% Text title : Taittiriya Brahmanam % File name : taittirIyabrAhmaNamniHsvaraH.itx % Category : veda, svara % Location : doc\_veda % Transliterated by : Muralidhara B A muraliba at gmail.com % Description-comments : See Samhita and Aranyakam as separate files % Acknowledge-Permission: Professor Anathakrishna % Latest update : March 21, 2018, May 30, 2021 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Taittiriya Brahmanam without Vedic accents ..}## \itxtitle{.. taittirIya\-brAhmaNam niHsvaraH ..}##\endtitles ## \chapter{|| prathamaM aShTakam ||} || shrI gurubhyo namaH || hariH o(4)m || \section{prathamAShTake prathamaH prapAThakaH 1} 1 brahma saMdhattaM tanme jinvatam | kShatra{\m+} saMdhattaM tanme jinvatam | iSha{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | Urja{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | rayi{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | puShTi{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | prajA{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | pashUnthsaMdhattaM tAnme jinvatam | stutosi janadhAH | devAstvA shukrapAH praNayantu || 1| 1| 1| 1|| 2 suvIrAH prajAH prajanayanparIhi | shukraH shukrashochiShA | stutosi janadhAH | devAstvA manthipAH praNayantu | suprajAH prajAH prajanayanparIhi | manthI manthishochiShA | saMjagmAnau diva A pR^ithivyA.a.ayuH | saMdhattaM tanme jinvatam | prANa{\m+} saMdhattaM taM me jinvatam | apAna{\m+} saMdhattaM taM me jinvatam || 1| 1| 1| 2|| 3 vyAna{\m+} saMdhattaM taM me jinvatam | chakShuH saMdhattaM tanme jinvatam | shrotra{\m+} saMdhattaM tanme jinvatam | manaH saMdhattaM tanme jinvatam | vAcha{\m+} saMdhattaM tAM me jinvatam | AyuH stha Ayurme dhattam | Ayuryaj~nAya dhattam | Ayuryaj~napataye dhattam | prANaH sthaH prANaM me dhattam | prANaM yaj~nAya dhattam || 1| 1| 1| 3|| 4 prANaM yaj~napataye dhattam | chakShuH sthashchakShurme dhattam | chakShuryaj~nAya dhattam | chakShuryaj~napataye dhattam | shrotragg sthaH shrotraM me dhattam | shrotraM yaj~nAya dhattam | shrotraM yaj~napataye dhattam | tau devau shukrAmanthinau | kalpayataM daivIrvishaH | kalpayataM mAnuShIH || 1| 1| 1| 4|| 5 iShamUrjamasmAsu dhattam | prANAnpashuShu | prajAM mayi cha yajamAne cha | nirastaH shaNDaH | nirasto markaH | apanuttau shaNDAmarkau sahAmunA | shukrasya samidasi | manthinaH samidasi | sa prathamaH saMkR^itirvishvakarmA | sa prathamo mitro varuNo agniH | sa prathamo bR^ihaspatishchikitvAn | tasmA indrAya sutamAjuhomi || 1| 1| 1| 5|| nayantvapAna{\m+} saMdhattaM taM me jinvataM prANaM yaj~nAya dhattaM mAnuShIragnirdve cha || 1|| brahma kShatraM tadiShamUrja{\m+} rayiM puShTiM prajAM tAM pashUntAn || saMdhattaM tatprANamapAnaM vyAnaM taM chakShuH shrotraM manastadvAchaM tAm | iShAdi pa~nchake vAchaM tAM me | pashUnthsandhattaM tAnme prANAdi tritaye taM me | anyatra tanme || 6 kR^ittikAsvagnimAdadhIta | etadvA agnernakShatram | yatkR^ittikAH | svAyAmevainaM devatAyAmAdhAya | brahmavarchasI bhavati | mukhaM vA etannakShatrANAm | yatkR^ittikAH | yaH kR^ittikAsvagnimAdhatte | mukhya eva bhavati | atho khalu || 1| 1| 2| 1|| 7 agninakShatramityapachAyanti | gR^ihAn ha dAhuko bhavati | prajApatI rohiNyAmagnimasR^ijata | taM devA rohiNyAmAdadhata | tato vai te sarvAnrohAnarohan | tadrohiNyai rohiNitvam | yo rohiNyAmagnimAdhatte | R^idhnotyeva | sarvAnrohAnrohati | devA vai bhadrAH santo.agnimAdhithsanta || 1| 1| 2| 2|| 8 teShAmanAhito.agnirAsIt | athaibhyo vAmaM vasvapAkrAmat | te punarvasvorAdadhata | tato vai tAn, vAmaM vasUpAvartata | yaH purA bhadraH sanpApIyAnthsyAt | sa punarvasvoragnimAdadhIta | punarevainaM vAmaM vasUpAvartate | bhadro bhavati | yaH kAmayeta dAnakAmA me prajAH syuriti | sa pUrvayoH phalgunyoragnimAdadhIta || 1| 1| 2| 3|| 9 aryamNo vA etannakShatram | yatpUrve phalgunI | aryameti tamAhuRyo dadAti | dAnakAmA asmai prajA bhavanti | yaH kAmayeta bhagI syAmiti | sa uttarayoH phalgunyoragnimAdadhIta | bhagasya vA etannakShatram | yaduttare phalgunI | bhagyeva bhavati | kAlaka~njA vai nAmAsurA Asan || 1| 1| 2| 4|| 10 te suvargAya lokAyAgnimachinvata | puruSha iShTakAmupAdadhAtpuruSha iShTakAm | sa indro brAhmaNo bruvANa iShTakAmupAdhatta | eShA me chitrA nAmeti | te suvargaM lokamAprArohan | sa indra iShTakAmAvR^ihat | te.avAkIryanta | ye.avAkIryanta | ta UrNAvabhayo.abhavan | dvAvudapatatAm || 1| 1| 2| 5|| 11 tau divyau shvAnAvabhavatAm | yo bhrAtR^ivyavAnthsyAt | sa chitrAyAmagnimAdadhIta | avakIryaiva bhrAtR^ivyAn | ojo balamindriyaM vIryamAtmandhatte | vasantA brAhmaNo.agnimAdadhIta | vasanto vai brAhmaNasyartuH | sva evainamR^itAvAdhAya | brahmavarchasI bhavati | mukhaM vA etadR^itUnAm || 1| 1| 2| 6|| 12 yadvasantaH | yo vasantA.agnimAdhatte | mukhya eva bhavati | atho yonimantamevainaM prajAtamAdhatte | grIShme rAjanya AdadhIta | grIShmo vai rAjanyasyartuH | sva evainamR^itAvAdhAya | indriyAvI bhavati | sharadi vaishya AdadhIta | sharadvai vaishyasyartuH || 1| 1| 2| 7|| 13 sva evenamR^itAvAdhAya | pashumAnbhavati | na pUrvayoH phalgunyoragnimAdadhIta | eShA vai jaghanyA rAtriH saMvathsarasya | yatpUrve phalgunI | pR^iShTita eva saMvathsarasyAgnimAdhAya | pApIyAnbhavati | uttarayorAdadhIta | eShA vai prathamA rAtriH saMvathsarasya | yaduttare phalgunI | mukhata eva saMvathsarasyAgnimAdhAya | vasIyAnbhavati | atho khalu | yadaivainaM yaj~na upanamet | athAdadhIta | saivAsyarddhiH || 1| 1| 2| 8|| khalvAdhithsanta phalgunyoragnimAdadhItAsannapatatAmR^itUnAM vaishyasyarturuttare phalgunI ShaTcha || 2|| 14 uddhanti | yadevAsyA amedhyam | tadapa hanti | apo.avokShati shAntyai | sikatA nivapati | etadvA agnervaishvAnarasya rUpam | rUpeNaiva vaishvAnaramavarundhe | UShAnnivapati | puShTirvA eShA prajananam | yadUShAH || 1| 1| 3| 1|| 15 puShTyAmeva prajanane.agnimAdhatte | atho saMj~nAna eva | saMj~nAnagg hyetatpashUnAm | yadUShAH | dyAvApR^ithivI sahAstAm | te viyatI abrUtAm | astveva nau saha yaj~niyamiti | yadamuShyA yaj~niyamAsIt | tadasyAmadadhAt | ta UShA abhavan || 1| 1| 3| 2|| 16 yadasyA yaj~niyamAsIt | tadamuShyAmadadhAt | tadadashchandramasi kR^iShNam | UShAnnivapannado dhyAyet | dyAvApR^ithivyoreva yaj~niye.agnimAdhatte | agnirdevebhyo nilAyata | AkhU rUpaM kR^itvA | sa pR^ithivIM prAvishat | sa UtIH kurvANaH pR^ithivImanu samacharat | tadAkhukarIShamabhavat || 1| 1| 3| 3|| 17 yadAkhukarISha{\m+} saMbhAro bhavati | yadevAsya tatra nyaktam | tadevAvarundhe | UrjaM vA eta{\m+} rasaM pR^ithivyA upadIkA uddihanti | yadvalmIkam | yadvalmIkavapA saMbhAro bhavati | Urjameva rasaM pR^ithivyA avarundhe | atho shrotrameva | shrotragg hyetatpR^ithivyAH | yadvalmIkaH || 1| 1| 3| 4|| 18 abadhiro bhavati | ya evaM veda | prajApatiH prajA asR^ijata | tAsAmannamupAkShIyata | tAbhyaH sUdamupa prAbhinat | tato vai tAsAmannaM nAkShIyata | yasya sUdaH saMbhAro bhavati | nAsya gR^ihe.annaM kShIyate | Apo vA idamagre salilamAsIt | tena prajApatirashrAmyat || 1| 1| 3| 5|| 19 kathamida2{\m+} syAditi | so.apashyatpuShkaraparNaM tiShThat | so.amanyata | asti vai tat | yasminnidamadhitiShThatIti | sa varAho rUpaM kR^itvopa nyamajjat | sa pR^ithivImadha ArchChat | tasyA upahatyodamajjat | tatpuShkaraparNe.aprathayat | yadaprathayat || 1| 1| 3| 6|| 20 tatpR^ithivyai pR^ithivitvam | abhUdvA idamiti | tadbhUmyai bhUmitvam | tAM disho.anu vAtaH samavahat | tA{\m+} sharkarAbhiradR^i{\m+}hat | shaM vai no.abhUditi | tachCharkarANA{\m+} sharkaratvam | yadvarAhavihata{\m+} saMbhAro bhavati | asyAmevAChambaTkAramagnimAdhatte | sharkarA bhavanti dhR^ityai || 1| 1| 3| 7|| 21 atho shaMtvAya | saretA agnirAdheya ityAhuH | Apo varuNasya patnaya Asan | tA agnirabhyadhyAyat | tAH samabhavat | tasya retaH parA.apatat | taddhiraNyamabhavat | yaddhiraNyamupAsyati | saretasamevAgnimAdhatte | puruSha innvai svAdretaso bIbhathsata ityAhuH || 1| 1| 3| 8|| 22 uttarata upAsyatyabIbhathsAyai | ati prayachChati | ArtimevAtiprayachChati | agnirdevebhyo nilAyata | ashvo rUpaM kR^itvA | so.ashvatthe saMvathsaramatiShThat | tadashvatthasyAshvatthatvam | yadAshvatthaH saMbhAro bhavati | yadevAsya tatra nyaktam | tadevAvarundhe || 1| 1| 3| 9|| 23 devA vA UrjaM vyabhajanta | tata udumbara udatiShThat | UrgvA udumbaraH | yadaudumbaraH saMbhAro bhavati | UrjamevAvarundhe | tR^itIyasyAmito divi soma AsIt | taM gAyatryAharat | tasya parNamachChidyata | tatparNo.abhavat | tatparNasya parNatvam || 1| 1| 3| 10|| 24 yasya parNamayaH saMbhAro bhavati | somapIthamevAvarundhe | devA vai brahmannavadanta | tatparNa upAshR^iNot | sushravA vai nAma | yatparNamayaH saMbhAro bhavati | brahmavarchasamevAvarundhe | prajApatiragnimasR^ijata | so.abibhetpra mA dhakShyatIti | ta{\m+} shamyA.ashamayat || 1| 1| 3| 11|| 25 tachChamyai shamitvam | yachChamImayaH saMbhAro bhavati | shAntyA apradAhAya | agneH sR^iShTasya yataH | vika~NkataM bhA ArchChat | yadvaika~NkataH saMbhAro bhavati | bhA evAvarundhe | sahR^idayo.agnirAdheya ityAhuH | maruto.adbhiragnimatamayan | tasya tAntasya hR^idayamAchChindan | sA.ashanirabhavat | yadashanihatasya vR^ikShasya saMbhAro bhavati | sahR^idayamevAgnimAdhatte || 1| 1| 3| 12|| UShA abhavannabhavadvalmIko.ashrAmyadaprathayaddhR^ityai bIbhathsatha ityAhU rundhe parNatvamashamayadachChindaggstrINi cha || 3|| 26 dvAdashasu vikrAmeShvagnimAdadhIta | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsarAdevainamavarudhyAdhatte | yaddvAdashasu vikrAmeShvAdadhIta | parimitamavarundhIta | chakShurnimita AdadhIta | iyaddvAdashavikrAmA3 iti | parimitaM chaivAparimitaM chAvarundhe | anR^itaM vai vAchA vadati | anR^itaM manasA dhyAyati || 1| 1| 4| 1|| 27 chakShurvai satyam | adrA3gityAha | adarshamiti | tathsatyam | yashchakShurnimite.agnimAdhatte | satya evainamAdhatte | tasmAdAhitAgnirnAnR^itaM vadet | nAsya brAhmaNo.anAshvAngR^ihe vaset | satye hyasyAgnirAhitaH | AgneyI vai rAtriH || 1| 1| 4| 2|| 28 AgneyAH pashavaH | aindramahaH | naktaM gArhapatyamAdadhAti | pashUnevAvarundhe | divA.a.ahavanIyam | indriyamevAvarundhe | ardhodite sUrya AhavanIyamAdadhAti | etasminvai loke prajApatiH prajA asR^ijata | prajA eva tadyajamAnaH sR^ijate | atho bhUtaM chaiva bhaviShyachchAvarundhe || 1| 1| 4| 3|| 29 iDA vai mAnavI yaj~nAnUkAshinyAsIt | sA.ashR^iNot | asurA agnimAdadhata iti | tadagachChat | ta AhavanIyamagra Adadhata | atha gArhapatyam | athAnvAhAryapachanam | sA.abravIt | pratIchyeShAg shrIragAt | bhadrA bhUtvA parAbhaviShyantIti || 1| 1| 4| 4|| 30 yasyaivamagnirAdhIyate | pratIchyasya shrIreti | bhadro bhUtvA parAbhavati | sA.ashR^iNot | devA agnimAdadhata iti | tadagachChat | te.anvAhAryapachanamagra Adadhata | atha gArhapatyam | athAhavanIyam | sA.abravIt || 1| 1| 4| 5|| 31 prAchyeShAg shrIragAt | bhadrA bhUtvA suvargaM lokameShyanti | prajAM tu na vethsyanta iti | yasyaivamagnirAdhIyate | prAchyasya shrIreti | bhadro bhUtvA suvargaM lokameti | prajAM tu na vindate | sA.abravIdiDA manum | tathA vA ahaM tavAgnimAdhAsyAmi | yathA pra prajayA pashubhirmithunairjaniShyase || 1| 1| 4| 6|| 32 pratyasminloke sthAsyasi | abhi suvargaM lokaM jeShyasIti | gArhapatyamagra AdadhAt | gArhapatyaM vA anu prajAH pashavaH prajAyante | gArhapatyenaivAsmai prajAM pashUnprAjanayat | athAnvAhAryapachanam | tirya~N~Niva vA ayaM lokaH | asminneva tena loke pratyatiShThat | athAhavanIyam | tenaiva suvargaM lokamabhyajayat || 1| 1| 4| 7|| 33 yasyaivamagnirAdhIyate | pra prajayA pashubhirmithunairjAyate | pratyasminloke tiShThati | abhi suvargaM lokaM jayati | yasya vA ayathAdevatamagnirAdhIyate | A devatAbhyo vR^ishchyate | pApIyAnbhavati | yasya yathAdevatam | na devatAbhya A vR^ishchyate | vasIyAnbhavati || 1| 1| 4| 8|| 34 bhR^igUNAM tvA.aMgirasAM vratapate vratenAdadhAmIti bhR^igvaMgirasAmAdadhyAt | AdityAnAM tvA devAnAM vratapate vratenAdadhAmItyanyAsAM brAhmaNInAM prajAnAm | varuNasya tvA rAj~no vratapate vratenAdadhAmIti rAj~naH | indrasya tvendriyeNa vratapate vratenAdadhAmIti rAjanyasya | manostvA grAmaNyo vratapate vratenAdadhAmIti vaishyasya | R^ibhUNAM tvA devAnAM vratapate vratenAdadhAmIti rathakArasya | yathAdevatamagnirAdhIyate | na devatAbhya A vR^ishchyate | vasIyAnbhavati || 1| 1| 4| 9|| dhyAyati vai rAtrishchAvarundhe bhaviShyantItyabravIjjaniShyase.ajayad vasIyAn bhavati nava cha || 4|| 35 prajApatirvAchaH satyamapashyat | tenAgnimAdhatta | tena vai sa Ardhnot | bhUrbhuvaH suvarityAha | etadvai vAchaH satyam | ya etenAgnimAdhatte | R^idhnotyeva | atho satyaprAshUreva bhavati | atho ya evaM vidvAnabhicharati | stR^iNuta evainam || 1| 1| 5| 1|| 36 bhUrityAha | prajA eva tadyajamAnaH sR^ijate | bhuva ityAha | asminneva loke pratitiShThati | suvarityAha | suvarga eva loke pratitiShThati | tribhirakSharairgArhapatyamAdadhAti | traya ime lokAH | eShvevainaM lokeShu pratiShThitamAdhatte | sarvaiH pa~nchabhirAhavanIyam || 1| 1| 5| 2|| 37 suvargAya vA eSha lokAyAdhIyate | yadAhavanIyaH | suvarga evAsmai loke vAchaH satya{\m+} sarvamApnoti | tribhirgArhapatyamAdadhAti | pa~nchabhirAhavanIyam | aShTau saMpadyante | aShTAkSharA gAyatrI | gAyatro.agniH | yAvAnevAgniH | tamAdhatte || 1| 1| 5| 3|| 38 prajApatiH prajA asR^ijata | tA asmAthsR^iShTAH parAchIrAyann | tAbhyo jyotirudagR^ihNAt | taM jyotiH pashyantIH prajA abhisamAvartanta | uparIvAgnimudgR^ihNIyAduddharann | jyotireva pashyantIH prajA yajamAnamabhisamAvartante | prajApaterakShyashvayat | tatparA.apatat | tadashvo.abhavat | tadashvasyAshvatvam || 1| 1| 5| 4|| 39 eSha vai prajApatiH | yadagniH | prAjApatyo.ashvaH | yadashvaM purastAnnayati | svameva chakShuH pashyanprajApatiranUdeti | vajrI vA eShaH | yadashvaH | yadashvaM purastAnnayati | jAtAneva bhrAtR^ivyAnpraNudate | punarAvartayati || 1| 1| 5| 5|| 40 janiShyamANAneva pratinudate | nyAhavanIyo gArhapatyamakAmayata | ni gArhapatya AhavanIyam | tau vibhAjaM nAshaknot | so.ashvaH pUrvavADbhUtvA | prA~nchaM pUrvamudavahat | tatpUrvavAhaH pUrvavATtvam | yadashvaM purastAnnayati | vibhaktirevainayoH sA | atho nAnAvIryAvevainau kurute || 1| 1| 5| 6|| 41 yaduparyupari shiro haret | prANAn, vichChindyAt | adho.adhaH shiro harati | prANAnAM gopIthAya | iyatyagre harati | atheyatyatheyati | traya ime lokAH | eShvevainaM lokeShu pratiShThitamAdhatte | prajApatiragnimasR^ijata | so.abibhetpra mA dhakShyatIti || 1| 1| 5| 7|| 42 tasya tredhA mahimAnaM vyauhat | shAntyA apradAhAya | yattredhA.agnirAdhIyate | mahimAnamevAsya tadvyUhati | shAntyA apradAhAya | punarAvartayati | mahimAnamevAsya saMdadhAti | pashurvA eShaH | yadashvaH | eSha rudraH || 1| 1| 5| 8|| 43 yadagniH | yadashvasya pade.agnimAdadhyAt | rudrAya pashUnapidadhyAt | apashuryajamAnaH syAt | yannAkramayet | anavaruddhA asya pashavaH syuH | pArshvata Akramayet | yathA.a.ahitasyAgnera~NgArA abhyavavarterann | avaruddhA asya pashavo bhavanti | na rudrAyApidadhAti || 1| 1| 5| 9|| 44 trINi havI{\m+}Shi nirvapati | virAja eva vikrAntaM yajamAno.anu vikramate | agnaye pavamAnAya | agnaye pAvakAya | agnaye shuchaye | yadagnaye pavamAnAya nirvapati | punAtyevainam | yadagnaye pAvakAya | pUta evAsminnannAdyaM dadhAti | yadagnaye shuchaye | brahmavarchasamevAsminnupariShTAddadhAti || 1| 1| 5| 10|| enamAhavanIyaM dhatte.ashvatvaM vartayati kuruta iti rudro dadhAti yadagnaye shuchaya ekaM cha || 5|| 45 devAsurAH saMyattA Asann | te devA vijayamupayantaH | agnau vAmaM vasu saMnyadadhata | idamu no bhaviShyati | yadi no jeShyantIti | tadagnirnothsahamashaknot | tattredhA vinyadadhAt | pashuShu tR^itIyam | apsu tR^itIyam | Aditye tR^itIyam || 1| 1| 6| 1|| 46 taddevA vijitya | punaravAruruthsanta | te.agnaye pavamAnAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapan | pashavo vA agniH pavamAnaH | yadeva pashuShvAsIt | tattenAvArundhata | te.agnaye pAvakAya | Apo vA agniH pAvakaH | yadevApsvAsIt | tattenAvArundhata || 1| 1| 6| 2|| 47 te.agnaye shuchaye | asau vA Adityo.agniH shuchiH | yadevAditya AsIt | tattenAvArundhata | brahmavAdino vadanti | tanuvo vAvaitA agnyAdheyasya | Agneyo vA aShTAkapAlo.agnyAdheyamiti | yattaM nirvapet | naitAni | yathA.a.atmA syAt || 1| 1| 6| 3|| 48 nA~NgAni | tAdR^igeva tat | yadetAni nirvapet | na tam | yathA.a~NgAni syuH | nAtmA | tAdR^igeva tat | ubhayAni saha nirupyANi | yaj~nasya sAtmatvAya | ubhayaM vA etasyendriyaM vIryamApyate || 1| 1| 6| 4|| 49 yo.agnimAdhatte | aindrAgnamekAdashakapAlamanunirvapet | AdityaM charum | indrAgnI vai devAnAmayAtayAmAnau | ye eva devate ayAtayAmnI | tAbhyAmevAsmA indriyaM vIryamavarundhe | Adityo bhavati | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThati | dhenvai vA etadretaH || 1| 1| 6| 5|| 50 yadAjyam | anaDuhastaNDulAH | mithunamevAvarundhe | ghR^ite bhavati | yaj~nasyAlUkShAntatvAya | chatvAra ArSheyAH prAsh~nanti | dishAmeva jyotiShi juhoti | pashavo vA etAni havI{\m+}Shi | eSha rudraH | yadagniH || 1| 1| 6| 6|| 51 yathsadya etAni havI{\m+}Shi nirvapet | rudrAya pashUnapi dadhyAt | apashuryajamAnaH syAt | yannAnunirvapet | anavaruddhA asya pashavaH syuH | dvAdashasu rAtrIShvanu nirvapet | saMvathsarapratimA vai dvAdasha rAtrayaH | saMvathsareNaivAsmai rudra{\m+} shamayitvA | pashUnavarundhe | yadekamekametAni havI{\m+}Shi nirvapet || 1| 1| 6| 7|| 52 yathA trINyAvapanAni pUrayet | tAdR^iktat | na prajananamuchChi{\m+}Shet | ekaM nirupya | uttare samasyet | tR^itIyamevAsmai lokamuchChi{\m+}Shati prajananAya | taM prajayA pashubhiranu prajAyate | atho yaj~nasyaivaiShA.abhikrAntiH | rathachakraM pravartayati | manuShyarathenaiva devarathaM pratyavarohati || 1| 1| 6| 8|| 53 brahmavAdino vadanti | hotavyamagnihotrAM 3 na hotavyA 3 miti | yadyajuShA juhuyAt | ayathApUrvamAhutI juhuyAt | yanna juhuyAt | agniH parAbhavet | tUShNImeva hotavyam | yathApUrvamAhutI juhoti | nAgniH parAbhavati | agnIdhe dadAti || 1| 1| 6| 9|| 54 agnimukhAnevartUnprINAti | upabarhaNaM dadAti | rUpANAmavaruddhyai | ashvaM brahmaNe | indriyamevAvarundhe | dhenu{\m+} hotre | AshiSha evAvarundhe | anaDvAhamadhvaryave | vahnirvA anaDvAn | vahniradhvaryuH || 1| 1| 6| 10|| 55 vahninaiva vahni yaj~nasyAvarundhe | mithunau gAvau dadAti | mithunasyAvaruddhyai | vAso dadAti | sarva devatyaM vai vAsaH | sarvA eva devatAH prINAti | A dvAdashabhyo dadAti | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsara eva pratitiShThati | kAmamUrdhvaM deyam | aparimitasyAvaruddhyai || 1| 1| 6| 11|| Aditye tR^itIyamapsvAsIttattenAvArundhata syAdApyate reto.agnirekamekametAni havI{\m+}Shi nirvapetpratyavarohati dadAtyadhvaryurdeyamekaM cha || 6|| 56 gharmaH shirastadayamagniH | saMpriyaH pashubhirbhuvat | ChardistokAya tanayAya yachCha | vAtaH prANastadayamagniH | saMpriyaH pashubhirbhuvat | svaditaM tokAya tanayAya pituM pacha | prAchImanu pradishaM prehi vidvAn | agneragne puro agnirbhaveha | vishvA AshA dIdyAno vibhAhi | UrjaM no dhehi dvipade chatuShpade || 1| 1| 7| 1|| 57 arkashchakShustadasau sUryastadayamagniH | saMpriyaH pashubhirbhuvat | yatte shukra shukraM varchaH shukrA tanUH | shukraM jyotirajasram | tena me dIdihi tena tvA.a.adadhe | agninA.agne brahmaNA | Anashe vyAnashe sarvamAyurvyAnashe | ye te agne shive tanuvau | virATcha svarATcha | te mA vishatAM te mA jinvatAm || 1| 1| 7| 2|| 58 ye te agne shive tanuvau | samrATchAbhibhUshcha | te mA vishatAM te mA jinvatAm | ye te agne shive tanuvau | vibhUshcha paribhUshcha | te mA vishatAM te mA jinvatAm | ye te agne shive tanuvau | prabhvI cha prabhUtishcha | te mA vishatAM te mA jinvatAm | yAste agne shivAstanuvaH | tAbhistvA.a.adadhe | yAste agne ghorAstanuvaH | tAbhiramuM gachCha || 1| 1| 7| 3|| chatuShpade jinvatAM tanuvastrINi cha || 7|| 59 ime vA ete lokA agnayaH | te yadavyAvR^ittA AdhIyerann | shochayeyuryajamAnam | gharmaH shira iti gArhapatyamAdadhAti | vAtaH prANa ityanvAhAryapachanam | arkashchakShurityAhavanIyam | tenaivainAnvyAvartayati | tathA na shochayanti yajamAnam | rathantaramabhigAyate gArhapatya AdhIyamAne | rAthantaro vA ayaM lokaH || 1| 1| 8| 1|| 60 asminnevainaM loke pratiShThitamAdhatte | vAmadevyamabhigAyata uddhriyamANe | antarikShaM vai vAmadevyam | antarikSha evainaM pratiShThitamAdhatte | atho shAntirvai vAmadevyam | shAntamevainaM pashavyamuddharate | bR^ihadabhigAyata AhavanIya AdhIyamAne | bArhato vA asau lokaH | amuShminnevainaM loke pratiShThitamAdhatte | prajApatiragnimasR^ijata || 1| 1| 8| 2|| 61 so.ashvo vAro bhUtvA parA~Nait | taM vAravantIyenAvArayata | tadvAravantIyasya vAravantIyatvam | shyaitena shyetI akuruta | tachChyaitasya shyaitatvam | yadvAravantIyamabhigAyate | vArayitvaivainaM pratiShThitamAdhatte | shyaitena shyetI kurute | gharmaH shira iti gArhapatyamAdadhAti | sashIrShANamevainamAdhatte || 1| 1| 8| 3|| 62 upainamuttaro yaj~no namati | rudro vA eShaH | yadagniH | sa AdhIyamAna Ishvaro yajamAnasya pashUn hi{\m+}sitoH | saMpriyaH pashubhirbhuvadityAha | pashubhirevaina{\m+} saMpriyaM karoti | pashUnAmahi{\m+}sAyai | ChardistokAya tanayAya yachChetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | vAtaH prANa ityanvAhAryapachanam || 1| 1| 8| 4|| 63 saprANamevainamAdhatte | svaditaM tokAya tanayAya pituM pachetyAha | annamevAsmai svadayati | prAchImanu pradishaM prehi vidvAnityAha | vibhaktirevainayoH sA | atho nAnAvIryAvevainau kurute | UrjaM no dhehi dvipade chatuShpada ityAha | AshiShamevaitAmAshAste | arkashchakShurityAhavanIyam | arko vai devAnAmannam || 1| 1| 8| 5|| 64 annamevAvarundhe | tena me dIdihItyAha | samindha evainam | Anashe vyAnasha iti trirudi~Ngayati | traya ime lokAH | eShvevainaM lokeShu pratiShThitamAdhatte | tattathA na kAryam | vIMgitamapratiShThitamAdadhIta | uddhR^ityaivAdhAyAbhimantriyaH | avI~NgitamevainaM pratiShThitamAdhatte | virATcha svarATcha yAste agne shivAstanuvastAbhistvA.a.adadha ityAha | etA vA agneH shivAstanuvaH | tAbhirevaina{\m+} samardhayati | yAste agne ghorAstanuvastAbhiramuM gachCheti brUyAdyaM dviShyAt | tAbhirevainaM parAbhAvayati || 1| 