | tatphalAdadhikaM proktaM sarayU darshane kR^ite || 90|| vastavyaM sarayU tIre nIreNodara pUraNam | kadAchitprApyate shAkaM kA kathA pAkashAsane || 91|| tatra pramANamAha shrutiH\- pravAha rUpeNa bhavatinAmnA sarayU ahamevAtra manasA | jalarUpeNa chataryuge cha sarayU kalauga~NgA vasiShThajA || 92|| pAdme\- ShaShThivarSha sahastrANi kAshI vAle na yatphalam | tatphalaM nimiShArddhaNa kalau dAsharatheH purI || 93|| anyachcha\- yasyAM bhAti pramodakAnanavaraM rAmasyalAlIspadam yatra shrIsaritAMvarA cha sarayU ratnAchalaH shobhate | dhyeyA brahma mahesha viShNumunibhiryAnandadA sarvadA sAyodhyAparamAtmano vijayatedhAmnAM parAmuktidA || 94|| pada \- taba taji avadhapurI rahiye || Teka || rAmarUpa hiya rAma nAma mukha kara sevA gahiye majjana pAna sadA saraya ko samadukha sukha sahiye | jaha.N taha.N rAmacharita suniye nitasahaja sukhahiM lahiye shrIrAmacharaNa raghubIra kR^ipAte kaChu phalanahiM chahiye || 95|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe shrIrAmalIlArUpanAmadhAma sarvopari varNannanAma ShaShThaMratnam || 6|| \section{adhyAya 7} dohA\- suta kalatra dhana dhAma tana, mAna sujasa jagabandha | rAmacharana yaha sAta meM, neha karahiM te andha || 1|| tatra pramANa mAha adhyAtmye\- yathAmegha vitAnasthA vidyullekhAti cha~nchalA | Ayurapyagni santapta lohastha jala vinduvat || 2|| AraNya kANDe sutIkShNa vAkyam\- mAmadya sarva jagatA mavigocharastvam tvanmAyayA suta kalatra gR^ihAndha kUpe | magnaM nirIkShya mala mudagala piNDa moha pAshAnuvaddha hR^idayaM svayamAgatosi || 3|| kiShkindhAkANDe shrIrAmachandra vAkyaM tArAM prati\- mithyAropitasaMsAro na svayaM vinivartate | viShayAndhyAyamAnasya svapnemithyAgamoyathA || 4|| svayamprabhovAcha\- adarshanaM bhavArNAnAM sanmArga paridarshanam | dhana putra kalatrAdi vibhUti paridarpitaH || 5|| aki~nchana dhanantvAdya nAbhi dhAtuM janorhati | nivR^itti guNa mArgAya niHkiMShchanadhanAyate || 6|| tatra pramANa shrImadbhAgavate\- rAyaH kalatraM pashavaH sutAdayA gR^ihAmahI ku~njara kosha bhUtadhaH | sarvertha kAmAH kShaNabha~NgurAyuShaH kurvanti matrtyasyakiyat priyaM chalAH || 7|| saMsAra kUpe patitaM viShayairmuShitekShaNam | grastaM kAlAhi nAtmAnaM konyastrAtumiheshvaraH || 8|| tatra pramANa bhartR^iharau\- dhanyAnA~Ngiri kandareShuvasatAM jyotiH paraM dhyAvratA\- mAnandAshru kaNAnpivanti shakunAH nishsha~Nkama~Nke shayAH | asmAkantu manoratho parachite prAsAdavApItaTe krIDA kAnana keli kautuka yuShAmAyuH para~NkShIyate || 9|| bhogeroga bhayaM kulechyutimayaM vittenR^ipAlAdbhayaM mAne dainyamayaM valeripu bhayaM rUpe jarAyA bhayam | shAstravAdi bhayaM guNenatibhaya~NkAye kR^itAntAdbhayaM sarvavastu bhayAvahaM bhuvinR^iNAM vairAgyamevAbhayam || 10|| AsAnAmanadImanoratha jalA tR^iShNA tara~NgAkulA rAgagrAhavatI vitarka vihagA dhairyyadruma dhvaMshinI | mohAvarta sudustarAti gahanAprotugaM chintAtaTI tasyAH pAragatAvishuddhamanasonandantiyogIshvarAH || 11|| kaupInaM shatakhaNDa jarjarataraM kanthApunastAdR^ishI naishchityaM nirapekSha bhaikShamasanaM nidrAsmashAne vane | svAtantrena nira~NkushaM viharaNaM svAntaM prashAntaMsadA sthairyaMyogamidambhavedyaditadA trailokyarAjyenakim || 12|| anyachcha\- AsAyAshchaiva yedAsAste dAsAjagatAmapi | AsAndAsIkR^itAyena tasyadAsAyate jagat || 13|| pratiShThAshUkarIviShThA gauravaM shuddha rauravam | atimAnaM surApAnaM trayantyaktvA sukhInaraH || 14|| pata~NgamAta~Nga kura~Nga bhR^i~NgA mInAhatApa~nchabhirevapa~ncha | ekaH pramAdasikathannahanyateyaH sevitepa~nchabhirevapa~ncha || 15|| iti vairAgya varNanaM atha sAdhu lakShaNaM varNyate\- tatra pramANamAha mahArAmAyaNe shiva vAkyaM, pArvatIM prati\- mugdhe shR^iNuShvamanujopi sahastra madhye dharmavratIbhavati sarva samAna shIlaH | teShveva koTiShu bhavedviShaye viraktaH sadj~nAnako bhavati koTi viraktamadhye || 16|| j~nAnIShu koTiShu nR^ijIvanakopi