% Text title : Shivasvarodayah % File name : shivasvarodayaH.itx % Category : shiva, yoga, jyotisha, sociology\_astrology % Location : doc\_shiva % Proofread by : Ruma Dewan % Latest update : November 17, 2025 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shivasvarodayah ..}## \itxtitle{.. shivasvarodayaH ..}##\endtitles ## \- umAmaheshvarasaMvAde \- atha ma~NgalAcharaNam | maheshvaraM namaskR^itya shailajAM gaNanAyakam | guruM cha paramAtmAnaM bhaje saMsAratArakam || 1|| atha brahmANDanirNayaH | devyuvAcha | devadeva mahAdeva kR^ipAM kR^itvA mamopari | sarvasiddhikaraM j~nAnaM vadayasva mama prabho || 2|| kathaM brahmANDamutpannaM kathaM vA parivartate | kathaM vilIyate deva vada brahmANDanirNayam || 3|| Ishvara uvAcha | tattvAdbrahmANDamutpannaM tattvena parivartate | tattve vilIyate devi tattvAdbrahmANDanirNayaH || 4|| devyuvAcha | tattvameva paraM mUlaM nishchitaM tattvavAdibhiH | tattvasvarUpaM kiM deva tattvameva prakAshaya || 5|| Ishvara uvAcha | nira~njano nirAkAra eko devo maheshvaraH | tasmAdAkAshamutpannamAkAshAdvAyusambhavaH || 6|| vAyostejastatashchApastataH pR^ithvIsamudbhavaH | etAni pa~nchatattvAni vistIrNAni pa~nchadhA || 7|| tebhyo brahmANDamutpannaM taireva parivartate | vilIyate cha tatraiva tatraiva ramate punaH || 8|| pa~nchatattvamaye dehe pa~nchatattvAni sundari | sUkShmarUpeNa vartante j~nAyante tattvayogibhiH || 9|| atha svaraj~nAnaprashaMsA | atha svaraM pravakShyAmi sharIrasthasvarodayam | haMsachArasvarUpeNa bhavejj~nAnaM trikAlajam || 10|| guhyAdguhyataraM sAramupakAraprakAshanam | idaM svarodayaM j~nAnaM j~nAnAnAM mastake maNiH || 11|| sUkShmAtsUkShmataraM j~nAnaM subodhaM satyapratyayam | AshcharyaM nAstike loke AdhAraM tvAstike jane || 12|| atha shiShyalakShaNam | shAnte shuddhe sadAchAre gurUbhaktyaikamAnase | dR^iDhachitte kR^itaj~ne cha deyaM chaiva svarodayam || 13|| duShTe cha durjane kruddhe nAstike gurutalpage | hInasattve durAchAre svaraj~nAnaM na dIyate || 14|| atha svaraprashaMsA | shR^iNu tvaM kathitaM devi dehasthaM j~nAnamuttamam | yena vij~nAnamAtreNa sarvaj~natvaM praNIyate || 15|| svare vedAshcha shAstrANi svare gAndharvamuttamam | svare cha sarvatrailokyaM svaramAtmasvarUpakam || 16|| svarahInashcha daivaj~no nAthahInaM yathA gR^iham | shAstrahInaM yathA vaktraM shirohInaM cha yadvapuH || 17|| nADIbhedaM tathA prANatattvabhedaM tathaiva cha | suShumnAmishrabhedaM cha yo jAnAti sa muktigaH || 18|| sAkAre vA nirAkAre shubhaM vAyubalAtkR^itam | kathayanti shubhaM kechitsvaraj~nAne varAnane || 19|| brahmANDakhaNDapiNDAdyAH svareNaiva hi nirmitAH | sR^iShTisaMhArakarttA cha svarasAkShAnmaheshvaraH || 20|| svaraj~nAnAtparaM guhmaM svaraj~nanAtparaM dhanam | svaraj~nAnatparaM j~nAnaM navA dR^iShTaM navA shrutam || 21|| shatruM hanyAt svabale tathA mitrasamAgamaH | lakShmIprAptiH svarabale kIrtiH svarabale sukham || 22|| kanyAprApti svarabale svarato rAjadarshanam | svareNa devatAsiddhiH svareNa kShitipo vashaH || 23|| svareNa gamyate desho bhojyaM svarabale tathA | laghudIrghaM svarabale malaM chaiva nivArayet || 24|| sarvashAstrapurANAdi smR^itivedA~NgapUrvakam | svaraj~nAnAtparaM tattvaM nAsti ki~nchidvarAnane || 25|| nAmarUpAdikAH sarve mithyA sarveShu vibhramaH | aj~nAnamohitA mUDhA yAvattattvaM na vidyate || 26|| idaM svarodayaM shAstraM sarvashAstrottamottamam | AtmaghaTaprakAshArthaM pradIpakalikopamam || 27|| yasmai kasmai parasmai vA na proktaM prashnahetave | tasmAdetatsvayaM j~neyamAtmanovA.a.atmanAtmani || 28|| na tithirna cha nakShatraM na vAro grahadevatAH | na cha viShTirvyatIpAto vaidhR^ityAdyAstathaiva cha || 29|| kuyogo nAstyato devi bhavitA vA kadAchana | prApte svarabale shuddhe sarvameva shubhaM phalam || 30|| atha nADInirNayaH | dehamadhye sthitA nADyo bahurUpAH suvistarAt | j~nAtavyAshcha budhairnityaM svadehaj~nAnahetavaH || 31|| nAbhisthAnagakandordhvama~NkurAdeva nirgatAH | dvisaptatisahastrANi dehamadhye vyavasthitAH || 32|| nADIsthA kuNDalIshaktirbhuja~NgAkArashAyinI | tato dashordhvagAnADyodashaivAdhaH pratiShThitAH || 33|| atha nADisthityAdikathanam | dve dve tiryaggate nADyashchaturviMshati sa~NkhyayA | pradhAnA dashanADyastu dashavAyupravAhikAH || 34|| tiryagUrdhvAstathA nADyo vAyudehasamanvitAH | chakravatsaMsthitA dehe sarvAH prANasamAshritAH || 35|| atha nADibhedakathanam | tAsAM madhye dasha shreShThA dashAnAM tisra uttamAH | iDA cha pi~NgalA chaiva saShumnA cha tR^itIyakA || 36|| gAndhArI hastijihvA cha pUShA chaiva yashasvinI | alambuShA kuhUshchaiva sha~NkhinI dashamI tathA || 37|| atha nADisthAnakathanam | iDA vAme sthitA bhAge pi~NgalA dakShiNe smR^itA | suShumnA madhyadeshe tu gAndhArI vAmachakShuShi || 38|| dakShiNe hastijihvA cha pUShA karNe cha dakShiNe | yashasvinI vAmakarNe Anane chApyalambuShA || 39|| kuhUshcha li~Ngadeshe tu mUlasthAne tu sha~NkhinI | evaM dvAraM samAshritya tiShThanti dashanADikAH || 40|| iDA pi~NgalA (pi~NgaleDA)suShumnA cha prANamArge samAshritAH | etA hi dashanADyastu dehamadhye vyavasthitAH || 41|| atha vAyusthAnabhedakathanam | nAmAni nADikAnAM vAtAnAM tu vadAmyaham | prANo.apAnaH samAnashcha udAno vyAna eva cha || 42|| nAgaH kUrmo.atha kR^ikalo devadatto dhana~njayaH | hR^idi prANo vasennityamapAno gudamaNDale || 43|| samAno nAbhideshe tu udAnaH kaNThamadhyagaH | vyAno vyApi sharIreShu pradhAnAH dashavAyavaH || 44|| prANAdyAH pa~nchavikhyAtAH nAgAdyAH pa~nchavAyavaH | teShAmapi pa~nchanAM sthAnAni cha vadAmyaham || 45|| udgAre nAga AkhyAtaH kUrmonmIlane smR^itaH | kR^ikalaH kShutakR^ijj~neyo devadatto vijR^immbhaNe || 46|| na jahAti mR^itaM vApisarvavyApi dhana~njayaH | ete nADIShu sarvAsu bhramante jIvarUpiNaH || 47|| prakaTaM prANasa~nchAraM lakShyeddehamadhyataH | iDApi~NgalAsuShumnAbhirnADIbhistisR^ibhibudhaH || 48|| iDA vAme cha vij~neyA pi~NgalA dakShiNe smR^itA | iDAnADIsthitA vAmA tato vyastA cha pi~NgalA || 49|| atha nADIShu sUryachandrAdisthitikAryakathanam | iDAyAM tu sthitashchandraH pi~NgalAyAM cha bhAskaraH | suShumnA shambhurUpeNa shambhurhaMsasvarUpataH || 50|| hakAro nirgame prokta sakAreNa praveshanam | hakAraH shivarUpeNa sakAraH shaktiruchyate || 51|| shaktirUpaH sthitashchandro vAmanADIpravAhakaH | dakShanADIpravAhashcha shambhurUpo divAkaraH || 52|| shvAse sakArasaMsthe tu yaddAnaM dIyate budhaiH | taddAnaM jIvaloke.asmin koTikoTiguNaM bhavet || 53|| anena lakShayedyogI chaikachittaH samAhitaH | sarvameva vijAnIyAnmArge vai chandrasUryayoH || 54|| dhyAyettattvaM sthire jIve asthire na kadAchana | iShTasiddhirbhavettasya mahAlAbho jayastathA || 55|| chandrasUryasamabhyAsaM ye kurvanti sadA narAH | atItAnAgataj~nAnaM teShAM hastagataM bhavet || 56|| vAme chA.amR^itarUpA syAjjagadApyAyanaM param | dakShiNe charabhAgena jagadutpAdayetsadA || 57|| atha shubhAshubhanADikathanam | madhyamA bhavati krUrA duShTA sarvatra karmasu | sarvatra shubhakAryeShu vAmA bhavati siddhidA || 58|| nirgame tu shubhA vAmA praveshe dakShiNA shubhA | chandraH samastu vij~neyo ravistu viShamaH sadA || 59|| chandraH strI puruShaH sUryashchandro gauro.asito raviH | chandranADIpravAheNa saumyakAryANi kArayet || 60|| atha svarodayasamayakathanam | sUryanADIpravAheNa raudrakarmANi kArayet | suShumnAyAH pravAheNa bhuktimukti phalAni cha || 61|| Adau chandraH site pakShe bhAskaro hi sitetare | pratipatto dinAnyAhustrINi trINi kR^itodayau || 62|| sArdhadvighaTike j~neyaH shukle kR^iShNe shashI raviH | vahatyaikadinenaiva yathA ShaShTighaTIH kramAt || 63|| vaheyustadghaTImadhye pa~nchatattvAni nirdeshayet | pratipatto dinAnyAhurviparIte vivarjayet || 64|| shuklapakShe bhavedvAmA kR^iShNapakShe cha dakShiNA | jAnIyAtpratipatpUrvaM yogI tadyatamAnasaH || 65|| shashA~NkaM vArayedrAtrau divA vAraya bhAskaram | ityAbhyAsarato nityaM sa yogI nAtra saMshayaH || 66|| sUryeNa badhyate sUryashchandrashchandreNa badhyate | yo jAnAti kriyAmetAM trailokyaM vashagaM kShaNAt || 67|| udayaM chandramArgeNa sUryeNAstamanaM yadi | tadA te guNasa~NghAtA viparItaM vivarjayet || 68|| gurushukrabudhendUnAM vAsare vAmanADikA | siddhidA sarvakAryeShu shuklapakShe visheShataH || 69|| arkA~NgArakasaurINAM vAsare dakShanADikA | smarttavyA charakAryeShu kR^iShNapakShe visheShataH || 70|| tattvodayakramakathanam | prathamaM vahate vAyurdvitIyaM cha tathAnalaH | tR^itIyaM vahate bhUmishchaturthaM varuNo vahet || 71|| sArddhadvighaTike pa~nchakrameNaivodayanti cha | kramAdekaikanADyAM cha tattvAnAM pR^ithagudbhavaH || 72|| ahorAtrasya madhye tu j~neyA dvAdashasa~NkramAH | vR^iShakarkaTakanyAlimR^igamInA nishAkare || 73|| meShasiMhau cha kumbhashcha tulA cha mithunaM dhanum | udaye dakShiNe j~neyaH shubhAshubhavinirNayaH || 74|| tiShThetpUrvottare chandro bhAnuH pashchimadakShiNe | dakShanADyAH prasAre tu na gachChedyAmyapashchime || 75|| vamAchArapravAhe tu na gachChetpUrvottare | paripanthibhayaM tasya gato.asau na nivartate || 76|| tatra tasmAnna gantavyaM budhaiH sarvahitaiShibhiH | tadA tatra tu saMyAte mR^ityureva na saMshayaH || 77|| shuklapakShe dvitIyAyAmarke vahati chandramAH | dR^ishyate lAbhadaH pusAM saumye saukhyaM prajAyate || 78|| sUryodaye yadA sUryashchandrashchandrodaye bhavet | sidhyanti sarvakAryANi divArAtrigatAnyapi || 79|| chandrakAle yadA sUryaH sUryashchandrodaye bhavet | udvegaH kalaho hAniH shubhaM sarva nivArayet || 80|| sUryasya vAhe pravadanti vij~nAH j~nAnaM hyagamasya tu nishchayena | shvAsena yuktasya tu shItarashmeH pravAhakAle phalamanyathA syAt || 81|| atha viparItalakShaNam | yadA pratyUShakAlena viparItodayo bhavet | chandrasthAne vahatyarko ravisthAne cha chandramAH || 82|| prathame mana udvegaM dhanahAnirdvitIyake | tR^itIye gamanaM proktamiShTanAshaM chaturthake || 83|| pa~nchame rAjyavidhvaMsaM ShaShThe sarvArthanAshanam | saptame vyAdhiduHkhAni aShTame mR^ityumAdishet || 84|| kAlatraye dinAnyaShTau viparItaM yadA vahet | tadA duShTaphalaM proktaM ki~nchinyUnaM tu shobhanama || 85|| prAtarmadhyAhR^iyoshchandaH sAMyakAle divAkaraH | tadA nityaM jayo lAbho viparItaM vivarjayet || 86|| atha yAtrAdisvaraphalakathanam | vAme vA dakShiNe vApi yatra sa~Nkramate shivaH | kR^itvA tatpAdamAdau cha yAtrA bhavati siddhidA || 87|| chandraH samapadaH kAryo ravistu viShamaH sadA | pUrNapAdaM puraskR^itya yAtrA bhavati siddhidA || 88|| yatrA~Nge vahate vAyustada~NgakarasattalAt | suptotthito mukhaM spR^iShTvA labhate vA~nChitaM phalam || 89|| paradatte tathA grAhye gR^ihannirgamane.api cha | yada~Nge vahate nADI grAhayaM tena karA~NghriNA || 90|| na hAniH kalaho naiva kaNTakairnApi bhidyate | nivartate sukhI chaiva sarvopadravavarjitaH || 91|| gurubandhunR^ipAmAtyeShvanyeShu shubhadAyinI | pUrNA~NgaiH khalu karttavyA kAryasiddhirmanaHsthitA || 92|| agnichauryAdharmagharShA anyeShAM vAdinigrahaH | karttavyAH khalu riktA~NgairjayalAbhasukhArthibhiH || 93|| dUradeshe vidhAtavyaM gamanaM tu himadyutau | abhyarNadeshe dIpte tu kAraNAviti kechana || 94|| yatki~nchitpUrvamuddiShTaM lAbhAdi samarAgamaH | tatsarvaM pUrNanADIShu jAyate nirvikalpakam || 95|| shUnyanADyAM viparyastaM yatpUrvaM pratipAditam | jAyate nAnyathA chaiva yathA sarvaj~nabhAShitam || 96|| vyavahAre khalochchATe dveShividyAdiva~nchake | kupitasvAmichauryAdye pUrNasthAH syurbhaya~NkarAH || 97|| dUrAdhvani shubhashchandro nirvighno.abhIShTasiddhidaH | praveshakArye hetau cha sUryanADIprashasyate || 98|| ayogye yogyatA nADyo yogyasthAnepyayogyatA | kAryAnubandhano jIvo yathA rudrastathAcharet | 99|| chandrachAre viShahate sUryo balivashaM nayet | suShumnAyAM