1| 8| 6|| loko.asR^ijatainamAdhatte.anvAhAryapachanaM devAnAmannamenaM pratiShThitamAdhatte pa~ncha cha || 8|| 65 shamIgarbhAdagniM manthati | eShA vA agneryaj~niyA tanUH | tAmevAsmai janayati | aditiH putrakAmA | sAdhyebhyo devebhyo brahmaudanamapachat | tasyA uchCheShaNamadaduH | tatprAsh~nAt | sA reto.adhatta | tasyai dhAtA chAryamA chAjAyetAm | sA dvitIyamapachat || 1| 1| 9| 1|| 66 tasyA uchCheShaNamadaduH | tatprAsh~nAt | sA reto.adhatta | tasyai mitrashcha varuNashchAjAyetAm | sA tR^itIyamapachat | tasyA uchCheShaNamadaduH | tatprAsh~nAt | sA reto.adhatta | tasyA a{\m+}shashcha bhagashchAjAyetAm | sA chaturthamapachat || 1| 1| 9| 2|| 67 tasyA uchCheShaNamadaduH | tatprAsh~nAt | sA reto.adhatta | tasyA indrashcha vivasvAgshchAjAyetAm | brahmaudanaM pachati | reta eva taddadhAti | prAsh~nanti brAhmaNA odanam | yadAjyamuchChiShyate | tena samidho.abhyajyAdadhAti | uchCheShaNAdvA aditI reto.adhatta || 1| 1| 9| 3|| 68 uchCheShaNAdeva tadreto dhatte | asthi vA etat | yathsamidhaH | etadretaH | yadAjyam | yadAjyena samidho.abhyajyAdadhAti | asthyeva tadretasi dadhAti | tisra AdadhAti mithunatvAya | iyatIrbhavanti | prajApatinA yaj~namukhena saMmitAH || 1| 1| 9| 4|| 69 iyatIrbhavanti | yaj~naparuShA saMmitAH | iyatIrbhavanti | etAvadvai puruShe vIryam | vIryasaMmitAH | ArdrA bhavanti | Ardramiva hi retaH sichyate | chitriyasyAshvatthasyAdadhAti | chitrameva bhavati | ghR^itavatIbhirAdadhAti || 1| 1| 9| 5|| 70 etadvA agneH priyaM dhAma | yadghR^itam | priyeNaivainaM dhAmnA samardhayati | atho tejasA | gAyatrIbhirbrAhmaNasyAdadhyAt | gAyatraChandA vai brAhmaNaH | svasya ChandasaH pratyayanastvAya | triShTugbhI rAjanyasya | triShTupChandA vai rAjanyaH | svasya ChandasaH pratyayanastvAya || 1| 1| 9| 6|| 71 jagatIbhirvaishyasya | jagatIChandA vai vaishyaH | svasya ChandasaH pratyayanastvAya | ta{\m+} saMvathsaraM gopAyet | saMvathsara{\m+} hi reto hitaM vardhate | yadyena{\m+} saMvathsare nopanamet | samidhaH punarAdadhyAt | reta eva taddhitaM vardhamAnameti | na mA{\m+}samashnIyAt | na striyamupeyAt || 1| 1| 9| 7|| 72 yanmA{\m+}samashnIyAt | yathstriyamupeyAt | nirvIryaH syAt | nainamagnirupanamet | shva AdhAsyamAno brahmaudanaM pachati | AdityA vA ita uttamAH suvargaM lokamAyann | te vA ito yantaM pratinudante | ete khalu vAvAdityAH | yadbrAhmaNAH | taireva santvaM gachChati || 1| 1| 9| 8|| 73 nainaM pratinudante | brahmavAdino vadanti | kvA saH | agniH kAryaH | yo.asmai prajAM pashUnprajanayatIti | shalkaistA{\m+} rAtrimagnimindhIta | tasminnupavyuShamaraNI niShTapet | yatharShabhAya vAshitA nyAvichChAyati | tAdR^igeva tat | apodUhya bhasmAgniM manthati || 1| 1| 9| 9|| 74 saiva sA.agneH santatiH | taM mathitvA prA~nchamuddharati | saMvathsarameva tadreto hitaM prajanayati | anAhitastasyAgnirityAhuH | yaH samidho.anAdhAyAgnimAdhatta iti | tAH saMvathsare purastAdAdadhyAt | saMvathsarAdevainamavarudhyAdhatte | yadi saMvathsare nAdadhyAt | dvAdashyAM purastAdAdadhyAt | saMvathsarapratimA vai dvAdasha rAtrayaH | saMvathsaramevAsyAhitA bhavanti | yadi dvAdashyAM nAdadhyAt | tryahe purastAdAdadhyAt | AhitA evAsya bhavanti || 1| 1| 9| 10|| dvitIyamapachachchaturthamapachadaditI reto.adhatta saMmitA ghR^itavatIbhirAdadhAti rAjanyaH svasya ChandasaH pratyayanastvAyeyAdgachChati manthati rAtrayashchatvAri cha || 9|| 75 prajApatiH prajA asR^ijata | sa ririchAno.amanyata | sa tapo.atapyata | sa AtmanvIryamapashyat | tadavardhata | tadasmAthsahasordhvamasR^ijyata | sA virADabhavat | tAM devAsurA vyagR^ihNata | so.abravItprajApatiH | mama vA eShA || 1| 1| 10| 1|| 76 dohA eva yuShmAkamiti | sA tataH prAchyudakrAmat | tatprajApatiH paryagR^ihNAt | atharva pituM me gopAyeti | sA dvitIyamudakrAmat | tatprajApatiH paryagR^ihNAt | narya prajAM me gopAyeti | sA tR^itIyamudakrAmat | tatprajApatiH paryagR^ihNAt | sha2{\m+}sya pashUnme gopAyeti || 1| 1| 10| 2|| 77 sA chaturthamudakrAmat | tatprajApatiH paryagR^ihNAt | sapratha sabhAM me gopAyeti | sA pa~nchamamudakrAmat | tatprajApatiH paryagR^ihNAt | ahe budhniya mantraM me gopAyeti | agnIn, vAva sA tAnvyakramata | tAnprajApatiH paryagR^ihNAt | atho pa~Nktimeva | pa~NktirvA eShA brAhmaNe praviShTA || 1| 1| 10| 3|| 78 tAmAtmano.adhi nirmimIte | yadagnirAdhIyate | tasmAdetAvanto.agnaya AdhIyante | pA~NktaM vA ida{\m+} sarvam | pA~Nktenaiva pA~Nktagg spR^iNoti | atharva pituM me gopAyetyAha | annamevaitena spR^iNoti | narya prajAM me gopAyetyAha | prajAmevaitena spR^iNoti | sha2{\m+}sya pashUnme gopAyetyAha || 1| 1| 10| 4|| 79 pashUnevaitena spR^iNoti | sapratha sabhAM me gopAyetyAha | sabhAmevaitenendriya2{\m+} spR^iNoti | ahe budhniya mantraM me gopAyetyAha | mantramevaitena shriyagg spR^iNoti | yadanvAhAryapachane.anvAhAryaM pachanti | tena so.asyAbhIShTaH prItaH | yadgArhapatya Ajyamadhishrayanti saMpatnIryAjayanti | tena so.asyAbhIShTaH prItaH | yadAhavanIye juhvati || 1| 1| 10| 5|| 80 tena so.asyAbhIShTaH prItaH | yathsabhAyAM vijayante | tena so.asyAbhIShTaH prItaH | yadAvasathe.anna{\m+} haranti | tena so.asyAbhIShTaH prItaH | tathA.asya sarve prItA abhIShTA AdhIyante | pravasathameShyannevamupatiShThetaikamekam | yathA brAhmaNAya gR^ihevAsine paridAya gR^ihAneti | tAdR^igeva tat | punarAgatyopatiShThate | sA.abhAgeyamevaiShAM tat | sA tata UrdhvArohat | sA rohiNyabhavat | tadrohiNyai rohiNitvam | rohiNyAmagnimAdadhIta | sva evainaM yonau pratiShThitamAdhatte | R^idhnotyenena || 1| 1| 10| 6|| eShA pashUnme gopAyeti praviShTA pashUnme gopAyetyAha juhvati tiShThate sapta cha || 10|| brahma saMdhattaM kR^ittikAsUddhanti dvAdashasu prajApatirvAcho devAsurAstadagnirnodgharmaH shira ime vai shamIgarbhAtprajApatiH sa ririchAnaH satapaH sa AtmanvIryaM dasha || 10|| brahma saMdhattaM tau divyAvatho shaMtvAya prAchyeShAM yaduparyupari yathsadyaH so.ashvo.avAro bhUtvA jagatIbhirashItiH || 80|| brahma saMdhattamR^idhnotyenena || \section{prathamAShTake dvitIyaH prapAThakaH 2} 1 uddhanyamAnamasyA amedhyam | apa pApmAnaM yajamAnasya hantu | shivA naH santu pradishashchatasraH | shaM no mAtA pR^ithivI tokasAtA | shaM no devIrabhiShTaye | Apo bhavantu pItaye | shaM yorabhi sravantu naH | vaishvAnarasya rUpam | pR^ithivyAM parisrasA | syonamAvishantu naH || 1| 2| 1| 1|| 2 yadidaM divo yadadaH pR^ithivyAH | saMjaj~nAne rodasI saMbabhUvatuH | UShAnkR^iShNamavatu kR^iShNamUShAH | ihobhayoryaj~niyamAgamiShThAH | UtIH kurvANo yatpR^ithivImacharaH | guhAkAramAkhurUpaM pratItya | tatte nyaktamiha saMbharantaH | shataM jIvema sharadaH savIrAH | UrjaM pR^ithivyA rasamAbharantaH | shataM jIvema sharadaH purUchIH || 1| 2| 1| 2|| 3 vamrIbhiranuvittaM guhAsu | shrotraM ta urvyabadhirA bhavAmaH | prajApatisR^iShTAnAM prajAnAm | kShudhopahatyai suvitaM no astu | upaprabhinnamiShamUrjaM prajAbhyaH | sUdaM gR^ihebhyo rasamAbharAmi | yasya rUpaM bibhradimAmavindat | guhA praviShTA{\m+} sarirasya madhye | tasyedaM vihatamAbharantaH | aChambaTkAramasyAM vidhema || 1| 2| 1| 3|| 4 yatparyapashyathsarirasya madhye | urvImapashyajjagataH pratiShThAm | tatpuShkarasyAyatanAddhi jAtam | parNaM pR^ithivyAH prathana{\m+} harAmi | yAbhiradR^i{\m+}hajjagataH pratiShThAm | urvImimAM vishvajanasya bhartrIm | tA naH shivAH sharkarAH santu sarvAH | agne retashchandra{\m+} hiraNyam | adbhyaH saMbhUtamamR^itaM prajAsu | tathsaMbharannuttarato nidhAya || 1| 2| 1| 4|| 5 ati prayachChaM duritiM tareyam | ashvo rUpaM kR^itvA yadashvatthe.atiShThaH | saMvathsaraM devebhyo nilAya | tatte nyaktamiha saMbharantaH | shataM jIvema sharadaH savIrAH | UrjaH pR^ithivyA adhyutthito.asi | vanaspate shatavalsho viroha | tvayA vayamiShamUrjaM madantaH | rAyaspoSheNa samiShA madema | gAyatriyA hriyamANasya yatte || 1| 2| 1| 5|| 6 parNamapatattR^itIyasyai divo.adhi | so.ayaM parNaH somaparNAddhi jAtaH | tato harAmi somapIthasyAvaruddhyai | devAnAM brahmavAdaM vadatAM yat | upAshR^iNoH sushravA vai shruto.asi | tato mAmAvishatu brahmavarchasam | tathsaMbharaggstadavarundhIya sAkShAt | yayA te sR^iShTasyAgneH | hetimashamayatprajApatiH | tAmimAmapradAhAya || 1| 2| 1| 6|| 7 shamI{\m+} shAntyai harAmyaham | yatte sR^iShTasya yataH | vika~NkataM bhA ArChajjAtavedaH | tayA bhAsA saMmitaH | uruM no lokamanu prabhAhi | yatte tAntasya hR^idayamAchChinda~njAtavedaH | maruto.adbhistamayitvA | etatte tadashaneH saMbharAmi | sAtmA agne sahR^idayo bhaveha | chitriyAdashvatthAthsaMbhR^itA bR^ihatyaH || 1| 2| 1| 7|| 8 sharIramabhi sa2{\m+}skR^itAH stha | prajApatinA yaj~namukhena saMmitAH | tisrastrivR^idbhirmithunAH prajAtyai | ashvatthAddhavyavAhAddhi jAtAm | agnestanUM yaj~niyA{\m+} saMbharAmi | shAntayoni{\m+} shamIgarbham | agnaye prajanayitave | yo ashvatthaH shamIgarbhaH | Aruroha tve sachA | taM te harAmi brahmaNA || 1| 2| 1| 8|| 9 yaj~niyaiH ketubhiH saha | yaM tvA samabhara~njAtavedaH | yathA sharIraM bhUteShu nyaktam | sa saMbhR^itaH sIda shivaH prajAbhyaH | uruM no lokamanuneShi vidvAn | pravedhase kavaye medhyAya | vacho vandAru vR^iShabhAya vR^iShNe | yato bhayamabhayaM tanno astu | ava devAn, yaje heDyAn | samidhA.agniM duvasyata || 1| 2| 1| 9|| 10 ghR^itairbodhayatAtithim | A.asmin havyA juhotana | upa tvA.agne haviShmatIH | ghR^itAchIryantu haryata | juShasva samidho mama | taM tvA samidbhira~NgiraH | ghR^itena vardhayAmasi | bR^ihachChochA yaviShThya | samidhyamAnaH prathamo nu dharmaH | samaktubhirajyate vishvavAraH || 1| 2| 1| 10|| 11 shochiShkesho ghR^itanirNikpAvakaH | suyaj~no agniryajathAya devAn | ghR^itapratIko ghR^itayoniragniH | ghR^itaiH samiddho ghR^itamasyAnnam | ghR^itapruShastvA sarito vahanti | ghR^itaM pibanthsuyajA yakShi devAn | AyurdA agne haviSho juShANaH | ghR^itapratIko ghR^itayoniredhi | ghR^itaM pItvA madhu chAru gavyam | piteva putramabhi rakShatAdimam || 1| 2| 1| 11|| 12 tvAmagne samidhAnaM yaviShTha | devA dUtaM chakrire havyavAham | urujrayasaM ghR^itayonimAhutam | tveShaM chakShurdadhire chodayanvati | tvAmagne pradiva AhutaM ghR^itena | sumnAyavaH suShamidhA samIdhire | sa vAvR^idhAna oShadhIbhirukShitaH | urujrayA{\m+}si pArthivA vitiShThase | ghR^itapratIkaM va R^itasya dhUrShadam | agniM mitraM na samidhAna R^i~njate || 1| 2| 1| 12|| 13 indhAno akro vidatheShu dIdyat | shukravarNAmudu no ya{\m+}sate dhiyam | prajA agne saMvAsaya | AshAshcha pashubhiH saha | rAShTrANyasmA Adhehi | yAnyAsanthsavituH save | mahI vishpatnI sadane R^itasya | arvAchI etaM dharuNe rayINAm | antarvatnI janyaM jAtavedasam | adhvarANAM janayathaH purogAm || 1| 2| 1| 13|| 14 ArohataM dashata{\m+} shakvarIrmama | R^itenAgna AyuShA varchasA saha | jyogjIvanta uttarAmuttarA{\m+} samAm | darshamahaM pUrNamAsaM yaj~naM yathA yajai | R^itviyavatI stho agniretasau | garbhaM dadhAthAM te vAmahaM dade | tathsatyaM yadvIraM bibhR^ithaH | vIraM janayiShyathaH | te matprAtaH prajaniShyethe | te mA prajAte prajanayiShyathaH || 1| 2| 1| 14|| 15 prajayA pashubhirbrahmavarchasena suvarge loke | anR^itAthsatyamupaimi | mAnuShAddaivyamupaimi | daivIM vAchaM yachChAmi | shalkairagnimindhAnaH | ubhau lokau sanemaham | ubhayorlokayorR^iddhvA | ati mR^ityuM tarAmyaham | jAtavedo bhuvanasya retaH | iha si~ncha tapaso yajjaniShyate || 1| 2| 1| 15|| 16 agnimashvatthAdadhi havyavAham | shamIgarbhAjjanayan, yo mayobhUH | ayaM te yonirR^itviyaH | yato jAto arochathAH | taM jAnannagna Aroha | athA no vardhayA rayim | apeta vIta vi cha sarpatAtaH | ye.atra stha purANA ye cha nUtanAH | adAdidaM yamo.avasAnaM pR^ithivyAH | akrannimaM pitaro lokamasmai || 1| 2| 1| 16|| 17 agnerbhasmAsyagneH purIShamasi | saMj~nAnamasi kAmadharaNam | mayi te kAmadharaNaM bhUyAt | saM vaH sR^ijAmi hR^idayAni | sa{\m+}sR^iShTaM mano astu vaH | sa{\m+}sR^iShTaH prANo astu vaH | saM yA vaH priyAstanuvaH | saMpriyA hR^idayAni vaH | AtmA vo astu saMpriyaH | saMpriyAstanuvo mama || 1| 2| 1| 17|| 18 kalpetAM dyAvApR^ithivI | kalpantAmApa oShadhIH | kalpantAmagnayaH pR^ithak | mama jyaiShThyAya savratAH | ye.agnayaH samanasaH | antarA dyAvApR^ithivI | vAsantikAvR^itU abhi kalpamAnAH | indramiva devA abhi saMvishantu | divastvA vIryeNa | pR^ithivyai mahimnA || 1| 2| 1| 18|| 19 antarikShasya poSheNa | sarvapashumAdadhe | ajIjanannamR^itaM martyAsaH | asremANaM taraNiM vIDujambham | dasha svasAro agruvaH samIchIH | pumA{\m+}saM jAtamabhi sa{\m+}rabhantAm | prajApatestvA prANenAbhi prANimi | pUShNaH poSheNa mahyam | dIrghAyutvAya shatashAradAya | shata{\m+} sharadbhya AyuShe varchase || 1| 2| 1| 19|| 20 jIvAtvai puNyAya | ahaM tvadasmi madasi tvametat | mamAsi yonistava yonirasmi | mamaiva sanvaha havyAnyagne | putraH pitre lokakR^ijjAtavedaH | prANe tvA.amR^itamAdadhAmi | annAdamannAdyAya | goptAraM guptyai | sugArhapatyo vidahannarAtIH | uShasaH shreyasIH shreyasIrdadhat || 1| 2| 1| 20|| 21 agne sapatnA{\m+} apa bAdhamAnaH | rAyaspoShamiShamUrjamasmAsu dhehi | imA u mAmupa tiShThantu rAyaH | AbhiH prajAbhiriha saMvaseya | iho iDA tiShThatu vishvarUpI | madhye vasordIdihi jAtavedaH | ojase balAya tvodyachChe | vR^iShaNe shuShmAyAyuShe varchase | sapatnatUrasi vR^itratUH | yaste deveShu mahimA suvargaH || 1| 2| 1| 21|| 22 yasta AtmA pashuShu praviShTaH | puShTiryA te manuShyeShu paprathe | tayA no agne juShamANa ehi | divaH pR^ithivyAH paryantarikShAt | vAtAtpashubhyo adhyoShadhIbhyaH | yatra yatra jAtavedaH saMbabhUtha | tato no agne juShamANa ehi | prAchImanu pradishaM prehi vidvAn | agneragne puro agnirbhaveha | vishvA AshA dIdyAno vibhAhi || 1| 2| 1| 22|| 23 UrjaM no dhehi dvipade chatuShpade | anvagniruShasAmagramakhyat | anvahAni prathamo jAtavedAH | anu sUryasya purutrA cha rashmIn | anu dyAvApR^ithivI AtatAna | vikramasva mahA{\m+} asi | vediShanmAnuShebhyaH | triShu lokeShu jAgR^ihi | yadidaM divo yadadaH pR^ithivyAH | saMvidAne rodasI saMbabhUvatuH || 1| 2| 1| 23|| 24 tayoH pR^iShThe sIdatu jAtavedAH | shaMbhUH prajAbhyastanuve syonaH | prANaM tvA.amR^ita AdadhAmi | annAdamannAdyAya | goptAraM guptyai | yatte shukra shukraM varchaH shukrA tanUH | shukraM jyotirajasram | tena me dIdihi tena tvA.a.adadhe | agninA.agne brahmaNA | Anashe vyAnashe sarvamAyurvyAnashe || 1| 2| 1| 24|| 25 narya prajAM me gopAya | amR^itatvAya jIvase | jAtAM janiShyamANAM cha | amR^ite satye pratiShThitAm | atharva pituM me gopAya | rasamannamihAyuShe | adabdhAyo.ashItatano | aviShaM naH pituM kR^iNu | sha2{\m+}sya pashUnme gopAya | dvipAdo ye chatuShpadaH || 1| 2| 1| 25|| 26 aShTAshaphAshcha ya ihAgne | ye chaikashaphA AshugAH | sapratha sabhAM me gopAya | ye cha sabhyAH sabhAsadaH | tAnindriyAvataH kuru | sarvamAyurupAsatAm | ahe budhniya mantraM me gopAya | yamR^iShayastraividA viduH | R^ichaH sAmAni yajU{\m+}Shi | sA hi shrIramR^itA satAm || 1| 2| 1| 26|| 27 chatuHshikhaNDA yuvatiH supeshAH | ghR^itapratIkA bhuvanasya madhye | marmR^ijyamAnA mahate saubhagAya | mahyaM dhukShva yajamAnAya kAmAn | ihaiva santatra sato vo agnayaH | prANena vAchA manasA bibharmi | tiro mA santamAyurmA prahAsIt | jyotiShA vo vaishvAnareNopatiShThe | pa~nchadhA.agnInvyakrAmat | virATthsR^iShTA prajApateH | UrdhvA.a.arohadrohiNI | yoniragneH pratiShThitiH || 1| 2| 1| 27|| vishantu naH purUchIrvidhema nidhAya yatte.apradAhAya bR^ihatyo brahmaNA duvasyata vishvavAra imamR^i~njate purogAM prajanayiShyatho janiShyate.asmai mama mahimnA varchase dadhathsuvargo bhAhi saMbabhUvaturAyurvyAnashe chatuShpadaH satAM prajApaterdve cha || 1|| 28 navaitAnyahAni bhavanti | nava vai suvargA lokAH | yadetAnyahAnyupayanti | navasveva tathsuvargeShu lokeShu satriNaH pratitiShThanto yanti | agniShTomAH paraH sAmAnaH kAryA ityAhuH | agniShTomasaMmitaH suvargo loka iti | dvAdashAgniShTomasya stotrANi | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | tattanna sUrkShyam | ukthyA eva saptadashAH paraH sAmAnaH kAryAH || 1| 2| 2| 1|| 29 pashavo vA ukthAni | pashUnAmavarudhyai | vishvajidabhijitAvagniShTomau | ukthyAH saptadashAH paraH sAmAnaH | te sa2{\m+}stutA virAjamabhi saMpadyante | dve charchAvati richyete | ekayA gauratiriktaH | ekayA.a.ayurUnaH | suvargo vai loko jyotiH | UrgvirAT || 1| 2| 2| 2|| 30 suvargameva tena lokamabhi jayanti | yatpara{\m+} rAthantaram | tatprathame.ahankAryam | bR^ihaddvitIye | vairUpaM tR^itIye | vairAjaM chaturthe | shAkvaraM pa~nchame | raivata{\m+} ShaShThe | tadu pR^iShThebhyo nayanti | saMtanaya ete grahA gR^ihyante || 1| 2| 2| 3|| 31 atigrAhyAH paraH sAmasu | imAnevaitairlokAnthsaM tanvanti | mithunA ete grahA gR^ihyante | atigrAhyAH paraH sAmasu | mithunameva tairyajamAnA avarundhate | bR^ihatpR^iShThaM bhavati | bR^ihadvai suvargo lokaH | bR^ihataiva suvargaM lokaM yanti | trayastri{\m+}shi nAma sAma | mAdhyandine pavamAne bhavati || 1| 2| 2| 4|| 32 trayastri{\m+}shadvai devatAH | devatA evAvarundhate | ye vA itaH parA~ncha{\m+} saMvathsaramupa yanti | na hainaM te svasti samashnuvate | atha ye.amuto.arvA~nchamupa yanti | te haina2{\m+} svasti samash~nuvate | etadvA amuto.arvA~nchamupa yanti | yadevam | yo ha khalu vAva prajApatiH | sa u vevendraH | tadu devebhyo nayanti || 1| 2| 2| 5|| kAryA virADgR^ihyante pavamAne bhavatIndra ekaM cha || 2|| 33 saMtatirvA ete grahAH | yatparaH sAmAnaH | viShUvAndivAkIrtyam | yathA shAlAyai pakShasI | eva{\m+} saMvathsarasya pakShasI | yadetena gR^ihyeran | viShUchI saMvathsarasya pakShasI vyavasra{\m+}seyAtAm | ArtimArCheyuH | yadete gR^ihyante | yathA shAlAyai pakShasI madhyamaM va{\m+}shamabhi samAyachChati || 1| 2| 3| 1|| 34 eva{\m+} saMvathsarasya pakShasI divAkIrtyamabhi saMtanvanti | nA.a.artimArChanti | ekavi{\m+}shamaharbhavati | shukrAgrA grahA gR^ihyante | pratyuttabdhyai sayatvAya | saurya etadahaH pashurAlabhyate | sauRyo.atigrAhyo gR^ihyate | ahareva rUpeNa samardhayanti | atho ahna evaiSha balirhriyate | saptaitadaharatigrAhyA gR^ihyante || 1| 2| 3| 2|| 35 sapta vai shIrShaNyAH prANAH | asAvAdityaH shiraH prajAnAm | shIrShanneva prajAnAM prANAndadhAti | tasmAthsapta shIrShanprANAH | indro vR^itra{\m+} hatvA | asurAnparAbhAvya | sa imAn lokAnabhyajayat | tasyAsau loko.anabhijita AsIt | taM vishvakarmA bhUtvA.abhyajayat | yadvaishvakarmaNo gR^ihyate || 1| 2| 3| 3|| 36 suvargasya lokasyAbhijityai | pra vA ete.asmAllokAchchyavante | ye vaishvakarmaNaM gR^ihNate | AdityaH shvo gR^ihyate | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThanti | anyonyo gR^ihyete | vishvAnyevAnyena karmANi kurvANA yanti | asyAmanyena pratitiShThanti | tAvAparArdhAthsaMvathsarasyAnyonyo gR^ihyete | tAvubhau saha mahAvrate gR^ihyete | yaj~nasyaivAntaM gatvA | ubhayorlokayoH pratitiShThanti | arkyamukthaM bhavati | annAdyasyAvarudhyai || 1| 2| 3| 4|| samAyachChatyatigrAhyA gR^ihyante gR^ihyate saMvathsarasyAnyonyo gR^ihyete pa~ncha cha || 3|| 37 ekavi{\m+}sha eSha bhavati | etena vai devA ekavi{\m+}shena | Adityamita uttama{\m+} suvargaM lokamArohayann | sa vA eSha ita ekavi{\m+}shaH | tasya dashAvastAdahAni | dasha parastAt | sa vA eSha virAjyubhayataH pratiShThitaH | virAji hi vA eSha ubhayataH pratiShThitaH | tasmAdantaremau lokau yan | sarveShu suvargeShu lokeShvabhitapanneti || 1| 2| 4| 1|| 38 devA vA Adityasya suvargasya lokasya | parAcho.atipAdAdabibhayuH | taM ChandobhiradR^i{\m+}handhR^ityai | devA vA Adityasya suvargasya lokasya | avAcho.avapAdAdabibhayuH | taM pa~nchabhI rashmibhirudavayann | tasmAdekavi{\m+}she.ahanpa~ncha divAkIrtyAni kriyante | rashmayo vai divAkIrtyAni | ye gAyatre | te gAyatrIShUttarayoH pavamAnayoH || 1| 2| 4| 2|| 39 mahAdivAkIrtya{\m+} hotuH pR^iShTham | vikarNaM brahmasAmam | bhAso.agniShTomaH | athaitAni parANi | parairvai devA Aditya{\m+} suvargaM lokamapArayann | yadapArayann | tatparANAM paratvam | pArayantyenaM parANi | ya evaM veda | athaitAni sparANi | sparairvai devA Aditya{\m+} suvargaM lokamaspArayann | yadaspArayann | tathsparANAg sparatvam | spArayantyenagg sparANi | ya evaM veda || 1| 2| 4| 3|| eti pavamAnayoH sparANi pa~ncha cha || 4|| 40 apratiShThAM vA ete gachChanti | yeShA{\m+} saMvathsare.anApte.atha | ekAdashinyApyate | vaiShNavaM vAmanamAlabhante | yaj~no vai viShNuH | yaj~namevAlabhante pratiShThityai | aindrAgnamAlabhante | indrAgnI vai devAnAmayAtayAmAnau | ye eva devate ayAtayAmnI | te evAlabhante || 1| 2| 5| 1|| 41 vaishvadevamAlabhante | devatA evAvarundhate | dyAvApR^ithivyAM dhenumAlabhante | dyAvApR^ithivyoreva pratitiShThanti | vAyavyaM vathsamAlabhante | vAyurevaibhyo yathA.a.ayatanAddevatA avarundhe | AdityAmaviM vashAmAlabhante | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThanti | maitrAvaruNImAlabhante || 1| 2| 5| 2|| 42 mitreNaiva yaj~nasya sviShTa{\m+} shamayanti | varuNena duriShTam | prAjApatyaM tUparaM mahAvrata Alabhante | prAjApatyo.atigrAhyo gR^ihyate | ahareva rUpeNa samardhayanti | atho ahna evaiSha balirhriyate | AgneyamAlabhante prati praj~nAtyai | ajapetvAn, vA ete pUrvairmAsairavarundhate | yadete gavyAH pashava Alabhyante | ubhayeShAM pashUnAmavarudhyai || 1| 2| 5| 3|| 43 yadatiriktAmekAdashinImAlabheran | apriyaM bhrAtR^ivyamabhyatirichyeta | yaddvau dvau pashU samasyeyuH | kanIya AyuH kurvIran | yadete brAhmaNavantaH pashava Alabhyante | nApriyaM bhrAtR^ivyamabhyatirichyate | na kanIya AyuH kurvate || 1| 2| 5| 4|| te evAlabhante maitrAvaruNImAlabhante.avarudhyai sapta cha || 5|| 44 prajApatiH prajAH sR^iShTvA vR^itto.ashayat | taM devA bhUtAnA{\m+} rasaM tejaH saMbhR^itya | tenainamabhiShajyan | mahAnavavartIti | tanmahAvratasya mahAvratatvam | mahadvratamiti | tanmahAvratasya mahAvratatvam | mahato vratamiti | tanmahAvratasya mahAvratatvam | pa~nchavi{\m+}shaH stomo bhavati || 1| 2| 6| 1|| 45 chaturvi{\m+}shatyardhamAsaH saMvathsaraH | yadvA etasminthsaMvathsare.adhi prAjAyata | tadannaM pa~nchavi{\m+}shamabhavat | madhyataH kriyate | madhyato hyannamashitaM dhinoti | atho madhyata eva prajAnAmUrgdhIyate | atha yadvA idamantataH kriyate | tasmAdudante prajAH samedhante | antataH kriyate