muktaH kashchitsahastra narajIvana muktamadhye | vij~nAnarUpa vimalotpathadharma lIna steShveva koTiShusakR^it khalurAma bhaktaH || 17|| vAhyAntaraM shR^iNu tathA girirAja kanye tvattovadAmiMraghunAtha janasyamukhyam | anyadvihAyasakalaM sadasachchakAryyam shrIrAmapa~NkajapadaM satataM smaranti || 18|| shrIrAmanAma rasanAgrapaThantibhaktyA premnAcha gadagadagiropyatha hR^iShTalomAH | sItAyutaM raghupatiM cha kishora mUrtim pashyaH tyaharnishi mudA parameNaramyam || 19|| bhUmaujalenabhasi devanarAsureShu bhUteShudevisakaleShu charAchareShu | pashyanti shuddha manasA khalurAmarUpam rAmasyate muvitale samupAsakAshcha || 20|| shAntassamAna manasA cha sushIlayukta stoShakShamA guNadayA rijubuddhi yuktaH | vij~nAnaj~nAna viratiH paramArtha vettA nirddhAmakobhayamanAH sa cha rAmabhaktaH || 21|| bhAle cha ramyatilakaM vivarekha dIptam rAmA~Nghrivindu sahitaM sa cha pItamadhye | kaNThe tathA tulasidAma lasadbhujevai taptena vANa dhanuShA~Nkita rAmabhaktaH || 22|| anyachcha bhagavadvAkyam\- madbhaktaH saritAM pati chulakavat khadyotavadbhAskaram meruM pashyati loShTavat kiM parambhUmeH patiM bhR^ityavat | chintA ratnachayaM shilA sakalavat kalpadruma kAShThavat saMsAraM tR^iNarAshivatkiparaM dehaM nijaM bhAravat || 23|| shrImadbhAgavate bhagavadvAkyam\- kR^ipAlu rakatadroha stitikShuH sarva dehinAm | satyasAronavadyAtmA samaH sarvopakArakaH || 24|| kAmairahatIrdAnto mR^idushshuchirakichanaH | anIhomitabhuk shAntasthiromachCharaNomuniH || 25|| apramattogabhIrAtmA dhR^itavAn jita ShaDguNaH | amAnImAnadaH kalpomaitraH kAruNikaH kaviH || 26|| Aj~nAyaivaM guNAndoShAnmayAdiShTAnapisvakAn | dharmAnsantyajyayaH sarvAn mAmabhajetsasattamaH || 27|| j~nAtvAj~nAtvAcha ya mAMvai yAvAn yashchAsmiyAdR^ishaH | bhajantyananyabhAvena teme bhakta tamAmatAH || 28|| malli~Nga madbhaktajana darshanasparshanAchanam | paricharyAstutiprahva guNakarmAnukIrtanam || 29|| hariruvAcha janakaM prati\- sarva bhUteShu yaH pashyeta bhagavadbhAva mAtmanaH | bhUtAnibhagavatyAtmanyeSha bhAgavatottamaH || 30|| Ishvare tadadhIneShu vAlisheShu dviShatsu cha | premamaitrI kR^ipopekShA yaH karoti sa madhyamaH || 31|| archAyAmeva haraye pUjAM yaH shraddhayehate | na tadbhakteShu chAnyeShu sabhaktaH prAkR^itaH smR^itaH || 32|| kavi vAkyam\- khaMvAyu magniMsalilaM mahIM cha jyotIMShi satvAni dishodrumAdIna | saritsamudrAMshcha hareH sharIraM yatki~ncha bhUtaM praNamedananyaH || 33|| bhaktiH pareshAnbhavovirakti ranyatra chaiShatrika ekakAlaH | prapadyamAnasya yathAshnataH syustuShTiH puShThiH kShudapAyonughAsam || 34|| ityuchyutAghriM bhajatonuvR^ityA bhaktiviraktirbhagavat pravodhaH | bhavanti vai bhAgavatasya rAjan tataH parAMshAntimupaiti sAkShAt || 35|| na kAma karmavIjAnAM yasyachetasi sambhavaH | vAsudevaikanilayaH savai bhAgavatottamaH || 36|| na yasya janma karmabhyAM na varNAshrama jAtibhiH | sajjatesminnahaM bhAvodehevai sahareH priyaH || 37|| na yasya svapara itivittaShvAtmanivAbhidA | sarva bhUta samaH shAntaH savai bhAgavatottamaH || 38|| tribhuvanavibhava hetavepyakuNThasmR^itirajitAtma | surAdibhirvimR^igyAt na chalati bhagavatpadAravindA lava nimeShArddhamapi yaH sa vaiShNavAgryaH || 39|| tatra pramANamAha adhyAtme vAlmIki vAkya, shrIrAmaM prati\- tvanmantra jApakoyastu tvAmeva sharaNaM gataH | nirdvandonisShTahastasya hR^idayaM tava mandiram || 40|| niraha~NkAriNaH shAntA rAgadveSha vivarjitAH | samaloShTAsma kanakAsteShAM te hR^idayaM gR^iham || 41|| tvayidattamanobuddhiryaH santuShTaH sadAbhavet | tvayi saMshakta karmAyastanmanaste shubha~NgR^iham || 42|| yo na dveShTyapriyamprApya priyaM prApya na hR^iShyati | sarvaM mAyeti nishchitya tvAM bhajetanmanogR^iham || 43|| paDbhAvAdivikArAn yo dehe pashyati nAtmani | kShuttaTsukhambhaya duHkha prabuddhA na nirIkShyate || 44|| saMsAra dhamainimakta stasyate mAnasaM gR^iham || 