bhavenmokSha eko devastridhAsthitaH || 100|| shubhAnyashubhakAryANi kriyante.aharnishaM yadA | tattatkAryAnurodhena kAryaM nADIprachAlanam || 101|| atha nADIbhedaH | iDAkarttavyakR^ityanirUpaNam | sthirakarmaNyala~NkAre dUrAdhvagamane tathA | Ashrame dharmaprAsAde vastUnAM sa~Ngrahe.api cha || 102|| vApIkUpatADAgAnAM pratiShThAstambhadevayoH | yAtrA dAne vivAhe cha vastrAla~NkArabhUShaNe || 103|| shAntike pauShTike chaiva divyauShadhirasAyane | svasvAmIdarshane mitre vANijye kaNasa~Ngrahe || 104|| gR^ihapraveshe sevAyAM kR^iShau cha bIjavApane | shubhakarmaNi sandhau cha nirgame cha shubhaH shashI || 105|| vidyArambhAdikAryeShu bAndhavAnAM cha darshane | janmamokShe cha dharme cha dIkShAyAM mantrasAdhane || 106|| kAlavij~nAnasUtre tu chatuShpAdagR^ihAgame | kAlavyAdhichikitsAyAM svAmIsambodhane tathA || 107|| gajAshvarohaNe dhanvi gajAshvAnAM cha bandhane | paropakAraNe chaiva nidhInAM sthApane tathA || 108|| gItavAdyAdinR^ityAdau nR^ityashAstravichAraNe | puragrAmaniveshe cha tilakakShetradhAraNe || 109|| ArtishokaviShAde cha jvarite mUrChite.api vA | svajanasvAmIsambandhe annAdau dArusa~Ngrahe || 110|| strINAM dantAdibhUShAyAM vR^iShTe rAgamane tathA | gurupUjAviShAdInAM chAlane cha varAnane || 111|| iDAyAM siddhadaM proktaM yogAbhyAsAdikarma cha | tatrApi varjayedvAyuM teja AkAshameva cha || 112|| sarvakAryANi sid.hdhyanti divArAtrigatAnyapi | sarveShu shubhakAryeShu chandrachAraH prashasyate || 113|| pi~NgalAkarttavyakR^ityanirUpaNam | kaThinakrUravidyAnAM paThane pAThane tathA | strIsa~Nge veshyAgamane mahAnaukAdhirohaNe || 114|| bhraShTakArye surApAne vIramantrAdyupAsane | vihvale dhvaMsadeshAdau viShadAne cha vairiNAm || 115|| shAstrAbhyAse cha gamane mR^igayA pashuvikraye | iShTikAkAShThapAShANaratnagharShaNadAraNe || 116|| gatyabhyAse yantratantre durgaparvatArohaNe | dyUte chauryye gajAshvAdirathasAdhanavAhane || 117|| vyAyAme mAraNochchATe ShaTkarmAdisAdhane | yakShiNIyakShavetAlaviShabhUtAdinigrahe || 118|| kharoShTramahIShAdInAM gajAshvarohaNe tathA | nadIjalaughataraNe bheShaje lipilekhane || 119|| mAraNe mohane stambhe vidveShochchATane vashe | preraNe karShaNe kShobhe dAne cha krayavikraye || 120|| pretAkarShaNavidveShashatrunigrahaNe.api cha | khaDgahaste vairiyuddhe bhoge vA rAjadarshane | bhojye snAne vyavahAre dIptakArye raviH shubhaH || 121|| bhuktamArgeNa mandAgnau strINAM vashyAdikarmaNi | shayanaM sUryavAhena kartavyaM sarvadA budhaiH || 122|| krUrANi sarvakarmANi charANi vividhAni cha | tAni siddhayanti sUryeNa nAtra kAryA vichAraNA || 123|| suShumnAkarttavyakR^ityanirUpaNam | kShaNaM vAme kShaNaM dakShe yadA vahati mArutaH | suShumnA sA cha vij~neyA sarvakAryaharA smR^itA || 124|| tasyAM nADyAM sthito vahnirjvalate kAlarUpakaH | viShavattaM vijAnIyAt sarvakAryavinAshanam || 125|| yadA.anukramamulla~Nghya yasya nADIdvayaM vahet | tadA tasya vijAnIyAdashubhaM nAtra saMshayaH || 126|| kShaNaM vAme kShaNaM dakShe viShamaM bhAvamAdishet | viparItaM phalaM j~neyaM j~nAtavyaM cha varAnane || 127|| ubhayoreva sa~nchAra viShavantaM vidurbudhAH | na kuryAtkrUrasaumyAni tatsarvaM viphalaM bhavet || 128|| jIvite maraNe prashne lAbhAlAbhe jayAjaye | viShame viparIte cha saMsmarejjagadIshvaram || 129|| Ishvare chintite kAryaM yogAbhyAsAdikarma cha | anyatatra na karttavyaM jayalAbhasukhaiShibhiH || 130|| sUryeNa vahamAnAyAM suShumnAyAM muhurmuhuH | shApaM dadyAdvaraM dadyAtsarvathaiva tadanyathA || 131|| nADIsa~NkramaNe kAle tattvasa~Ngamane.api cha | shubhaM ki~nchinna kartavyaM puNyadAnAni koTidhA || 132|| viShamasyodayo yatra manasA.api chintayet | yAtrA hAnikaro tasya mR^ityuH klesho na saMshayaH || 133|| puro vAmordhvatashchandro dakShAdhaH pR^iShThato raviH | pUrNA riktAviveko.ayaM j~nAtavyo daishikaiH sadA || 134|| UrdhvavAmAgrato dUto j~neyo vAme pathi sthitaH | pR^iShThe dakShe tathA.adhastAtsUryavAhAgataH shubhaH || 135|| anAdirviShamaH sandhirnirAhAro nirAkulaH | pare sUkShme vilIyate sA sandhyA sadbhiruchyate || 136|| na vedaM veda ityAhurvedo vedo na vidyate | paramAtmA vedyate yena sa vedo veda uchyate || 137|| na sandhyA sandhirityAhuH sandhyA sandhirnigadyate | viShamaH sandhigaH prANa sa sandhiH sandhiruchyate || 138|| atha tattvavarNanam | shrIdevyuvAcha | deva deva mahAdeva sarvasaMsAratAraka | sthitaM tvadIyahR^idaye rahasyaM vada me prabho || 139|| Ishvara uvAcha | svaraj~nAnarahasyAttu na kAchichcheShTadevatA | svaraj~nAnarato yogI sa yogI paramo mataH || 140|| pa~nchatattvAdbhavetsR^iShTistattve tattvaM pralIyate | pa~nchatattvaM paraM tattvaM tattvAtItaM nira~njanam || 141|| tattvAnAM nAmavij~neyaM siddhayogena yoginAm | bhUtAnAM duShTachihnAni jAnAtIha svarottamaH || 142|| pR^ithivyApastathA tejo vAyurAkAshameva cha | pa~nchabhUtAtmakaM vishvaM yo jAnAti sa pUjitaH || 143|| sarvalokasthajIvAnAM na deho bhinnatattvakaH | bhUrlokAtsatyaparyantaM nADIbhedaH pR^ithak pR^ithak || 144|| vAme vA dakShiNe vA.api udayAH pa~ncha kIrttitAH | aShTadhA tattvavij~nAnaM shrR^iNu vakShyAmi sundari || 145|| prathame tattvasa~NkhyAnaM dvitIye shvAsasandhayaH | tR^itIye svarachihnAni chaturthe sthAnameva chaH || 146|| pa~nchame tasya varNAshcha ShaShThe tu prANa eva cha | saptame svAdasaMyuktA aShTame gatilakShaNam || 147|| evamaShTavidhaM prANaM viShuvantaM charAcharam | svarAtparataraM devi nAnyathA tvambujekShaNe || 148|| nirIkShitavyaM yatnena sadA pratyUShakAlataH | kAlasya va~nchAnArthAya karma kurvanti yoginaH || 149|| atha ShaNmukhImudrAkathanam | shrutyora~NguShThake madhyA~Ngulyau nAsApuTadvaye | vadanaprAntake chAnyA~NgulIrdadyAchcha netrayoH || 150|| asyAntastu pR^ithivyAdi tattvaj~nAnaM bhavetkramAt | pItashvetAruNashyAmairbindubhirnirUpAdhikam || 151|| darpaNena samAlokya