prajananAyaiva | trivR^ichChiro bhavati || 1| 2| 6| 2|| 46 tredhA vihita{\m+} hi shiraH | loma ChavIrasthi | parAchA stuvanti | tasmAttathsadR^igeva | na medyato.anumedyati | na kR^ishyato.anu kR^ishyati | pa~nchadasho.anyaH pakSho bhavati | saptadasho.anyaH | tasmAdvayAgsyanyataramardhamabhi paryAvartante | anyatarato hi tadgarIyaH kriyate || 1| 2| 6| 3|| 47 pa~nchavi{\m+}sha AtmA bhavati | tasmAnmadhyataH pashavo variShThAH | ekavi{\m+}shaM puchCham | dvipadAsu stuvanti pratiShThityai | sarveNa saha stuvanti | sarveNa hyAtmanA.a.atmanvI | sahotpatanti | ekaikAmuchChi{\m+}Shanti | Atmann hya~NgAni baddhAni | na vA etena sarvaH puruShaH || 1| 2| 6| 4|| 48 yadita ito lomAni dato nakhAn | parimAdaH kriyante | tAnyeva tena pratyupyante | audumbarastalpo bhavati | UrgvA annamudumbaraH | Urja evAnnAdyasyAvarudhyai | yasya talpasadyamanabhijitagg syAt | sa devAnA{\m+} sAmyakShe | talpasadyamabhijayAnIti talpamAruhyodgAyet | talpasadyamevAbhijayati || 1| 2| 6| 5|| 49 yasya talpasadyamabhijitagg syAt | sa devAnA{\m+} sAmyakShe | talpasadyaM mA parAjeShIti talpamAruhyodgAyet | na talpasadyaM parAjayate | ple~Nkhe sha{\m+}sati | maho vai ple~NkhaH | mahasa evAnnAdyasyAvaruddhyai | devAsurAH saMyattA Asan | ta Aditye vyAyachChanta | taM devAH samajayan || 1| 2| 6| 6|| 50 brAhmaNashcha shUdrashcha charmakarte vyAyachChete | daivyo vai varNo brAhmaNaH | asuryaH shUdraH | ime.arAthsurime subhUtamakrannityanyataro brUyAt | ima udvAsIkAriNa ime durbhUtamakrannityanyataraH | yadevaiShA{\m+} sukR^itaM yA rAddhiH | tadanyataro.abhishrINAti | yadevaiShAM duShkR^itaM yA.arAddhiH | tadanyataro.apahanti | brAhmaNaH saMjayati | amumevAdityaM bhrAtR^ivyasya saM vindante || 1| 2| 6| 7|| bhavati bhavati kriyate puruSho jayatyajaya~njayatyekaM cha || 6|| uddhanyamAnaM navaitAni santatirekavi{\m+}sha eSho.apratiShThAM prajApatirvR^ittaShShaT || 6|| uddhanyamAna{\m+} shochiShkesho.agne sapatnAnatigrAhyA vaishvadevamAlabhante pa~nchAshat || 50|| uddhanyamAna{\m+} saMviMdante || \section{prathamAShTake tR^itIyaH prapAThakaH 3} 1 devAsurAH saMyattA Asan | te devA vijayamupayantaH | agnIShomayostejasvinIstanUH saMnyadadhata | idamu no bhaviShyati | yadi no jeShyantIti | tenAgnIShomAvapAkrAmatAm | te devA vijitya | agnIShomAvanvaichChan | te.agnimanvavindannR^ituShUthsannam | tasya vibhaktIbhistejasvinIstanUravArundhata || 1| 3| 1| 1|| 2 te somamanvavindan | tamaghnan | tasya yathA.abhij~nAyaM tanUrvyagR^ihNata | te grahA abhavan | tadgrahANAM grahatvam | yasyaivaM viduSho grahA gR^ihyante | tasya tveva gR^ihItAH | nAnAgneyaM punarAdheye kuryAt | yadanAgneyaM punarAdheye kuryAt | vyR^iddhameva tat || 1| 3| 1| 2|| 3 anAgneyaM vA etatkriyate | yathsamidhastanUnapAtamiDo barhiryajati | ubhAvAgneyAvAjyabhAgau syAtAm | anAjyabhAgau bhavata ityAhuH | yadubhAvAgneyAvanva~nchAviti | agnaye pavamAnAyottaraH syAt | yatpavamAnAya | tenAjyabhAgaH | tena saumyaH | budhanvatyAgneyasyAjyabhAgasya puro.anuvAkyA bhavati || 1| 3| 1| 3|| 4 yathA suptaM bodhayati | tAdR^igeva tat | agninyaktAH patnIsaMyAjAnAmR^ichaH syuH | tenAgneya{\m+} sarvaM bhavati | ekadhA tejasvinIM devatAmupaitItyAhuH | sainamIshvarA pradaha iti | neti brUyAt | prajananaM vA agniH | prajananamevopaitIti | kR^itayajuH saMbhR^itasaMbhAra ityAhuH || 1| 3| 1| 4|| 5 na saMbhR^ityAH saMbhArAH | na yajuH kAryamiti | atho khalu | saMbhR^ityA eva saMbhArAH | kAryaM yajuH | punarAdheyasya samR^iddhyai | tenopA{\m+}shu pracharati | eShya iva vA eShaH | yatpunarAdheyaH | yathopA{\m+}shu naShTamichChati || 1| 3| 1| 5|| 6 tAdR^igeva tat | uchchaiH sviShTakR^itamuthsR^ijati | yathA naShTaM vittvA prAhAyamiti | tAdR^igeva tat | ekadhA tejasvinIM devatAmupaitItyAhuH | sainamIshvarA pradaha iti | tattathA nopaiti | prayAjAnUyAjeShveva vibhaktIH kuryAt | yathApUrvamAjyabhAgau syAtAm | evaM patnIsaMyAjAH || 1| 3| 1| 6|| 7 tadvaishvAnaravatprajananavattaramupaitIti | tadAhuH | vyR^iddhaM vA etat | anAgneyaM vA etatkriyata iti | neti brUyAt | agniM prathamaM vibhaktInAM yajati | agnimuttamaM patnIsaMyAjAnAm | tenAgneyam | tena samR^iddhaM kriyata iti || 1| 3| 1| 7|| arundhataiva tadbhavati saMbhR^itasaMbhAra ityAhurichChati patnIsaMyAjA nava cha || 1|| 8 devA vai yathAdarshaM yaj~nAnAharanta | yo.agniShTomam | ya ukthyam | yo.atirAtram | te sahaiva sarve vAjapeyamapashyan | te | anyonyasmai nAtiShThanta | ahamanena yajA iti | te.abruvan | Ajimasya dhAvAmeti || 1| 3| 2| 1|| 9 tasminnAjimadhAvan | taM bR^ihaspatirudajayat | tenAyajata | sa svArAjyamagachChat | tamindro.abravIt | mAmanena yAjayeti | tenendramayAjayat | so.agraM devatAnAM paryait | agachChathsvArAjyam | atiShThantAsmai jyaiShThyAya || 1| 3| 2| 2|| 10 ya evaM vidvAn, vAjapeyena yajate | gachChati svArAjyam | agra{\m+} samAnAnAM paryeti | tiShThante.asmai jyaiShThyAya | sa vA eSha brAhmaNasya chaiva rAjanyasya cha yaj~naH | taM vA etaM vAjapeya ityAhuH | vAjApyo vA eShaH | vAjagg hyetena devA aipsann | somo vai vAjapeyaH | yo vai somaM vAjapeyaM veda || 1| 3| 2| 3|| 11 vAjyevainaM pItvA bhavati | A.asya vAjI jAyate | annaM vai vAjapeyaH | ya evaM veda | attyannam | A.asyAnnAdo jAyate | brahma vai vAjapeyaH | ya evaM veda | atti brahmaNA.annam | A.asya brahmA jAyate || 1| 3| 2| 4|| 12 vAgvai vAjasya prasavaH | ya evaM veda | karoti vAchA vIryam | ainaM vAchA gachChati | apivatIM vAchaM vadati | prajApatirdevebhyo yaj~nAnvyAdishat | sa AtmanvAjapeyamadhatta | taM devA abruvan | eSha vAva yaj~naH | yadvAjapeyaH || 1| 3| 2| 5|| 13 apyeva no.atrAstviti | tebhya etA ujjitIH prAyachChat | tA vA etA ujjitayo vyAkhyAyante | yaj~nasya sarvatvAya | devatAnAmanirbhAgAya | devA vai brahmaNashchAnnasya cha shamalamapAghnan | yadbrahmaNaH shamalamAsIt | sA gAthA nArAshaggsyabhavat | yadannasya | sA surA || 1| 3| 2| 6|| 14 tasmAdgAyatashcha mattasya cha na pratigR^ihyam | yatpratigR^ihNIyAt | shamalaM pratigR^ihNIyAt | sarvA vA etasya vAcho.avaruddhAH | yo vAjapeyayAjI | yA pR^ithivyAM yA.agnau yA rathantare | yA.antarikShe yA vAyau yA vAmadevye | yA divi yA.a.aditye yA bR^ihati | yA.apsu yauShadhIShu yA vanaspatiShu | tasmAdvAjapeyayAjyArtvijInaH | sarvA hyasya vAcho.avaruddhAH || 1| 3| 2| 7|| dhAvAmeti jyaiShThyAya veda brahmA jAyate vAjapeyaH surA.a.artvijIna ekaM cha || 2|| 15 devA vai yadanyairgrahairyaj~nasya nAvArundhata | tadatigrAhyairatigR^ihyAvArundhata | tadatigrAhyANAmatigrAhyatvam | yadatigrAhyA gR^ihyante | yadevAnyairgrahairyaj~nasya nAvarundhe | tadeva tairatigR^ihyAvarundhe | pa~ncha gR^ihyante | pA~Nkto yaj~naH | yAvAneva yaj~naH | tamAptvA.avarundhe || 1| 3| 3| 1|| 16 sarva aindrA bhavanti | ekadhaiva yajamAna indriyaM dadhati | saptadasha prAjApatyA grahA gR^ihyante | saptadashaH prajApatiH | prajApaterAptyai | ekayarchA gR^ihNAti | ekadhaiva yajamAne vIryaM dadhAti | somagrahAgshcha surAgrahAgshcha gR^ihNAti | etadvai devAnAM paramamannam | yathsomaH || 1| 3| 3| 2|| 17 etanmanuShyANAm | yathsurA | parameNaivAsmA annAdyenAvaramannAdyamavarundhe | somagrahAngR^ihNAti | brahmaNo vA etattejaH | yathsomaH | brahmaNa eva tejasA tejo yajamAne dadhAti | surAgrahAngR^ihNAti | annasya vA etachChamalam | yathsurA || 1| 3| 3| 3|| 18 annasyaiva shamalena shamalaM yajamAnAdapahanti | somagrahAgshcha surAgrahAgshcha gR^ihNAti | pumAn vai somaH | strI surA | tanmithunam | mithunamevAsya tadyaj~ne karoti prajananAya | AtmAnameva somagrahaiH spR^iNoti | jAyA{\m+} surAgrahaiH | tasmAdvAjapeyayAjyamuShmiM lloke striya{\m+} saMbhavati | vAjapeyAbhijitagg hyasya || 1| 3| 3| 4|| 19 pUrve somagrahA gR^ihyante | apare surAgrahAH | purokSha{\m+} somagrahAnthsAdayati | pashchAdakSha{\m+} surAgrahAn | pApavasyasasya vidhR^ityai | eSha vai yajamAnaH | yathsomaH | anna{\m+} surA | somagrahAgshcha surAgrahAgshcha vyatiShajati | annAdyenaivainaM vyatiShajati || 1| 3| 3| 5|| 20 saMpR^ichaH stha saM mA bhadreNa pR^i~NktetyAha | annaM vai bhadram | annAdyenaivaina{\m+} sa{\m+}sR^ijati | annasya vA etachChamalam | yathsurA | pApmeva khalu vai shamalam | pApmanA vA enametachChamalena vyatiShajati | yathsomagrahAgshcha surAgrahAgshcha vyatiShajati | vipR^ichaH stha vi mA pApmanA pR^i~NktetyAha | pApmanaivaina{\m+} shamalena vyAvartayati || 1| 3| 3| 6|| 21 tasmAdvAjapeyayAjI pUto medhyo dakShiNyaH | prA~Nudravati somagrahaiH | amumeva tairlokamabhijayati | pratya~NkhsurAgrahaiH | imameva tairlokamabhijayati | pratiShThanti somagrahaiH | yAvadeva satyam | tena sUyate | vAjasR^idbhyaH surAgrahAn haranti | anR^itenaiva visha{\m+} sa{\m+}sR^ijati | hiraNyapAtraM madhoH pUrNaM dadAti | madhavyo.asAnIti | ekadhA brahmaNa upaharati | ekadhaiva yajamAna Ayustejo dadhAti || 1| 3| 3| 7|| AptvA.avarundhe somaH shamalaM yathsurA hyasyainaM vyatiShajati vyAvartayati sR^ijati chatvAri cha || 3|| 22 brahmavAdino vadanti | nAgniShTomo nokthyaH | na ShoDashI nAtirAtraH | atha kasmAdvAjapeye sarve yaj~nakratavo.avarudhyanta iti | pashubhiriti brUyAt | AgneyaM pashumAlabhate | agniShTomameva tenAvarundhe | aindrAgnenokthyam | aindreNa ShoDashinaH stotram | sArasvatyA.atirAtram || 1| 3| 4| 1|| 23 mArutyA bR^ihataH stotram | etAvanto vai yaj~nakratavaH | tAnpashubhirevAvarundhe | AtmAnameva spR^iNotyagniShTomena | prANApAnAvukthyena | vIrya{\m+} ShoDashinaH stotreNa | vAchamatirAtreNa | prajAM bR^ihataH stotreNa | imameva lokamabhi jayatyagniShTomena | antarikShamukthyena || 1| 3| 4| 2|| 24 suvargaM loka{\m+} ShoDashinaH stotreNa | devayAnAneva patha ArohatyatirAtreNa | nAka{\m+} rohati bR^ihataH stotreNa | teja evA.a.atmandhatta Agneyena pashunA | ojo balamaindrAgnena | indriyamaindreNa | vAcha{\m+} sArasvatyA | ubhAveva devalokaM cha manuShyalokaM chAbhijayati mArutyA vashayA | saptadasha prAjApatyAnpashUnAlabhate | saptadashaH prajApatiH || 1| 3| 4| 3|| 25 prajApaterAptyai | shyAmA ekarUpA bhavanti | evamiva hi prajApatiH samR^iddhyai | tAnparyagnikR^itAnuthsR^ijati | maruto yaj~namajighA{\m+}sanprajApateH | tebhya etAM mArutIM vashAmAlabhata | tayaivainAnashamayat | mArutyA pracharya | etAnthsaMj~napayet | maruta eva shamayitvA || 1| 3| 4| 4|| 26 etaiH pracharati | yaj~nasyAghAtAya | ekadhA vapA juhoti | ekadevatyA hi | ete | atho ekadhaiva yajamAne vIryaM dadhAti | naivAreNa saptadashasharAveNaitarhi pracharati | etatpuroDAshA hyete | atho pashUnAmeva ChidramapidadhAti | sArasvatyottamayA pracharati | vAgvai sarasvatI | tasmAtprANAnAM vAguttamA | atho prajApatAveva yaj~naM pratiShThApayati | prajApatirhi vAk | apannadatI bhavati | tasmAnmanuShyAH sarvAM vAchaM vadanti|| 1| 3| 4| 5|| atirAtramantarikShamukthyena prajApatiH shamayitvottamayA pracharati ShaTcha || 4|| 27 sAvitraM juhoti karmaNaHkarmaNaH purastAt | kastadvedetyAhuH | yadvAjapeyasya pUrvaM yadaparamiti | savitR^iprasUta eva yathApUrvaM karmANi karoti | savane savane juhoti | AkramaNameva tathsetuM yajamAnaH kurute | suvargasya lokasya samaShTyai | vAchaspatirvAchamadya svadAti na ityAha | vAgvai devAnAM purA.annamAsIt | vAchamevAsmA annagg svadayati || 1| 3| 5| 1|| 28 indrasya vajro.asi vArtraghna iti rathamupAvaharati vijityai | vAjasya nu prasave mAtaraM mahImityAha | yachchaiveyam | yachchAsyAmadhi | tadevAvarundhe | atho tasminnevobhaye.abhiShichyate | apsvantaramR^itamapsu bheShajamityashvAnpalpUlayati | apsu vA ashvasya tR^itIyaM praviShTam | tadanuvenanvavaplavate | yadapsu palpUlayati || 1| 3| 5| 2|| 29 yadevAsyApsu praviShTam | tadevAvarundhe | bahu vA ashvo.amedhyamupagachChati | yadapsu palpUlayati | medhyAnevainAnkaroti | vAyurvA tvA manurvA tvetyAha | etA vA etaM devatA agre ashvamayu~njan | tAbhirevainAn yunakti | savasyojjityai | yajuShA yunakti vyAvR^ittyai || 1| 3| 5| 3|| 30 apAM na pAdAshuhemanniti saMmArShTi | medhyAnevainAnkaroti | atho stautyevainAnAji{\m+} sariShyataH | viShNukramAnkramate | viShNureva bhUtvemAn lokAnabhijayati | vaishvadevo vai rathaH | a~Nkau nya~NkAvabhito rathaM yAvityAha | yA eva devatA rathe praviShTAH | tAbhya eva namaskaroti | Atmano.anArtyai | ashamarathaM bhAvuko.asya ratho bhavati | ya evaM veda || 1| 3| 5| 4|| svadayati palpUlayati vyAvR^ittyA anArtyai dve cha || 5|| 31 devasyAha{\m+} savituH prasave bR^ihaspatinA vAjajitA vAjaM jeShamityAha | savitR^iprasUta eva brahmaNA vAjamujjayati | devasyAha{\m+} savituH prasave bR^ihaspatinA vAjajitA varShiShThaM nAka{\m+} ruheyamityAha | savitR^iprasUta eva brahmaNA varShiShThaM nAka{\m+} rohati | chAtvAle rathachakraM nimita{\m+} rohati | ato vA aMgirasa uttamAH suvargaM lokamAyan | sAkShAdeva yajamAnaH suvargaM lokameti | AveShTayati | vajro vai rathaH | vajreNaiva disho.abhi jayati || 1| 3| 6| 1|| 32 vAjinA{\m+} sAma gAyate | annaM vai vAjaH | annamevAvarundhe | vAcho varShma devebhyo.apAkrAmat | tadvanaspatInprAvishat | saiShA vAgvanaspatiShu vadati | yA dundubhau | tasmAddundubhiH sarvA vAcho.ativadati | dundubhInthsamAghnanti | paramA vA eShA vAk || 1| 3| 6| 2|| 33 yA dundubhau | paramayaiva vAchA.avarAM vAchamavarundhe | atho vAcha eva varShma yajamAno.avarundhe | indrAya vAchaM vadatendraM vAjaM jApayatendro vAjamajayidityAha | eSha vA etarhIndraH | yo yajate | yajamAna eva vAjamujjayati | saptadasha pravyAdhAnAjiM dhAvanti | saptadasha2{\m+} stotraM bhavati | saptadasha saptadasha dIyante || 1| 3| 6| 3|| 34 saptadashaH prajApatiH | prajApaterAptyai | arvA.asi saptirasi vAjyasItyAha | agnirvA arvA | vAyuH saptiH | Adityo vAjI | etAbhirevAsmai devatAbhirdevarathaM yunakti | praShTivAhinaM yunakti | praShTivAhI vai devarathaH | devarathamevAsmai yunakti || 1| 3| 6| 4|| 35 vAjino vAjaM dhAvata kAShThAM gachChatetyAha | suvargo vai lokaH kAShThA | suvargameva lokaM yanti | suvargaM vA ete lokaM yanti | ya AjiM dhAvanti | prA~ncho dhAvanti | prA~Niva hi suvargo lokaH | chatasR^ibhiranu mantrayate | chatvAri ChandA{\m+}si | ChandobhirevainAnthsuvargaM lokaM gamayati || 1| 3| 6| 5|| 36 pra vA ete.asmAllokAchchyavante | ya AjiM dhAvanti | uda~ncha Avartante | asmAdeva tena lokAnnayanti | rathavimochanIyaM juhoti pratiShThityai | AmA vAjasya prasavo jagamyAdityAha | annaM vai vAjaH | annamevAvarundhe | yathAlokaM vA eta ujjayanti | ya AjiM dhAvanti || 1| 3| 6| 6|| 37 kR^iShNalaM kR^iShNalaM vAjasR^idbhyaH prayachChati | yameva te vAjaM lokamujjayanti | taM parikrIyAvarundhe | ekadhA brahmaNa upaharati | ekadhaiva yajamAne vIryaM dadhAti | devA vA oShadhIShvAjimayuH | tA bR^ihaspatirudajayat | sa nIvArAnniravR^iNIta | tannIvArANAM nIvAratvam | naivArashcharurbhavati || 1| 3| 6| 7|| 38 etadvai devAnAM paramamannam | yannIvArAH | parameNaivAsmA annAdyenAvaramannAdyamavarundhe | saptadashasharAvo bhavati | saptadashaH prajApatiH | prajApaterAptyai | kShIre bhavati | ruchamevAsmindadhAti | sarpiShvAnbhavati medhyatvAya | bArhaspatyo vA eSha devatayA || 1| 3| 6| 8|| 39 yo vAjapeyena yajate | bArhaspatya eSha charuH | ashvAnthsariShyataH sasruShashchAva ghrApayati | yameva te vAjaM lokamujjayanti | tamevAvarundhe | ajIjipata vanaspataya indraM vAjaM vimuchyadhvamiti dundubhIn, vimu~nchati | yameva te vAjaM lokamindriyaM dundubhaya ujjayanti | tamevAvarundhe || 1| 3| 6| 9|| abhijayati vA eShA vAgdIyante.asmai yunakti gamayati ya AjiM dhAvanti bhavati devatayA.aShTau cha || 6|| 40 tArpyaM yajamAnaM paridhApayati | yaj~no vai tArpyam | yaj~nenaivaina{\m+} samardhayati | darbhamayaM paridhApayati | pavitraM vai darbhAH | punAtyevainam | vAjaM vA eSho.avaruruthsate | yo vAjapeyena yajate | oShadhayaH khalu vai vAjaH | yaddarbhamayaM paridhApayati || 1| 3| 7| 1|| 41 vAjasyAvaruddhyai | jAya ehi suvo rohAvetyAha | patniyA evaiSha yaj~nasyAnvArambho.anavachChityai | saptadashAratniryUpo bhavati | saptadashaH prajApatiH | prajApaterAptyai | tUparashchaturashrirbhavati | gaudhUmaM chaShAlam | na vA ete vrIhayo na yavAH | yadgodhUmAH || 1| 3| 7| 2|| 42 evamiva hi prajApatiH samR^iddhyai | atho amumevAsmai lokamannavantaM karoti | vAsobhirveShTayati | eSha vai yajamAnaH | yadyUpaH | sarvadevatyaM vAsaH | sarvAbhirevainaM devatAbhiH samardhayati | atho AkramaNameva tathsetuM yajamAnaH kurute | suvargasya lokasya samaShTyai | dvAdasha vAjaprasavIyAni juhoti || 1| 3| 7| 3|| 43 dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsarameva prINAti | atho saMvathsaramevAsmA upadadhAti | suvargasya lokasya samaShTyai | dashabhiH kalpai rohati | nava vai puruShe prANAH | nAbhirdashamI | prANAneva yathAsthAnaM kalpayitvA | suvargaM lokameti | etAvadvai puruShasya svam || 1| 3| 7| 4|| 44 yAvatprANAH | yAvadevAsyAsti | tena saha suvargaM lokameti | suvardevA{\m+} aganmetyAha | suvargameva lokameti | amR^itA abhUmetyAha | amR^itamiva hi suvargo lokaH | prajApateH prajA abhUmetyAha | prAjApatyo vA ayaM lokaH | asmAdeva tena lokAnnaiti || 1| 3| 7| 5|| 45 samahaM prajayA saM mayA prajetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | AsapuTairghnanti | annaM vA iyam | annAdyenaivaina{\m+} samardhayanti | UShairghnanti | ete hi sAkShAdannam | yadUShAH | sAkShAdevainamannAdyena samardhayanti | purastAtpratya~nchaM ghnanti || 1| 3| 7| 6|| 46 purastAddhi pratIchInamannamadyate | shIrShato ghnanti | shIrShato hyannamadyate | digbhyo ghnanti | digbhya evAsmA annAdyamavarundhate | Ishvaro vA eSha parA~NpradaghaH | yo yUpa{\m+} rohati | hiraNyamadhyavarohati | amR^itaM vai hiraNyam | amR^ita{\m+} suvargo lokaH | 47 amR^ita eva suvarge loke pratitiShThati | shatamAnaM bhavati | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | puShTyai vA etadrUpam | yadajA | triH saMvathsarasyAnyAnpashUnpari prajAyate | bastAjinamadhyava rohati | puShTyAmeva prajanane pratitiShThati || 1| 3| 7| 7|| paridhApayati godhUmA juhoti svaM naiti pratya~nchaM ghnanti loko nava cha || 7|| 48 saptAnnahomA~njuhoti | sapta vA annAni | yAvantyevAnnAni | tAnyevAvarundhe | sapta grAmyA oShadhayaH | saptAraNyAH | ubhayIShAmavaruddhyai | annasyAnnasya juhoti | annasyAnnasyAvaruddhyai | yadvAjapeyayAjyanava ruddhasyAshnIyAt || 1| 3| 8| 1|| 49 avaruddhena vyR^iddhyeta | sarvasya samavadAya juhoti | anavaruddhasyAvaruddhyai | audumbareNa sruveNa juhoti | UrgvA annamudumbaraH | Urja evAnnAdyasyAvaruddhyai | devasya tvA savituH prasava ityAha | savitR^i prasUta evainaM brahmaNA devatAbhirabhiShi~nchati | annasyAnnasyAbhiShi~nchati | annasyAnnasyAvaruddhyai || 1| 3| 8| 2|| 50 purastAt pratya~nchamabhiShi~nchati | purastAddhi pratIchInamannamadyate | shIrShato.abhiShi~nchati | shIrShato hyannamadyate | A mukhAdanvava srAvayati | mukhata evAsmA annAdyaM dadhAti | agnestvA sAmrAjyenAbhiShi~nchAmItyAha | eSha vA agneH savaH | tenaivainamabhiShi~nchati | indrasya tvA sAmrAjyenAbhiShi~nchAmItyAha || 1| 3| 8| 3|| 51 indriyamevAsminnetena dadhAti | bR^ihaspatestvA sAmrAjyenAbhiShi~nchAmItyAha | brahma vai devAnAM bR^ihaspatiH | brahmaNaivainamabhiShi~nchati | somagrahAgshchAvadAnIyAni chartvigbhya upa haranti | amumeva tairlokamannavantaM karoti | surAgrahAgshchAnavadAnIyAni cha vAjasR^idbhyaH | imameva tairlokamannavantaM karoti | atho ubhayIShvevAbhiShichyate | vimAthaM kurvate vAjasR^itaH || 1| 3| 8| 4|| 52 indriyasyAvaruddhyai | aniruktAbhiH prAtaHsavane stuvate | aniruktaH prajApatiH | prajApaterAptyai | vAjavatIbhirmAdhyandine | annaM vai vAjaH | annamevAvarundhe | shipiviShTavatIbhistR^itIyasavane | yaj~no vai viShNuH | pashavaH shipiH | yaj~na eva pashuShu pratitiShThati | bR^ihadantyaM bhavati | antamevainagg shriyai gamayati || 1| 3| 8| 5|| ashnIyAdannasyAnnasyAvaruddhyA indrasya tvA sAmrAjyenAbhiShi~nchAmItyAha vAjasR^itaH shipistrINi cha || 8|| 53 nR^iShadaM tvetyAha | prajA vai nR^In | prajAnAmevaitena sUyate | druShadamityAha | vanaspatayo vai dru | vanaspatInAmevaitena sUyate | bhuvanasadamityAha | yadA vai vasIyAnbhavati | bhuvanamaganniti vai tamAhuH | bhuvanamevaitena gachChati || 1| 3| 9| 1|| 54 apsuShadaM tvA ghR^itasadamityAha | apAmevaitena ghR^itasya sUyate | vyomasadamityAha | yadA vai vasIyAnbhavati | vyomAganniti vai tamAhuH | vyomaivaitena gachChati | pR^ithiviShadaM tvA.antarikShasadamityAha | eShAmevaitena lokAnA{\m+} sUyate | tasmAdvAjapeyayAjI na kaM chana pratyavarohati | apIva hi devatAnA{\m+} sUyate || 1| 3| 9| 2|| 55 nAkasadamityAha | yadA vai vasIyAnbhavati | nAkamaganniti vai tamAhuH | nAkamevaitena gachChati | ye grahAH pa~nchajanInA ityAha | pa~nchajanAnAmevaitena sUyate | apA{\m+} rasamudvayasamityAha | apAmevaitena rasasya sUyate | sUryarashmi{\m+} samAbhR^itamityAha sashukratvAya || 1| 3| 9| 3|| gachChati sUyate nava cha || 9|| 56 indro vR^itra{\m+} hatvA | asurAnparAbhAvya | so.amAvAsyAM pratyAgachChat | te pitaraH pUrvedyurAgachChan | pitR^In, yaj~no.agachChat | taM devAH punarayAchanta | tamebhyo na punaradaduH | te.abruvanvaraM vR^iNAmahai | atha vaH punardAsyAmaH | asmabhyameva pUrvedyuH kriyAtA iti || 1| 3| 10| 1|| 57 tamebhyaH punaradaduH | tasmAtpitR^ibhyaH pUrvedyuH kriyate | yatpitR^ibhyaH pUrvedyuH karoti | pitR^ibhya eva tadyaj~naM niShkrIya yajamAnaH pratanute | somAya pitR^ipItAya svadhA nama ityAha | piturevAdhi somapIthamavarundhe | na hi pitA pramIyamANa AhaiSha somapItha iti | indriyaM vai somapIthaH | indriyameva somapIthamavarundhe | tenendriyeNa dvitIyAM jAyAmabhyashnute || 1| 3| 10| 2|| 58 etadvai brAhmaNaM purA vAjashravasA vidAmakrann | tasmAtte dvedve jAye abhyAkShata | ya evaM veda | abhi dvitIyAM jAyAmashnute | agnaye kavyavAhanAya svadhA nama ityAha | ya eva pitR^iNAmagniH | taM prINAti | tisra AhutIrjuhoti | trirnidadhAti | ShaTth saMpadyante || 1| 3| 10| 3|| 59 ShaDvA R^itavaH | R^itUneva prINAti | tUShNIM mekShaNamAdadhAti | asti vA hi ShaShTha R^iturna vA | devAn, vai pitR^InprItAn | manuShyAH pitaro.anu prapipate | tisra AhutIrjuhoti | trirnidadhAti | ShaTth saMpadyante | ShaDvA R^itavaH || 1| 3| 10| 4|| 60 R^itavaH khalu vai devAH pitaraH | R^itUneva devAnpitR^InprINAti | tAnprItAn | manuShyAH pitaro.anu prapipate | sakR^idAchChinnaM