45|| pashyanti ye sarva guhAsayasthaM tvAM chiddhanaM satyamanantamekam | alepakaM sarvagataM vareNyaM teShAM hR^idabje sahasItayA basa || 46|| nirantarAbhyAsa dR^iDhIkR^itAtmanAM tvatpAda sevA pari niShThitAnAm | tvannAma kIrtyA itakalmaShANAM sItAsametasyagR^ihaM hR^idavje || 47|| rAmatvannAma mahimA varNyate ke na vA katham | yatprabhAvAdahaM rAma brahmarShitva mavAptavAn || 48|| pada\- kabahu.Nka yaha guna mana dhari hai || Teka || kAma dhAma dhana deha sanehI ta.Nha na neha kari hai | jaha.N lagi viShaya vilAsa, rAma binu viSha sama lakhi Dari hai || mAna pamAna mitra ari, sukha dukha sama kari Achari hai | krUra vachana suni viShama agni sama, jalahvai nahiM jari hai || sarva bhUta hari rUpa kahata shruti, kabahu.N dekhi pari hai | sama santoSha j~nAna bhAjana kari, rAma charita bhari hai || parahita dayA bhakti raghubara kI, sakala kAma Tari hai | rAmacharaNa, shrIrAma kR^ipA te, bhavasAgara tari hai || 49|| \-iti shrIrAmanavaratna sArasa~Ngrahe sAdhulakShaNa varNananAM saptama ratnamam || 7|| \section{adhyAya 8} santa sabhA sukhasindhu sama mathava brahmajij~nAsa | rAmarUpa guNa ratna bhava rAmacharaNa anayAsa || 1|| vande santa samAjamambudhipatiM gAdhantuno pAyakaiH rAmonAma ramAramesha itiyatvij~nAnarUpaH phaNI | jAtorAma kathendureva kiraNaistApatrayonmUlano yatra prema payotha rAmacharaNastebhyopisadbhayonamaH || 2|| shrImadrAma svarUpatoM jana vapurbhinnannajAtaM kvachit mInAdyA raghunAtha yAdava patissarve vatArAyathA | itthaM ye pratibodhayantisvajanAnrAmaH prasannaH sadA nityaM chaivanamAmi rAmacharaNastAMvai sadA sevakAn || 3|| jADyandhiyoharati si~nchati satyavAkyaM mAnonnati dishati pApamapA karoti | chetaH prasAdayati dikShu tanoti kIrtiM satsa~NgatiH kathayakinna karoti puMsAm || 4|| shrIbhAgavate cha\- tulAyAma lave nApi na svargaM nA punarbhavam | bhagavatsa~Ngi sa~Ngasya martyAnAM kimutAshiShaH || 5|| ekAdashe janaka vAkyam\- durlabhomAnuShodeho dehinAM kShaNa bha~NguraH | tatrApi durlabhammanye vaikuNTha priyadarshanam || 6|| tatraiva bhagavaddAkyam\- narodhayati mAM yogo na sA~NkhyaM dharma uddhava | na svAdhyAya tapastyAgo neShTA pUrtaM na dakShiNA || 7|| vratAni yaj~na ChandAMsi tIrthAni niyamA yamAH | yathA varundhe satsa~NgaH sarva sa~NgAyahohi mAm || 8|| satsa~Nge nahi daiteyA yAtudhAnAH khagA mR^igAH | gandharvApsaraso nAgAH siddhAshchAraNa guhyakAH || 9|| vidyAdharA manuShyeShu vaishyAH shUdrAstriyontyajAH | rajastamaH prakR^itayastasmiM tasmiM yuge nagha || 10|| vahavomatpadaM prAptAstvAShTra kAthAdhavAdayaH | vR^iShaparvA balirvANo mayashchAtha vibhIShaNaH || 11|| sugrIvo hanumAnR^ikShogajo gR^iddho baNikapathaH | vyAdhaH kuvjAbrajegopyo yaj~na patnyastathApare || 12|| tenAdhIta shrutigaNAnopAsita mahattamAH | avR^itA tapta tapasaH satsa~NgAn mAmupAgatA || 13|| adhyAtma rAmAyaNe parashurAma vAkyaM shrIrAmaM prati\- yAvattvatpAda bhaktAnAM sa~Nga saukhyaM na vindati | tAvatsaMsAra duHkhaughAnnanivartennaraH sadA || 14|| satsa~NgalavdhayAbhaktyA yadA tvAM samupAsate | tadAmAyA shanairyAti tAnavaM prati padyate || 15|| tatastvad j~nAna sampannaH sadgurustasya labhyate | vAkyaj~nAnaM gurorlabdhvAtvatprasAdAdvimuchyate || 16|| tasmAttvadbhakti hInAnAM kalpa koTi shatairapi | na bhuktirna cha vij~nAna shakyaM naiva sukhaM tathA || 17|| atastvatpAda yugale bhaktirme janma janmani | syAttvadbhaktimatAM sa~Ngo vidyAyAbhyAMvinashyati || 18|| loke tvadbhaktiniratAstvaddharmAmR^itavarShiNaH | punanti lokamakhilaM kiM punaH svakulodbhavAn || 19|| namostu jagatAM nAtha namaste bhakti bhAvana | namaH kAruNikAnanta rAmachandranamostute || 20|| adhyAtme sundarakANDe shukasAraNa vAkyaM rAvaNaM prati\- satsa~NgatiM kuru bhajasva hariM sharaNyaM shrIrAghavaM marakatopalakAntikAntam | sItAsametamanishaM dhR^itachApabANaM sugrIvalakShmaNavibhIShaNasevitA~Nghrim || 