tatra shvAse vinikShipet | AkAraistu vijAnIyAttattvabhedaM vichakShaNaH || 152|| atha tattvAkAretyAdinirNayakathanam | chaturasraM chArdhachandraM trikoNaM varttulaM smR^itam | bindubhistu nabho (mano)j~neyamAkAraistattvalakShaNam || 153|| madhye pR^ithvI hyaghashchApashchordhvaM vahati chAnalaH | tiryagvAyupravAhashcha nabho vahati sa~Nkrame || 154|| ApaH shvetAH kShitiH pItA raktavarNo hutAshanaH | mAruto nIlajImUta AkAshaH sarvavarNakaH || 155|| skandhadvaye sthito vahnirnAbhimUle prabha~njanaH | jAnudeshe kShitistoyaM pAdAnte mastake nabhaH || 156|| mAheyaM madhuraM svAde kAShAyaM jalameva cha | tIkShNaM tejassamIro.amlaM AkAshaM kaTukaM tathA || 157|| aShTa~NgulaM vahedvAyuranalashchatura~Ngulam | dvAdashA~NgulamAheyaM vAruNaM ShoDashA~Ngulam || 158|| urdhvaM mR^ityuradhaH shAntistiryaguchchATanaM tathA | madhye stambhaM vijAnIyAnnabhaH sarvatra madhyamam || 159|| atha tattvasvarupakartavyAdikathanam | pR^ithivyAM sthirakarmANi charakarmANi vAruNe | tejasi krUrakarmANi mAraNochchATane.anile || 160|| vyomni ki~nchinna karttavyamabhyasedyogasevanam | shUnyatA sarvakAryeShu nAtra kAryA vichAraNA || 161|| pR^ithvIjalAbhyAM siddhiH syAnmR^ityurvahnau kShayo.anile | nabhaso niShphalaM sarvaM j~nAtavyaM tattva vedibhiH || 162|| chiralAbhaH kShitau j~neyastatkShaNe toyatattvataH | hAniH syAdvahnivAtAbhyAM nabhaso niShphalaM bhavet || 163|| pItaH shanairmadhyavAhI hanuryAvadgurudhvaniH | kavoShNaH pArthivo vAyuH sthirakAryaprasAdhakaH || 164|| adhovAhI gurudhvAnaH shIghragaH shItalaH sthitaH | yaH ShoDashA~Ngulo vAyuH sa ApaH shubhakarmakR^ita || 165|| AvartagashchAtyuShNashcha shoNAbhashchatura~NgulaH | urdhvavAhi cha yaH krUraH karmakArI sa tejasaH || 166|| uShNaH shItaH kR^iShNavarNastiryagAnyaShTakA~NgulaH | vAyuH pavanasa.nj~nastu charakarmaprasAdhakaH || 167|| yaH samIraH samarasaH sarvatattvaguNAvahaH | AmbaraM taM vijAnIyAdyoginAM yogadAyakam || 168|| pItavarNaM chatuShkoNaM madhuraM madhyamAshritam | bhogadaM pArthivaM tattvaM pravAhe dvAdashA~Ngulam || 169|| shvetamardhendusa~NkAshaM svAdukAShAyamArdrakam | lAbhakR^idvAruNaM tattvaM pravAhe ShoDashA~Ngulam || 170|| raktaM trikoNaM tIkShNaM cha urdhvabhAgapravAhakam | dIptaM cha taijasaM tattvaM pravAhe chatura~Ngulam || 171|| nIlaM cha vartulAkAraM svAdvAmlaM tiryagAshritam | chapalaM mArutaM tattvaM pravAhe.aShTA~NgulaM smR^itam || 172|| varNAkAraM svAdavAheShvavyaktaM sarvagAminam | mokShadaM nabhasaM tattvaM sarvakAryeShu niShphalam || 173|| atha shubhAshubhatattvavichAraH | pR^ithvIjale shubhe tattve tejomishraM phalodayam | hAnimR^ityukarau puMsAmashubhau vyomamArutau || 174|| ApUrvapashchime pR^ithvItejashcha dakShiNe tathA | vAyushchottaradigj~neyo madhye koNagataM nabhaH || 175|| chandre pR^ithvIjale syAtAM sUrye.agnirvA yadA bhavet | tadA siddhirna sandehaH saumyAsaumyeShu karmasu || 176|| lAbhaH pR^ithvIkR^ito.ahni syAnnishAyAM lAbhakR^ijjalam | vahnau mR^ityuH kShayo vAyurnabhaHsthAnaM dahetkvachit || 177|| jIvitavye jaye lAbhe kR^iShyAM cha dhanakarmaNi | mantrArthe yuddhaprashne cha gamanAgamane tathA || 178|| AyAti vAruNe tattve shatrurasti shubhaM kShitau | prayAti vAyuto.anyatra hAnimR^ityU nabho.anale || 179|| atha prashnavichAraH | pR^ithivyAM mUlachintA syAjjIvanasya jalavAtayoH | tejasA dhAtuchintA syAchChUnyAkAshato vadet || 180|| pR^ithivyAM bahupAdAH syurdvipadastoyavAyutaH | tejasyeva chatuShpAdo nabhasA pAdavarjitaH || 181|| kujo vahnI raviH pR^ithvI saurirApaH prakIrtitaH | vAyusthAnAsthito rAhurdasharandhrapravAhakaH || 182|| jalaM chandro budhaH pR^ithvI gururvAtaH sito.analaH | vAmanADyAM sthitAH sarve sarvakAryeShu nishchitAH || 183|| pR^ithvI budho jalaM chenduH shukro vahnI raviH kujaH | vAyU rAhushshanI vyoma gurureva prakIrtitaH || 184|| prashvAsaprashna Aditye yadi rAhurgato.anile | tadA.asau chalito j~neyaH sthAnAntaramapekShate || 185|| AyAti vAruNe tattve tatraivAsti shubhaM kShitau | pravAsI pavane.anyatra mR^ityurevAnale bhavet || 186|| pArthive mUlavij~nAnaM shubhakAryaM jale tathA | Agneye dhAtuvij~nAnaM vyomni shUnyaM vinirdishet || 187|| tuShTiH puShTi ratiHkrIDA jayaharShau dharAjale | tejo vAyvoshcha suptAkSho jvarakampaH pravAsinaH || 188|| gatAyurmR^ityurAkAshe tattvasthAne prakIrtitA | dvAdashaitAH prayatnena j~nAtavyA daishikaiH sadA || 189|| pUrvAyAM pashchime yAmyAM uttarasyAM tathAkramam | pR^ithIvyAdIni bhUtAni baliShThAni vinirdishet || 190|| atha tattvaguNakathanam | pR^ithivyApastathA tejo vAyurAkAshameva cha | pa~nchabhUtAtmako deho j~nAtavyashcha varAnane || 191|| asthimAMsaM tvachA nADI roma~nchaiva tu pa~nchamam | pR^ithvI pa~nchaguNAH proktA brahmaj~nAnena bhAShitam || 192|| shukrashoNitamajjAshcha mUtraM lAlaM cha pa~nchamam | ApaH pa~nchaguNAH proktA brahmaj~nAnena bhAShitam || 193|| kShudhA tR^iShA tathA nidrA kAntirAlasyameva cha | tejaH pa~nchaguNaM proktaM brahmaj~nAnena bhAShitam || 194|| dhAvanaM chalanaM granthiH sa~NkochanaprasAraNe || vAyoH pa~nchaguNAH proktA brahmaj~nAnena bhAShitam || 195|| rAgadveShau tathA lajjA bhayaM mohashcha pa~nchamaH | nabhaH pa~nchaguNaM proktaM brahmaj~nAnena bhAShitam || 196|| pR^ithvyAH palAni pa~nchAshachchatvAriMshattathAmbhasaH | agnestriMshatpunarvAyo viMshatirnabhaso dasha || 197|| pR^ithivyAM chirakAlena lAbhashchApaH kShaNAdbhavet | jAyate pavane svalpaH siddhau.apyagnau vinashyati || 198|| pR^ithvyAH pa~ncha hyapAM vedA guNAstejo dvivAyutaH | nabhasyekaguNashchaiva tattvaj~nAnamidaM bhavet || 199|| phUtkArakR^itprasphuTitA vidIrNA patitA dharA | dadAti sarvakAryeShu avasthAsadR^ishaM phalam || 200|| atha nakShatratattvakathanam | dhaniShThA rohiNI jyeShThA.anurAdhA shravaNaM tathA | abhijiduttarAShADhA pR^ithvItattvamudAhR^itam || 