barhirbhavati | sakR^idiva hi pitaraH | trirnidadhAti | tR^itIye vA ito loke pitaraH | tAneva prINAti | parA~NAvartate || 1| 3| 10| 5|| 61 hlIkA hi pitaraH | oShmaNo vyAvR^ita upAste | UShmabhAgA hi pitaraH | brahmavAdino vadanti | prAshyAM 3 na prAshyA 3 miti | yatprAshnIyAt | janyamannamadyAt | pramAyukaH syAt | yanna prAshnIyAt | ahaviH syAt || 1| 3| 10| 6|| 62 pitR^ibhya AvR^ishchyeta | avaghreyameva | tanneva prAshitaM nevAprAshitam | vIraM vA vai pitaraH prayanto haranti | vIraM vA dadati | dashAM Chinatti | haraNabhAgA hi pitaraH | pitR^Ineva niravadayate | uttara AyuShi loma ChindIta | pitR^iNAg hyetarhi nedIyaH || 1| 3| 10| 7|| 63 namaskaroti | namaskAro hi pitR^iNAm | namo vaH pitaro rasAya | namo vaH pitaraH shuShmAya | namo vaH pitaro jIvAya | namo vaH pitaraH svadhAyai | namo vaH pitaro manyave | namo vaH pitaro ghorAya | pitaro namo vaH | ya etasmiM lloke stha || 1| 3| 10| 8|| 64 yuShmAg ste.anu | ye.asmiM lloke | mAM te.anu | ya etasmiM lloke stha | yUyaM teShAM vasiShThA bhUyAsta | ye.asmiM lloke | ahaM teShAM vasiShTho bhUyAsamityAha | vasiShThaH samAnAnAM bhavati | ya evaM vidvAnpitR^ibhyaH karoti | eSha vai manuShyANAM yaj~naH || 1| 3| 10| 9|| 65 devAnAM vA itare yaj~nAH | tena vA etatpitR^iloke charati | yatpitR^ibhyaH karoti | sa IshvaraH prametoH | prAjApatyayarchA punaraiti | yaj~no vai prajApatiH | yaj~nenaiva saha punaraiti | na pramAyuko bhavati | pitR^iloke vA etadyajamAnashcharati | yatpitR^ibhyaH karoti | sa Ishvara ArtimArtoH | prajApatistvAvainaM tata unnetumarhatItyAhuH | yatprAjApatyayarchA punaraiti | prajApatirevainaM tata unnayati | nArtimArChati yajamAnaH || 1| 3| 10| 10|| ityashnute padyante padyante ShaDvA R^itavo vartate.ahaviH syAnnedIyaH stha yaj~no yajamAnashcharati yatpitR^ibhyaH karoti pa~ncha cha || 10|| devAsurA agnIShomayordevA vai yathA darshaM devA vai yadanyairgrahairbrahmavAdino nAgniShTomo na sAvitraM devasyAhaM tArpya{\m+} saptAnnahomAnnR^iShadaM tvendro vR^itra{\m+} hatvA dasha || 10|| devAsurA vAjyevainaM tasmAdvAjapeyayAjI devasyAhaM vAjasyAvaruddhyA indriyamevAsmin hlIkA hi pitaraH pa~nchaShaShTiH || 65|| devAsurA yajamAnaH || \section{prathamAShTake chaturthaH prapAThakaH 4} 1 ubhaye vA ete prajApateradhyasR^ijyanta | devAshchAsurAshcha | tAnna vyajAnAt | ime.anya ime.anya iti | sa devAna{\m+} shUnakarot | tAnabhyaShuNot | tAnpavitreNApunAt | tAnparastAtpavitrasya vyagR^ihNAt | te grahA abhavan | tadgrahANAM grahatvam || 1| 4| 1| 1|| 2 devatA vA etA yajamAnasya gR^ihe gR^ihyante | yadgrahAH | vidurenaM devAH | yasyaivaM viduSha ete grahA gR^ihyante | eShA vai somasyAhutiH | yadupA{\m+}shuH | somena devAgstarpayANIti khalu vai somena yajate | yadupA{\m+}shuM juhoti | somenaiva taddevAgstarpayati | yadgrahA~njuhoti || 1| 4| 1| 2|| 3 devA eva taddevAngachChanti | yachchamasA~njuhoti | tenaivAnurUpeNa yajamAnaH suvargaM lokameti | kiM nvetadagra AsIdityAhuH | yatpAtrANIti | iyaM vA etadagra AsIt | mR^inmayAni vA etAnyAsan | tairdevA na vyAvR^itamagachChan | ta etAni dArumayANi pAtrANyapashyan | tAnyakurvata || 1| 4| 1| 3|| 4 tairvai te vyAvR^itamagachChan | yaddArumayANi pAtrANi bhavanti | vyAvR^itameva tairyajamAno gachChati | yAni dArumayANi pAtrANi bhavanti | amumeva tairlokamabhijayati | yAni mR^inmayAni | imameva tairlokamabhijayati | brahmavAdino vadanti | kAshchatasraH sthAlIrvAyavyAH somagrahaNIriti | devA vai pR^ishnimaduhran || 1| 4| 1| 4|| 5 tasyA ete stanA Asan | iyaM vai pR^ishniH | tAmAdityA AdityasthAlyA chatuShpadaH pashUnaduhran | yadAdityasthAlI bhavati | chatuShpada eva tayA pashUn, yajamAna imAM duhe | tAmindra ukthyasthAlyendriyamaduhat | yadukthyasthAlI bhavati | indriyameva tayA yajamAna imAM duhe | tAM vishve devA AgrayaNasthAlyorjamaduhran | yadAgrayaNasthAlI bhavati || 1| 4| 1| 5|| 6 Urjameva tayA yajamAna imAM duhe | tAM manuShyA dhruvasthAlyA.a.ayuraduhran | yaddhruvasthAlI bhavati | Ayureva tayA yajamAna imAM duhe | sthAlyA gR^ihNAti | vAyavyena juhoti | tasmAdanyena pAtreNa pashUnduhanti | anyena pratigR^ihNanti | atho vyAvR^itameva tadyajamAno gachChati || 1| 4| 1| 6|| grahatvaM grahA~njuhotyakurvatAduhrannAgrayaNasthAlI bhavati nava cha || 1|| 7 yuva{\m+} surAmamashvinA | namuchAvA.asure sachA | vipipAnA shubhaspatI | indraM karmasvAvatam | putramiva pitarAvashvinobhA | indrAvataM karmaNA da{\m+}sanAbhiH | yathsurAmaM vyapibaH shachIbhiH | sarasvatI tvA maghavannabhIShNAt | ahAvyagne havirAsye te | sruchIva ghR^itaM chamU iva somaH || 1| 4| 2| 1|| 8 vAjasani{\m+} rayimasme suvIram | prashastaM dhehi yashasaM bR^ihantam | yasminnashvAsa R^iShabhAsa ukShaNaH | vashA meShA avasR^iShTAsa AhutAH | kIlAlape somapR^iShThAya vedhase | hR^idA matiM janaya chArumagnaye | nAnA hi vAM devahita{\m+} sado mitam | mA sa{\m+}sR^ikShAthAM parame vyoman | surA tvamasi shuShmiNI soma eShaH | mA mA hi{\m+}sIH svAM yonimAvishan || 1| 4| 2| 2|| 9 yadatra shiShTa{\m+} rasinaH sutasya | yadindro apibachChachIbhiH | ahaM tadasya manasA shivena | soma{\m+} rAjAnamiha bhakShayAmi | dve srutI ashR^iNavaM pitR^iNAm | ahaM devAnAmuta martyAnAm | tAbhyAmidaM vishvaM bhuvana{\m+} sameti | antarA pUrvamaparaM cha ketum | yaste deva varuNa gAyatraChandAH pAshaH | taM ta etenAvayaje || 1| 4| 2| 3|| 10 yaste deva varuNa triShTupChandAH pAshaH | taM ta etenAvayaje | yaste deva varuNa jagatIChandAH pAshaH | taM ta etenAvayaje | somo vA etasya rAjyamAdatte | yo rAjA sanrAjyo vA somena yajate | devasuvAmetAni havI{\m+}Shi bhavanti | etAvanto vai devAnA{\m+} savAH | ta evAsmai savAnprayachChanti | ta enaM punaH suvante rAjyAya | devasU rAjA bhavati || 1| 4| 2| 4|| soma Avishan, yaje rAjyAyaikaM cha || 2|| 11 udasthAddevyaditirvishvarUpI | Ayuryaj~napatAvadhAt | indrAya kR^iNvatI bhAgam | mitrAya varuNAya cha | iyaM vA agnihotrI | iyaM vA etasya niShIdati | yasyAgnihotrI niShIdati | tAmutthApayet | udasthAddevyaditiriti | iyaM vai devyaditiH || 1| 4| 3| 1|| 12 imAmevAsmA utthApayati | Ayuryaj~napatAvadhAdityAha | AyurevAsmindadhAti | indrAya kR^iNvatI bhAgaM mitrAya varuNAya chetyAha | yathA yajurevaitat | avartiM vA eShaitasya pApmAnaM pratikhyAya niShIdati | yasyAgnihotryupasR^iShTA niShIdati | tAM dugdhvA brAhmaNAya dadyAt | yasyAnnaM nAdyAt | avartimevAsminpApmAnaM pratimu~nchati || 1| 4| 3| 2|| 13 dugdhvA dadAti | na hyadR^iShTA dakShiNA dIyate | pR^ithivIM vA etasya payaH pravishati | yasyAgnihotraM duhyamAnagg skandati | yadadya dugdhaM pR^ithivImasakta | yadoShadhIrapyasaradyadApaH | payo gR^iheShu payo aghniyAsu | payo vathseShu payo astu tanmayItyAha | paya evAtmangR^iheShu pashuShu dhatte | apa upasR^ijati || 1| 4| 3| 3|| 14 adbhirevainadApnoti | yo vai yaj~nasyArtenAnArta{\m+} sa{\m+}sR^ijati | ubhe vai te tarhyArChataH | ArChati khalu vA etadagnihotram | yadduhyamAnagg skandati | yadabhiduhyAt | ArtenAnArtaM yaj~nasya sa{\m+}sR^ijet | tadeva yAdR^ikkIdR^ikcha hotavyam | athAnyAM dugdhvA punar hotavyam | anArtenaivArtaM yaj~nasya niShkaroti || 1| 4| 3| 4|| 15 yadyuddrutasya skandet | yattato.ahutvA punareyAt | yaj~naM vichChindyAt | yatra skandet | tanniShadya punargR^ihNIyAt | yatraiva skandati | tata evainatpunargR^ihNAti | tadeva yAdR^ikkIdR^ikcha hotavyam | athAnyAM dugdhvA punar hotavyam | anArtenaivArtaM yaj~nasya niShkaroti || 1| 4| 3| 5|| 16 vi vA etasya yaj~nashChidyate | yasyAgnihotre.adhishrite shvA.antarA dhAvati | rudraH khalu vA eShaH | yadagniH | yadgAmanvatyAvartayet | rudrAya pashUnapidadhyAt | apashuryajamAnaH syAt | yadapo.anvatiShi~nchet | anAdyamagnerApaH | anAdyamAbhyAmapi dadhyAt | gArhapatyAdbhasmAdAya | idaM viShNurvichakrama iti vaiShNavyarchA.ahavanIyAddhva{\m+}sayannuddravet | yaj~no vai viShNuH | yaj~nenaiva yaj~na{\m+} saMtanoti | bhasmanA padamapi vapati shAntyai || 1| 4| 3| 6|| vai devyaditirmu~nchati sR^ijati karoti karotyAbhyAmapi dadhyAtpa~ncha cha || 3|| 17 ni vA etasyAhavanIyo gArhapatyaM kAmayate | ni gArhapatya AhavanIyam | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhinimrochati | darbheNa hiraNyaM prabadhya purastAddharet | athAgnim | athAgnihotram | yaddhiraNyaM purastAddharati | jyotirvai hiraNyam | jyotirevainaM pashyannuddharati | yadagniM pUrva{\m+} haratyathAgnihotram || 1| 4| 4| 1|| 18 bhAgadheyenaivainaM praNayati | brAhmaNa ArSheya uddharet | brAhmaNo vai sarvA devatAH | sarvAbhirevainaM devatAbhiruddharati | agnihotramupasAdyAtamitorAsIta | vratameva hatamanu mriyate | antaM vA eSha Atmano gachChati | yastAmyati | antameSha yaj~nasya gachChati | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhinimrochati || 1| 4| 4| 2|| 19 punaH samanya juhoti | antenaivAntaM yaj~nasya niShkaroti | varuNo vA etasya yaj~naM gR^ihNAti | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhinimrochati | vAruNaM charuM nirvapet | tenaiva yaj~naM niShkrINIte | ni vA etasyAhavanIyo gArhapatyaM kAmayate | ni gArhapatya AhavanIyam | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhyudeti | chaturgR^ihItamAjyaM purastAddharet || 1| 4| 4| 3|| 20 athAgnim | athAgnihotram | yadAjyaM purastAddharati | etadvA agneH priyaM dhAma | yadAjyam | priyeNaivainaM dhAmnA samardhayati | yadagniM pUrva{\m+} haratyathAgnihotram | bhAgadheyenaivainaM praNayati | brAhmaNa ArSheya uddharet | brAhmaNo vai sarvA devatAH || 1| 4| 4| 4|| 21 sarvAbhirevainaM devatAbhiruddharati | parAchI vA etasmai vyuchChantI vyuchChati | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhyudeti | uShAH ketunA juShatAm | yaj~naM devebhirinvitam | devebhyo madhumattamagg svAheti pratya~N~N niShadyAjyena juhuyAt | pratIchImevAsmai vivAsayati | agnihotramupasAdyAtamitorAsIta | vratameva hatamanu mriyate | antaM vA eSha Atmano gachChati || 1| 4| 4| 5|| 22 yastAmyati | antameSha yaj~nasya gachChati | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhyudeti | punaH samanya juhoti | antenaivAntaM yaj~nasya niShkaroti | mitro vA etasya yaj~naM gR^ihNAti | yasyAgnimanuddhR^ita{\m+} sURyo.abhyudeti | maitraM charuM nirvapet | tenaiva yaj~naM niShkrINIte | yasyAhavanIye.anudvAte gArhapatya udvAyet || 1| 4| 4| 6|| 23 yadAhavanIyamanudvApya gArhapatyaM manthet | vichChindyAt | bhrAtR^ivyamasmai janayet | yadvai yaj~nasya vAstavyaM kriyate | tadanu rudro.avacharati | yatpUrvamanvavasyet | vAstavyamagnimupAsIta | rudro.asya pashUnghAtukaH syAt | AhavanIyamudvApya | gArhapatyaM manthet || 1| 4| 4| 7|| 24 itaH prathamaM jaj~ne agniH | svAdyoneradhi jAtavedAH | sa gAyatriyA triShTubhA jagatyA | devebhyo havyaM vahatu prajAnanniti | Chandobhirevainagg svAdyoneH prajanayati | gArhapatyaM manthati | gArhapatyaM vA anvAhitAgneH pashava upatiShThante | sa yadudvAyati | tadanu pashavo.apa krAmanti | iShe rayyai ramasva || 1| 4| 4| 8|| 25 sahase dyumnAya | Urje patyAyetyAha | pashavo vai rayiH | pashUnevAsmai ramayati | sArasvatau tvothsau samindhAtAmityAha | R^ikhsAme vai sArasvatAvuthsau | R^ikhsAmAbhyAmevaina{\m+} samindhe | samrADasi virADasItyAha | rathantaraM vai samrAT | bR^ihadvirAT || 1| 4| 4| 9|| 26 tAbhyAmevaina{\m+} samindhe | vajro vai chakram | vajro vA etasya yaj~naM vichChinatti | yasyAno vA ratho vA.antarA.agnI yAti | AhavanIyamudvApya | gArhapatyAduddharet | yadagne pUrvaM prabhR^itaM pada{\m+} hi te | sUryasya rashmInanvAtatAna | tatra rayiShThAmanu saMbharaitam | saM naH sR^ija sumatyA vAjavatyeti || 1| 4| 4| 10|| 27 pUrveNaivAsya yaj~nena yaj~namanu saM tanoti | tvamagne saprathA asItyAha | agniH sarvA devatAH | devatAbhireva yaj~na{\m+} saM tanoti | agnaye pathikR^ite puroDAshamaShTAkapAlaM nirvapet | agnimeva pathikR^itagg svena bhAgadheyenopa dhAvati | sa evainaM yaj~niyaM panthAmapi nayati | anaDvAndakShiNA | vahI hyeSha samR^iddhyai || 1| 4| 4| 11|| haratyathAgnihotraM nimrochati hareddevatA gachChatyudvAyenmanthedramasva bR^ihadvirADiti nava cha || 4|| ni vai pUrvaM trINi nimrochati darbheNa yaddhiraNyamagnihotraM punarvaruNo vAruNaM ni vA etasyAbhyudeti chaturgR^ihItamAjyaM yadAjyaM parAchyuShAH punarmitro maitraM yasyAhavanIye.anudvAte gArhapatye yadvai || 28 yasya prAtaHsavane somo.atirichyate | mAdhyandina{\m+} savanaM kAmayamAno.abhyatirichyate | gaurdhayati marutAmiti dhayadvatIShu kurvanti | hinasti vai sandhyadhItam | sandhIva khalu vA etat | yathsavanasyAtirichyate | yaddhayadvatIShu kurvanti | sandheH shAntyai | gAyatra{\m+} sAma bhavati pa~nchadashaH stomaH | tenaiva prAtaHsavanAnna yanti || 1| 4| 5| 1|| 29 marutvatIShu kurvanti | tenaiva mAdhyandinAthsavanAnna yanti | hotushchamasamanUnnayante | hotA.anusha{\m+}sati | madhyata eva yaj~na{\m+} samAdadhAti | yasya mAdhyandine savane somo.atirichyate | AdityaM tR^itIyasavanaM kAmayamAno.abhyatirichyate | gaurivIta{\m+} sAma bhavati | atiriktaM vai gaurivItam | atiriktaM yathsavanasyAtirichyate || 1| 4| 5| 2|| 30 atiriktasya shAntyai | baNmahA{\m+} asi sUryeti kurvanti | yasyaivAdityasya savanasya kAmenAtirichyate | tenaivainaM kAmena samardhayanti | gaurivIta{\m+} sAma bhavati | tenaiva mAdhyandinAthsavanAnna yanti | saptadashaH stomaH | tenaiva tR^itIyasavanAnna yanti | hotushchamasamanUnnayante | hotA.anusha{\m+}sati || 1| 4| 5| 3|| 31 madhyata eva yaj~na{\m+} samAdadhAti | yasya tR^itIyasavane somo.atirichyeta | ukthyaM kurvIta | yasyokthye.atirichyeta | atirAtraM kurvIta | yasyAtirAtre.atirichyate | tattvai duShpraj~nAnam | yajamAnaM vA etatpashava AsAhya yanti | bR^ihathsAma bhavati | bR^ihadvA imAn lokAndAdhAra | bArhatAH pashavaH | bR^ihataivAsmai pashUndAdhAra | shipiviShTavatIShu kurvanti | shipiviShTo vai devAnAM puShTam | puShTyaivaina{\m+} samardhayanti | hotushchamasamanUnnayante | hotA.anusha{\m+}sati | madhyata eva yaj~na{\m+} samAdadhAti || 1| 4| 5| 4|| yanti savanasyAtirichyate sha{\m+}sati dAdhArAShTau cha || 5|| 32 ekaiko vai janatAyAmindraH | ekaM vA etAvindramabhi sa{\m+}sunutaH | yau dvau sa{\m+}sunutaH | prajApatirvA eSha vitAyate | yadyaj~naH | tasya grAvANo dantAH | anyataraM vA ete sa{\m+}sunvatornirbapsati | pUrveNopasR^ityA devatA ityAhuH | pUrvopasR^itasya vai shreyAnbhavati | etivantyAjyAni bhavantyabhijityai || 1| 4| 6| 1|| 33 marutvatIH pratipadaH | maruto vai devAnAmaparAjitamAyatanam | devAnAmevAparAjita Ayatane yatate | ubhe bR^ihadrathantare bhavataH | iyaM vAva rathantaram | asau bR^ihat | AbhyAmevainamantareti | vAchashcha manasashcha | prANAchchApAnAchcha | divashcha pR^ithivyAshcha || 1| 4| 6| 2|| 34 sarvasmAdvittAdvedyAt | abhivarto brahmasAmaM bhavati | suvargasya lokasyAbhivR^ittyai | abhijidbhavati | suvargasya lokasyAbhijityai | vishvajidbhavati | vishvasya jityai | yasya bhUyA{\m+}so yaj~nakratava ityAhuH | sa devatA vR^i~Nkta iti | yadyagniShTomaH somaH parastAthsyAt || 1| 4| 6| 3|| 35 ukthyaM kurvIta | yadyukthyaH syAt | atirAtraM kurvIta | yaj~nakratubhirevAsya devatA vR^i~Nkte | yo vai Chandobhirabhibhavati | sa sa{\m+}sunvatorabhibhavati | saMveshAya tvopaveshAya tvetyAha | ChandA{\m+}si vai saMvesha upaveshaH | ChandobhirevAsya ChandAgsyabhibhavati | iShTargo vA R^itvijAmadhvaryuH || 1| 4| 6| 4|| 36 iShTargaH khalu vai pUrvo.arShTuH, kShIyate | prANApAnau mR^ityormA pAtamityAha | prANApAnayoreva shrayate | prANApAnau mA mA hAsiShTamityAha | nainaM purA.a.ayuShaH prANApAnau jahitaH | ArtiM vA ete niyanti | yeShAM dIkShitAnAM pramIyate | taM yadavavarjeyuH | krUrakR^itAmivaiShAM lokaH syAt | Ahara daheti brUyAt || 1| 4| 6| 5|| 37 taM dakShiNato vedyai nidhAya | sarparAj~niyA R^igbhiH stuyuH | iyaM vai sarpato rAj~nI | asyA evainaM paridadati | vyR^iddhaM tadityAhuH | yathstutamananushastamiti | hotA prathamaH prAchInAvItI mArjAlIyaM parIyAt | yAmIranubruvan | sarparAj~nInAM kIrtayet | ubhayorevainaM lokayoH paridadati || 1| 4| 6| 6|| 38 atho dhuvantyevainam | atho nyevAsmai hnuvate | triH pariyanti | traya ime lokAH | ebhya evainaM lokebhyo dhuvate | triH punaH pariyanti | ShaTth saMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itubhirevainaM dhuvate | agna AyU{\m+}Shi pavasa iti pratipadaM kurvIran | rathantarasAmaiShA{\m+} somaH syAt | AyurevAtmandadhate | atho pApmAnameva vijahato yanti || 1| 4| 6| 7|| abhijityai pR^ithivyAshcha syAdadhvaryurbrUyAllokayoH paridadati kurvIragg strINi cha || 6|| 39 asuryaM vA etasmAdvarNaM kR^itvA | pashavo vIryamapakrAmanti | yasya yUpo virohati | tvAShTraM bahurUpamAlabheta | tvaShTA vai rUpANAmIshe | ya eva rUpANAmIshe | so.asminpashUn, vIryaM yachChati | nAsmAtpashavo vIryamapa krAmanti | ArtiM vA ete niyanti | yeShAM dIkShitAnAmagnirudvAyati || 1| 4| 7| 1|| 40 yadAhavanIya udvAyet | yattaM manthet | vichChindyAt | bhrAtR^ivyamasmai janayet | yadAhavanIya udvAyet | AgnIddhrAduddharet | yadAgnIddhra udvAyet | gArhapatyAduddharet | yadgArhapatya udvAyet | ata eva punarmanthet || 1| 4| 7| 2|| 41 atra vAva sa nilayate | yatra khalu vai nilInamuttamaM pashyanti | tadenamichChanti | yasmAddArorudvAyet | tasyAraNI kuryAt | krumukamapi kuryAt | eShA vA agneH priyA tanUH | yatkrumukaH | priyayaivainaM tanuvA samardhayati | gArhapatyaM manthati || 1| 4| 7| 3|| 42 gArhapatyo vA agneRyoniH | svAdevainaM yonerjanayati | nAsmai bhrAtR^ivyaM janayati | yasya soma upadasyet | suvarNa{\m+} hiraNyaM dvedhA vichChidya | R^ijIShe.anyadA dhUnuyAt | juhuyAdanyat | somamevAbhiShuNoti | somaM juhoti | somasya vA abhiShUyamANasya priyA tanUrudakrAmat || 1| 4| 7| 4|| 43 tathsuvarNa{\m+} hiraNyamabhavat | yathsuvarNa{\m+} hiraNyaM kurvanti | priyayaivainaM tanuvA samardhayanti | yasyAkrIta{\m+} somamapahareyuH | krINIyAdeva | saiva tataH prAyashchittiH | yasya krItamapahareyuH | AdArAgshcha phAlgunAni chAbhiShuNuyAt | gAyatrI ya{\m+} somamAharat | tasya yo.a{\m+}shuH parA.apatat || 1| 4| 7| 5|| 44 ta AdArA abhavan | indro vR^itramahan | tasya valkaH parA.apatat | tAni phAlgunAnyabhavan | pashavo vai phAlgunAni | pashavaH somo rAjA | yadAdArAgshcha phAlgunAni chAbhiShuNoti | somameva rAjAnamabhiShuNoti | shR^itena prAtaHsavane shrINIyAt | dadhnA madhyandine || 1| 4| 7| 6|| 45 nItamishreNa tR^itIyasavane | agniShTomaH somaH syAdrathantarasAmA | ya evartvijo vR^itAH syuH | ta enaM yAjayeyuH | ekAM gAM dakShiNAM dadyAttebhya eva | punaH somaM krINIyAt | yaj~nenaiva tadyaj~namichChati | saiva tataH prAyashchittiH | sarvAbhyo vA eSha devatAbhyaH sarvebhyaH pR^iShThebhya AtmAnamAgurate | yaH sattrAyAgurate | etAvAnkhalu vai puruShaH | yAvadasya vittam | sarvavedasena yajeta | sarvapR^iShTho.asya somaH syAt | sarvAbhya eva devatAbhyaH sarvebhyaH pR^iShThebhya AtmAnaM niShkrINIte || 1| 4| 7| 7|| udvAyati manthenmanthatyakrAmatparA.apatanmadhyandina Agurate pa~ncha cha || 7|| 46 pavamAnaH suvarjanaH | pavitreNa vicharShaNiH | yaH potA sa punAtu mA | punantu mA devajanAH | punantu manavo dhiyA | punantu vishva AyavaH | jAtavedaH pavitravat | pavitreNa punAhi mA | shukreNa deva dIdyat | agne kratvA kratU{\m+}ranu || 1| 4| 8| 1|| 47 yatte pavitramarchiShi | agne vitatamantarA | brahma tena punImahe | ubhAbhyAM deva savitaH | pavitreNa savena cha | idaM brahma punImahe | vaishvadevI punatI devyAgAt | yasyai bahvIstanuvo vItapR^iShThAH | tayA madantaH sadha mAdyeShu | vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm || 1| 4| 8| 2|| 48 vaishvAnaro rashmibhirmA punAtu | vAtaH prANeneShiro mayobhUH | dyAvApR^ithivI payasA payobhiH | R^itAvarI yaj~niye mA punItAm | bR^ihadbhiH savitastR^ibhiH | varShiShThairdeva manmabhiH | agne dakShaiH punAhi mA | yena devA apunata | yenApo divyaM kashaH | tena divyena brahmaNA || 1| 4| 8| 3|| 49 idaM brahma punImahe | yaH pAvamAnIradhyeti | R^iShibhiH saMbhR^ita{\m+} rasam | sarva{\m+} sa pUtamashnAti | svaditaM mAtarishvanA | pAvamAnIRyo adhyeti | R^iShibhiH saMbhR^ita{\m+} rasam | tasmai sarasvatI duhe | kShIra{\m+} sarpirmadhUdakam | pAvamAnIH svastyayanIH || 1| 4| 8| 4|| 50 sudughA hi payasvatIH | R^iShibhiH saMbhR^ito rasaH | brAhmaNeShvamR^ita{\m+} hitam | pAvamAnIrdishantu naH | imaM lokamatho amum | kAmAnthsamardhayantu naH | devIrdevaiH samAbhR^itAH | pAvamAnIH svastyayanIH | sudughA hi ghR^itashchutaH | R^iShibhiH saMbhR^ito rasaH || 1| 4| 8| 5|| 51 brAhmaNeShvamR^ita{\m+} hitam | yena devAH pavitreNa | AtmAnaM punate sadA | tena sahasradhAreNa | pAvamAnyaH punantu mA | prAjApatyaM pavitram | shatodyAma{\m+} hiraNmayam | tena brahmavido vayam | pUtaM brahma punImahe | indraH sunItI saha mA punAtu | somaH svastyA varuNaH samIchyA | yamo rAjA pramR^iNAbhiH punAtu mA | jAtavedA morjayantyA punAtu || 1| 4| 8| 6|| anu rayINAM brahmaNA svastyayanIH sudughA hi ghR^itashchuta R^iShibhiH saMbhR^ito rasaH punAtu trINi cha || 8|| 52 prajA vai satramAsata tapastapyamAnA ajuhvatIH | devA apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAm | tamupodatiShThantamajuhavuH | tenArdhamAsa UrjamavArundhata | tasmAdardhamAse devA ijyante | pitaro.apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAm | tamupodatiShThantamajuhavuH | tena mAsyUrjamavArundhata | tasmAnmAsi pitR^ibhyaH kriyate | manuShyA apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNagg svadhAm || 1| 4| 9| 1|| 53 tamupodatiShThantamajuhavuH | tena dvayImUrjamavArundhata | tasmAddvirahno manuShyebhya upa hriyate | prAtashcha sAyaM cha | pashavo.apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAm | tamupodatiShThantamajuhavuH | tena trayImUrjamavArundhata | tasmAttrirahnaH pashavaH prerate | prAtaH sa~Ngave sAyam | asurA apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAm || 1| 4| 9| 2|| 54 tamupodatiShThantamajuhavuH | tena saMvathsara UrjamavArundhata | te devA amanyanta | amI vA idamabhUvan | yadvaya2{\m+}sma iti | ta etAni chAturmAsyAnyapashyan | tAni niravapan | tairevaiShAM tAmUrjamavR^i~njata | tato devA abhavan | parA.asurAH || 1| 4| 9| 3|| 55 yadyajate | yAmeva devA UrjamavArundhata | tAM tenAvarundhe | yatpitR^ibhyaH karoti | yAmeva pitara UrjamavArundhata | tAM tenAvarundhe | yadAvasathe.anna{\m+} haranti | yAmeva manuShyA UrjamavArundhata | tAM tenAvarundhe | yaddakShiNAM dadAti || 1| 4| 9| 4|| 56 yAmeva pashava UrjamavArundhata | tAM tenAvarundhe | yachchAturmAsyairyajate | yAmevAsurA UrjamavArundhata | tAM tenAvarundhe | bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati | virAjo vA eShA vikrAntiH | yachchAturmAsyAni | vaishvadevenAsmiM lloke pratyatiShThat | varuNapraghAsairantarikShe | sAkamedhairamuShmiM lloke | eSha hatvAvai tathsarvaM bhavati | ya evaM vidvAgshchAturmAsyairyajate || 1| 4| 9| 5|| manuShyA apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAmasurA apashya~nchamasaM ghR^itasya pUrNa2{\m+} svadhAmasurA dadAtyatiShThachchatvAri cha || 9|| 57 agnirvAva saMvathsaraH | AdityaH parivathsaraH | chandramA idAvathsaraH | vAyuranuvathsaraH | yadvaishvadevena yajate | agnimeva tathsaMvathsaramApnoti | tasmAdvaishvadevena yajamAnaH | saMvathsarINAg svastimAshAsta ityAshAsIta | yadvaruNapraghAsairyajate | Adityameva tatparivathsaramApnoti || 1| 4| 10| 1|| 58 tasmAdvaruNapraghAsairyajamAnaH | parivathsarINAg svastimAshAsta ityAshAsIta | yathsAkamedhairyajate | chandramasameva tadidAvathsaramApnoti | tasmAthsAkamedhairyajamAnaH | idAvathsarINAg svastimAshAsta ityAshAsIta | yatpitR^iyaj~nena yajate | devAneva tadanvavasyati | atha vA asya vAyushchAnuvathsarashchAprItAvuchChiShyete | yachChunAsIrIyeNa yajate || 1| 4| 10| 2|| 59 vAyumeva tadanuvathsaramApnoti | tasmAchChunAsIrIyeNa yajamAnaH | anuvathsarINAg svastimAshAsta ityAshAsIta | saMvathsaraM vA eSha IpsatItyAhuH | yashchAturmAsyairyajata iti | eSha ha tvai saMvathsaramApnoti | ya evaM vidvAgshchAturmAsyairyajate | vishve devAH samayajanta | te.agnimevAyajanta | ta etaM lokamajayan || 1| 4| 10| 3|| 60 yasminnagniH | yadvaishvadevena yajate | etameva lokaM jayati | yasminnagniH | agnereva sAyujyamupaiti | yadA vaishvadevena yajate | atha saMvathsarasya gR^ihapatimApnoti | yadA saMvathsarasya gR^ihapatimApnoti | atha sahasrayAjinamApnoti | yadA sahasrayAjinamApnoti || 1| 4| 10| 4|| 61 atha gR^ihamedhinamApnoti | yadA gR^ihamedhinamApnoti | athAgnirbhavati | yadA.agnirbhavati | atha gaurbhavati | eShA vai vaishvadevasya mAtrA | etadvA eteShAmavamam | ato.ato vA uttarANi shreyA{\m+}si bhavanti | yadvishve devAH samayajanta | tadvaishvadevasya vaishvadevatvam || 1| 4| 10| 5|| 62 athAdityo varuNa{\m+} rAjAnaM varuNapraghAsairayajata | sa etaM lokamajayat | yasminnAdityaH | yadvaruNapraghAsairyajate | etameva lokaM jayati | yasminnAdityaH | Adityasyaiva sAyujyamupaiti | yadAdityo varuNa{\m+} rAjAnaM varuNapraghAsairayajata | tadvaruNapraghAsAnAM varuNapraghAsatvam | atha somo rAjA ChandA{\m+}si sAkamedhairayajata || 1| 4| 10| 6|| 63 sa etaM lokamajayat | yasmiggshchandramA vibhAti | yathsAkamedhairyajate | etameva lokaM jayati | yasmiggshchandramA vibhAti | chandramasa eva sAyujyamupaiti | somo vai chandramAH | eSha ha tvai sAkShAthsomaM bhakShayati | ya evaM vidvAnthsAkamedhairyajate | yathsomashcha rAjA ChandA{\m+}si cha samaidhanta || 1| 4| 10| 7|| 64 tathsAkamedhAnA{\m+} sAkamedhatvam | athartavaH pitaraH prajApatiM pitaraM pitR^iyaj~nenAyajanta | ta etaM lokamajayan | yasminnR^itavaH | yatpitR^iyaj~nena yajate | etameva lokaM jayati | yasminnR^itavaH | R^itUnAmeva sAyujyamupaiti | yadR^itavaH pitaraH prajApatiM pitaraM pitR^iyaj~nenAyajanta | tatpitR^iyaj~nasya pitR^iyaj~natvam || 1| 4| 10| 8|| 65 athauShadhaya imaM devaM tryambakairayajanta prathemahIti | tato vai tA aprathanta | ya evaM vidvAgstryambakairyajate | prathate prajayA pashubhiH | atha vAyuH parameShThina{\m+} shunAsIrIyeNAyajata | sa etaM lokamajayat | yasminvAyuH | yachChunAsIrIyeNa yajate | etameva lokaM jayati | yasminvAyuH || 1| 4| 10| 9|| 66 vAyoreva sAyujyamupaiti | brahmavAdino vadanti | pra chAturmAsyayAjI mIyatA 3 na pramIyatA 3 iti | jIvanvA eSha R^itUnapyeti | yadi vasantA pramIyate | vasanto bhavati | yadi grIShme grIShmaH | yadi varShAsu varShAH | yadi sharadi sharat | yadi heman hemantaH | R^iturbhUtvA saMvathsaramapyeti | saMvathsaraH prajApatiH | prajApatirvAvaiShaH || 1| 4| 10| 10|| parivathsaramApnoti shunAsIrIyeNa yajate.ajayanthsahasrayAjinamApnoti vaishvadevatva{\m+} sAkamedhairayajata samaidhanta pitR^iyaj~natvaM jayati yasminvAyurhemantastrINi cha || 10|| ubhaye yuva{\m+} surAmamudasthAnni vai yasya prAtaHsavana ekaiko.asuryaM pavamAnaH prajA vai satramAsatAgnirvAva saMvathsaro dasha || 10|| ubhaye vA udasthAthsarvAbhirmadhyato.atra vAva brAhmaNeShvatha gR^ihamedhina{\m+} ShaTth ShaShTiH || 66|| ubhaye vA vaiShaH || \section{prathamAShTake pa~nchamaH prapAThakaH 5} 1 agneH kR^ittikAH | shukraM parastAjjyotiravastAt | prajApate rohiNI | ApaH parastAdoShadhayo.avastAt | somasyenvakA vitatAni | parastAdvayanto.avastAt | rudrasya bAhU | mR^igayavaH parastAdvikShAro.avastAt | adityai punarvasU | vAtaH parastAdArdramavastAt || 1| 5| 1| 1|| 2 bR^ihaspatestiShyaH | juhvataH parastAdyajamAnA avastAt | sarpANAmAshreShAH | abhyAgachChantaH parastAdabhyAnR^ityanto.avastAt | pitR^iNAM maghAH | rudantaH parastAdapabhra{\m+}sho.avastAt | aryamNaH pUrve phalgunI | jAyA parastAdR^iShabho.avastAt | bhagasyottare | vahatavaH parastAdvahamAnA avastAt || 1| 5| 1| 2|| 3 devasya saviturhastaH | prasavaH parastAthsaniravastAt | indrasya chitrA | R^itaM parastAthsatyamavastAt | vAyorniShTyA vratatiH | parastAdasiddhiravastAt | indrAgniyorvishAkhe | yugAni parastAtkR^iShamANA avastAt | mitrasyAnUrAdhAH | abhyArohatparastAdabhyArUDhamavastAt || 1| 5| 1| 3|| 4 indrasya rohiNI | shR^iNatparastAtpratishR^iNadavastAt | nirR^ityai mUlavarhaNI | pratibha~njantaH parastAtpratishR^iNanto.avastAt | apAM pUrvA aShADhAH | varchaH parastAthsamitiravastAt | vishveShAM devAnAmuttarAH | abhijayatparastAdabhijitamavastAt | viShNoH shroNA pR^ichChamAnAH | parastAtpanthA avastAt || 1| 5| 1| 4|| 5 vasUnAg shraviShThAH | bhUtaM parastAdbhUtiravastAt | indrasya shatabhiShak | vishvavyachAH parastAdvishvakShitiravastAt | ajasyaikapadaH pUrve proShThapadAH | vaishvAnaraM parastAdvaishvAvasavamavastAt | aherbudhniyasyottare | abhiShi~nchantaH parastAdabhiShuNvanto.avastAt | pUShNo revatI | gAvaH parastAdvathsA avastAt | ashvinorashvayujau | grAmaH parastAthsenA.avastAt | yamasyApabharaNIH | apakarShantaH parastAdapavahanto.avastAt | pUrNA pashchAdyatte devA adadhuH || 1| 5| 1| 5|| ArdramavastAdvahamAnA avastAdabhyArUDhamavastAtpanthA avastAdvathsA avastAtpa~ncha cha || 1|| 6 yatpuNyaM nakShatram | tadbaT kurvItopavyuSham | yadA vai sUrya udeti | atha nakShattraM naiti | yAvati tatra sURyo gachChet | yatra jaghanyaM pashyet | tAvati kurvIta yatkArI syAt | puNyAha eva kurute | eva{\m+} ha vai yaj~neShuM cha shatadyumnaM cha mAthsyo niravasAyayA~nchakAra || 1| 5| 2| 1|| 7 yo vai nakShattriyaM prajApatiM veda | ubhayorenaM lokayorviduH | hasta evAsya hastaH | chitrA shiraH | niShTyA hR^idayam | UrU vishAkhe | pratiShThA.anUrAdhAH | eSha vai nakShattriyaH prajApatiH | ya evaM veda | ubhayorenaM lokayorviduH || 1| 5| 2| 2|| 8 asmi2{\m+}shchAmuShmiggshcha | yAM kAmayeta duhitaraM priyA syAditi | tAM niShTyAyAM dadyAt | priyaiva bhavati | naiva tu punarAgachChati | abhijinnAma nakShattram | upariShTAdaShADhAnAm | avastAchChroNAyai | devAsurAH saMyattA Asan | te devAstasminnakShattre.abhyajayan || 1| 5| 2| 3|| 9 yadabhyajayan | tadabhijito.abhijittvam | yaM kAmayetAnapajayyaM jayediti | tametasminnakShattre yAtayet | anapajayyameva jayati | pApaparAjitamiva tu | prajApatiH pashUnasR^ijata | te nakShattraM nakShattramupAtiShThanta | te samAvanta evAbhavan | te revatImupAtiShThanta || 1| 5| 2| 4|| 10 te revatyAM prAbhavan | tasmAdrevatyAM pashUnAM kurvIta | yatkiM chArvAchIna{\m+} somAt | praiva bhavanti | salilaM vA idamantarAsIt | yadataran | tattArakANAM tArakatvam | yo vA iha yajate | amu{\m+} salokaM nakShate | tannakShattrANAM nakShattratvam || 1| 5| 2| 5|| 11 devagR^ihA vai nakShattrANi | ya evaM veda | gR^ihyeva bhavati | yAni vA imAni pR^ithivyAshchitrANi | tAni nakShattrANi | tasmAdashlIlanAma2{\m+}shchitre | nAvasyenna yajeta | yathA pApAhe kurute | tAdR^igeva tat | devanakShattrANi vA anyAni || 1| 5| 2| 6|| 12 yamanakShattrANyanyAni | kR^ittikAH prathamam | vishAkhe uttamam | tAni devanakShattrANi | anUrAdhAH prathamam | apabharaNIruttamam | tAni yamanakShattrANi | yAni devanakShattrANi | tAni dakShiNena pariyanti | yAni yamanakShattrANi || 1| 5| 2| 7|| 13 tAnyuttareNa | anveShAmarAthsmeti | tadanUrAdhAH | jyeShThameShAmavadhiShmeti | tajjyeShThaghnI | mUlameShAmavR^ikShAmeti | tanmUlavarhaNI | yannAsahanta | tadaShADhAH | yadashloNat || 1| 5| 2| 8|| 14 tachChroNA | yadashR^iNot | tachChraviShThAH | yachChatamabhiShajyan | tachChatabhiShak | proShThapadeShUdayachChanta | revatyAmaravanta | ashvayujorayu~njata | apabharaNIShvapAvahan | tAni vA etAni yamanakShattrANi | yAnyeva devanakShattrANi | teShu kurvIta yatkArI syAt | puNyAha eva kurute || 1| 5| 2| 9|| chakAraivaM vedobhayorenaM lokayorvidurajayanrevatImupAtiShThanta nakShattratvamanyAni yAni yamanakShattrANyashloNadyamanakShattrANi trINi cha || 2|| 15 devasya savituH prAtaH prasavaH prANaH | varuNasya sAyamAsavo.apAnaH | yatpratIchInaM prAtastanAt | prAchIna{\m+} saMgavAt | tato devA agniShTomaM niramimata | tattadAttavIryaM nirmArgaH | mitrasya saMgavaH | tatpuNyaM tejasvyahaH | tasmAttarhi pashavaH samAyanti | yatpratIchIna{\m+} saMgavAt || 1| 5| 3| 1|| 16 prAchInaM madhyandinAt | tato devA ukthyaM niramimata | tattadAttavIryaM nirmArgaH | bR^ihaspatermadhyandinaH | tatpuNyaM tejasvyahaH | tasmAttarhi tekShNiShThaM tapati | yatpratIchInaM madhyandinAt | prAchInamaparAhNAt | tato devAH ShoDashinaM niramimata | tattadAttavIryaM nirmArgaH || 1| 5| 3| 2|| 17 bhagasyAparAhNaH | tatpuNyaM tejasvyahaH | tasmAdaparAhNe kumARyo bhagamichChamAnAshcharanti | yatpratIchInamaparAhNAt | prAchIna{\m+} sAyAt | tato devA atirAtraM niramimata | tattadAttavIryaM nirmArgaH | varuNasya sAyam | tatpuNyaM tejasvyahaH | tasmAttarhi nAnR^itaM vadet || 1| 5| 3| 3|| 18 brAhmaNo vA aShTAvi{\m+}sho nakShatrANAm | samAnasyAhnaH pa~ncha puNyAni nakShatrANi | chatvAryashlIlAni | tAni nava | yachcha parastAnnakShatrANAM yachchAvastAt | tAnyekAdasha | brAhmaNo dvAdashaH | ya evaM vidvAnthsaMvathsaraM vrataM charati | saMvathsareNaivAsya vrataM guptaM bhavati | samAnasyAhnaH pa~ncha puNyAni nakShatrANi | chatvAryashlIlAni | tAni nava | AgneyI rAtriH | aindramahaH | tAnyekAdasha | Adityo dvAdashaH | ya evaM vidvAnthsaMvathsaraM vrataM charati | saMvathsareNaivAsya vrataM guptaM bhavati || 1| 5| 3| 4|| saMgavAtShoDashinaM niramimata tattadAttavIryaM nirmArgo vadedbhavati samAnasyAhnaH pa~ncha puNyAni nakShatrANyaShTau cha || 3|| 19 brahmavAdino vadanti | kati pAtrANi yaj~naM vahantIti | trayodasheti brUyAt | sa yadbrUyAt | kastAni niramimIteti | prajApatiriti brUyAt | sa yadbrUyAt | kutastAni niramimIteti | Atmana iti | prANApAnAbhyAmevopAgshvantaryAmau niramimIta || 1| 5| 4| 1|| 20 vyAnAdupA{\m+}shusavanam | vAcha aindravAyavam | dakShakratubhyAM maitrAvaruNam | shrotrAdAshvinam | chakShuShaH shukrAmanthinau | Atmana AgrayaNam | a~Ngebhya ukthyam | AyuSho dhruvam | pratiShThAyA R^itupAtre | yaj~naM vAva taM prajApatirniramimIta | sa nirmito nAddhriyata samavlIyata | sa etAnprajApatirapivApAnapashyat | tAnniravapat | tairvai sa yaj~namapyavapat | yadapivApA bhavanti | yaj~nasya dhR^ityA asaMvlayAya || 1| 5| 4| 2|| upAgshvantaryAmau niramimItAmimIta ShaT cha || 4|| 21 R^itameva parameShThi | R^itaM nAtyeti kiM chana | R^ite samudra AhitaH | R^ite bhUmiriya2{\m+} shritA | agnistigmena shochiShA | tapa AkrAntamuShNihA | shirastapasyAhitam | vaishvAnarasya tejasA | R^itenAsya nivartaye | satyena parivartaye || 1| 5| 5| 1|| 22 tapasA.asyAnuvartaye | shivenAsyopavartaye | shagmenAsyAbhivartaye | tadR^itaM tathsatyam | tadvrataM tachChakeyam | tena shakeyaM tena rAdhyAsam | yadgharmaH paryavartayat | antAnpR^ithivyA divaH | agnirIshAna ojasA | varuNo dhItibhiH saha || 1| 5| 5| 2|| 23 indro marudbhiH sakhibhiH saha | agnistigmena shochiShA | tapa AkrAntamuShNihA | shirastapasyAhitam | vaishvAnarasya tejasA | R^itenAsya nivartaye | satyena parivartaye | tapasA.asyAnuvartaye | shivenAsyopavartaye | shagmenAsyAbhivartaye || 1| 5| 5| 3|| 24 tadR^itaM tathsatyam | tadvrataM tachChakeyam | tena shakeyaM tena rAdhyAsam | yo asyAH pR^ithivyAstvachi | nivartayatyoShadhIH | agnirIshAna ojasA | varuNo dhItibhiH saha | indro marudbhiH sakhibhiH saha | agnistigmena shochiShA | tapa AkrAntamuShNihA || 1| 5| 5| 4|| 25 shirastapasyAhitam | vaishvAnarasya tejasA | R^itenAsya nivartaye | satyena parivartaye | tapasA.asyAnuvartaye | shivenAsyopavartaye | shagmenAsyAbhivartaye | tadR^itaM tathsatyam | tadvrataM tachChakeyam | tena shakeyaM tena rAdhyAsam || 1| 5| 5| 5|| 26 ekaM mAsamudasR^ijat | parameShThI prajAbhyaH | tenAbhyo maha Avahat | amR^itaM martyAbhyaH | prajAmanu prajAyase | tadu te martyAmR^itam | yena mAsA ardhamAsAH | R^itavaH parivathsarAH | yena te te prajApate | IjAnasya nyavartayan || 1| 5| 5| 6|| 27 tenAhamasya brahmaNA | nivartayAmi jIvase | agnistigmena shochiShA | tapa AkrAntamuShNihA | shirastapasyAhitam | vaishvAnarasya tejasA | R^itenAsya nivartaye | satyena parivartaye | tapasA.asyAnuvartaye | shivenAsyopavartaye | shagmenAsyAbhivartaye | tadR^itaM tathsatyam | tadvrataM tachChakeyam | tena shakeyaM tena rAdhyAsam || 1| 5| 5| 7|| parivartaye sahAbhivartaya uShNihA rAdhyAsaM nyavartayannupavartaye chatvAri cha || 5|| 28 devA vai yadyaj~ne.akurvata | tadasurA akurvata | te.asurA UrdhvaM pR^iShThebhyo nApashyan | te keshAnagre.avapanta | atha shmashrUNi | athopapakShau | tataste.avA~ncha Ayan | parA.abhavan | yasyaivaM vapanti | avA~Neti || 1| 5| 6| 1|| 29 atho paraiva bhavati | atha devA UrdhvaM pR^iShThebhyo.apashyan | ta upapakShAvagre.avapanta | atha shmashrUNi | atha keshAn | tataste.abhavan | suvargaM lokamAyan | yasyaivaM vapanti | bhavatyAtmanA | atho suvargaM lokameti || 1| 5| 6| 2|| 30 athaitanmanurvaptre mithunamapashyat | sa shmashrUNyagre.avapata | athopapakShau | atha keshAn | tato vai sa prAjAyata prajayA pashubhiH | yasyaivaM vapanti | pra prajayA pashubhirmithunairjAyate | devAsurAH saMyattA Asan | te saMvathsare vyAyachChanta | tAndevAshchAturmAsyairevAbhi prAyu~njata || 1| 5| 6| 3|| 31 vaishvadevena chaturo mAso.avR^i~njatendra rAjAnaH | tAn ChIrShanni chAvartayanta pari cha | varuNapraghAsaishchaturo mAso.avR^i~njata varuNarAjAnaH | tAn ChIrShanni chAvartayanta pari cha | sAkamedhaishchaturo mAso.avR^i~njata somarAjAnaH | tAn ChIrShanni chAvartayanta pari cha | yA saMvathsara upajIvA.a.asIt | tAmeShAmavR^i~njata | tato devA abhavan | parA.asurAH || 1| 5| 6| 4|| 32 ya evaM vidvAgshchAturmAsyairyajate | bhrAtR^ivyasyaiva mAso vR^iktvA | shIrShanni cha vartayate pari cha | yaiShA saMvathsara upajIvA | vR^i~Nkte tAM bhrAtR^ivyasya | kShudhA.asya bhrAtR^ivyaH parAbhavati | lohitAyasena nivartayate | yadvA imAmagnirR^itAvAgate nivartayati | etadevainA{\m+} rUpaM kR^itvA nivartayati | sA tataH shvaH shvo bhUyasI bhavantyeti || 1| 5| 6| 5|| 33 prajAyate | ya evaM vidvAM llohitAyasena nivartayate | etadeva rUpaM kR^itvA nivartayate | sa tataH shvaH shvo bhUyAnbhavanneti | praiva jAyate | treNyA shalalyA nivartayeta | trINitrINi vai devAnAmR^iddhAni | trINi ChandA{\m+}si | trINi savanAni | traya ime lokAH || 1| 5| 6| 6|| 34 R^iddhyAmeva tadvIrya eShu lokeShu pratitiShThati | yachchAturmAsyayAjyAtmano nAvadyet | devebhya AvR^ishchyeta | chatR^iShu chatR^iShu mAseShu nivartayeta | parokShameva taddevebhya Atmano.avadyatyanAvraskAya | devAnAM vA eSha AnItaH | yashchAturmAsyayAjI | ya evaM vidvAnni cha vartayate pari cha | devatA evApyeti | nAsya rudraH prajAM pashUnabhi manyate || 1| 5| 6| 7|| etyetyayu~njatAsurA eti lokA manyate || 6|| 35 (me2ellageeeheLabeku) AyuShaH prANa{\m+} saMtanu | prANAdapAna{\m+} saMtanu | apAnAdvyAna{\m+} saMtanu | vyAnAchchakShuH saMtanu | chakShuShaH shrotra{\m+} saMtanu | shrotrAnmanaH saMtanu | manaso vAcha{\m+} saMtanu | vAcha AtmAna{\m+} saMtanu | AtmanaH pR^ithivI{\m+} saMtanu | pR^ithivyA antarikSha{\m+} saMtanu | antarikShAddiva{\m+} saMtanu | divaH suvaH saMtanu || 1| 5| 7| 1|| antarikSha{\m+} saMtanu dve cha || 7|| (illiyavare2egeeeme2ellageeeheLabeku) 36 indro dadhIcho asthabhiH | vR^itrANyapratiShkutaH | jaghAna navatIrnava | ichChannashvasya yachChiraH | parvateShvapashritam | tadvidachCharyaNAvati | atrAha goramanvata | nAma tvaShTurapIchyam | itthA chandramaso gR^ihe | indramidgAthino bR^ihat || 1| 5| 8| 1|| 37 indramarkebhirarkiNaH | indraM vANIranUShata | indra iddhaRyoH sachA | saMmishla Avacho yujA | indro vajrI hiraNyayaH | indro dIrghAya chakShase | A sUrya{\m+} rohayaddivi | vi gobhiradrimairayat | indra vAjeShu no ava | sahasrapradhaneShu cha || 1| 5| 8| 2|| 38 ugra ugrAbhirUtibhiH | tamindraM vAjayAmasi | mahe vR^itrAya hantave | sa vR^iShA vR^iShabho bhuvat | indraH sa dAmane kR^itaH | ojiShThaH sa bale hitaH | dyumnI shlokI sa saumyaH | girA vajro na saMbhR^itaH | sabalo anapachyutaH | vavakShurugro astR^itaH || 1| 5| 8| 3|| bR^ihachchAstR^itaH || 8|| 39 devAsurAH saMyattA Asan | sa prajApatirindraM jyeShThaM putramapa nyadhatta | nedenamasurA balIyA{\m+} so.ahananniti | prahrAdo ha vai kAyAdhavaH | virochanagg svaM putramapa nyadhatta | nedenaM devA ahananniti | te devAH prajApatimupasametyochuH | nArAjakasya yuddhamasti | indramanvichChAmeti | taM yaj~nakratubhiranvaichChan || 1| 5| 9| 1|| 40 taM yaj~nakratubhirnAnvavindan | tamiShTibhiranvaichChan | tamiShTibhiranvavindan | tadiShTInAmiShTitvam | eShTayo ha vai nAma | tA iShTaya ityAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH | tasmA etamAgnAvaiShNavamekAdashakapAlaM dIkShaNIyaM niravapan | tadapadrutyAtanvata | tAnpatnIsaMyAjAnta upAnayan || 1| 5| 9| 2|| 41 te tadantameva kR^itvodadravan | te prAyaNIyamabhi samArohan | tadapadrutyAtanvata | tA~nChaMyvanta upAnayan | te tadantameva kR^itvodadravan | ta Atitthyamabhi samArohan | tadapadrutyAtanvata | tAniDAnta upAnayan | te tadantameva kR^itvodadravan | tasmAdetA etadantA iShTayaH saMtiShThante || 1| 5| 9| 3|| 42 eva{\m+} hi devA akurvata | iti devA akurvata | ityu vai manuShyAH kurvate | te devA UchuH | yadvA idamuchchairyaj~nena charAma | tanno.asurAH pApmA.anuvindanti | upA{\m+}shUpasadA charAma | tathA no.asurAH pApmA nAnuvethsyantIti | ta upA{\m+}shUpasadamatanvata | tisra eva sAmidhenIranUchya || 1| 5| 9| 4|| 43 sruveNAghAramAghArya | tisraH parAchIrAhutIrhutvA | sruveNopasadaM juhavA~nchakruH | ugraM vacho apAvadhIM tveShaM vacho apAvadhIg svAheti | ashanayApipAse ha vA ugraM vachaH | enashcha vairahatyaM cha tveShaM vachaH | eta{\m+} ha vAva tachchaturdhA vihitaM pApmAnaM devA apajaghnire | tatho evaitadevaM vidyajamAnaH | tisra eva sAmidhenIranUchya | sruveNAghAramAghArya || 1| 5| 9| 5|| 44 tisraH parAchIrAhutIrhutvA | sruveNopasadaM juhoti | ugraM vacho apAvadhIM tveShaM vacho apAvadhIg svAheti | ashanayApipAse ha vA ugraM vachaH | enashcha vairahatyaM cha tveShaM vachaH | etameva tachchaturdhA vihitaM pApmAnaM yajamAno.apahate | te.abhinIyaivAhaH pashumA.alabhanta | ahna eva taddevA avartiM pApmAnaM mR^ityumapajaghnire | tenAbhinIyeva rAtreH prAcharan | rAtriyA eva taddevA avartiM pApmAnaM mR^ityumapajaghnire || 1| 5| 9| 6|| 45 tasmAdabhinIyaivAhaH pashumAlabheta | ahna eva tadyajamAno.avartiM pApmAnaM bhrAtR^ivyAnapanudate | tenAbhinIyeva rAtreH pracharet | rAtriyA eva tadyajamAno.avartiM pApmAnaM bhrAtR^ivyAnapanudate | sa eSha upavasathIye.ahandvidevatyaH pashurAlabhyate | dvayaM vA asmiM lloke yajamAnaH | asthi cha mA{\m+}saM cha | asthi chaiva tena mA{\m+}saM cha yajamAnaH sa2{\m+}skurute | tA vA etAH pa~ncha devatAH | agnIShomAvagnirmitrAvaruNau || 1| 5| 9| 7|| 46 pa~nchapa~nchI vai yajamAnaH | tva~NmA{\m+} sa2{\m+} snAvA.asthi majjA | etameva tatpa~nchadhA vihitamAtmAnaM varuNapAshAnmu~nchati | bheShajatAyai nirvaruNatvAya | ta{\m+} saptabhishChandobhiH prAtarahvayan | tasmAthsapta chaturuttarANi ChandA{\m+}si prAtaranuvAke.anUchyante | tametayopasametyopAsIdan | upAsmai gAyatA nara iti | tasmAdetayA bahiShpavamAna upasadyaH || 1| 5| 9| 8|| aichChannanayaggstiShThante.anUchyAnUchya sruveNAghAramAghArya rAtriyA eva taddevA avartiM pApmAnaM mR^ityumapajaghnire mitrAvaruNau nava cha || 9|| devA yajamAno devA devA yajamAno yajamAno.alabhanta prAcharaMllabheta pracharetAlabhantAlabheta mR^ityumapajaghnire bhrAtR^ivyAn || 47 sa samudra uttarataH prAjvaladbhUmyantena | eSha vAva sa samudraH | yachchAtvAlaH | eSha u veva sa bhUmyantaH | yadvedyantaH | tadetattrishalaM tripUruSham | tasmAttaM trivitastaM khananti | sa suvarNarajatAbhyAM kushIbhyAM parigR^ihIta AsIt | taM yadasyA adhyajanayan | tasmAdAdityaH || 1| 5| 10| 1|| 48 atha yathsuvarNarajatAbhyAM kushIbhyAM parigR^ihIta AsIt | sA.asya kaushikatA | taM trivR^itA.abhi prAstuvata | taM trivR^itA.a.adadata | taM trivR^itA.a.aharan | yAvatI trivR^ito mAtrA | taM pa~nchadashenAbhi prAstuvata | taM pa~nchadashenAdadata | taM pa~nchadashenAharan | yAvatI pa~nchadashasya mAtrA || 1| 5| 10| 2|| 49 ta{\m+} saptadashenAbhi prAstuvata | ta{\m+} saptadashenAdadata | ta{\m+} saptadashenAharan | yAvatI saptadashasya mAtrA | tasya saptadashena hriyamANasya tejo haro.apatat | tamekavi{\m+}shenAbhi prAstuvata | tamekavi{\m+}shenAdadata | tamekavi{\m+}shenAharan | yAvatyekavi{\m+}shasya mAtrA | te yattrivR^itA stuvate || 1| 5| 10| 3|| 50 trivR^itaiva tadyajamAnamAdadate | taM trivR^itaiva haranti | yAvatI trivR^ito mAtrA | agnirvai trivR^it | yAvadvA agnerdahato dhUma udetyAnu vyeti | tAvatI trivR^ito mAtrA | agnerevainaM tat | mAtrA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAM gamayanti | atha yatpa~nchadashena stuvate | pa~nchadashenaiva tadyajamAnamAdadate || 1| 5| 10| 4|| 51 taM pa~nchadashenaiva haranti | yAvatI pa~nchadashasya mAtrA | chandramA vai pa~nchadashaH | eSha hi pa~nchadashyAmapakShIyate | pa~nchadashyAmApUryate | chandramasa evainaM tat | mAtrA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAM gamayanti | atha yathsaptadashena stuvate | saptadashenaiva tadyajamAnamAdadate | ta{\m+} saptadashenaiva haranti || 1| 5| 10| 5|| 52 yAvatI saptadashasya mAtrA | prajApatirvai saptadashaH | prajApaterevainaM tat | mAtrA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAM gamayanti | atha yadekavi{\m+}shena stuvate | ekavi{\m+}shenaiva tadyajamAnamAdadate | tamekavi{\m+}shenaiva haranti | yAvatyekavi{\m+}shasya mAtrA | asau vA Aditya ekavi{\m+}shaH | AdityasyaivainaM tat || 1| 5| 10| 6|| 53 mAtrA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAM gamayanti | te kushyau | vyaghnan | te ahorAtre abhavatAm | ahareva suvarNA.abhavat | rajatA rAtriH | sa yadAditya udeti | etAmeva tathsuvarNAM kushImanu sameti | atha yadastameti | etAmeva tadrajatAM kushImanu saMvishati | prahrAdo ha vai kAyAdhavaH | virochanagg svaM putramudAsyat | sa pradaro.abhavat | tasmAtpradarAdudakaM nAchAmet || 1| 5| 10| 7|| AdityaH pa~nchadashasya mAtrA stuvate pa~nchadashenaiva tadyajamAnamAdadate saptadashenaiva harantyAdityasyaivainaM tadvishati chatvAri cha || 10|| 54 ye vai chatvAraH stomAH | kR^itaM tat | atha ye pa~ncha | kaliH saH | tasmAchchatuShTomaH | tachchatuShTomasya chatuShTomatvam | tadAhuH | katamAni tAni jyotI{\m+}Shi | ya etasya stomA iti | trivR^itpa~nchadashaH saptadasha ekavi{\m+}shaH || 1| 5| 11| 1|| 55 etAni vAva tAni jyotI{\m+}Shi | ya etasya stomAH | so.abravIt | saptadashena hriyamANo vyaleshiShi | bhiShajyatameti | tamashvinau dhAnAbhirabhiShajyatAm | pUShA karambheNa | bhAratI parivApeNa | mitrAvaruNau payasyayA | tadAhuH || 1| 5| 11| 2|| 56 yadashvibhyAM dhAnAH | pUShNaH karambhaH | bhAratyai parivApaH | mitrAvaruNayoH payasyA.atha | kasmAdeteShA{\m+} haviShAmindrameva yajantIti | etA hyenaM devatA iti brUyAt | etairhavirbhirabhiShajyaggstasmAditi | taM vasavo.aShTAkapAlena prAtaHsavane.abhiShajyan | rudrA ekAdashakapAlena mAdhyandine savane | vishve devA dvAdashakapAlena tR^itIyasavane || 1| 5| 11| 3|| 57 sa yadaShTAkapAlAnprAtaHsavane kuryAt | ekAdasha kapAlAnmAdhyandine savane | dvAdashakapAlAgstR^itIyasavane | viloma tadyaj~nasya kriyeta | ekAdashakapAlAneva prAtaHsavane kuryAt | ekAdashakapAlAnmAdhyandine savane | ekAdashakapAlAgstR^itIyasavane | yaj~nasya salomatvAya | tadAhuH | yadvasUnAM prAtaHsavanam | rudrANAM mAdhyandina{\m+} savanam | vishveShAM devAnAM tR^itIyasavanam | atha kasmAdeteShA{\m+} haviShAmindrameva yajantIti | etA hyenaM devatA iti brUyAt | etairhavirbhirabhiShajyaggstasmAditi || 1| 5| 11| 4|| ekavi{\m+}sha AhustR^itIyasavane prAtaH savanaM pa~ncha cha || 11|| 58 tasyA vAcho.avapAdAdabibhayuH | tameteShu saptasu ChandaHsvashrayan | yadashrayan | tachChrAyantIyasya shrAyantIyatvam | yadavArayan | tadvAravantIyasya vAravantIyatvam | tasyA vAcha evAvapAdAdabibhayuH | tasmA etAni sapta chaturuttarANi ChandAgsyupAdadhuH | teShAmati trINyarichyanta | na trINyudabhavan || 1| 5| 12| 1|| 59 sa bR^ihatImevAspR^ishat | dvAbhyAmakSharAbhyAm | ahorAtrAbhyAmeva | tadAhuH | katamA sA devAkSharA bR^ihatI | yasyAM tatpratyatiShThat | dvAdasha paurNamAsyaH | dvAdashAShTakAH | dvAdashAmAvAsyAH | eShA vAva sA devAkSharA bR^ihatI || 1| 5| 12| 2|| 60 yasyAM tatpratyatiShThaditi | yAni cha ChandAgsyatyarichyanta | yAni cha nodabhavan | tAni nirvIryANi hInAnyamanyanta | sA.abravIdbR^ihatI | mAmeva bhUtvA | mAmupa sa2{\m+}shrayateti | chaturbhirakSharairanuShTugbR^ihatIM nodabhavat | chaturbhirakSharaiH pa~NktirbR^ihatImatyarichyata | tasyAmetAni chatvAryakSharANyapachChidyAdadhAt || 1| 5| 12| 3|| 61 te bR^ihatI eva bhUtvA | bR^ihatImupa samashrayatAm | aShTAbhirakSharairuShNigbR^ihatIM nodabhavat | aShTAbhirakSharaistriShTug bR^ihatImatyarichyata | tasyAmetAnyaShTAvakSharANyapachChidyAdadhAt | te bR^ihatI eva bhUtvA | bR^ihatImupa samashrayatAm | dvAdashabhirakSharairgAyatrI bR^ihatIM nodabhavat | dvAdashabhirakSharairjagatI bR^ihatImatyarichyata | tasyAmetAni dvAdashAkSharANyapachChidyAdadhAt || 1| 5| 12| 4|| 62 te bR^ihatI eva bhUtvA | bR^ihatImupa samashrayatAm | so.abravItprajApatiH | ChandA{\m+}si ratho me bhavata | yuShmAbhirahametamadhvAnamanu saMcharANIti | tasya gAyatrI cha jagatI cha pakShAvabhavatAm | uShNikcha triShTupcha praShTyau | anuShTupcha pa~Nktishcha dhuryau | bR^ihatyevoddhirabhavat | sa etaM ChandorathamAsthAya | etamadhvAnamanu samacharat | eta{\m+} ha vai ChandorathamAsthAya | etamadhvAnamanu saMcharati | yenaiSha etathsaMcharati | ya evaM vidvAnthsomena yajate | ya u chainamevaM veda || 1| 5| 12| 5|| abhavanvAva sA devAkSharA bR^ihatyadadhAd dvAdashAkSharANyapa chChidyAdadhAdA sthAya ShaTcha || 12|| agneH kR^ittikA yatpuNyaM devasya saviturbrahmavAdinaH katyR^itameva devA vA AyuShaH prANamindro dadhIcho devAsurAH sa prajApatiH sa samudro ye vai chatvArastasyAvAcho dvAdasha || 12|| agneH kR^ittikA devagR^ihA R^itameva vaishvadevena te tadantaM taM pa~nchadashena te bR^ihatI eva dviShaShTiH || 62|| agneH kR^ittikA ya uchainamevaM veda || \section{prathamAShTake ShaShThaH prapAThakaH 6} 1 anumatyai puroDAshamaShTAkapAlaM nirvapati | ye pratya~nchaH shamyAyA avashIyante | tannairR^itamekakapAlam | iyaM vA anumatiH | iyaM nirR^itiH | nairR^itena pUrveNa pracharati | pApmAnameva nirR^itiM pUrvAM niravadayate | ekakapAlo bhavati | ekadhaiva nirR^itiM niravadayate | yadahutvA gArhapatya IyuH || 1| 6| 1| 1|| 2 rudro bhUtvA.agniranUtthAya | adhvaryuM cha yajamAnaM cha hanyAt | vIhi svAhA.a.ahutiM juShANa ityAha | Ahutyaivaina{\m+} shamayati | nArtimArchChatyadhvaryurna yajamAnaH | ekolmukena yanti | taddhi nirR^ityai bhAgadheyam | imAM dishaM yanti | eShA vai nirR^ityai dik | svAyAmeva dishi nirR^itiM niravadayate || 1| 6| 1| 2|| 3 svakR^ita iriNe juhoti pradare vA | etadvai nirR^ityA Ayatanam | sva evAyatane nirR^itiM niravadayate | eSha te nirR^ite bhAga ityAha | nirdishatyevainAm | bhUte haviShmatyasItyAha | bhUtimevopAvartate | mu~nchemama{\m+}hasa ityAha | a{\m+}hasa evainaM mu~nchati | a~NguShThAbhyAM juhoti || 1| 6| 1| 3|| 4 antata eva nirR^itiM niravadayate | kR^iShNaM vAsaH kR^iShNatUShaM dakShiNA | etadvai nirR^ityai rUpam | rUpeNaiva nirR^itiM niravadayate | apratIkShamAyanti | nirR^ityA antarhityai | svAhA namo ya idaM chakAreti punaretya gArhapatye juhoti | Ahutyaiva namasyanto gArhapatyamupAvartante | Anumatena pracharati | iyaM vA anumatiH || 1| 6| 1| 4|| 5 iyamevAsmai rAjyamanu manyate | dhenurdakShiNA | imAmeva dhenuM kurute | AdityaM charuM nirvapati | ubhayIShveva prajAsvabhiShichyate | daivIShu cha mAnuShIShu cha | varo dakShiNA | varo hi rAjya{\m+} samR^iddhyai | AgnAvaiShNavamekAdashakapAlaM nirvapati | agniH sarvA devatAH || 1| 6| 1| 5|| 6 viShNuryaj~naH | devatAshchaiva yaj~naM chAvarundhe | vAmano vahI dakShiNA | yadvahI | tenAgneyaH | yadvAmanaH | tena vaiShNavaH samR^iddhyai | agnIShomIyamekAdashakapAlaM nirvapati | agnIShomAbhyAM vA indro vR^itramahanniti | yadagnIShomIyamekAdashakapAlaM nirvapati || 1| 6| 1| 6|| 7 vArtraghnameva vijityai | hiraNyaM dakShiNA samR^iddhyai | indro vR^itra{\m+} hatvA | devatAbhishchendriyeNa cha vyArdhyata | sa etamaindrAgnamekAdashakapAlamapashyat | tanniravapat | tena vai sa devatAshchendriyaM chAvArundha | yadaindrAgnamekAdashakapAlaM nirvapati | devatAshchaiva tenendriyaM cha yajamAno.avarundhe | R^iShabho vahI dakShiNA || 1| 6| 1| 7|| 8 yadvahI | tenAgneyaH | yadR^iShabhaH | tenaindraH samR^iddhyai | AgneyamaShTAkapAlaM nirvapati | aindraM dadhi | yadAgneyo bhavati | agnirvai yaj~namukham | yaj~namukhamevarddhiM purAstAddhatte | yadaindraM dadhi || 1| 6| 1| 8|| 9 indriyamevAvarundhe | R^iShabho vahI dakShiNA | yadvahI | tenAgneyaH | yadR^iShabhaH | tenaindraH samR^iddhyai | yAvatIrvai prajA oShadhInAmahutAnAmAshnan | tAH parA.abhavan | AgrayaNaM bhavati hutAdyAya | yajamAnasyAparAbhAvAya || 1| 6| 1| 9|| 10 devA vA oShadhIShvAjimayuH | tA indrAgnI udajayatAm | tAvetamaindrAgnaM dvAdashakapAlaM niravR^iNAtAm | yadaindrAgno bhavatyujjityai | dvAdashakapAlo bhavati | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsareNaivAsmA annamavarundhe | vaishvadevashcharurbhavati | vaishvadevaM vA annam | annamevAsmai svadayati || 1| 6| 1| 10|| 11 prathamajo vathso dakShiNA samR^iddhyai | saumya2{\m+} shyAmAkaM charuM nirvapati | somo vA akR^iShTapachyasya rAjA | akR^iShTapachyamevAsmai svadayati | vAso dakShiNA | saumya{\m+} hi devatayA vAsaH samR^iddhyai | sarasvatyai charuM nirvapati | sarasvate charum | mithunamevAvarundhe | mithunau gAvau dakShiNA samR^iddhyai | eti vA eSha yaj~namukhAdR^iddhyAH | yo.agnerdevatAyA eti | aShTAvetAni havI{\m+}Shi bhavanti | aShTAkSharA gAyatrI | gAyatro.agniH | tenaiva yaj~namukhAdR^iddhyA agnerdevatAyai naiti || 1| 6| 1| 11|| Iyurniravadayate.a~NguShThAbhyAM juhotyanumatirdevatA nirvapati vahI dakShiNA yadaindraM dadhyaparAbhAvAya svadayati gAvau dakShiNA samR^iddhyai ShaTcha || 1|| 12 vaishvadevena vai prajApatiH prajA asR^ijata | tAH sR^iShTA na prAjAyanta | so.agnirakAmayata | ahamimAH prajanayeyamiti | sa prajApataye shuchamadadhAt | so.ashochatprajAmichChamAnaH | tasmAdyaM cha prajA bhunakti yaM cha na | tAvubhau shochataH prajAmichChamAnau | tAsvagnimapyasR^ijat | tA agniradhyait || 1| 6| 2| 12|| 13 somo reto.adadhAt | savitA prAjanayat | sarasvatI vAchamadadhAt | pUShA.apoShayat | te vA ete triH saMvathsarasya prayujyante | ye devAH puShTipatayaH | saMvathsaro vai prajApatiH | saMvathsareNaivAsmai prajAH prAjanayat | tAH prajA jAtA maruto.aghnan | asmAnapi na prAyukShateti || 1| 6| 2| 13|| 14 sa etaM prajApatirmAruta{\m+} saptakapAlamapashyat | taM niravapat | tato vai prajAbhyo.akalpata | yanmAruto nirupyate | yaj~nasya klR^iptyai | prajAnAmaghAtAya | saptakapAlo bhavati | sapta gaNA vai marutaH | gaNasha evAsmai vishaM kalpayati | sa prajApatirashochat || 1| 6| 2| 14|| 15 yAH pUrvAH prajA asR^ikShi | marutastA avadhiShuH | kathamaparAH sR^ijeyeti | tasya shuShma ANDaM bhUtaM niravartata | tadvyudaharat | tadapoShayat | tatprAjAyata | ANDasya vA etadrUpam | yadAmikShA | yadvyuddharati || 1| 6| 2| 15|| 16 prajA eva tadyajamAnaH poShayati | vaishvadevyAmikShA bhavati | vaishvadevyo vai prajAH | prajA evAsmai prajanayati | vAjinamAnayati | prajAsveva prajAtAsu reto dadhAti | dyAvApR^ithivya ekakapAlo bhavati | prajA eva prajAtA dyAvApR^ithivIbhyAmubhayataH parigR^ihNAti | devAsurAH saMyattA Asan | so.agnirabravIt || 1| 6| 2| 16|| 17 mAmagre yajata | mayA mukhenAsurA~njeShyatheti | mAM dvitIyamiti somo.abravIt | mayA rAj~nA jeShyatheti | mAM tR^itIyamiti savitA | mayA prasUtA jeShyatheti | mAM chaturthImiti sarasvatI | indriyaM vo.ahaM dhAsyAmIti | mAM pa~nchamamiti pUShA | mayA pratiShThayA jeShyatheti || 1| 6| 2| 17|| 18 te.agninA mukhenAsurAnajayan | somena rAj~nA | savitrA prasUtAH | sarasvatIndriyamadadhAt | pUShA pratiShThA.a.asIt | tato vai devA vyajayanta | yadetAni havI{\m+}Shi nirupyante vijityai | nottaravedimupavapati | pashavo vA uttaravediH | ajAtA iva hyetarhi pashavaH || 1| 6| 2| 18|| aidityashochadvyuddharatyabravItpratiShThAyA jeShyathetyetarhi pashavaH || 2|| 19 trivR^idbarhirbhavati | mAtA pitA putraH | tadeva tanmithunam | ulbaM garbho jarAyu | tadeva tanmithunam | tredhA barhiH saMnaddhaM bhavati | traya ime lokAH | eShveva lokeShu pratitiShThati | ekadhA punaH saMnaddhaM bhavati | eka iva hyayaM lokaH || 1| 6| 3| 19|| 20 asminneva tena loke pratitiShThati | prasuvo bhavanti | prathamajAmeva puShTimavarundhe | prathamajo vathso dakShiNA samR^iddhyai | pR^iShadAjyaM gR^ihNAti | pashavo vai pR^iShadAjyam | pashUnevAvarundhe | pa~nchagR^ihItaM bhavati | pA~NktA hi pashavaH | bahurUpaM bhavati || 1| 6| 3| 20|| 21 bahurUpA hi pashavaH samR^iddhyai | agniM manthanti | agnimukhA vai prajApatiH prajA asR^ijata | yadagniM manthanti | agnimukhA eva tatprajA yajamAnaH sR^ijate | nava prayAjA ijyante | navAnUyAjAH | aShTau havI{\m+}Shi | dvAvAghArau | dvAvAjyabhAgau || 1| 6| 3| 21|| 22 tri{\m+}shathsaMpadyante | tri{\m+}shadakSharA virAT | annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | yajamAno vA ekakapAlaH | teja Ajyam | yadekakapAla AjyamAnayati | yajamAnameva tejasA samardhayati | yajamAno vA ekakapAlaH | pashava Ajyam || 1| 6| 3| 22|| 23 yadekakapAla AjyamAnayati | yajamAnameva pashubhiH samardhayati | yadalpamAnayet | alpA enaM pashavo bhu~njanta upatiShTheran | yadbahvAnayet | bahava enaM pashavo.abhu~njanta upatiShTheran | bahvAnIyAviH pR^iShThaM kuryAt | bahava evainaM pashavo bhu~njanta upatiShThante | yajamAno vA ekakapAlaH | yadekakapAlasyAvadyet || 1| 6| 3| 23|| 24 yajamAnasyAvadyet | udvA mAdyedyajamAnaH | pra vA mIyeta | sakR^ideva hotavyaH | sakR^idiva hi suvargo lokaH | hutvA.abhi juhoti | yajamAnameva suvargaM lokaM gamayitvA | tejasA samardhayati | yajamAno vA ekakapAlaH | suvargo loka AhavanIyaH || 1| 6| 3| 24|| 25 yadekakapAlamAhavanIye juhoti | yajamAnameva suvargaM lokaM gamayati | yaddhastena juhuyAt | suvargAllokAdyajamAnamavavidhyet | sruchA juhoti | suvargasya lokasya samaShTyai | yatprA~Npadyeta | devalokamabhi jayet | yaddakShiNA pitR^ilokam | yatpratyak || 1| 6| 3| 25|| 26 rakShA{\m+}si yaj~na{\m+} hanyuH | yaduda~N~N | manuShyalokamabhijayet | pratiShThito hotavyaH | ekakapAlaM vai pratitiShThantaM dyAvApR^ithivI anu pratitiShThataH | dyAvApR^ithivI R^itavaH | R^itUn, yaj~naH | yaj~naM yajamAnaH | yajamAnaM prajAH | tasmAtpratiShThito hotavyaH || 1| 6| 3| 26|| 27 vAjino yajati | agnirvAyuH sUryaH | te vai vAjinaH | tAneva tadyajati | atho khalvAhuH | ChandA{\m+}si vai vAjina iti | tAnyeva tadyajati | R^ikhsAme vA indrasya harI somapAnau | tayoH paridhaya AdhAnam | vAjinaM bhAgadheyam || 1| 6| 3| 27|| 28 yadaprahR^itya paridhI~njuhuyAt | antarAdhAnAbhyAM ghAsaM prayachChet | prahR^itya paridhI~njuhoti | nirAdhAnAbhyAmeva ghAsaM prayachChati | barhiShi viShi~nchanvAjinamAnayati | prajA vai barhiH | reto vAjinam | prajAsveva reto dadhAti | samupahUya bhakShayanti | etathsomapIthA hyete | atho Atmanneva reto dadhate | yajamAna uttamo bhakShayati | pashavo vai vAjinam | yajamAna eva pashUnpratiShThApayanti || 1| 6| 3| 28|| loko bahurUpaM bhavatyAjyabhAgau pashava AjyamavadyedAhavanIyaH pratyaktasmAtpratiShThito hotavyo bhAgadheyamete chatvAri cha || 3|| 29 prajApatiH savitA bhUtvA prajA asR^ijata | tA enamatyamanyanta | tA asmAdapAkrAman | tA varuNo bhUtvA prajA varuNenAgrAhayat | tAH prajA varuNagR^ihItAH | prajApatiM punarupAdhAvannAthamichChamAnAH | sa etAnprajApatirvaruNapraghAsAnapashyat | tAnniravapat | tairvai sa prajA varuNapAshAdamu~nchat | yadvaruNapraghAsA nirupyante || 1| 6| 4| 29|| 30 prajAnAmavaruNagrAhAya | tAsAM dakShiNo bAhurnyakna AsIt | savyaH prasR^itaH | sa etAM dvitIyAM dakShiNato vedimudahan | tato vai sa prajAnAM dakShiNaM bAhuM prAsArayat | yaddvitIyAM dakShiNato vedimuddhanti | prajAnAmeva tadyajamAno dakShiNaM bAhuM prasArayati | tasmAchchAturmAsyayAjyamuShmiM lloka ubhayAbAhuH | yaj~nAbhijitagg hyasya | pR^ithamAtrAdvedI asaMbhinne bhavataH || 1| 6| 4| 30|| 31 tasmAtpR^ithamAtraM vya{\m+}sau | uttarasyAM vedyAmuttaravedimupa vapati | pashavo vA uttaravediH | pashUnevAvarundhe | atho yaj~naparuSho.anantarityai | etadbrAhmaNAnyeva pa~ncha havI{\m+}Shi | athaiSha aindrAgno bhavati | prANApAnau vA etau devAnAm | yadindrAgnI | yadaindrAgno bhavati || 1| 6| 4| 31|| 32 prANApAnAvevAvarundhe | ojo balaM vA etau devAnAm | yadindrAgnI | yadaindrAgno bhavati | ojo balamevAvarundhe | mArutyAmikShA bhavati | vAruNyAmikShA | meShI cha meShashcha bhavataH | mithunA eva prajA varuNapAshAnmu~nchati | lomashau bhavato medhyatvAya || 1| 6| 4| 32|| 33 shamIparNAnyupa vapati | ghAsamevAbhyAmapi yachChati | prajApatimannAdyaM nopAnamat | sa etena shatedhmena haviShA.annAdyamavArundha | yatparaH shatAni shamIparNAni bhavanti | annAdyasyAvaruddhyai | saumyAni vai karIrANi | saumyA khalu vA Ahutirdivo vR^iShTiM chyAvayati | yatkarIrANi bhavanti | saumyayaivAhutyA divo vR^iShTimavarundhe | kAya ekakapAlo bhavati | prajAnAM kantvAya | pratipUruShaM karambhapAtrANi bhavanti | jAtA eva prajA varuNapAshAnmu~nchati | ekamatiriktam | janiShyamANA eva prajA varuNapAshAnmu~nchati || 1| 6| 4| 33|| nirupyante bhavato bhavati medhyatvAya rundhe ShaTcha || 4|| 34 uttarasyAM vedyAmanyAni havI{\m+}Shi sAdayati | dakShiNAyAM mArutIm | apadhuramevainA yunakti | atho oja evAsAmava harati | tasmAdbrahmaNashcha kShattrAchcha visho.anyatopakramiNIH | mArutyA pUrvayA pracharati | anR^itamevAva yajate | vAruNyottarayA | antata eva varuNamava yajate | yadevAdhvaryuH karoti || 1| 6| 5| 34|| 35 tatpratiprasthAtA karoti | tasmAdyachChreyAnkaroti | tatpApIyAnkaroti | patnIM vAchayati | medhyAmevainAM karoti | atho tapa evainAmupa nayati | yajjAra{\m+} santaM na prabrUyAt | priyaM j~nAti{\m+} rundhyAt | asau me jAra iti nirdishet | nirdishyaivainaM varuNapAshena grAhayati || 1| 6| 5| 35|| 36 praghAsyAn havAmaha iti patnImudAnayati | ahvataivainAm | yatpatnI puronuvAkyAmanu brUyAt | nirvIRyo yajamAnaH syAt | yajamAno.anvAha | Atmanneva vIryaM dhatte | ubhau yAjyA{\m+} savIryatvAya | yadgrAme yadaraNya ityAha | yathoditameva varuNamava yajate | yajamAnadevatyo vA AhavanIyaH || 1| 6| 5| 36|| 37 bhrAtR^ivyadevatyo dakShiNaH | yadAhavanIye juhuyAt | yajamAnaM varuNapAshena grAhayet | dakShiNe.agnau juhoti | bhrAtR^ivyameva varuNapAshena grAhayati | shUrpeNa juhoti | annyameva varuNamavayajate | shIrShannadhi nidhAya juhoti | shIrShata eva varuNamavayajate | pratya~NktiShTha~njuhoti || 1| 6| 5| 37|| 38 pratya~N~Neva varuNapAshAnnirmuchyate | akrankarma karmakR^ita ityAha | devAnR^iNaM niravadAya | anR^iNA gR^ihAnupapreteti vAvaitadAha | varuNagR^ihItaM vA etadyaj~nasya | yadyajuShA gR^ihItasyAtirichyate | tuShAshcha niShkAsashcha | tuShaishcha niShkAsena chAvabhR^ithamavaiti | varuNagR^ihItenaiva varuNamavayajate | apo.avabhR^ithamavaiti || 1| 6| 5| 38|| 39 apsu vai varuNaH | sAkShAdeva varuNamava yajate | pratiyuto varuNasya pAsha ityAha | varuNapAshAdeva nirmuchyate | apratIkShamAyanti | varuNasyAntarhityai | edho.asyedhiShImahItyAha | samidhaivAgniM namasyanta upAyanti | tejosi tejo mayi dhehItyAha | teja evAtmandhatte || 1| 6| 5| 39|| karoti grAhayatyAhavanIyastiShTha~njuhotyapo.avabhR^ithamavaiti dhatte || 5|| 40 devAsurAH saMyattA Asan | so.agnirabravIt | mameyamanIkavatI tanUH | tAM prINIta | athAsurAnabhi bhaviShyatheti | te devA agnaye.anIkavate puroDAshamaShTAkapAlaM niravapan | so.agniranIkavAnthsvena bhAgadheyena prItaH | chaturdhA.anIkAnyajanayata | tato devA abhavan | parA.asurAH || 1| 6| 6| 1|| 41 yadagnaye.anIkavate puroDAshamaShTAkapAlaM nirvapati | agnimevAnIkavantagg svena bhAgadheyena prINAti | so.agniranIkavAnthsvena bhAgadheyena prItaH | chaturdhA.anIkAni janayate | asau vA Adityo.agniranIkavAn | tasya rashmayo.anIkAni | sAka{\m+} sUryeNodyatA nirvapati | sAkShAdevAsmA anIkAni janayati | te.asurAH parAjitA yantaH | dyAvApR^ithivI upAshrayan || 1| 6| 6| 2|| 42 te devA marudbhyaH sAMtapanebhyashcharuM niravapan | tAndyAvApR^ithivIbhyAmevobhayataH samatapan | yanmarudbhyaH sAntapanebhyashcharuM nirvapati | dyAvApR^ithivIbhyAmeva tadubhayato yajamAno bhrAtR^ivyAnthsaMtapati | madhyandine nirvapati | tarhi hi te.akShNiShThaM tapati | charurbhavati | sarvata evainAnthsaMtapati | te devAH shvovijayinaH santaH | sarvAsAM dugdhe gR^ihamedhIyaM charuM niravapan || 1| 6| 6| 3|| 43 AshitA evAdyopavasAma | kasya vA.ahedam | kasya vA shvo bhaviteti | sa shR^ito.abhavat | tasyAhutasya nAshnann | na hi devA ahutasyAshnanti | te.abruvan | kasmA ima{\m+} hoShyAma iti | marudbhyo gR^ihamedhibhya ityabruvan | taM marudbhyo gR^ihamedhibhyo.ajuhavuH || 1| 6| 6| 4|| 44 tato devA abhavan | parA.asurAH | yasyaivaM viduSho marudbhyo gR^ihamedhibhyo gR^ihe juhvati | bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati | yadvai yaj~nasya pAkatrA kriyate | pashavyaM tat | pAkatrA vA etatkriyate | yannedhmA barhirbhavati | na sAmidhenIranvAha || 1| 6| 6| 5|| 45 na prayAjA ijyante | nAnUyAjAH | ya evaM veda | pashumAnbhavati | AjyabhAgau yajati | yaj~nasyaiva chakShuShI nAntareti | maruto gR^ihamedhino yajati | bhAgadheyenaivainAnthsamardhayati | agni2{\m+} sviShTakR^itaM yajati pratiShThityai | iDAnto bhavati | pashavo vA iDA | pashuShvevopariShTAtpratitiShThati || 1| 6| 6| 6|| asurA ashrayangR^ihamedhIyaM charuM niravapannajuhavuranvAheDAnto bhavati dve cha || 6|| 46 yatpatnI gR^ihamedhIyasyAshnIyAt | gR^ihamedhyeva syAt | vi tvasya yaj~na R^idhyeta | yannAshnIyAt | agR^ihamedhI syAt | nAsya yaj~no vyR^iddhyeta | prativeshaM pacheyuH | tasyAshnIyAt | gR^ihamedhyeva bhavati | nAsya yaj~no vyR^iddhyate || 1| 6| 7| 1|| 47 te devA gR^ihamedhIyeneShTvA | AshitA abhavan | A~njatAbhya~njata | anuvathsAnavAsayan | tebhyo.asurAH, kShudhaM prAhiNvan | sA deveShu lokamavittvA | asurAnpunaragachChat | gR^ihamedhIyeneShTvA | AshitA bhavanti | A~njate.abhya~njate || 1| 6| 7| 2|| 48 anuvathsAn, vAsayanti | bhrAtR^ivyAyaiva tadyajamAnaH, kShudhaM prahiNoti | te devA gR^ihamedhIyeneShTvA | indrAya niShkAsaM nyadadhuH | asmAneva shva indro nihitabhAga upAvartiteti | tAnindro nihitabhAga upAvartata | gR^ihamedhIyeneShTvA | indrAya niShkAsaM nidadhyAt | indra evainaM nihitabhAga upAvartate | gArhapatye juhoti || 1| 6| 7| 3|| 49 bhAgadheyenaivaina{\m+} samardhayati | R^iShabhamAhvayati | vaShaTkAra evAsya saH | atho indriyameva tadvIryaM yajamAno bhrAtR^ivyasya vR^i~Nkte | indro vR^itra{\m+} hatvA | parAM parAvatamagachChat | apArAdhamiti manyamAnaH | so.abravIt | ka idaM vediShyatIti | te.abruvanmaruto