% Text title : Saparya Paryayah % File name : saparyAparyAyaH.itx % Category : upanishhat, upaniShat % Location : doc\_upanishhat % Author : Krishnananda Saraswati % Proofread by : Rajesh Thyagarajan % Description/comments : Minor works of Shri Krishnananda Saraswati % Latest update : November 6, 2025 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Saparya Paryayah ..}## \itxtitle{.. saparyA paryAyaH ..}##\endtitles ## shrIshaH shreyaskAmibhirabhyarchanato.antarnidhyAnAdyAnirvriyatAmatra jagatyAm | sattAmAtrAnandachidAtmAnamanantaM so.ahaM taM tvAmarchayituM na prabhavAmi || 1|| sa dhyeyo yaH saMsR^itibhUmirvyavadhAnAdadhyeyo nastvaM tu na sAkShAda parokShAt | dhyAyachchAnudhyAyasi chetaH svayamantastaM dhyAyAmi tvAmiti vandhyAtra manIShA || 2|| sarvAnanyastvamabAhyAntarabhAvo bAhya~nchAsyAbhyantaramapyasya khilAtmA | nityapratyAsannasatastasya tavAtman nAhaM jAne kiMvidhamAvAhanakarma || 3|| otaM protaM yatra samastaM jagadetat sarvAdhAre tiShThati sambAdhavihInam | bhUmaMstasya sve mahimanyeva sataste ko nAmAsAvAsanasa~NkalpaviDambA || 4|| anAdibhyo yasya parasya pratipattyA saMsArAdhvatrayyatipannassukhameti | AtmaMste tasyAgatigatyAdyatibhUmermithyA nAhaM kena kathaM svAgatikaH syAm || 5|| indrAdyAH syuryasya parasyAmaravaryA vidyAmAtrAleshavashenApi sadarghyAH | tasyAdyasyApANipadAdeH kathamarghyaM dadyAmadyAnardhavibhUterudavindum || 6|| vishvAtmaiko yasya tu pAdo na vimeyaH pAdA sh chAnye paNDitarUpairapi mR^igyAH | tasyArUpasyApada mUrdhAdivibhakterApAdyaM kiM kena kathaM vA tava pAdyam || 7|| sandhyA nadyo yasya cha vAsteyamudanvAn meghAH keshAH prAkR^itavishvApaghanasya | tasyApetaprAkR^itasambodhatanoste kalpyaM manye nAchamanIyaM kamanIyam || 8|| adhyAtmaM yanmadhvadhidaiva~ncha vibhaktaM tatsampR^ichyaikAtmakamAhopaniShadyam | satvaM sarvAsvAdyatamastanmadhuparkaH samprIyethAH kiM madhuparkeNa kathaM vA || 9|| yatraikasthaM sarvapavitrAkhilatIrthaM niShNAtAH syuryatra vigachChadbhavapa~NkAH | yadvyomno.api vyoma paraM jyotirapAraM tantvAmAtman kena vishuddhaM snapa yAmi || 10|| lokAlekhyaM vo hitashuklAsitarUpaiH syUtaM sUkShmairambararUpaM guNabhedaiH | samparyAptaM prAvarituM yanna vibhraman kiM te tasyA ambaramanyatkalayAmi || 11|| atraiguNye yanna jagattvayyupavIte sUtre syUtaM bhUtamato vishlathamAste | tasyAsavyAdakShiNasampUrNatanoste kalpyaM sUtraM kiM triguNaM syAdupavItam || 12|| yasyaikAMsha[veshavashAdAnakhakeshAt bhUtaM bhUtaM rochanamindhe ruchakAbham | tasyAsthUlAnaNvapasiddhAvayavAtmannirmeyante kiM manasApi pratikarma || 13|| yasyAnudhyAvidyuvadhyAtatamisrA nAlipyante karmabhirachChAsitamishraiH | AkAshAderapyatisUkShmasya vibho te tasyAlepasyaiva kutaH syAdanulepaH || 14|| AtiShThante ke.apyayanante ghanapuShpaM chUDApIDaM kechidapAM puShpamushanti | bhUma~njAne puShkarapuShpaM tvayi sarvaM kA kA puShpaistena mayArchA tava kAryA || 15|| yasya prANo gandhavahashChandatanoste yastvaM gItaH