201|| pUrvAShADhA tathAshleShA mUlamArdrA cha revatI | uttarAbhAdrapadA toyatattvaM shatabhiShak priye || 202|| bharaNI kR^ittikApuShyau maghA pUrvA cha phalgunI | pUrvAbhAdrapadA svAtI tejastattvamiti priye || 203|| viShAkhottaraphAlgunyau hastachitre punarvasuH | ashvinI mR^igashIrShe cha vAyutattvamudAhR^itam || 204|| atha siddhivichAraH | vahannADIsthito dUto yatpR^ichChati shubhAshubham | tatsarvaM siddhimApanoti shUnye shUnyaM na saMshayaH || 205|| pUrNo.api nirgamashshvAse sutattve.api na siddhidaH | sUryashchandro.athavA nR^INAM sa~Ngrahe sarvasiddhidaH || 206|| tattve rAmo jayaM prAptaH sutattve cha dhana~njayaH | kauravA nihatAH sarve yuddhe tattvaviparyayAt || 207|| janmAntarIyasaMskArAtprasAdAdathavA guroH | keShA~nchijjAyate tattvavAsanA vimalAtmanA || 208|| atha tattvabIjadhyAnavarNanam | laM bIjaM dharaNIM dhyAyechchaturasrAM supItabhAm | sugandhAM svarNavarNAbhAM prApnuyAddehalAghavam || 209|| vaM bIjaM vAruNaM dhyAyettattvamarddhashashiprabham | kShuttR^iShNAdisahiShNutvaM jalamadhye cha majjanam || 210|| raM bIjamagnijaM dhyAyettrikoNamaruNaprabham | bahvannapAnabhoktR^itvamAtapAgnisahiShNutA || 211|| yaM bIjaM pavanaM dhyAyedvartulaM shyAmalaprabham | AkAshagamanAdyaM cha pakShivadgamanaM tathA || 212|| haM bIjaM gaganaM dhyAyennirAkAraM bahuprabham | j~nAnaM trikAlaviShayamaishvaryamaNimAdikam || 213|| svaraj~nAnI naro yatra dhanaM nAsti tataH param | gamyate tu svaraj~nAnaM hyanAyAsaM phalaM bhavet || 214|| shrI devyuvAcha | deva deva mahAdeva mahAj~nAnaM svarodayam | trikAlaviShayaM chaiva kathaM bhavati sha~Nkara || 215|| Ishvara uvAcha | arthakAlajayaprashnashubhAshubhamiti tridhA | etattrikAlavij~nAnaM nAnyadbhavati sundari || 216|| tattve shubhAshubhaM kAryaM tattve jayaparAjayau | tattve subhikShadurbhikShe tattvaM tripAdamuchyate || 217|| atha prANagatikathanam | shrI devyuvAcha | deva deva mahAdeva sarvasaMsArasAgare | kiM narANAM paraM mitraM sarvakAryArthasAdhakam || 218|| Ishvara uvAcha | prANa eva paraM mitraM prANa eva paraH sakhA | prANatulyo paro bandhurnAsti nAsti varAnane || 219|| shrIdevyuvAcha | kathaM prANasthito vAyurdehaH kiM prANarUpakaH | tattveShu sa~ncharanprANo j~nAyate yogibhiH katham || 220|| shrIshiva uvAcha | kAyAnagaramadhyastho mAruto rakShapAlakaH | praveshe dashabhiH prokto nirgame dvAdashA~NgulaH || 221|| gamane tu chaturvishannetravedAstu dhAvane | maithune pa~nchaShaShThishcha shayane cha shatA~Ngulam || 222|| prANasya tu gatirdevi svabhAvAddvAdashA~NgulA | bhojane vamane chaiva gatiraShTAdashA~Ngulam || 223|| ekA~Ngule kR^ite nyUne prANe niShkAmatA matA | Anandastu dvitIye syAtkavishaktistR^itIyake || 224|| vAchAM siddhishchaturthe cha dUradR^iShTistu pa~nchame | ShaShThe tvAkAshagamanaM chaNDavegashcha saptame || 225|| aShTame siddhayashchaiva navame nidhayo nava | dashame dashamUrtishcha (dasharUpANi)ChAyAchaikAdashe bhavet || 226|| dvAdashe haMsachArashcha ga~NgAmR^itarasaM pibet | AnakhAgraM prANapUrNe kasya bhakShyaM cha bhojanam || 227|| evaM prANavidhiH proktaH sarvakAryaphalapradaH | j~nAyate guruvAkyena na vidyAshAstrakoTibhiH || 228|| prAtashchandro raviH sAyaM yadi daivAnna labhyate | madhyAhnamadhyarAtrAchcha paratastu pravartate || 229|| atha yuddhaprakaraNam | dUrayuddhe jayI chandraH samAsanne divAkaraH | vahannADyAM gataH pAdaH sarvasiddhipradAyakaH || 230|| yAtrArambhe vivAhe cha praveshe nagarAdike | shubhakAryANi sid.hdhyanti chandrachAreShu sarvadA || 231|| ayanatithidineshaiH strIyatattve cha yukte yadi vahati kadAchiddaivayogena puMsAm | sa jayati ripusainyaM stambhamAtrasvareNa prabhavati na cha vighnaM keshavasyApi loke || 232|| jIvaM rakSha jIvaM rakSha jIvA~Nke paridhAya cha | jIvo japati yo yuddhe jIvaM jayati medinIm || 233|| bhUmau jale cha karttavyaM gamanaM shAntikarmasu | vahnau vAyau pradIpteShu khe punarnobhayeShvapi || 234|| jIvena shastraM badhnIyAjjIvenaiva vikAshayet | jIvena prakShipechChastraM yuddhe jayati sarvadA || 235|| AkR^iShya prANapavanaM samAroheta vAhanam | samuttare padaM dadyAt sarvakAryANi sAdhayet || 236|| apUrNe shatrusAmagrI pUrNe vA svabalaM tathA | kurute pUrNatattvastho jayatyeko vasundharAm || 237|| yA nADI vahate chA~Nge tasyAmevAdhidevatA | sanmukhe.api dishA teShAM sarvakAryaphalapradA || 238|| Adau tu kriyate mudrA pashchAdyuddhaM samAcharet | sarpamudrA kR^itA yena tasya siddhirna saMshayaH || 239|| chandrapravAhe.apyatha sUryavAhe bhaTAH samAyAnti cha yoddhukAmAH | samIraNastattvavidAM pratIto yA shUnyatA sA pratikAryanAsham || 240|| yAM dishaM vahate vAyuryuddhaM taddishi dApayet | jayatyeva na sandehaH shakro.api yadi chAgrataH || 241|| yatra nADyAM vahedvAyustada~Nge prANameva cha | AkR^iShya gachChetkarNAntaM jayatyeva purandaram || 242|| pratipakShaprahArebhyaH pUrNA~Nge yo.abhirakShati | na tasya ripubhiH shaktirbaliShThairapi hanyate || 243|| a~NguShThatarjanIvaMshe pAdA~NguShThe tathA dhvaniH | yuddhakAle cha karttavyo lakShayoddhR^ijayI bhavet || 244|| nishAkare ravau vAre madhye yasya samIraNaH | sthito rakSheddigantAni jayakA~NkShI gataH sadA || 245|| shvAsapraveshakAle tu dUto jalpati vA~nChitam | tasyArthaH siddhimAyAti nirgame naiva sundari || 246|| lAbhAdInyapi kAryANi pR^iShTAni kIrttitAni cha | jIve vishati sid.hdhyanti hAnirniHsaraNe bhavet || 247|| nare dakSha svakIyA cha striyAM vAmA prashasyate | kumbhako yuddhakAle cha tisro nADyastrayIgatiH || 248|| hakArasya sakArasya vinA bhedaM svaraH katham | so.ahaM haMsapadenaiva jIvo japati sarvadA || 249|| shUnyA~NgaM pUritaM kR^itvA jIvA~Nge gopayejjayam | jIvA~Nge ghAtamApnoti shUnyA~Nge rakShate sadA || 250|| vAme vA yadi vA dakShe yadi pR^ichChati pR^ichChakaH | pUrNe ghAto na jAyeta shUnye ghAtaM vinirdishet || 251|| bhUtattvenodare