varaM vR^iNAmahai || 1| 6| 7| 4|| 50 atha vayaM vedAma | asmabhyameva prathama{\m+} havirnirupyAtA iti | ta enamadhyakrIDan | tatkrIDinAM krIDitvam | yanmarudbhyaH krIDibhyaH prathama{\m+} havirnirupyate vijityai | sAka{\m+} sUryeNodyatA nirvapati | etasminvai loka indro vR^itramahanthsamR^iddhyai | etadbrAhmaNAnyeva pa~ncha havI{\m+}Shi | etadbrAhmaNa aindrAgnaH | athaiSha aindrashcharurbhavati | 51 uddhAraM vA etamindra udaharata | vR^itra{\m+} hatvA | anyAsu devatAsvadhi | yadeSha aindrashcharurbhavati | uddhArameva taM yajamAna uddharate | anyAsu prajAsvadhi | vaishvakarmaNa ekakapAlo bhavati | vishvAnyeva tena karmANi yajamAno.avarundhe || 1| 6| 7| 5|| R^iddhyate.abhya~njate juhoti vR^iNAmahai bhavatyaShTau cha || 7|| 52 vaishvadevena vai prajApatiH prajA asR^ijata | tA varuNapraghAsairvaruNapAshAdamu~nchat | sAkamedhaiH pratyasthApayat | tryambakai rudraM niravAdayata | pitR^iyaj~nena suvargaM lokamagamayat | yadvaishvadevena yajate | prajA eva tadyajamAnaH sR^ijate | tA varuNapraghAsairvaruNapAshAnmu~nchati | sAkamedhaiH pratiShThApayati | tryambakai rudraM niravadayate || 1| 6| 8| 1|| 53 pitR^iyaj~nena suvargaM lokaM gamayati | dakShiNataH prAchInAvItI nirvapati | dakShiNAvR^iddhi pitR^iNAm | anAdR^itya tat | uttarata evopavIya nirvapet | ubhaye hi devAshcha pitarashchejyante | atho yadeva dakShiNArdhe.adhi shrayati | tena dakShiNAvR^it | somAya pitR^imate puroDAsha{\m+} ShaTkapAlaM nirvapati | saMvathsaro vai somaH pitR^imAn || 1| 6| 8| 2|| 54 saMvathsarameva prINAti | pitR^ibhyo barhiShadbhyo dhAnAH | mAsA vai pitaro barhiShadaH | mAsAneva prINAti | yasminvA R^itau puruShaH pramIyate | so.asyAmuShmiM lloke bhavati | bahurUpA dhAnA bhavanti | ahorAtrANAmabhijityai | pitR^ibhyo.agniShvAttebhyo mantham | ardhamAsA vai pitaro.agniShvAttAH || 1| 6| 8| 3|| 55 ardhamAsAneva prINAti | abhivAnyAyai dugdhe bhavati | sA hi pitR^idevatyaM duhe | yatpUrNam | tanmanuShyANAm | uparyardho devAnAm | ardhaH pitR^iNAm | ardha upamanthati | ardho hi pitR^iNAm | ekayopamanthati || 1| 6| 8| 4|| 56 ekA hi pitR^iNAm | dakShiNopamanthati | dakShiNAvR^iddhi pitR^iNAm | anArabhyopamanthati | taddhi pitR^IngachChati | imAM dishaM vedimuddhanti | ubhaye hi devAshcha pitarashchejyante | chatuHsraktirbhavati | sarvA hyanu dishaH pitaraH | akhAtA bhavati || 57 khAtA hi devAnAm | madhyato.agnirAdhIyate | antato hi devAnAmAdhIyate | varShIyAnidhma idhmAdbhavati vyAvR^ittyai | pari shrayati | antarhito hi pitR^iloko manuShyalokAt | yatparuShi dinam | taddevAnAm | yadantarA | tanmanuShyANAm || 1| 6| 8| 6|| 58 yathsamUlam | tatpitR^iNAm | samUlaM barhirbhavati vyAvR^ittyai | dakShiNA stR^iNAti | dakShiNAvR^iddhi pitR^iNAm | triH paryeti | tR^itIye vA ito loke pitaraH | tAneva prINAti | triH punaH paryeti | ShaTthsaMpadyante || 1| 6| 8| 7|| 59 ShaDvA R^itavaH | R^itUneva prINAti | yatprastaraM yajuShA gR^ihNIyAt | pramAyuko yajamAnaH syAt | yanna gR^ihNIyAt | anAyatanaH syAt | tUShNImeva nyasyet | na pramAyuko bhavati | nAnAyatanaH | yattrInparidhInparidadhyAt || 1| 6| 8| 8|| 60 mR^ityunA yajamAnaM parigR^ihNIyAt | yanna paridadhyAt | rakShA{\m+}si yaj~na{\m+} hanyuH | dvau paridhI paridadhAti | rakShasAmapahatyai | atho mR^ityoreva yajamAnamuthsR^ijati | yattrINi trINi havIgShyudAhareyuH | trayastraya eShA{\m+} sAkaM pramIyeran | ekaikamanUchInAnyudAharanti | ekaika evaiShAmanva~nchaH pramIyate | kashipu kashipavyAya | upabarhaNamupabarhaNyAya | A~njanamA~njanyAya | abhya~njanamabhya~njanyAya | yathAbhAgamevainAnprINAti || 1| 6| 8| 9|| niravadayate pitR^imAnagniShvAttA ekayopa manthatyakhAtA bhavati manuShyANAM padyante paridadhyAnmIyate pa~ncha cha || 8|| 61 agnaye devebhyaH pitR^ibhyaH samidhyamAnAyAnu brUhItyAha | ubhaye hi devAshcha pitarashchejyante | ekAmanvAha | ekA hi pitR^iNAm | triranvAha | trirhi devAnAm | AghArAvAghArayati | yaj~naparuShoranantarityai | nArSheyaM vR^iNIte | na hotAram || 1| 6| 9| 1|| 62 yadArSheyaM vR^iNIta | yaddhotAram | pramAyuko yajamAnaH syAt | pramAyuko hotA | tasmAnna vR^iNIte | yajamAnasya hoturgopIthAya | apa barhiShaH prayAjAn, yajati | prajA vai barhiH | prajA eva mR^ityoruthsR^ijati | AjyabhAgau yajati || 1| 6| 9| 2|| 63 yaj~nasyaiva chakShuShI nAntareti | prAchInAvItI somaM yajati | pitR^idevatyA hi | eShA.a.ahutiH | pa~nchakR^itvo.avadyati | pa~ncha hyetA devatAH | dve puro.anuvAkye | yAjyA devatA vaShaTkAraH | tA eva prINAti | santatamavadyati || 1| 6| 9| 3|| 64 R^itUnA{\m+} saMtatyai | praivaibhyaH pUrvayA puro.anuvAkyayA.a.aha | praNayati dvitIyayA | gamayati yAjyayA | tR^itIye vA ito loke pitaraH | ahna evainAn pUrvayA puro.anuvAkyayA.atyAnayati | rAtriyai dvitIyayA | aivainAn yAjyayA gamayati | dakShiNato.avadAya | uda~N~NatikrAmati vyAvR^ittyai || 1| 6| 9| 4|| 65 AsvadhetyAshrAvayati | astu svadheti pratyAshrAvayati | svadhA nama iti vaShaTkaroti | svadhAkAro hi pitR^iNAm | somamagre yajati | somaprayAjA hi pitaraH | somaM pitR^imantaM yajati | saMvathsaro vai somaH pitR^imAn | saMvathsarameva tadyajati | pitR^InbarhiShado yajati || 1| 6| 9| 5|| 66 ye vai yajvAnaH | te pitaro barhiShadaH | tAneva tadyajati | pitR^InagniShvAttAn, yajati | ye vA ayajvAno gR^ihamedhinaH | te pitaro.agniShvAttAH | tAneva tadyajati | agniM kavyavAhanaM yajati | ya eva pitR^iNAmagniH | tameva tadyajati || 1| 6| 9| 6|| 67 atho yathA.agni2{\m+} sviShTakR^itaM yajati | tAdR^igeva tat | etatte tata ye cha tvAmanviti tisR^iShu sraktIShu nidadhAti | tasmAdA tR^itIyAtpuruShAnnAma na gR^ihNanti | etAvanto hIjyante | atra pitaro yathAbhAgaM mandadhvamityAha | hlIkA hi pitaraH | uda~ncho niShkrAmanti | eShA vai manuShyANAM dik | svAmeva taddishamanu niShkrAmanti || 1| 6| 9| 7|| 68 AhavanIyamupatiShThante | nyevAsmai taddhnuvate | yathsatyAhavanIye | athAnyatra charanti | AtamitorupatiShThante | agnimevopadraShTAraM kR^itvA | pitR^Inniravadayante | antaM vA ete prANAnAM gachChanti | ya Atamitorupa tiShThante | susaMdR^ishaM tvA vayamityAha || 1| 6| 9| 8|| 69 prANo vai susaMdR^ik | prANamevAtmandadhate | yojAnvindra te harI ityAha | prANameva punarayukta | akShannamImadanta hIti gArhapatyamupatiShThante | akShannamImadantAtha tvopatiShThAmaha iti vAvaitadAha | amImadanta pitaraH somyA ityabhi prapadyante | amImadanta pitaro.atha tvA.abhi prapadyAmaha iti vAvaitadAha | apaH pariShi~nchati | mArjayatyevainAn || 1| 6| 9| 9|| 70 atho tarpayatyeva | tR^ipyati prajayA pashubhiH | ya evaM veda | apa barhiShAvanUyAjau yajati | prajA vai barhiH | prajA eva mR^ityoruthsR^ijati | chaturaH prayAjAn, yajati | dvAvanUyAjau | ShaTthsaMpadyante | ShaDvA R^itavaH || 1| 6| 9| 10|| 71 R^itUneva prINAti | na patnyanvAste | na saMyAjayanti | yatpatnyanvAsIta | yathsaMyAjayeyuH | pramAyukA syAt | tasmAnnAnvAste | na saMyAjayanti | patniyai gopIthAya || 1| 6| 9| 11|| hotAramAjyabhAgau yajati saMtatamava dyati vyAvR^ittyai barhiShado yajati tameva tadyajatyanu niShkrAmantyAhainAnR^itavo nava cha || 9|| 72 pratipUruShamekakapAlAnnirvapati | jAtA eva prajA rudrAnniravadayate | ekamatiriktam | janiShyamANA eva prajA rudrAnniravadayate | ekakapAlA bhavanti | ekadhaiva rudraM niravadayate | nAbhighArayati | yadabhighArayet | antaravachAriNa{\m+} rudraM kuryAt | ekolmukena yanti || 1| 6| 10| 1|| 73 taddhi rudrasya bhAgadheyam | imAM dishaM yanti | eShA vai rudrasya dik | svAyAmeva dishi rudraM niravadayate | rudro vA apashukAyA Ahutyai nAtiShThata | asau te pashuriti nirdishedyaM dviShyAt | yameva dveShTi | tamasmai pashuM nirdishati | yadi na dviShyAt | Akhuste pashuriti brUyAt || 1| 6| 10| 2|| 74 na grAmyAnpashUn hinasti | nAraNyAn | chatuShpathe juhoti | eSha vA agnInAM paDbIsho nAma | agnivatyeva juhoti | madhyamena parNena juhoti | srugghyeShA | atho khalu | antamenaiva hotavyam | antata eva rudraM niravadayate || 1| 6| 10| 3|| 75 eSha te rudra bhAgaH saha svasrA.ambikayetyAha | sharadvA asyAmbikA svasA | tayA vA eSha hinasti | ya{\m+} hinasti | tayaivaina{\m+} saha shamayati | bheShajaM gava ityAha | yAvanta eva grAmyAH pashavaH | tebhyo bheShajaM karoti | avAmba rudramadimahItyAha | AshiShamevaitAmAshAste || 1| 6| 10| 4|| 76 tryambakaM yajAmaha ityAha | mR^ityormukShIya mA.amR^itAditi vAvaitadAha | utkiranti | bhagasya lIpsante | mUte kR^itvA.a.asajanti | yathA janaM yate.avasaM karoti | tAdR^igeva tat | eSha te rudra bhAga ityAha niravattyai | apratIkShamAyanti | apaH pariShi~nchati | rudrasyAntarhityai | pra vA ete.asmAllokAchchyavante | ye tryambakaishcharanti | AdityaM charuM punaretya nirvapati | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThanti || 1| 6| 10| 5|| yanti brUyAnniravadayate shAste si~nchati ShaTcha || 10|| anumatyai vaishvadevena tAH sR^iShTAstrivR^itprajApatiH savitottarasyAM devAsurAH so.agniryatpatnI vaishvadevena tA varuNapraghAsairagnaye devebhyaH pratipUruShaM dasha || 10|| anumatyai prathamajo vathso bahurUpA hi pashavastasmAtpR^ithamAtraM yadagnaye.anIkavata uddhAraM vA agnaye devebhya R^itUneva ShaTthsaptatiH || 76|| anumatyai pratitiShThaMti || \section{prathamAShTake saptamaH prapAThakaH 7} 1 etadbrAhmaNAnyeva pa~ncha havI{\m+}Shi | athendrAya shunAsIrAya puroDAshaM dvAdashakapAlaM nirvapati | saMvathsaro vA indrA shunAsIraH | saMvathsareNaivAsmA annamavarundhe | vAyavyaM payo bhavati | vAyurvai vR^iShTyai pradApayitA | sa evAsmai vR^iShTiM pradApayati | saurya ekakapAlo bhavati | sUryeNa vA amuShmiM lloke vR^iShTirdhR^itA | sa evAsmai vR^iShTiM niyachChati || 1| 7| 1| 1|| 2 dvAdashagava{\m+} sIraM dakShiNA samR^iddhyai | devAsurAH saMyattA Asan | te devA agnimabruvan | tvayA vIreNAsurAnabhibhavAmeti | so.abravIt | tredhA.ahamAtmAnaM vikariShya iti | sa tredhA.a.atmAnaM vyakuruta | agniM tR^itIyam | rudraM tR^itIyam | varuNaM tR^itIyam || 1| 7| 1| 2|| 3 so.abravIt | ka idaM turIyamiti | ahamitIndro.abravIt | saM tu sR^ijAvahA iti | tau samasR^ijetAm | sa indrasturIyamabhavat | yadindrasturIyamabhavat | tadindraturIyasyendraturIyatvam | tato vai devA vyajayanta | yadindraturIyaM nirupyate vijityai || 1| 7| 1| 3|| 4 vahinI dhenurdakShiNA | yadvahinI | tenA.a.agneyI | yadgauH | tena raudrI | yaddhenuH | tenaindrI | yathstrI satI dAntA | tena vAruNI samR^iddhyai | prajApatiryaj~namasR^ijata || 1| 7| 1| 4|| 5 ta{\m+} sR^iShTa{\m+} rakShAgsyajighA{\m+}san | sa etAH prajApatirAtmano devatA niramimIta | tAbhirvai sa digbhyo rakShA{\m+}si prANudata | yatpa~nchAvattIyaM juhoti | digbhya eva tadyajamAno rakShA{\m+}si praNudate | samUDha{\m+} rakShaH saMdagdha{\m+} rakSha ityAha | rakShAgsyeva saMdahati | agnaye rakShoghne svAhetyAha | devatAbhya eva vijigyAnAbhyo bhAgadheyaM karoti | praShTivAhI ratho dakShiNA samR^iddhyai || 1| 7| 1| 5|| 6 indro vR^itra{\m+} hatvA | asurAnparAbhAvya | namuchimAsuraM nAlabhata | ta{\m+} shachyA.agR^ihNAt | tau samalabhetAm | so.asmAdabhishunataro.abhavat | so.abravIt | saMdhA{\m+} saMdadhAvahai | atha tvA.ava srakShyAmi | na mA shuShkeNa nArdreNa hanaH || 1| 7| 1| 6|| 7 na divA na naktamiti | sa etamapAM phenamasi~nchat | na vA eSha shuShko nArdro vyuShTA.a.asIt | anuditaH sUryaH | na vA etaddivA na naktam | tasyaitasmi3{\m+}lloke | apAM phenena shira udavartayat | tadenamanvavartata | mitradrugiti || 1| 7| 1| 7|| 8 sa etAnapAmArgAnajanayat | tAnajuhot | tairvai sa rakShAgsyapAhata | yadapAmArgahomo bhavati | rakShasAmapahatyai | ekolmukena yanti | taddhi rakShasAM bhAgadheyam | imAM dishaM yanti | eShA vai rakShasAM dik | svAyAmeva dishi rakShA{\m+}si hanti || 1| 7| 1| 8|| 9 svakR^ita iriNe juhoti pradare vA | etadvai rakShasAmAyatanam | sva evAyatane rakShA{\m+}si hanti | parNamayena sruveNa juhoti | brahma vai parNaH | brahmaNaiva rakShA{\m+}si hanti | devasya tvA savituH prasava ityAha | savitR^iprasUta eva rakShA{\m+}si hanti | hata{\m+} rakSho.avadhiShma rakSha ityAha | rakShasAg stR^ityai | yadvaste taddakShiNA niravattyai | apratIkShamAyanti | rakShasAmantarhityai || 1| 7| 1| 9|| yachChati varuNaM tR^itIyaM vijityA asR^ijata samR^iddhyai hano mitradrugiti hanti stR^ityai trINi cha || 1|| 10 dhAtre puroDAshaM dvAdashakapAlaM nirvapati | saMvathsaro vai dhAtA | saMvathsareNaivAsmai prajAH prajanayati | anvevAsmA anumatirmanyate | rAte rAkA | pra sinIvAlI janayati | prajAsveva prajAtAsu kuhvA vAchaM dadhAti | mithunau gAvau dakShiNA samR^iddhyai | AgnAvaiShNavamekAdashakapAlaM nirvapati | aindrAvaiShNavamekAdashakapAlam || 1| 7| 2| 1|| 11 vaiShNavaM trikapAlam | vIryaM vA agniH | vIryamindraH | vIryaM viShNuH | prajA eva prajAtA vIrye pratiShThApayati | tasmAtprajA vIryAvatIH | vAmana R^iShabho vahI dakShiNA | yadvahI | tenAgneyaH | yadR^iShabhaH || 1| 7| 2| 2|| 12 tenaindraH | yadvAmanaH | tena vaiShNavaH samR^iddhyai | agnIShomIyamekAdashakapAlaM nirvapati | indrAsomIyamekAdashakapAlam | saumyaM charum | somo vai retodhAH | agniH prajAnAM prajanayitA | vR^iddhAnAmindraH pradApayitA | soma evAsmai reto dadhAti || 1| 7| 2| 3|| 13 agniH prajAM prajanayati | vR^iddhAmindraH prayachChati | babhrurdakShiNA samR^iddhyai | somApauShNaM charuM nirvapati | aindrApauShNaM charum | somo vai retodhAH | pUShA pashUnAM prajanayitA | vR^iddhAnAmindraH pradApayitA | soma evAsmai reto dadhAti | pUShA pashUnprajanayati || 14 vR^iddhAnindraH prayachChati | pauShNashcharurbhavati | iyaM vai pUShA | asyAmeva pratitiShThati | shyAmo dakShiNA samR^iddhyai | bahu vai puruSho medhyamupagachChati | vaishvAnaraM dvAdashakapAlaM nirvapati | saMvathsaro vA agnirvaishvAnaraH | saMvathsareNaivainagg svadayati | hiraNyaM dakShiNA || 1| 7| 2| 5|| 15 pavitraM vai hiraNyam | punAtyevainam | bahu vai rAjanyo.anR^itaM karoti | upajAmyai harate | jinAti brAhmaNam | vadatyanR^itam | anR^ite khalu vai kriyamANe varuNo gR^ihNAti | vAruNaM yavamayaM charuM nirvapati | varuNapAshAdevainaM mu~nchati | ashvo dakShiNA | vAruNo hi devatayA.ashvaH samR^iddhyai || 1| 7| 2| 6|| aindrAvaiShNavamekAdashakapAlaM yadR^iShabho dadhAti pUShA pashUnprajanayati hiraNyaM dakShiNA dakShiNaikaM cha || 2|| 16 ratninAmetAni havI{\m+}Shi bhavanti | ete vai rAShTrasya pradAtAraH | ete.apAdAtAraH | ya eva rAShTrasya pradAtAraH | ye.apAdAtAraH | ta evAsmai rAShTraM prayachChanti | rAShTrameva bhavati | yathsamAhR^itya nirvapet | aratninaH syuH | yathAyathaM nirvapati ratnitvAya || 1| 7| 3| 1|| 17 yathsadyo nirvapet | yAvatImekena haviShA.a.ashiShamava rundhe | tAvatImavarundhIta | anvahaM nirvapati | bhUyasImevAshiShamavarundhe | bhUyaso yaj~nakratUnupaiti | bArhaspatyaM charuM nirvapati brahmaNo gR^ihe | mukhata evAsmai brahma sa2{\m+}shyati | atho brahmanneva kShattramanvArambhayati | shitipR^iShTho dakShiNA samR^iddhyai || 1| 7| 3| 2|| 18 aindramekAdashakapAla{\m+} rAjanyasya gR^ihe | indriyamevAvarundhe | R^iShabho dakShiNA samR^iddhyai | AdityaM charuM mahiShyai gR^ihe | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThati | dhenurdakShiNA samR^iddhyai | bhagAya charuM vAvAtAyai gR^ihe | bhagamevAsmindadhAti | vichittagarbhA paShThauhI dakShiNA samR^iddhyai || 1| 7| 3| 3|| 19 nairR^itaM charuM parivR^iktyai gR^ihe kR^iShNAnAM vrIhINAM nakhanirbhinnam | pApmAnameva nirR^itiM niravadayate | kR^iShNA kUTA dakShiNA samR^iddhyai | AgneyamaShTAkapAla{\m+} senAnyo gR^ihe | senAmevAsya sa2{\m+}shyati | hiraNyaM dakShiNA samR^iddhyai | vAruNaM dashakapAla{\m+} sUtasya gR^ihe | varuNasavamevAvarundhe | mahAniraShTo dakShiNA samR^iddhyai | mAruta{\m+} saptakapAlaM grAmaNyo gR^ihe || 1| 7| 3| 4|| 20 annaM vai marutaH | annamevAvarundhe | pR^ishnirdakShiNA samR^iddhyai | sAvitraM dvAdashakapAlaM kShatturgR^ihe prasUtyai | upadhvasto dakShiNA samR^iddhyai | AshvinaM dvikapAla{\m+} saMgrahIturgR^ihe | ashvinau vai devAnAM bhiShajau | tAbhyAmevAsmai bheShajaM karoti | savAtyau dakShiNA samR^iddhyai | pauShNaM charuM bhAgadughasya gR^ihe || 1| 7| 3| 5|| 21 annaM vai pUShA | annamevAvarundhe | shyAmo dakShiNA samR^iddhyai | raudraM gAvIdhukaM charumakShAvApasya gR^ihe | antata eva rudraM niravadayate | shabala udvAro dakShiNA samR^iddhyai | dvAdashaitAni havI{\m+}Shi bhavanti | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsareNaivAsmai rAShTramavarundhe | rAShTrameva bhavati || 1| 7| 3| 6|| 22 yanna pratinirvapet | ratnina AshiSho.avarundhIrann | pratinirvapati | indrAya sutrAmNe puroDAshamekAdashakapAlam | indrAyA{\m+}homuche | AshiSha evAvarundhe | ayanno rAjA vR^itrahA rAjA bhUtvA vR^itraM vadhyAdityAha | AshiShamevaitAmAshAste | maitrAbArhaspatyaM bhavati | shvetAyai shvetavathsAyai dugdhe || 1| 7| 3| 7|| 23 bArhaspatye maitramapi dadhAti | brahma chaivAsmai kShattraM cha samIchI dadhAti | atho brahmanneva kShattraM pratiShThApayati | bArhaspatyena pUrveNa pracharati | mukhata evAsmai brahma sa2{\m+}shyati | atho brahmanneva kShattramanvArambhayati | svayaMkR^itA vedirbhavati | svayaMdinaM barhiH | svayaMkR^ita idhmaH | anabhijitasyAbhijityai | tasmAdrAj~nAmaraNyamabhijitam | saiva shvetA shvetavathsA dakShiNA samR^iddhyai || 1| 7| 3| 8|| ratnitvAya samR^iddhyai paShThauhI dakShiNA samR^iddhyai grAmaNyo gR^ihe bhAgadughasya gR^ihe bhavati dugdhe.abhijityai dve cha || 3|| 24 devasuvAmetAni havI{\m+}Shi bhavanti | etAvanto vai devAnA{\m+} savAH | ta evAsmai savAnprayachChanti | ta ena{\m+} suvante | agnirevainaM gR^ihapatInA{\m+} suvate | somo vanaspatInAm | rudraH pashUnAm | bR^ihaspatirvAchAm | indro jyeShThAnAm | mitraH satyAnAm || 1| 7| 4| 1|| 25 varuNo dharmapatInAm | etadeva sarvaM bhavati | savitA tvA prasavAnA{\m+} suvatAmiti hastaM gR^ihNAti prasUtyai | ye devA devasuvaH sthetyAha | yathA yajurevaitat | mahate kShattrAya mahata AdhipatyAya mahate jAnarAjyAyetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | eSha vo bharatA rAjA somo.asmAkaM brAhmaNAnA{\m+} rAjetyAha | tasmAthsomarAjAno brAhmaNAH | pratityannAma rAjyamadhAyItyAha || 1| 7| 4| 2|| 26 rAjyamevAsmin pratidadhAti | svAM tanuvaM varuNo ashishredityAha | varuNasavamevAvarundhe | shuchermitrasya vratyA abhUmetyAha | shuchimevainaM vratyaM karoti | amanmahi mahata R^itasya nAmetyAha | manuta evainam | sarve vrAtA varuNasyAbhUvannityAha | sarvavrAtamevainaM karoti | vi mitra evairarAtimatArIdityAha || 1| 7| 4| 3|| 27 arAtimevainaM tArayati | asUShudanta yaj~niyA R^itenetyAha | svadayatyevainam | vyutrito jarimANaM na AnaDityAha | AyurevAsmindadhAti | dvAbhyAM vimR^iShTe | dvipAdyajamAnaH pratiShThityai | agnIShomIyasya chaikAdashakapAlasya devasuvAM cha haviShAmagnaye sviShTakR^ite samavadyati | devatAbhirevainamubhayataH parigR^ihNAti | viShNukramAnkramate | viShNureva bhUtvemAn lokAnabhijayati || 1| 7| 4| 4|| satyAnAmadhAyItyAhAtArIdityAha kramata ekaM cha || 4|| 28 arthetaH stheti juhoti | AhutyaivainA niShkrIya gR^ihNAti | atho haviShkR^itAnAmevAbhighR^itAnAM gR^ihNAti | vahantInAM gR^ihNAti | etA vA apA{\m+} rAShTram | rAShTramevAsmai gR^ihNAti | atho shriyamevainamabhivahanti | apAM patirasItyAha | mithunamevAkaH | vR^iShA.asyUrmirityAha || 1| 7| 5| 1|| 29 UrmimantamevainaM karoti | vR^iShaseno.asItyAha | senAmevAsya sa2{\m+}shyati | vrajakShitaH sthetyAha | etA vA apAM vishaH | vishamevAsmai paryUhati | marutAmojaH sthetyAha | annaM vai marutaH | annamevAvarundhe | sUryavarchasaH sthetyAha || 1| 7| 5| 2|| 30 rAShTrameva varchasvyakaH | sUryatvachasaH sthetyAha | satyaM vA etat | yadvarShati | anR^itaM yadA tapati varShati | satyAnR^ite evAvarundhe | naina{\m+} satyAnR^ite udite higgstaH | ya evaM veda | mAndAH sthetyAha | rAShTrameva brahmavarchasyakaH || 1| 7| 5| 3|| 31 vAshAH sthetyAha | rAShTrameva vashyakaH | shakvarIH sthetyAha | pashavo vai shakvarIH | pashUnevAvarundhe | vishvabhR^itaH sthetyAha | rAShTrameva payasvyakaH | janabhR^itaH sthetyAha | rAShTramevendriyAvyakaH | agnestejasyAH sthetyAha || 1| 7| 5| 4|| 32 rAShTrameva tejasvyakaH | apAmoShadhInA{\m+} rasaH sthetyAha | rAShTrameva madhavyamakaH | sArasvataM grahaM gR^ihNAti | eShA vA apAM pR^iShTham | yathsarasvatI | pR^iShThamevaina{\m+} samAnAnAM karoti | ShoDashabhirgR^ihNAti | ShoDashakalo vai puruShaH | yAvAneva puruShaH | tasminvIryaM dadhAti | ShoDashabhirjuhoti ShoDashabhirgR^ihNAti | dvAtri{\m+}shathsaMpadyante | dvAtri{\m+}shadakSharA.anuShTuk | vAganuShTup sarvANi ChandA{\m+}si | vAchaivaina{\m+} sarvebhishChandobhirabhiShi~nchati || 1| 7| 5| 5|| UrmirityAha sUryavarchasaH sthetyAha brahmavarchasyakastejasyAH sthetyAhaiva puruShaH ShaTcha || 5|| 33 devIrApaH saM madhumatIrmadhumatIbhiH sR^ijyadhvamityAha | brahmaNaivainAH sa{\m+}sR^ijati | anAdhR^iShTAH sIdatetyAha | brahmaNaivainAH sAdayati | antarA hotushcha dhiShNiyaM brAhmaNAchCha{\m+}sinashcha sAdayati | Agneyo vai hotA | aindro brAhmaNAchCha{\m+}sI | tejasA chaivendriyeNa chobhayato rAShTraM parigR^ihNAti | hiraNyenotpunAti | Ahutyai hi pavitrAbhyAmutpunanti vyAvR^ittyai || 1| 7| 6| 1|| 34 shatamAnaM bhavati | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | anibhR^iShTamasItyAha | anibhR^iShTagg hyetat | vAcho bandhurityAha | vAcho hyeSha bandhuH | tapojA ityAha | tapojA hyetat | somasya dAtramasItyAha || 1| 7| 6| 2|| 35 somasya hyetaddAtram | shukrA vaH shukreNotpunAmItyAha | shukrA hyApaH | shukra{\m+} hiraNyam | chandrAshchandreNetyAha | chandrA hyApaH | chandra{\m+} hiraNyam | amR^itA amR^itenetyAha | amR^itA hyApaH | amR^ita{\m+} hiraNyam || 1| 7| 6| 3|| 36 svAhA rAjasUyAyetyAha | rAjasUyAya hyenA utpunAti | sadhamAdo dyumninIrUrja etA iti vAruNyarchA gR^ihNAti | varuNasavamevAvarundhe | ekayA gR^ihNAti | ekadhaiva yajamAne vIryaM dadhAti | kShattrasyolbamasi kShattrasya yonirasIti tArpyaM choShNIShaM cha prayachChati sayonitvAya | ekashatena darbhapuMjIlaiH pavayati | shatAyurvai puruShaH shatavIryaH | AtmaikashataH || 1| 7| 6| 4|| 37 yAvAneva puruShaH | tasminvIryaM dadhAti | dadhyAshayati | indriyamevAvarundhe | udumbaramAshayati | annAdyasyAvaruddhyai | shaShpANyAshayati | surAbalimevainaM karoti | Avida etA