sarvasugandhaH shrutimaulau | tasyAmodaprItikR^ite te kathamAtmana dhUpAyeyaM phalgutamairgulaguladhUmaiH || 16|| akShANyarthA buddhimanoha~NkR^itayo vA sandIpyante sanditabhAvAstava bhAsA | khadyotAtpratyastavadIpaH khalu kalpyaH tejo varcho dyumnadatejastritayasya || 17|| mR^ityuryasyAsheShabhujaH syAdupadaMsho yo vA.ashnIyAt ki~nchana nAkishchanagamyaH | yaM vij~nAyAtyeti pipAsAmashanAyAM naivedyante tasya nivedyaM kimivAtman || 18|| pashyatyanyadyatra na dR^ishyaM na shR^iNoti shrAvyaM j~neyaM yatra vijAnAti na ki~nchit | bhUmnastasyAsheShavisheShopashamasya ChatrAdyairvA kairupachAryaM tava kena || 19|| sarvAtmA.asan yassa purastAdatha pashchAt UrdhvaM chAdho dakShiNatashchottaratashcha | tasyApArAnantamahimnaH kathamAtman prAdakShiNyakrAntimahaM te karavANi || 20|| nantabhyo.anyo.asAvahamanyo.asmi cha nantA naivaM bhedaM veda pashU yAmatiyAtaH | yo.ahaM sa tvaM satyamahaM sa pratibuddho bud.hdhyA dadhyAntasya namasyAM tava ko ham || 21|| stotraM nAma syAdguNino yo guNavAdaH svashchAmeyAnantaguNo vApyaguNo vA | prAdhvaM pAre vA~NmanasAdhvaM paramAtmannAnandeyAstvaM sa kayA nu stutibha~NgyA || 22|| yastvaM brahma kShatramasheShA api lokA vedA devAssarvamidaM chAsi vibhUman | soshambhR^ito mAnasashokAnatitIrNo na prAptavyaM prArthanayA te vimR^ishAmi || 23|| dehaM dehaM deva ihAtmaiva saparyA so.ahaM tanme mohakathAtyantikashAntiH | kaivalya~nchAtulyaparAnandamavApyaM nAnyo devo nApi saparyA na phalaM vA || 24|| kati kati taravo me nArchanAlUnapatrAH kati kati na sarasyastarpaNotkIrNatoyAH | kati kati na harIshAdyAlayAH krAntapUrvA viditaparamatatvo nAdhunA ki~nchidIhe || saparyAparyAyaM paThata shR^iNuta pratyahamimaM vidhUyAyAsaM ye paramashivamArAddhumanasaH | sukhenaivAtyantaM sukhamiha cha nirvANaparamaM labhadhvaM modadhvaM jahita bhavasa~Nkochamakhilam || shrIrAmabhadrayogIndracharaNAmbujareNunA | kR^itaH saparyA paryAyaH kR^iShNAnandena yoginA | iti kR^iShNAnandakR^itiShu saparyA paryAya stavaH sampUrNaH || ## Notes: The text shows how material worship of personal God should culminate in mental worship of the impersonal and how the former becomes meaningless and farcical at a stage when the individual attains a higher plane of life, shedding imposed limitations on the unlimited infinite. In effect it is an amplification of the wellknown passage of Bṛhadaranyakōpanisad ## mantra 14 ##[II.iv.14]## yatra hi dvaitamiva bhavati taditara itaraM jighrati taditara itaraM pashyati taditara itara{\m+} shR^iNoti taditara itaramabhivadati taditara itaraM manute taditara itaraM vijAnAti | yatra vA asya sarvamAtmaivAbhUt tatkena kaM jighret tatkena kaM pashyet tatkena ka{\m+} shR^iNuyAt tatkena kamabhivadet tatkena kaM manvIta tatkena kaM vijAnIyAt | yeneda{\m+} sarvaM vijAnAti taM kena vijAnIyAd vij~nAtAramare kena vijAnIyAditi || 14|| ## Proofread by Rajesh Thyagarajan \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}