21|| mohamudgare\- nalinIdalagatajalavattaralaM tadvajjIvanamatishayachapalam | kShaNamapi sajjana sa~NgatirekA bhavati bhavArNavataraNe naukA || 22|| AdipurANe\- gagA pApaM shashI tApaM dainyaM kalpatarustathA | pApaM tApaM tathA dainyaM hanti sAdhu samAgamaH || 23|| shrIbhAgavata kapila vAkyaM devahutIM prati\- prasa~NgamajarampAsha mAtmanaH kavayo viduH | sa eva sAdhu sukR^ito mokSha dvAramapAvR^itaH || 24|| titikShavaH kAruNikAH suhR^idassarvadehinAm | ajAtashatravaH shAntAH sAdhavaH sAdhu bhUShaNaH || 25|| mayyananyena bhAvena bhaktiM kurvanti ye dR^iDhAm | matkR^itetyakta karmANastyakta svajanabAndhavAH || 26|| iti satsa~Nga varNanaM brahmANDapurANe\- durlabhovaiShNavo loke durlabhaM vaiShNavaM bratam | durlabhAvaiShNavIbhaktiH sadhanyo yatravartate || 27|| narastasyopadeshena nIchopi gurutAmbrajet | pAradena yathAtAche kA~nchanatvaM prajAyate || 28|| shrIbhAgavate\- na hyammayAni tIrthAni na devA mR^ichChilAmayAH | te punatyurukAlena darshanAdeva sAdhavaH || 29|| anyachcha bhagavadvAkyaM brahmANaM prati\- naivedyaM puratomahyaM chakShuShA gR^ihyatemayA | rasandAsasya jihvAyA dashnAmi kamalodbhava || 30|| padmapurANe\- naivedyaM jagadIshasya annapAnAdikaM cha yat | bhakShyAbhakShya vichArastunAstitadbhakShaNekvachit || 31|| viShNAnaivedyaM bhoktavyaM koTi janmAgha nAshanam | tadevAShTa guNaM pApaM sikthaM bhUmi nipAtanAt || 32|| shrIbhAgavate\- mahaddichalanaM nR^iNAM gR^ihINAM dIna chetasAm | niHshreyasAya bhagavan kalpate nAnyathA kachit || 33|| raghUgaNaitat tapasA na yAti na chejyA nirvapaNAd gR^ihAdvA | na ChandasA naiva jalAgni sUyyairvinA mahatpAdarajobhiShekam || 34|| bhagavadvAkyam\- ahaM bhakta parAdhIno asvatantra iva dvija | sAdhubhirgrasta hR^idayobhaktairbhaktajanapriyaH || 35|| sAdhavo hR^idayaM mahyaM sAdhUnAM hR^idayaM tvaham | madanyattenajAnanti nAhaM tebhyo manAgapi || 36|| skAnde\- gItAdistava pAThena govindasya cha kIrtanAt | sAdhurdarshana mAtreNa koTi tIrtha phalaMlabhet || 37|| pAdme\- kulaM pavitraM jananIkR^itArthA vasundharAbhAgavatI cha dhanyA | svargesthitA te pitarashcha dhanyA yeShAM kule vaiShNavanAmadhyeyam || 38|| shuddhaM bhAgavatasyAnnaM shuddhaM bhAgIrathI jalam | shuddhaMviShNupadaM tIrthaM shuddhaM vaiShNava darshanam || 36|| tisraH koTyarddha koTIshcha tIrthAni bhuvanatraye | vaiShNavAndhijalAt puNya~NkoTi bhAgenanosamam || 40|| nAtaH parataraM tIrtha vaiShNavAndhi jalAt shubhAt | teShAM pAdodakaM nityaM ga~NgAmapi punAtihi || 41|| rAmabhaktAnusheShantu yohi bhu~Nkte dine dine | sikthe sikthe bhavetpuNyaM chAndrAyaNashatAdhikam || 42|| koTi janmArjitaM pApaM j~nAnato j~nAnato pi vA | sadyaH praNashyate nR^iNAM vaiShNavochChiShTa bhojanAt || 43|| Agamepi\- AsphoTayanti pitaro nR^ityanti cha muhurmuhuH | mahaMshe vaiShNavo jAtaH sano trAtA bhaviShyati || 44|| tAvadramanti saMsAre pitaro piNDa tatparAH | yAvadvaMshe sutorAma bhakti yukto na jAyate || 45|| sadAtiShThanti tatraiva sarva tIrthAni devatAH | nimiShaM nimiShArheNa yatratiShThanti vaiShNavAH || 46|| shrIbhAgavate\- viprAddiShaDguNayutA daravinda nAbha pAdArvinda vimukhAtsvapachaM variShTham | manyetadarpita mano vachane hitArtha prANaM punAti sakulaM natu bhUrimAnaH || 47|| anyachcha bhagavadvAkyam\- yathAkharashchandana bhAravAhI bhArasyavettA na tu chandanasya | tathAhiviprA ShaT shAstra yuktA madbhaktahInAH kharavahanti || 48|| chANDAlamapi madbhaktaM nAvamanyet buddhimAn | avamanyedvi mUDhAtmA rauravaM narakaM vrajet || 49|| padmapurANe shiva vAkyam\- tulasI kAShTha sambhUtAM mAlikAM yamaki~NkarAH | dR^iShTvA nashyanti dUreNa vAtoddhR^itaM yathAdhanam || 50|| dhArayati na ye mAlAM haitukAH pApa buddhayaH | narakAnnanivartante dagdhAH kopAgninAhareH || 51|| tulasI mAlikAM dhR^itvAyobhukto girinandini | sikthe sikthe sa labhate vAjipeya shatAdhikam || 52|| snAnakAlepiyasyA~Nge dR^ishyate