ghAtaH padasthAne.ambunA bhavet | urusthAne.agnitattvena karasthAne cha vAyunA || 252|| shirasi vyomatattve cha j~nAtavyo ghAtanirNayaH | evaM pa~nchavidho ghAtaH svarashAstre prakAshitaH || 253|| yuddhakAle yadA chandraH sthAyI jayati nishchitam | yadA sUryapravAhastu yAyI vijayate sadA || 254|| jayamadhye tu sandeho nADImadhyaM tu lakShayet | suShumnAyAM gate prANe samare shatrusa~NkaTam || 255|| yasyAM nADyA bhavechchArastAM dishaM yudhi saMshrayet | tadA.asau jayamApnoti nAtrakAryA vichAraNA || 256|| yadi sa~NgrAmakAle tu vAmanADI sadA vahet | sthAyino vijayaM vidyAdripuvashyadayo.api cha || 257|| yadi sa~NgrAmakAle cha sUryastu vyAvR^ito vahet | tadA yAyijayaM vidyAt sadevAsuramAnave || 258|| raNe harati shatrustaM vAmAyAM pravishennaraH | sthAnaM viShuvachAreNa jayaH sUryeNa dhAvatA || 259|| yuddhadvaye kR^ite prashne pUrNasya prathame jayaH | rikte chaiva dvitIyastu jayI bhavati nAnyathA || 260|| pUrNanADIgataH pR^iShThe shUnyA~NgaM cha tadA.agrataH | shUnyasthAne kR^itaH shatrurmriyate nAtra saMshayaH || 261|| vAmAchAre samaM nAma yasya tasya jayo bhavet | pR^ichChako dakShiNe bhAge vijayI viShamAkSharaH || 262|| yadA pR^ichChati chandrasya tadA sandhAnamAdishet | pR^ichChedyadA tu sUryasya tadA jAnIhi vigraham || 263|| pArthive cha samaM yuddhaM siddhirbhavati vAruNe | yuddhe hi tejaso bha~Ngo mR^ityurvAyau nabhasyapi || 264|| atha ruddhasvaraj~nAnopAyakathanam | nimittataH pramAdAdvA yadA na j~nAyate.anilaH | pR^ichChAkAle tadA kuryAdidaM yatnena buddhimAn || 265|| nishchalAM dhAraNAM kR^itvA puShpaM hastAnnipAtayet | pUrNA~Nge puShpapatanaM shUnyaM vA tatparaM bhavet || 266|| tiShThannupavishaMshchApi prANamAkarShayannijam | manobha~NgamakurvANaH sarvakAryeShu jIvati || 267|| na kAlo vividhaM ghoraM na shastraM na cha pannagAH | na shatruvyAdhichaurAdyAH shUnyasthAnAshituM kShamAH || 268|| jIvena sthApayedvAyuM jIvenArambhayetpunaH | jIvena krIDate nityaM dyute jayati sarvadA || 269|| svaraj~nAnIbalAdagre niShphalaM koTidhA bhavet | ihaloke paratrApi svaraj~nAnI balI sadA || 270|| dashashatAyutaM lakShaM deshAdhipabalaM kvachit | shatakratu surendrANAM balaM koTiguNaM bhavet || 271|| devyuvAcha | parasparaM manuShyANAM yuddhe prokto jayastvayA | yamayuddhe samutpanne manuShyANAM kathaM jayaH || 272|| IshvarovAcha | dhyAyeddevaM sthiro jIvaM juhuyAjjIva sa~Ngame | iShTasiddhirbhavettasya mahAlAbho jayastathA || 273|| nirAkArAtsamutpannaM sAkAraM sakalaM jagat | tatsAkAraM nirAkAraj~nAne bhavati tatkShaNAt || 274|| atha vashIkaraNaprakaraNam | shrIdevyuvAcha | narayuddhaM yamayuddhaM tvayA proktaM maheshvara | idAnIM devadevAnAM vashIkAraNakaM vada || 275|| IshvarovAcha | chandraM sUryeNa chAkR^iShya sthApayejjIvamaNDale | AjanmavashagA rAmA kathiteyaM tapodhanaiH || 276|| jIvena gR^ihyate jIvo jIvo jIvasya dIyate | jIvasthAne gato jIvo bAlA jIvAntakArakaH || 277|| rAtryantayAmavelAyAM prasupte kAminijane || brahmajIvaM pibedyastu bAlAprANaharo naraH || 278|| aShTAkSharaM japitvA tu tasmin kAle gate sati | tatkShaNaM dIyate chandro tu mohamAyAti kAminI || 279|| shayane vA prasa~Nge vA yuvatyAli~Ngane.api vA | yaH sUryeNa pibechchandraM sa bhavenmakaradhvajaH || 280|| shiva Ali~Ngyate shaktyA prasa~Nge dakShiNe.api vA | tatkShaNAddApayedyastu mohayetkAminIshatam || 281|| sapta nava trayaH pa~ncha vArAnsa~Ngastu sUryabhe | chandre dvituyaShaTkR^itvA vashyA bhavati kAminI || 282|| sUryachandrau samAkR^iShya sarpAkrAntyA.adharoShThayoH | mahApadme mukhaM spR^iShTvA vAraM vAramidaM charet || 283|| AprANAmiti padmasya yAvannidrAvashaM gatA | pashchAjjAgR^iti velAyAM choShyate galachakShuShI || 284|| anena vidhinA kAmI vashayetsarvakAminIH | idaM na vAchyamasminnityAj~nA parameshvari || 285|| atha garbhaprakaraNam | R^itukAlabhavA nArI pa~nchame.ahni yadA bhavet | sUryachandramasoryoge sevanAtputra sambhavaH || 286|| sha~NkhavallIM gavAM dugdhe pR^ithvyApo vahate yadA | bhartureva vadedvAkyaM garbhaM dehi tribhirvachaH || 287|| R^itusnAtA pibennArI R^itudAnaM tu yojayet | rUpalAvaNyasampanno narasiMhaH prasUyate || 288|| suShumnA sUryavAhena R^itudAnaM tu yojayet | a~NgInaH pumAnyastu jAyate trAsavigrahaH || 289|| viShamA~Nke divArAtrau viShamA~Nke dinAdhipaH | chandrenetrAgnitattveShu vandhyA putramavApnuyAt || 290|| R^itvArambhe raviH puMsAM strINAM cha sudhAkaraH | ubhayoH sa~Ngame prApto vandhyA putramavApnuyAt || 291|| R^itvArambhe raviH puMsAM shukrAnte cha sudhAkaraH | anena kramayogena nAdatte daivadArukam || 292|| chandranADI yadA prashne garbhe kanyA tadA bhavet | sUryo bhavettadA putro dvayorgarbho vihanyate || 293|| pR^ithvyAM putrI jale putraH kanyakA tu prabha~njane | garbhapAtastejasi syAnnabhasyapi napuMsakaH || 294|| chandre strI puruShaH sUrye madhyamArge napuMsakaH | garbhaprashne yadA dUtaH pUrNe putraH prajAyate || 295|| shUnye shUnyaM yuge yugmaM garbhapAtashcha sa~Nkrame | tattvavitsa vijAnIyAtkathitaM tattu sundari || 296|| garbhAdhAnaM mArute syAchcha duHkhI dikShu khyAto vAruNe saukhyayuktaH | garbhasrAvaH svalpajIvashcha vahnau bhogI bhavyaH pArthivenArthayuktaH || 297|| dhanavAnsaukhyayuktashcha bhogavAnarthasaMsthitiH | syAnnityaM vAruNe tattve vyomni garbho vinashyati || 298|| mAhendre susutotpattirvAruNe duhitA bhavet | sheSheShu garbhahAniH syAjjAtamAtrasya vA mR^itiH || 299|| ravimadhyagatashchandrashchandramadhyagato raviH | j~nAtavyaM gurutaH shIghraM na vedashAstrakoTibhiH || 300|| atha saMvatsaraphalakathanam | chaitrashuklapratipadi prAtastattvavibhedataH | pashyedvichakShaNo yogI dakShiNa chottarAyaNe || 301|| chandrodayasya velAyAM vahamAno.atra tattvataH | pR^ithivyApastathA vAyuH subhikShaM sarvasasyajam || 302|| tejovyomnorbhayaM ghoraM durbhikShaM kAlatattvataH | evaM tattvaphalaM j~neyaM varShe mAse dineShvapi || 303|| madhyamA bhavati krUrA duShTA sarveShu karmasu | deshabha~NgamahArogakleShakaShTAdiduHkhadA || 304|| meShasa~NkrAntivelAyAM svarabhedaM vichArayet | saMvatsaraphalaM brUyAllokAnAM tattvachintakaH || 305|| pR^ithivyAdikatattvena dinamAsAbdajaM phalam | shobhanaM cha yathA duShTaM vyomamArutavahnibhiH || 306|| subhikShaM rAShTravR^iddhiH syAdbahusasyA vasundharA | bahuvR^iShTistathA saukhyaM pR^ithvItattvaM vahedyadi || 307|| ativR^iShTiH subhikShaM syAdArogyaM saukhyameva cha | bahusasyA tathA pR^ithvI aptattvaM vahedyadi || 308|| durbhikShaM rAShTrabha~NgaH syAdutpattishcha vinashyati | alpAdalpatarA vR^iShTiragnitattvaM vahedyadi || 309|| utpAtopadravAH bhItiralpA vR^iShTisyurItayaH | meShasa~NkrAntivelAyAM vAyutattvaM vahedyadi || 310|| meShasa~NkrAntivelAyAM vyomatattvaM vahedyadi | tatrApi shUnyatA j~neyA sasyAdInAM sukhasya cha || 311|| pUrNapraveshane shvAse sasyaM tattvena sid.hdhyati | sUryachandre.anyathAbhUte sa~NgrahaH sarvasiddhidaH || 312|| viShame vahnitattvaM syAjj~nAyate kevalaM nabhaH | tatkuryAdvastusa~NgrAho dvimAse cha maharghatA || 313|| ravausa~Nkramate nADI chandramante prasarpitA | khAnile vahniyogena rauravaM jagatItale || 314|| atha rogaprakaraNam | mahItattve svarogashcha jale cha jalamAtR^itaH | tejasI kheTavATIsthA shAkinIpitR^idoShataH || 315|| Adau shUnyAgato dUtaH pashchAtpUrNe vishedyadi | mUrchChito.api dhruvaM jIvedyadartha pratipR^ichChati || 316|| yasminna~Nge sthito jIvastatrasthaH paripR^ichChati | tadA jIvati jIvo.asau yadi rogairupadrutaH || 317|| dakShiNena yadA vAyurdUto raudrAkSharo vadet | tadA jIvati jIvo.asau chandre samaphalaM bhavet || 318|| jIvAkAra~ncha vA dhR^itvA jIvAkAraM vilokya cha | jIvAstho jIvitaprashne tasya syAjjIvitaM phalam || 319|| vAmAchAre tathA dakShapraveshe yatra vAhane | tatrasthaH pR^ichChate dUtastasya siddhirna saMshayaH || 320|| prashne chAdhaHsthito jIvo nUnaM jIvo hi jIvati | UrdhvachArasthito jIvo jIvo yAti yamAlayam || 321|| viparItAkSharaprashne riktAyAM pR^ichChako yadi | viparyayaM cha vij~neyaM viShamasyodaye sati || 322|| chandrasthAne sthito jIvaH sUryasthAne tu pR^ichChakaH | tadA prANaviyukto.asau yadi vaidyashatairvR^itaH || 323|| pi~NgalAyAM sthito jIvo vAme dUtastu pR^ichChati | tadA.api mriyate rogI yadi trAtA maheshvaraH || 324|| ekasya bhUtasya viparyayeNa rogAbhibhUtirbhavatIha puMsAm | tayordvayorbandhusuhR^idvipattiH pakShadvaye vyatyayato mR^itiH syAt || 325|| atha kAlaprakaraNam | mAsAdau chaiva pakShAdau vatsarAdau yathAkramam | kShayakAlaM parIkSheta vAyuchAravashAtsudhIH || 326|| pa~nchabhUtAtmakaM dIpaM shivasnehena si~nchitam | rakShayetsUryavAtena prANI jIvaH sthiro bhavet || 327|| mArutaM bandhayitvA tu sUryaM bandhayate yadi | abhyAsAjjIvate jIvaH sUryakAle.api va~nchite || 328|| gaganAtsravate chandra kAyapadmAni si~nchayet | karmayogasadAbhyAsairamaraH shashisaMshrayAt || 329|| shashA~NkaM vArayedrAtrau divA vAryo divAkaraH | ityabhyAsarato nityaM sa yogI nAtra saMshayaH || 330|| ahorAtre yadaikatra vahate yasya mArutaH | tadA tasya bhavenmR^ityuH sampUrNe vatsaratraye || 331|| ahorAtradvayaM yasya pi~NgalAyAM sadA gatiH | tasya varShadvayaM proktaM jIvitaM tattvavedibhiH || 332|| trirAtraM vahate yasya vAyurekapuTe sthitaH | tadA saMvatsarAyustaM pravadanti manIShiNaH || 333|| rAtrau chandro divA sUryo vahedyasya nirantaram | jAnIyAttasya vai mR^ityuH ShaNmAsAbhyantare bhavet || 334|| lakShyaM lakShati lakShaNena salile bhAnuryadA dR^ishyate kShINo dakShiNapashchimottarapuraH ShaTtridvimAsaikataH | madhyaM ChidramidaM bhaveddashadinaM dhUmAkulaM taddine sarvaij~nairabhibhAShitaM munivarairAyuH pramANaM sphuTam || 335|| dUtaH kR^iShNakaShAyakR^iShNavasano dantakShato muNDita\- stailAbhyaktasharIrarajjukaro dInashcha pUrNottaraH | bhasmA~NgArakapAlapAshamusalI sUryAstamAyAti yaH kAlIshUnyapadasthito gadayutaHkAlAnalasyAhataH(dR^ita)|| 336|| akasmAtachchittavikR^itirakasmAtpuruShottamaH | akasmAdindriyotpAtaH sannipAtAgralakShaNam || 337|| sharIraM shItalaM yasya prakR^itirvikR^itA bhavet | tadariShTaM samAsena vyAsatastu nibodha me || 338|| duShTashabdeShu ramate shuddhashabdeShu chApyati | pashchAttApo bhavedyasya tasya mR^ityurna saMshayaH || 339|| hu~NkAraH shItalo yasya phutkAro vahnisannibhaH | mahAvaidyo bhavettasya tasya mR^ityurbhaveddhruvam || 340|| jihvAM viShNupadaM dhruvaM surapadaM sanmAtR^ikAmaNDala\- metAnyevamarundhatImamR^itaguM shukraM dhruvaM vA kShaNam | eteShvekamapi sphuTaM na puruShaH pashyetpuraH preShitaH so.avashyaM vishatIha kAlavadanaM saMvatsarAdUrdhvataH || 341|| arashmibimbaM sUryasya vahneH shItAMshumAlinaH | dR^iShTvaikAdashamAsAyurnarashchordhvaM na jIvati || 342|| vApyAM purIShamUtrANi suvarNaM rajataM tathA | pratyakShamathavA svapne dashamAsAnna jIvati || 343|| kvachitpashyati yo dIpaM suvarNaM cha kaShAnvitam | virUpANi cha bhUtAni navamAsAnna jIvati || 344|| sthUlA~Ngo.api kR^ishaH kR^isho.api sahasA sthUlatvamAlabhyate prApto vA kanakaprabhAM yadi bhavetkrUro.api kR^iShNachChaviH | shUro bhIrusudhIradharmanipuNaH shAnto vikArI pumA\- nnityevaM prakR^itiH prayAti chalanaM mAsAShTakaM jIvati || 345|| pIDA bhavetpANitale cha jihvA\- mUle tathA syAdrudhiraM cha kR^iShNam | viddhaM na sa (cha)glAyati yatra dR^iShTyA jIvenmanuShyaH sa hi saptamAsAn || 346|| madhyA~NgulInAM tritayaM na vakraM rogaM vinA shuShyati yasya kaNThaH | muhurmuhuH prashnavashena jADyAt\- ShaDbhiH sa mAsaiH pralayaM prayAti || 347|| na yasya smaraNaM ki~nchidvidyate stanacharmANi | so.avashyaM pa~nchame mAse skandhArUDho bhaviShyati || 348|| yasya na sphurati jyotiH pIDyate nayanadvayam | maraNaM tasya nirdiShTaM chaturthe mAse