tulasI shubhA | 110 ga~NgAdi sarva tIrtheShu snAtaM te na na saMshayaH || 53|| antakAlepi yasyA~NgaM tulasI mAlikAsTR^ishet | tasyadehodbhavaM pApaM tatkShaNAdeva nashyati || 54|| kaNTheshirasi vAhUbhyAM karNayoH karayostathA | vibhriyAttulasIyastu sa j~neyo viShNunA samaH || 55|| yaj~nasUtraM vinAviprAH veda hInA kriyA yathA | satyahInaM yathA vAkyaM mAlAhInA na vaiShNavAH || 56|| brAhmaNAnAMyathA sandhyA gR^ihINAM pitR^i tarpaNam | adakShiNo yathA yaj~no mAlAhInA na vaiShNavAH || 57|| tataH sarveShu kAleShu dhAryA tulasi mAlikA | kShaNArddhaM tadvi hInopi viShNudrohI bhavennaraH || 58|| tatra pramANam\- achraye viShNaushilAdhIguruShu naramatirvaiShNave jAti buddhi viShNorvA vaiShNavAnAM kalimala mathane pAda tIrthembubuddhiH siddhe tannAmni mantre sakala kaluShahe shabdasAmAnya buddhiH shrIshesarveshvareshe taditara samadhIryasyavai nArakIsaH || 59|| nArada pa~ncharAtre bhagavadvAkyam\- brahmachArI gR^ihasthashcha vANaprastho yatistathA | chatvArAshramAdyete pa~nchamo madvipAshrayaH || 60|| varNAshramAbhimAnena shruterdAso bhavennaraH | varNAshramavihInAshcha tiShThanti shrutimUrddhani || 61|| jAtirvidyAmahatvaM cha rUpa yauvana meva cha | yatnena varjanIyAvai pa~nchaitebhakti kaNTakAH || 62|| yadAvAtAdi doSheNa madbhaktomA~ncha na smaret | tadAsmarAmyahaM bhaktaM dadAmi paramAM gatim || 63|| ekAdashe bhagavadvAkyam\- satyepralInAH svaryAnti naralokaM rajolayAH | tamolayAittu nirayaM yAntimAmeva nirguNAH || 64|| madarpaNaM niHphalaM vA sAtvikaM nija karmatat | rAjasamphala sa~Nkalpa hiMsAprAyAdi tAmasam || 65|| kaivalyaM sAtvikaM j~nAnaM rajo vaikalpikantuyat | prAkR^itaM tAmasaM j~nAnaM manniShTaM nirguNaM smR^itam || 66|| banetu sAviko vAso grAmerAjasa uchyate | tAmasaM dyUta sadanaM manniketantu nirguNam || 67|| sAtvikaH kArakAMsa~NgI rAgAndhoM rAjasaH smR^itaH | tAmasaH smR^itiH vibhraShTonirguNomadvipAshrayaH || 68|| sAtvikyA dhyAtmakIshraddhA karma shraddhAtu rAjasI | tAmasyadharme yA shraddhAmatsevAyAntu nirguNAH || 69|| pathyaM pUta manAyastamAhAyai sAtvikaMsmR^itam | rAjasaM chendriyapreShThaM tAmasaM chArtidAshuchi || 70|| sAtvikaM sukhamAtmotthaM viShayotthatuM rAjasam | tAmasaM moha dainyotthaM nirguNaM mahipAshrayam || 71|| shrIbhagavadgItAyAm\- janma karma cha medivya mevaM yo vetti tatvataH | tyaktvAdehaM punarjanma naiti mAmeti sorjuja || 72|| brahmaH bhUta prasannAtmA na shochati na kA~NkShati | samaH sarveShu bhUteShu madbhaktiM labhate parAm || 73|| devI hyeShA guNamayIma mamAyA durattayA | mAmeva ye prapadyante mAyA me tAM taranti te || 74|| anyachcha\- harerddharma parityAgI sakya mAno narAdhamaH | asaktasya parityAge na doShA chintyayeghadi || 75|| shrIbhAgavate\- gR^iheShu vasatAM vApi puMsAM kushala karmaNAm | maddArtA yAta yAmAnAM na bandhAya gR^ihAmatAH || 76|| prahlAda vAkyam\- tatsAdhumanye suravaryadehinAM sadA samuddinadhipA masad gR^ihAt | hitvAtmapAtaM gR^iha mandha kUpaM vanaM gatoshrIrAma\-navarata | yaddhari mAshrayet || 77|| kShaNArheNApi tulaye na svarge na punarbhavam | bhagavatsa~Ngi sa~Ngasya martyAnAM kimutAshiShaH || 78|| etesatpuruShAH parArtha ghaTakAH svArthAnparityajyaye sAmAnyaM parasvArthamudyamabhR^itaH svArthA virodhe na yem | te mI mAnuSharAkShasAH parahitaM svArthAya nighnanti ye petughnanti nirarthakamparahitaM te ke na jAnImahe || 79|| AgamasAre\- shAstradR^iShTaM gurorvAkyaM tR^itIyaM chAtma nishchayam | trividhaM yobhi jAnAti sa mukto janmabandhanAt || 80|| shrutiH | dashahastA~Ngulayo dashapAdyA dvAburU hau bAhau Atmaiva pa~nchaviMshakaH || 81|| pada\- mana kaha.N jo sata sa~Ngati bhAve || Teka || tau saba viShaya vilAsa Cho.Da ke sahaja parama sukha pAvem | tIratha japa tapa nema dAna vrata vahu janmani kari Avai || shuddha hoya tatakAla santake darasa parasa kara tAvai | yoga virati vij~nAna kAla vahu shuddha samAdhi lagAvai || paramatatva soi ekai ChinameM sata sa~Ngati darasAvai | brahmaloka dikapAla loka sukha para sukha mokSha kahAvai | tulainaChina satasa~Ngasukhahi korAmacharaNashrutigAvai || 82|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe satsa~Ngadarsha parasa sambhAShaNa sarvoparipAvanaprAptivarNanaM nAma aShTamaM ratnam || 8|| \section{adhyAya 9} dohA naSha siSha sItArAma Chabi, jaba lagi hR^idaya na bAsa | rAmacharaNa saba sAdhanA, tava lagi lakhava nirAsa || 1|| rAmaM naumi kirITa kuNDalayutaM chaNDAMshu koTi prabham vidyutkoTi vinindakaM sutilakaM rAjIvanetraM param | ramyaM koTi samudrasUnuvadanaM nAshAsphuranmauktikam sarvAla~NkR^itabhUShitaM kara dhanuvamA~Nka sItAsthitam || 2|| yasyAMshena jagaddabhUva sakalaM brahmAhariH sha~Nkaro yaM dhyAyanti maharShayaH sumanasA sarvevatArA yataH | kIrtiryasya purANa veda bhaNitApAraM na te vaigatAH nityasthaM paradhAma rAmacharaNobhaktyA bhajerAshikam || 3|| sanatkumAra saMhitAyAM vedavyAsa vAkyam\- shrIrAmachandra raghupu~Ngava rAjavarya rAjendra rAma raghunAyaka rAghavesha | rAjAdhirAja raghunandana rAmachandra dAso.ahamadya bhavataH sharaNAgato.asmi || 4|| vasiShTha saMhitAyAm\- rAmasya nAma rUpaM cha lIlA dhAma parAtparam | etachchatuShTayaM nityaM sachchidAnandavigraham || 5|| shrImadbhAgavate shrIhanumaddAkyam\- suro.asuro vApyatha vAnaro naraH sarvAtmanA yaH sukR^itaj~namuttamam | bhajeta rAmaM manujAkR^itiM hariM ya uttarAnanayatkosalAndivamiti || 6|| na janma nUnaM mahato na saubhagaM na vA~Nna buddhirnAkR^itistoShahetuH | tairyadvisR^iShTAnapi no vanaukasashchakAra sakhye bata lakShmaNAgrajaH || 7|| navame shuka vAkyam\- yasyAmalaM nR^ipasadaHsu yasho.adhunApi gAyantyaghaghnamR^iShayo digibhendrapaTTam | taM nAkapAlavasupAlakirITajuShTapAdAmbujaM raghupatiM sharaNaM prapadye || 8|| ekAdashe yogeshvara vAkyam\- niHkShatriyAmakR^ita gAM cha triHsaptakR^itvo rAmastu haihayakulApyayabhArgavAgniH | so.abdhiM babandha dashavaktramahan sala~NkaM sItApatirjayati lokamalaghnakIrtiH || 9|| shrIdhara vAkyam\- OM namaH paramahaMsAsvAditacharaNakamalachinmakarandAya bhaktajanamAnasanivAsAya shrIrAmachandrAya || 10|| bhagavadgItAyAM shrImadbhagavaddAkyam\- sarva dharmAnparityajya mAmekaM sharaNaM vrajaH | hatvA sarva pApebhyo mokShayiShyAmimAshuchaH || 11|| apichet su durAchAro bhajate mAmananyabhAk | sAdhureva sa mantavyaH samyag vyavasitohisaH || 12|| shrImaddAlmIkIya rAmAyaNe shrIrAmachandra vAkyaM, sugrIvaM prati\- AnayenaM harishreShTha dattamasyA bhayaM mayA | vibhIShaNo vA sugrIva yadi vA rAvaNaH svayam || 13|| sakadevaprapannAya tavAsmIti cha yAchate | abhayaM sarva bhUtebhyo dadAmyetadvratamama || 14|| ayodhyA kANDe purajana vAkyam\- kathaM chidupakAreNa kR^ite naike na tuShyati | nasmaratyapa kArANAM shatamapyAtmavattayA || 15|| iti sharaNAgati varNanam | adhyAtmye kiShkindhA kANDe sugrIva vAkyaM, shrIrAmaM prati\- tvatpAdapadmArpitachitta vR^ittistvannAma sa~NgIta kathAsuvANI | tvadbhakta sevA niyatau karau me tvada~Ngasa~NgaM labhatAM mada~Ngam || 16|| tvanmUrtibhaktAn cha guruM cha chakShuH pashyatvajastraM sa shR^iNotu karNaH | tvajanma karmANi cha pAdayugmaM vrajatvajastraM tavamandirANi || 17|| a~NgAni te pAda rajo vimishra tIrthAni vibhratvahi shatruketo | shirastvadIyaM bhavapadmajA dyairyuShThapadaM rAma vrajavijastram || 18|| dArAH putraM dhanaM rAjyaM sarvetvanmAyayA kR^itam | atohandeva devesha na kA~NkShyenyat prasIdame || 19|| na jIryatepunardIrghaM bhajate saMsR^itiH prabho | tvatpAda darshanAt sadyo nAshameti na saMshayaH || 20|| kShaNArddhamapiyachchittaM tvayitiShTha tyacha~nchalam | tasya j~nAna manarthANAM mUlaM nashyati tatkShaNAt || 21|| AraNya kANDe shrIrAmachandra vAkyaM shavarIM prati\- yaj~na dAna tapobhirvA vedAdhyayana karmabhiH | naivaM draShTumahaM shakyo madbhakti vimukhaiH sadA || 22|| brahmANDa purANe