nishchitam || 349|| dantAshcha vR^iShaNau yasya na ki~nchidapi pIDyate | tR^itIyaM mAsamAvashyaM kAlAj~nAyAM bhavennaraH || 350|| atha ChAyApuruShakathanam | kAlo dUrasthito vA.api yenopAyena lakShyate | taM vadAmi samAsena yathA.a.adiShTaM shivAgame || 351|| ekAntaM vijanaM gatvA kR^itvA.a.adityaM cha pR^iShThataH | nirIkShayennijachChAyAM kaNThadeshe samAhitaH || 352|| tatashchAkAshamIkSheta hrIM parabrahmaNe namaH | aShTottarashataM japtvA tataH pashyati sha~Nkaram || 353|| shuddhasphaTikasa~NkAshaM nAnArUpadharaM haram | ShaNmAsAbhyAsayogena bhUcharANAM patirbhavet | varShadvayena te nAtha karttA harttA svayaM prabhuH || 354|| trikAlaj~natvamApnoti paramAnandameva cha | satatAbhyAsayogena nAsti ki~nchitsudurlabham || 355|| tadrUpaM kR^iShNavarNaM yaH pashyati vyomni nirmale | ShaNmAsAnmR^ityumApnoti sa yogI nAtra saMshayaH || 356|| pIte vyAdhiM bhayaM rakte nIle hAniM cha vinirdishet | nAnAvarNo.atha chettasminsiddhashcha gIyate mahAn || 357|| pade gulphe cha jaThare vinAshaH kramasho bhavet | vinashyato yadA bAhU svayaM tu mriyate dhruvam || 358|| vAmabAhustathA bhAryA nashyateti na saMshayaH | dakShiNe bandhunAsho hi mR^ityuM mAsaM vinirdishet || 359|| ashiro mAsamaraNaM vinA ja~NghaM dinAShTakam | aShTAbhiH skandhanAshena ChAyAlopena tatkShaNAt || 360|| prAtaH pR^iShThagate ravau cha nimiShAchChAyA~NgulIshchAdharaM dR^iShTvA.ardhena mR^itistvanantaramaho ChAyAM naraH pashyati | tatkarNAMsakarAsya pArshvahR^idayAbhAve kShaNArdhAtsvayaM di~NmUDho hi naraHshirovigamato mAsAMstu ShaDjIvati || 361|| atha AsannamR^ityulakShaNanirUpaNam | ekAdiShoDashAhAni yadi bhAnurnirantaram | vahedyasya cha vai mR^ityuH sheShAhena mAsikaH(ke)|| 362|| sampUrNaM vahate sUryashchandramAM naiva dR^ishyate | pakSheNa jAyate mR^ityuH kAlaj~nenAna bhAShitam || 363|| mUtraM purIShaM vAyushcha samakAlaM pravartate | tadA.asau chalito j~neyo dashAhne mriyate dhruvam || 364|| sampUrNaM vahate chandraH sUryo naiva cha dR^ishyate | mAsena jAyate mR^ityuH kAlaj~nenAna bhAShitam || 365|| arundhatIM dhruvaM chaiva viShNostrINi padAni cha | AyurhInA na pashyanti chaturthaM mAtR^imaNDalam || 366|| arundhatI bhavejjihvA dhruvo nAsAgrameva cha | bhruvau viShNupadaM j~neyaM tArakaM mAtR^imaNDalam || 367|| nava bhruvaM sapta ghoShaM pa~ncha tArAM trinAsikAm | jihvAmekadinaM proktaM mriyate mAnavo dhruvam || 368|| koNAvakShNora~NgulibhyAM ki~nchitpIDya nirIkShayet | (koNAvakShNora~NgulibhyAM ki~nchidApIDya lokayet |) yadA na dR^ishyate bindurdashAhena bhavenmR^itiH || 369|| tIrthasnAnena dAnena tapasA sukR^itena cha | japairdhyAnena yogena jAyate kAlava~nchanA || 370|| sharIraM nAshayantyete doShA dhAtumalAstathA | samastu vAyurvij~neyo balatejovivardhanaH || 371|| rakShaNIyastato deho yato dharmAdisAdhanam | atha yogaprakaraNam | yogAbhyAsAtvamAyAnti sAdhujapyAstu sAdhyatAm | asAdhyA~njIvitaM ghnanti na tatrAsti pratikriyA || 372|| yeShAM hR^idi sphurati shAshvatamadvitIyaM tejastamonivahanAshakaraM rahasyam | teShAmakhaNDashashiramyasukAntibhAjAM svapne.api no bhavati kAlabhayaM narANAm || 373|| iDA ga~Ngeti vij~neyA pi~NgalA yamunA nadI | madhye sarasvatIM vidyAtprayAgAdisamaM tathA || 374|| Adau sAdhanamAkhyAtaM sadyaH pratyayakArakam | baddhapadmAsano yogI bandhayeduDDiyAnakam || 375|| pUrakaH kumbhakashchaiva rechakashcha tR^itIyakaH | j~nAtavyo yogibhirnityaM dehasaMshuddhihetave || 376|| pUrakaH kurute dhR^iShTiM dhAtusAmyaM tathaiva cha | kumbhakaH stambhanaM kuryAjjIvarakShAvivarddhanam || 377|| rechako harate pApaM kuryAdyogapadaM vrajet | pashchAtsa~NgrAmavattiShThellayabandhaM cha kArayet || 378|| kumbhayetsahajaM vAyuM yathAshakti prakalpayet | rechayechchandramArgeNa sUryeNApUrayetsudhIH || 379|| chandraM pibati sUryashcha sUryaM pibati chandramAH | anyonyakAlabhAvena jIvedAchandratArakam || 380|| svIyA~Nge vahate nADI tannADIrodhanaM kuru | mukhabandhamamu~nchanvai pavanaM jAyate yuvA || 381|| mukhanAsAkShikarNAntAna~NgulIbhirnirodhayet | tattvodayamiti j~neyaM ShaNmukhIkaraNaM priyam || 382|| tasya rUpaM gatiH svAdo maNDalaM lakShaNaM tvidam | sa vetti mAnavo loke saMsargAdapi mArgavit || 383|| nirAsho niShkalo yogI na ki~nchidapi chintayet | vAsanAmunmanAM kR^itvA kAlaM jayati lIlayA || 384|| vishvasya vedikAshaktirnetrAbhyAM paridR^ishyate | tatrasthaM tu mano yasya yAmamAtraM bhavediha || 385|| tasyAyurvardhate nityaM ghaTikAtrayamAnataH | shivenoktaM purA tantre siddhasya guNagahvare || 386|| baddhvA padmAsanaM ye gudagatapavanaM sannirud.hdhyAmumuchchaistaM tasyApAnarandhrakramajitamanilaprANashaktyAnirud.hdhya | ekIbhUtaM suShumnAvivaramupagataM brahmarandhraM cha nItvA nikShipyAkAshamArge shivacharaNaratA yAnti te ke.api dhanyAH || 387|| etajjAnAti yo yogI etatpaThati nityashaH | sarvaduHkhavinirmukto labhate vA~nChitaM phalam || 388|| atha svaraj~nAnaprashaMsA | svaraj~nAnaM nare yatra lakShmIpAdatale bhavet | sarvatra cha sharIre.api sukhaM tasya sadA bhavet || 389|| praNavaH sarvavedAnAM brAhmaNo bhAskaro yathA | mR^ityuloke tathA pUjyaH svaraj~nAnI pumAnapi || 390|| nADItrayaM vijAnAti tattvaj~nAnaM tathaiva cha | naiva tena bhavettulyaM lakShakoTirasAyanam || 391|| ekAkSharapradAtAraM nADIbhedavivechakam | pR^ithivyAM nAsti taddravyaM yaddattvAchAnR^iNaM bhavet || 392|| svaratattvaM tathA yuddhaM devi vashyaM striyastathA | garbhAdhAnaM cha rogashcha kalArdhanaiva muchyate || 393|| evaM pravartitaM loke prasiddhaM siddhayogibhiH | chandrArkagrahaNe jApyaM paThatAM siddhidAyakam || 394|| svasthAne tu samAsIno nidrAM chAhAramalpakam | chintayetparamAtmAnaM yo veda sa bhaviShyati || 395|| ityumAmaheshvarasaMvAde svarodayaj~nAnaM sampUrNam | ## Proofread by Ruma Dewan \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}