shrIrAmagItAyAM shrIrAmavAkyam\- madbhakta mAdaredyastu manaH sparshana bhAShaNaiH | timapi pashyAmi vasiShTha mahatAmiva || 23|| madbhaktebhyaH prayachChanti suvastUni dhanAnyapi | AtitheyaM kariShyAmi tasyAhaM sItayA saha || 24|| shrImadbhAgavate bhagavadvAkyam\- bhaktyAhamekayAgrAhyaH shraddhayAtmA priyaH satAm | bhaktiH punAtimanniShTAn svapAkAnapi sambhavAt || 25|| tato dussa~NgamutsR^ijya satsusajjeta buddhimAn | santa etasyaChindati manovyAsa~Nga muktibhiH || 26|| santodishanti chakShUMShi vahirarkaH samutthitaH | devatAvAndhavAH santaH santa AtmAhameva cha || 27|| dvAdashe shiva vAkyam\- athApi saMvadiShyAmo bhavAnyetena sAdhunA | yahi paramo lAbhonR^iNAM sAdhu samAgamaH || 28|| bhAgavate\- tiraskR^itA vipralabdhA saptAH kShiptA hatAshrapi | nAsyatatprati kurvanti tadbhaktAH prabhavopiha || 29|| prAyasaH sAdhavo loke parairdvandveShu yojitAH | navyathanti na hR^iShyanti yata AtmA guNAshrayaH || 30|| ekAdashe\- devarShibhUtAnR^iNAnpitR^INAM na ki~Nkaro nAyamR^iNa cha rAjan | sarvAtmanAyaH sharaNaM sharaNyaM gato mukunda parihR^itya kR^ityam || 31|| pR^ithu prakaraNe\- sarvatrAskhalitAdeshaH saptaddIpaika daNDa dhR^ik | anyatra brAhmaNa kulAdanyatrAchyuta gotrataH || 32|| prathamaskandhepi\- naiShkarmamapyachyuta bhAvavarjitaM na shobhate j~nAnamalaM nirajanam | kutaH punaH shashvadabhadramIshvare na chArpitaM karma yadapyakAraNam || 33|| AtmArAmAshcha munayo nirgranthA apyurukrame | kurvantyahaitukIM bhaktimitthambhUtaguNo hariH || 34|| dashame brahmaNo vAkyam\- shreyasrutiM bhakti mudasyate vibhokkiyanti ye kevala vodhalavdhaye | teShAmasau kleshahi eva shiShyate nAnyayathAsthUla tuShAva ghAtinAm || 35|| yenyeravindAkSha vimuktamAninastvayyastabhAvA davi shuddha buddhayaH Aruhya kR^ichChreNa paraM padaM tataH patantyadho nAdR^ita yuShmadamprayaH || 36|| shrImanmahArAmAyaNe shiva vAkyaM\- shrIrAmaM ye chahitvA khalamatiniratA brahmajIvaMvadanti te mUDhAnAstikAste shubhaguNa rahitAH sarva bud.hdhyAtiriktAH | pApiShThA dharmahInAH gurujanavimukhA vedashAstrairviruddhA tehitvAgA~Ngamambho ravikiraNa jalaM pAtumichChantyatR^iptAH || 37|| martyA rAmapAdau kShitisutavimalA saMvihAya bandho te maDhA vodhahetoH ghR^itapari ghaTane vAri mandhAna yuktAH | ya brahmAsmIti nityaM vadati hR^idi vinA rAmachandrA~Nghri padmaM te buddhAstyakta potAstR^iNa pari nichaye sindhu muyaM taranti || 38|| ye kevalAdvaitamatAnuraktA shrIrAmamUrti vimalAM vihAya | te pAmadR^ishyA haridashvamUrttiH pashyantimUDhAH prativiMva kumbhe || 39|| ye rAmabhaktimamalAMshu vihAya ramyAM j~nAneratAH pratidinaM parikkaShTamArge | ArAnmahendrasurabhiparihR^itya mUrkhA arke bhajanti subhage sukha dugdha hetoH || 40|| tyaktvA shrIraghunandanaM para taraM nAma svarUpaM tathA brahmaNyevavadanti ye sada sataH pUrNa yathA kAshavat | te vai tandula hetave tuShamahonighnanti durbuddhayaH ChitvAmUla mathAshrayanti cha dalantaiH sadgurunAM kR^itaH || 41|| kiM varNayAmi vimale vahubhi prakAraiH sItApate | vigata j~nAna visheSha sarvaM j~nAnaM tadeva kusumaM cha yathA | nabhogaM satyaM vadAmiha yathA na sukhaM cha svapne || 42|| shrIbhAgavate prathama nArada vAkyam | na yachachitra padahareryasho jagat pavitrapragraNIta karhichit tadvAyasaM tIrthamushanti mAnasA na yatra haMsA\- viramantyushakakShayA || 43|| taddAgavisargojanatAgha viplavoyasmiM pratishloka mavadhyavatyapi nAmAnyanantasyayashokitAni yachChR^i\- Nvanti gAyanti gR^iNanti sAdhavaH || 44|| nUnaM devena nihatA yepyachyuta kathAsudhAM shR^iNvantyasadgAthAM purIShamivaviDbhujaH || 45|| ekAdashe\- tasmAdguruM prapadyetajij~nAsuH shreya uttamam | shAbde pare cha niShNAtaM brahmaNyupa samAshrayam || 46|| tatra bhAgavatAndharmI shikShedgurvAtma daivataH | shramAyayA nu vR^ityA cha yaistuShye dAtmadohariH || 47|| nR^idehamAdyaM sulabhaM sudurlabhamplavaM sukalpaM gurukarNa dhAram | mayAnukUlena nabhasvateritampumAn bhavAndhiM na taretsachAtmahA || 48|| shrIguru gItAyAm\- gururbrahmA gururviShNu gururdevo maheshvaraH | gurureva parabrahma tasmai shrIgurave namaH || 46|| akhaNDa maNDalAkAraM vyAptaM ye na charAcharam | tatpadaM darshitaM yena tasmai shrIgurave namaH || 50|| pa~nchame R^iShabhadeva vAkyam\- gururnasasyAtsvajano na saH syAtpitA na sasyAjananI na sAsyAt | daivaM na tatsyAnnapatishcha sasyAnamochayedyaH samupetamR^ityum || 51|| mahodadhau\- tadeva lagnaM sudinaM tadeva tArA valaM chandra valaM tadeva | vidyA balaM deva balaM tadeva sItApaternAma yadAsmarAmi || 52|| iti guru lakShaNaM guru sharaNAgati varNanam | shrIhanumannATake\- rAmatvattaruNapratApa tapanatrAsAdiva tryambako noga~NgAM vijahAtinissarati na kShIrAmbudharmAdhavaH | tAmyattAma rasAntarAla vasatirdevaH svayambhUrabhUt pAtAlAvadhipa~Nka magna vapuShastiShThanti kUrmAdayaH || 53|| mahArAja shrImana jagati yashasA te dhavalite | payaH pArAvAraM parama puruShoyaM mR^igayate | kapardI kailAshaM kulisha bhR^idbhaumaM kashviram | kalAnAtha rAhuH kamalabhavanahaMsa madhunA || 54|| shata chakra samo viShNoH hara shUla shataH samaH | shata vajra samashchAso rAmavANaH pratApavAn || 55|| tUNe naika sharaM kareNa dashadhA sandhAnakAleshatam | chApebhUta sahasra lakShagamane koTIcha koTirvadhe | anterva nikharvavANa vividhaiH sItApatIshobhitaH | etaddANa parAkramasya mahimA satpAtra dAnayathA || 56|| nAgAnAmayutaM tura~Nga niyutaM sArddhaM rathInAM shataM pattInAM dasha koTi sannipatine nR^ityatkambandhoraNe | evaM koTi kabandha nartana vidhau nR^itye tathAkhechara\- steShAM koTika nartane raghupateH kodaNDaghaNTAravaH || 57|| vAlmIkIye\- na kAlasya na shakrasya na viShNorvittapasya cha | karmANi tAnishrUyante yAni yuddhe hanUmataH || 58|| vAlmIkIye uttara kANDe\- upanR^ityanti kAkutsthaM nR^ityagIta vishAradAH | dakShiNyorUpavatyashcha striyaH sarva guNAnvitAH || 59|| tathAtayorviharatoH sItArAghavayoshchiram | dasha varShasahasrANi gatAni su mahAtmanoH || 60|| shrImanmahArAmAyaNe sha~Nkara vAkyam | muniveSha dharaM rAmaM nIla jImUta sannibham | ramanteyoShitI bhUtA rUpaM dR^iShTvA maharShayaH || 61|| IpadvAsya kR^ito rAmo dR^iShTvA teShAmimAM gatim | yUyaM dharmatarA j~nAnaM matprasannehi sAmpratam || 62|| ramitArAmamUrtIte striyorUpAstapashcharan | ato devi ramukrI.DA rAmanAmnaiva vartate || 63|| shlokauyAbhyAM nijeShTadhyAyet\- rAmaMsAndra ghana svarUpamamalaM sachchidghanAnandakam vidyuddivya dukUla pIta yugalaM shrIdAma vakShasthalam | ma~njIrA~Ngada ratna ka~NkaNa raNatkA~nchIlasanmudrikam muktAhAra kirITa kuNDaladhanuH sa~nchitravANojvalam || 64|| kAshmIrI tilakAlakAvR^itamukhaM sAchIkShaNaMsasmitam tAmbUlAdhara pallavaM rasamayaM nAsAgra muktAphalam | dhyAyechChatra sudivya chAmara yutaM sAketa ratnAsane jAnakyashambhujaMsakhIgaNa vR^itaM nityaM niku~njesthitam || 65|| jI mana rAma sudhA rasa pAvai || Teka || taukata sakala viShaya mR^iga jala lakhi tR^iShita vR^ithA uThi dhAvai | abhaya karauM saba vidhi shrImukha kahi sakR^ita sharaNa kou Avai || taukata viShaya vivasa sura nara muni tina kaha.N vAdi manAvai | shrIraghubIra bhakti chintAmaNi saMsR^ita begi miTAvai || tehi taji j~nAna joga tapa sAdhai shrama phala saba shruti gAve | amita madana Chavi rAmarUpa ruchi hR^idaya naina lakhi Avai || taukata tribhuvana rUpa jahAM lau lakhi shaTha janma nasAvai | jo shrIrAma kR^ipA pratApa guna shrIguru sharaNa lakhAvai || taukata Dare loka jama kAlahi sakala rAma darasAvai | yaha siyavara navaratna manohara dvAdasha rasahi janAvai | shrIrAmacharaNa nita sunata pa.Dhata jo so raghubara mana bhAvai || 66|| iti shrIrAmanavaratnasArasa~Ngrahe shrIrAmarUpaguNapratApa sharaNAgata bhedavarNanaM nAma navamaM ratnam || 9|| ## Proofread by Mrityunjay Pandey \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}