bhavanti | AvidamevainaM gamayanti || 1| 7| 6| 5|| 38 agnirevainaM gArhapatyenAvati | indra indriyeNa | pUShA pashubhiH | mitrAvaruNau prANApAnAbhyAm | indro vR^itrAya vajramudayachChat | sa divamalikhat | so.aryamNaH panthA abhavat | sa Avinne dyAvApR^ithivI dhR^itavrate iti dyAvApR^ithivI upAdhAvat | sa AbhyAmeva prasUta indro vR^itrAya vajraM prAharat | Avinne dyAvApR^ithivI dhR^itavrate iti yadAha || 1| 7| 6| 6|| 39 AbhyAmeva prasUto yajamAno vajraM bhrAtR^ivyAya praharati | AvinnA devyaditirvishvarUpItyAha | iyaM vai devyaditirvishvarUpI | asyAmeva pratitiShThati | Avinno.ayamasAvAmuShyAyaNo.asyAM vishyasminrAShTra ityAha | vishaivaina{\m+} rAShTreNa samardhayati | mahate kShattrAya mahata AdhipatyAya mahate jAnarAjyAyetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | eSha vo bharatA rAjA somo.asmAkaM brAhmaNAnA{\m+} rAjetyAha | tasmAthsomarAjAno brAhmaNAH || 1| 7| 6| 7|| 40 indrasya vajro.asi vArtraghna iti dhanuH prayachChati vijityai | shatrubAdhanAH sthetIShUn | shatrUnevAsya bAdhante | pAta mA pratya~nchaM pAta mA tirya~nchamanva~nchaM mA pAtetyAha | tisro vai sharavyAH | pratIchI tirashchyanUchI | tAbhya evainaM pAnti | digbhyo mA pAtetyAha | digbhya evainaM pAnti | vishvAbhyo mA nAShTrAbhyaH pAtetyAha | aparimitAdevainaM pAnti | hiraNyavarNAvuShasAM viroka iti triShTubhA bAhU udgR^ihNAti | indriyaM vai vIryaM triShTuk | indriyameva vIryamupariShTAdAtmandhatte || 1| 7| 6| 8|| vyAvR^ittyai dAtramasItyAhAmR^ita{\m+} hiraNyamekashato gamayantyAha brAhmaNA nAShTrAbhyaH pAtetyAha chatvAri cha || 6|| 41 disho vyAsthApayati | dishAmabhijityai | yadanuprakrAmet | abhi disho jayet | uttu mAdyet | manasA.anu prakrAmati | abhi disho jayati | nonmAdyati | samidhamA tiShThetyAha | teja evAvarundhe || 1| 7| 7| 1|| 42 ugrA mA tiShThetyAha | indriyamevAvarundhe | virAja mA tiShThetyAha | annAdyamevAvarundhe | udIchI mA tiShThetyAha | pashUnevAvarundhe | UrdhvA mA tiShThetyAha | suvargameva lokamabhijayati | anUjjihIte | suvargasya lokasya samaShTyai || 1| 7| 7| 2|| 43 mAruta eSha bhavati | annaM vai marutaH | annamevAvarundhe | ekavi{\m+}shatikapAlo bhavati pratiShThityai | yo.araNye.anuvAkyo gaNaH | taM madhyata upadadhAti | grAmyaireva pashubhirAraNyAn pashUn parigR^ihNAti | tasmAdgrAmyaiH pashubhirAraNyAH pashavaH parigR^ihItAH | pR^ithirvainyaH | abhyaShichyata || 1| 7| 7| 3|| 44 sa rAShTraM nAbhavat | sa etAni pArthAnyapashyat | tAnyajuhot | tairvai sa rAShTramabhavat | yatpArthAni juhoti | rAShTrameva bhavati | bArhaspatyaM pUrveShAmuttamaM bhavati | aindramuttareShAM prathamam | brahma chaivAsmai kShattraM cha samIchI dadhAti | atho brahmanneva kShattraM pratiShThApayati || 1| 7| 7| 4|| 45 ShaTpurastAdabhiShekasya juhoti | ShaDupariShTAt | dvAdasha saMpadyante | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsaraH khalu vai devAnAM pUH | devAnAmeva puraM madhyato vyavasarpati | tasya na kutashchanopAvyAdho bhavati | bhUtAnAmaveShTIrjuhoti | atrAtra vai mR^ityurjAyate | yatra yatraiva mR^ityurjAyate | tata evainamavayajate | tasmAdrAjasUyenejAnaH sarvamAyureti | sarve hyasya mR^ityavo.aveShTAH | tasmAdrAjasUyenejAno nAbhicharitavai | pratyagenamabhichAraH stR^iNute || 1| 7| 7| 5|| rundhe samaShTyA asichyata sthApayati jAyate pa~ncha cha || 7|| 46 somasya tviShirasi taveva me tviShirbhUyAditi shArdUlacharmopastR^iNAti | yaiva some tviShiH | yA shArdUle | tAmevAvarundhe | mR^ityorvA eSha varNaH | yachChArdUlaH | amR^ita{\m+} hiraNyam | amR^itamasi mR^ityormA pAhIti hiraNyamupAsyati | amR^itameva mR^ityorantardhatte | shatamAnaM bhavati || 1| 7| 8| 1|| 47 shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | didyonmA pAhItyupariShTAdadhi nidadhAti | ubhayata evAsmai sharma dadhAti | aveShTA dandashUkA iti klIba{\m+} sIsena vidhyati | dandashUkAnevAvayajate | tasmAtklIbaM dandashUkA da{\m+} shukAH | nirastaM namucheH shira iti lohitAyasaM nirasyati | pApmAnameva namuchiM niravadayate | prANA AtmanaH pUrve.abhiShichyA ityAhuH || 1| 7| 8| 2|| 48 somo rAjA varuNaH | devA dharmasuvashcha ye | te te vAcha{\m+} suvantAM te te prANa{\m+} suvantAmityAha | prANAnevAtmanaH pUrvAnabhiShi~nchati | yadbrUyAt | agnestvA tejasA.abhiShi~nchAmIti | tejasvyeva syAt | dushcharmA tu bhavet | somasya tvA dyumnenAbhiShi~nchAmItyAha | saumyo vai devatayA puruShaH || 1| 7| 8| 3|| 49 svayaivainaM devatayA.abhiShi~nchati | agnestejasetyAha | teja evAsmindadhAti | sUryasya varchasetyAha | varcha evAsmindadhAti | indrasyendriyeNetyAha | indriyamevAsmindadhAti | mitrAvaruNayorvIryeNetyAha | vIryamevAsmindadhAti | marutAmojasetyAha || 1| 7| 8| 4|| 50 oja evAsmindadhAti | kShattrANAM kShattrapatirasItyAha | kShattrANAmevainaM kShattrapatiM karoti | atidivaspAhItyAha | atyanyAnpAhIti vAvaitadAha | samAvavR^itrannadharAgudIchIrityAha | rAShTramevAsmindhruvamakaH | uchCheShaNena juhoti | uchCheShaNabhAgo vai rudraH | bhAgadheyenaiva rudraM niravadayate || 1| 7| 8| 5|| 51 uda~NparetyAgnIddhre juhoti | eShA vai rudrasya dik | svAyAmeva dishi rudraM niravadayate | rudra yatte krayIparaM nAmetyAha | yadvA asya krayIparaM nAma | tena vA eSha hinasti | ya{\m+} hinasti | tenaivaina{\m+} saha shamayati | tasmai hutamasi yameShTamasItyAha | yamAdevAsya mR^ityumavayajate || 1| 7| 8| 6|| 52 prajApate na tvadetAnyanya iti tasyai gR^ihe juhuyAt | yAM kAmayeta rAShTramasyai prajA syAditi | rAShTramevAsyai prajA bhavati | parNamayenAdhvaryurabhiShi~nchati | brahmavarchasamevAsmintviShiM dadhAti | audumbareNa rAjanyaH | UrjamevAsminnannAdyaM dadhAti | Ashvatthena vaishyaH | vishamevAsminpuShTiM dadhAti | naiyagrodhena janyaH | mitrANyevAsmai kalpayati | atho pratiShThityai || 1| 7| 8| 7|| bhavatyAhuH puruSha ojasetyAha niravadayate yajate janyo dve cha || 8|| 53 indrasya vajrosi vArtraghna iti rathamupAvaharati vijityai | mitrAvaruNayostvA prashAstroH prashiShA yunajmItyAha | brahmaNaivainaM devatAbhyAM yunakti | praShTivAhinaM yunakti | praShTivAhI vai devarathaH | devarathamevAsmai yunakti | trayo.ashvA bhavanti | rathashchaturthaH | dvau savyeShThasArathI | ShaTthsaMpadyante || 1| 7| 9| 1|| 54 ShaDvA R^itavaH | R^itubhirevainaM yunakti | viShNukramAnkramate | viShNureva bhUtvemAn lokAnabhijayati | yaH, kShattriyaH pratihitaH | so.anvArabhate | rAShTrameva bhavati | triShTubhA.anvArabhate | indriyaM vai triShTuk | indriyameva yajamAne dadhAti || 1| 7| 9| 2|| 55 marutAM prasave jeShamityAha | marudbhireva prasUta ujjayati | AptaM mana ityAha | yadeva manasaiphsIt | tadApat | rAjanyaM jinAti | anAkrAnta evAkramate | vi vA eSha indriyeNa vIryeNarddhyate | yo rAjanyaM jinAti | samahamindriyeNa vIryeNetyAha || 1| 7| 9| 3|| 56 indriyameva vIryamAtmandhatte | pashUnAM manyurasi taveva me manyurbhUyAditi vArAhI upAnahAvupamu~nchate | pashUnAM vA eSha manyuH | yadvarAhaH | tenaiva pashUnAM manyumAtmandhatte | abhi vA iya{\m+} suShuvANaM kAmayate | tasyeshvarendriyaM vIryamAdAtoH | vArAhI upAnahAvupamu~nchate | asyA evAntardhatte | indriyasya vIryasyAnAtyai || 1| 7| 9| 4|| 57 namo mAtre pR^ithivyA ityAhAhi{\m+}sAyai | iyadasyAyurasyAyurme dhehItyAha | AyurevAtmandhatte | UrgasyUrjaM me dhehItyAha | UrjamevAtmandhatte | yu~N~Nasi varcho.asi varcho mayi dhehItyAha | varcha evAtmandhatte | ekadhA brahmaNa upaharati | ekadhaiva yajamAna AyurUrjaM varcho dadhAti | rathavimochanIyA juhoti pratiShThityai || 1| 7| 9| 5|| 58 trayo.ashvA bhavanti | rathashchaturthaH | tasmAchchaturjuhoti | yadubhau sahAvatiShThetAm | samAnaM lokamiyAtAm | saha saMgrahItrA rathavAhane rathamAdadhAti | suvargAdevainaM lokAdantardadhAti | ha{\m+}saH shuchiShadityAdadhAti | brahmaNaivainamupAvaharati | brahmaNA.a.adadhAti | atichChandasA.a.adadhAti | atichChandA vai sarvANi ChandA{\m+}si | sarvebhirevainaM ChandobhirAdadhAti | varShma vA eShA ChandasAm | yadatichChandAH | yadatichChandasA dadhAti | varShmaivaina{\m+} samAnAnAM karoti || 1| 7| 9| 6|| padyante dadhAti vIryeNetyAhAnAtyai pratiShThityai brahmaNA.a.adadhAti sapta cha || 9|| 59 mitro.asi varuNo.asItyAha | maitraM vA ahaH | vAruNI rAtriH | ahorAtrAbhyAmevainamupAvaharati | mitro.asi varuNo.asItyAha | maitro vai dakShiNaH | vAruNaH savyaH | vaishvadevyAmikShA | svamevainau bhAgadheyamupAvaharati | samahaM vishvairdevairityAha || 1| 7| 10| 1|| 60 vaishvadevyo vai prajAH | tA evAdyAH kurute | kShattrasya nAbhirasi kShattrasya yonirasItyadhIvAsamAstR^iNAti sayonitvAya | syonA mAsIda suShadA mAsIdetyAha | yathA yajurevaitat | mA tvA hi{\m+}sInmA mA hi{\m+}sIdityAhAhi{\m+}sAyai | niShasAda dhR^itavrato varuNaH pastyAsvA sAmrAjyAya sukraturityAha | sAmrAjyamevaina{\m+} sukratuM karoti | brahmA 3 ntva{\m+} rAjanbrahmA.asi savitA.asi satyasava ityAha | savitAramevaina{\m+} satyasavaM karoti || 1| 7| 10| 2|| 61 brahmA 3 ntva{\m+} rAjanbrahmA.asIndro.asi satyaujA ityAha | indramevaina{\m+} satyaujasaM karoti | brahmA 3 ntva{\m+} rAjan brahmA.asi mitro.asi susheva ityAha | mitramevaina{\m+} sushevaM karoti | brahmA 3 ntva{\m+} rAjan brahmA.asi varuNo.asi satyadharmetyAha | varuNamevaina{\m+} satyadharmANaM karoti | savitA.asi satyasava ityAha | gAyatrImevaitenAbhivyAharati | indro.asi satyaujA ityAha | triShTubhamevaitenAbhivyAharati || 1| 7| 10| 3|| 62 mitro.asi susheva ityAha | jagatImevaitenAbhivyAharati | satyametA devatAH | satyametAni ChandA{\m+}si | satyamevAvarundhe | varuNo.asi satyadharmetyAha | anuShTubhamevaitenAbhivyAharati | satyAnR^ite vA anuShTup | satyAnR^ite varuNaH | satyAnR^ite evAvarundhe || 1| 7| 10| 4|| 63 naina{\m+} satyAnR^ite udite higgstaH | ya evaM veda | indrasya vajro.asi vArtraghna iti sphyaM prayachChati | vajro vai sphyaH | vajreNaivAsmA avarapara{\m+} randhayati | eva{\m+} hi tachChreyaH | yadasmA ete radhyeyuH | disho.abhyaya{\m+} rAjA.abhUditi pa~nchAkShAnprayachChati | ete vai sarve.ayAH | aparAjAyinamevainaM karoti || 1| 7| 10| 5|| 64 odanamudbruvate | parameShThI vA eShaH | yadodanaH | paramAmevainagg shriyaM gamayati | sushlokA 4 M suma~NgalA 4 M satyarAjA 3 nityAha | AshiShamevaitAmAshAste | shaunaHshepamAkhyApayate | varuNapAshAdevainaM mu~nchati | paraHshataM bhavati | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | mArutasya chaikavi{\m+}shatikapAlasya vaishvadevyai chAmikShAyA agnaye sviShTakR^ite samavadyati | devatAbhirevainamubhayataH parigR^ihNAti | apAMnaptre svAhorjonaptre svAhA.agnaye gR^ihapataye svAheti tisra AhutIrjuhoti | traya ime lokAH | eShveva lokeShu pratitiShThati || 1| 7| 10| 6|| devairityAha satyasavaM karoti triShTubhamevaitenAbhi vyAharati satyAnR^ite evAvarundhe karoti shatendriyaH ShaTcha || 10|| etadbrAhmaNAni dhAtre ratninAM devasuvAmarthe.ato devIrdishaH somasyendrasya mitro dasha || 10|| etadbrAhmaNAni vaiShNavaM trikapAlamannaM vai pUShA vAshAH sthetyAha disho vyAsthApayatyuda~Nparetya brahmA 3 ntva{\m+} rAja~nchatuH ShaShTiH || 64|| etadbrAhmaNAni pratitiShThati || \section{prathamAShTake aShTamaH prapAThakaH 8} 1 varuNasya suShuvANasya dashadhendriyaM vIryaM parA.apatat | tathsa{\m+}sR^idbhiranusamasarpat | tathsa{\m+}sR^ipA{\m+} sa{\m+}sR^ittvam | agninA devena prathame.ahaM nanu prAyu~Nkta | sarasvatyA vAchA dvitIye | savitrA prasavena tR^itIye | pUShNA pashubhishchaturthe | bR^ihaspatinA brahmaNA pa~nchame | indreNa devena ShaShThe | varuNena svayA devatayA saptame || 1| 8| 1| 1|| 2 somena rAj~nA.aShTame | tvaShTrA rUpeNa navame | viShNunA yaj~nenApnot | yathsa{\m+}sR^ipo bhavanti | indriyameva tadvIryaM yajamAna Apnoti | pUrvA pUrvA vedirbhavati | indriyasya vIryasyAvaruddhyai | purastAdupasadA{\m+} saumyena pracharati | somo vai retodhAH | reta eva taddadhAti | antarA tvAShTreNa | reta eva hitaM tvaShTA rUpANi vikaroti | upariShTAdvaiShNavena | yaj~no vai viShNuH | yaj~na evAntataH pratitiShThati || 1| 8| 1| 2|| saptame dadhAti pa~ncha cha || 1|| 3 jAmi vA etatkurvanti | yathsadyo dIkShayanti sadyaH somaM krINanti | puNDarisrajAM prayachChatyajAmitvAya | aMgirasaH suvargaM lokaM yantaH | apsu dIkShAtapasI prAveshayan | tatpuNDarIkamabhavat | yatpuNDarisrajAM prayachChati | sAkShAdeva dIkShAtapasI avarundhe | dashabhirvathsataraiH somaM krINAti | dashAkSharA virAT || 1| 8| 2| 1|| 4 annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | muShkarA bhavanti sendratvAya | dashapeyo bhavati | annAdyasyAvaruddhyai | shataM brAhmaNAH pibanti | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | saptadasha2{\m+} stotraM bhavati | saptadashaH prajApatiH || 1| 8| 2| 2|| 5 prajApaterAptyai | prAkAshAvadhvaryave dadAti | prakAshamevainaM gamayati | srajamudgAtre | vyevAsmai vAsayati | rukma{\m+} hotre | AdityamevAsmA unnayati | ashvaM prastotR^ipratihartR^ibhyAm | prAjApatyo vA ashvaH | prajApaterAptyai || 1| 8| 2| 3|| 6 dvAdasha paShThauhIrbrahmaNe | AyurevAvarundhe | vashAM maitrAvaruNAya | rAShTrameva vashyakaH | R^iShabhaM brAhmaNAchCha{\m+}sine | rAShTramevendriyAvyakaH | vAsasI neShTApotR^ibhyAm | pavitre evAsyaite | sthUri yavAchitamachChAvAkAya | antata eva varuNamavayajate || 1| 8| 2| 4|| 7 anaDvAhamagnIdhe | vahnirvA anaDvAn | vahniragnIt | vahninaiva vahni yaj~nasyAvarundhe | indrasya suShuvANasya tredhendriyaM vIryaM parA.apatat | bhR^igustR^itIyamabhavat | shrAyantIyaM tR^itIyam | sarasvatI tR^itIyam | bhArgavo hotA bhavati | shrAyantIyaM brahmasAmaM bhavati | vAravantIyamagniShTomasAmam | sArasvatIrapo gR^ihNAti | indriyasya vIryasyAvaruddhyai | shrAyantIyaM brahmasAmaM bhavati | indriyamevAsminvIryagg shrayati | vAravantIyamagniShTomasAmam | indriyamevAsminvIryaM vArayati || 1| 8| 2| 5|| virATprajApatirashvaH prajApaterAptyai yajate brahmasAmaM bhavati sapta cha || 2|| 8 Ishvaro vA eSha disho.anUnmaditoH | yaM disho.anu vyAsthApayanti | dishAmaveShTayo bhavanti | dikShveva prati tiShThatyanunmAdAya | pa~ncha devatA yajati | pa~ncha dishaH | dikShveva pratitiShThati | haviSho haviSha iShTvA bArhaspatyamabhighArayati | yajamAnadevatyo vai bR^ihaspatiH | yajamAnameva tejasA samardhayati || 1| 8| 3| 1|| 9 AdityAM malhAM garbhiNImAlabhate | mArutIM pR^ishniM paShThauhIm | vishaM chaivAsmai rAShTraM cha samIchI dadhAti | AdityayA pUrvayA pracharati | mArutyottarayA | rAShTra eva vishamanubadhnAti | uchchairAdityAyA AshrAvayati | upA{\m+}shu mArutyai | tasmAdrAShTraM vishamativadati | garbhiNyAdityA bhavati || 1| 8| 3| 2|| 10 indriyaM vai garbhaH | rAShTramevendriyAvyakaH | agarbhA mArutI | viDvai marutaH | vishameva nirindriyAmakaH | devAsurAH saMyattA Asan | te devA ashvinoH pUShanvAchaH satya{\m+} saMnidhAya | anR^itenAsurAnabhyabhavan | te.ashvibhyAM pUShNe puroDAshaM dvAdashakapAlaM niravapann | tato vai te vAchaH satyamavArundhata || 1| 8| 3| 3|| 11 yadashvibhyAM pUShNe puroDAshaM dvAdashakapAlaM nirvapati | anR^itenaiva bhrAtR^ivyAnabhibhUya | vAchaH satyamavarundhe | sarasvate satyavAche charum | pUrvamevoditam | uttareNAbhi gR^iNAti | savitre satyaprasavAya puroDAshaM dvAdashakapAlaM prasUtyai | dUtAnprahiNoti | Avida etA bhavanti | AvidamevainaM gamayanti | atho dUtebhya eva na Chidyate | tisR^idhanva{\m+} shuShkadR^itirdakShiNA samR^iddhyai || 1| 8| 3| 4|| ardhayati bhavatyarundhata gamayanti dve cha || 3|| 12 AgneyamaShTAkapAlaM nirvapati | tasmAchChishire kurupa~nchAlAH prA~ncho yAnti | saumyaM charum | tasmAdvasantaM vyavasAyAdayanti | sAvitraM dvAdashakapAlam | tasmAtpurastAdyavAnA{\m+} savitrA virundhate | bArhaspatyaM charum | savitraiva virudhya | brahmaNA yavAnAdadhate | tvAShTramaShTAkapAlam || 1| 8| 4| 1|| 13 rUpANyeva tena kurvate | vaishvAnaraM dvAdashakapAlam | tasmAjjaghanye naidAghe pratya~nchaH kurupa~nchAlA yAnti | sArasvataM charuM nirvapati | tasmAtprAvR^iShi sarvA vAcho vadanti | pauShNena vyavasyanti | maitreNa kR^iShante | vAruNena vidhR^itA Asate | kShaitrapatyena pAchayante | AdityenAdadhate || 1| 8| 4| 2|| 14 mAsi mAsyetAni havI{\m+}Shi nirupyANItyAhuH | tenaivartUnprayu~Nkta iti | atho khalvAhuH | kaH saMvathsaraM jIviShyatIti | ShaDeva pUrvedyurnirupyANi | ShaDuttaredyuH | tenaivartUnprayu~Nkte | dakShiNo rathavAhanavAhaH pUrveShAM dakShiNA | uttara uttareShAm | saMvathsarasyaivAntau yunakti | suvargasya lokasya samaShTyai || 1| 8| 4| 3|| tvAShTramaShTAkapAlaM dadhate yunaktyekaM cha || 4|| 15 indrasya suShuvANasya dashadhendriyaM vIryaM parA.apatat | sa yatprathamaM niraShThIvat | tatkvalamabhavat | yaddvitIyam | tadbadaram | yattR^itIyam | tatkarkandhu | yannastaH | sa si{\m+}haH | yadakShyoH || 1| 8| 5| 1|| 16 sa shArdUlaH | yatkarNayoH | sa vR^ikaH | ya UrdhvaH | sa somaH | yA.avAchI | sA surA | trayAH saktavo bhavanti | indriyasyAvaruddhyai | trayANi lomAni || 1| 8| 5| 2|| 17 tviShimevAvarundhe | trayo grahAH | vIryamevAvarundhe | nAmnA dashamI | nava vai puruShe prANAH | nAbhirdashamI | prANA indriyaM vIryam | prANAnevendriyaM vIryaM yajamAna Atmandhatte | sIsena klIbAchChaShpANi krINAti | na vA etadayo na hiraNyam || 1| 8| 5| 3|| 18 yathsIsam | na strI na pumAn | yatklIbaH | na somo na surA | yathsautrAmaNI samR^iddhyai | svAdvIM tvA svAdunetyAha | somamevainAM karoti | somo.asyashvibhyAM pachyasva sarasvatyai pachyasvendrAya sutrAmNe pachyasvetyAha | etAbhyo hyeShA devatAbhyaH pachyate | tisraH sa{\m+}sR^iShTA vasati || 1| 8| 5| 4|| 19 tisro hi rAtrIH krItaH somo vasati | punAtu te parisrutamiti yajuShA punAti vyAvR^ittyai | pavitreNa punAti | pavitreNa hi somaM punanti | vAreNa shashvatA tanetyAha | vAreNa hi somaM punanti | vAyuH pUtaH pavitreNeti naitayA punIyAt | vyR^iddhA hyeShA | atipavitasyaitayA punIyAt | kuvida~NgetyaniruktayA prAjApatyayA gR^ihNAti || 1| 8| 5| 5|| 20 aniruktaH prajApatiH | prajApaterAptyai | ekayarchA gR^ihNAti | ekadhaiva yajamAne vIryaM dadhAti | AshvinaM dhUmramAlabhate | ashvinau vai devAnAM bhiShajau | tAbhyAmevAsmai bheShajaM karoti | sArasvataM meSham | vAgvai sarasvatI | vAchaivainaM bhiShajyati | aindramR^iShabha{\m+} sendratvAya || 1| 8| 5| 6|| akShyorlomAni hiraNyaM vasati gR^ihNAti bhiShajyatyekaM cha || 5|| 21 yattriShu yUpeShvAlabheta | bahirdhA.asmAdindriyaM vIryaM dadhyAt | bhrAtR^ivyamasmai janayet | ekayUpa Alabhate | ekadhaivAsminnindriyaM vIryaM dadhAti | nAsmai bhrAtR^ivyaM janayati | naiteShAM pashUnAM puroDAshA bhavanti | grahapuroDAshA hyete | yuva{\m+} surAmamashvineti sarvadevatye yAjyAnuvAkye bhavataH | sarvA eva devatAH prINAti || 1| 8| 6| 1|| 22 brAhmaNaM parikrINIyAduchCheShaNasya pAtAram | brAhmaNo hyAhutyA uchCheShaNasya pAtA | yadi brAhmaNaM na vindet | valmIkavapAyAmavanayet | saiva tataH prAyashchittiH | yadvai sautrAmaNyai vyR^iddham | tadasyai samR^iddham | nAnAdevatyAH pashavashcha puroDAshAshcha bhavanti samR^iddhyai | aindraH pashUnAmuttamo bhavati | aindraH puroDAshAnAM prathamaH || 1| 8| 6| 2|| 23 indriye evAsmai samIchI dadhAti | purastAdanUyAjAnAM puroDAshaiH pracharati | pashavo vai puroDAshAH | pashUnevAvarundhe | aindramekAdashakapAlaM nirvapati | indriyamevAvarundhe | sAvitraM dvAdashakapAlaM prasUtyai | vAruNaM dashakapAlam | antata eva varuNamavayajate | vaDabA dakShiNA || 1| 8| 6| 3|| 24 uta vA eShA.ashva{\m+} sUte | utAshvataram | uta soma uta surA | yathsautrAmaNI samR^iddhyai | bArhaspatyaM pashuM chaturthamatipavitasyAlabhate | brahma vai devAnAM bR^ihaspatiH | brahmaNaiva yaj~nasya vyR^iddhamapivapati | puroDAshavAneSha pashurbhavati | na hyetasya grahaM gR^ihNanti | somapratIkAH pitarastR^ipNuteti shatAtR^iNNAyA{\m+} samavanayati || 1| 8| 6| 4|| 25 shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | dakShiNe.agnau juhoti | pApavasyasasya vyAvR^ittyai | hiraNyamantarA dhArayati | pUtAmevainAM juhoti | shatamAnaM bhavati | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | yatraiva shatAtR^iNNAM dhArayati || 1| 8| 6| 5|| 26 tannidadhAti pratiShThityai | pitR^In, vA etasyendriyaM vIryaM gachChati | ya{\m+} somo.atipavate | pitR^iNAM yAjyAnuvAkyAbhirupatiShThate | yadevAsya pitR^InindriyaM vIryaM gachChati | tadevAvarundhe | tisR^ibhirupatiShThate | tR^itIye vA ito loke pitaraH | tAneva prINAti | atho trINi vai yaj~nasyendriyANi | adhvaryurhotA brahmA | ta upatiShThante | yAnyeva yaj~nasyendriyANi | tairevAsmai bheShajaM karoti || 1| 8| 6| 6|| prINAti prathamo dakShiNA samavanayati dhArayatIndriyANi chatvAri cha || 6|| 27 agniShTomamagra Aharati | yaj~namukhaM vA agniShTomaH | yaj~namukhamevArabhya savamAkramate | athaiSho.abhiShechanIyashchatustri{\m+}sha pavamAno bhavati | trayastri{\m+}shadvai devatAH | tA evApnoti | prajApatishchatustri{\m+}shaH | tamevApnoti | sa{\m+}shara eSha stomAnAmayathApUrvam | yadviShamAH stomAH || 1| 8| 7| 1|| 28 etAvAn vai yaj~naH | yAvAnpavamAnAH | antaHshleShaNaM tvA anyat | yathsamAH pavamAnAH | tenAsa{\m+}sharaH | tena yathApUrvam | AtmanaivAgniShTomenardhnoti | AtmanA puNyo bhavati | prajA vA ukthAni | pashava ukthAni | yadukthyo bhavatyanu saMtatyai || 1| 8| 7| 2|| stomAH pashava ukthAnyekaM cha || 7|| 29 upa tvA jAmayo gira iti pratipadbhavati | vAgvai vAyuH | vAcha evaiSho.abhiShekaH | sarvAsAmeva prajAnA{\m+} sUyate | sarvA enaM prajA rAjeti vadanti | etamutyaM dashakShipa ityAha | AdityA vai prajAH | prajAnAmevaitena sUyate | yanti vA ete yaj~namukhAt | ye sambhAryA akrann || 1| 8| 8| 1|| 30 yadAha pavasva vAcho agriya iti | tenaiva yaj~namukhAnnayanti | anuShTukprathamA bhavati | anuShTuguttamA | vAgvA anuShTuk | vAchaiva prayanti | vAchodyanti | udvatIrbhavanti | udvadvA anuShTubho rUpam | AnuShTubho rAjanyaH || 1| 8| 8| 2|| 31 tasmAdudvatIrbhavanti | sauryanuShTuguttamA bhavati | suvargasya lokasya saMtatyai | yo vai savAdeti | naina{\m+} sava upanamati | yaH sAmabhya eti | pApIyAnthsuShuvANo bhavati | etAni khalu vai sAmAni | yatpR^iShThAni | yatpR^iShThAni bhavanti || 1| 8| 8| 3|| 32 taireva savAnnaiti | yAni devarAjAnA{\m+} sAmAni | tairamuShmiM lloka R^idhnoti | yAni manuShyarAjAnA{\m+} sAmAni | tairasmiM lloka R^idhnoti | ubhayoreva lokayorR^idhnoti | devaloke cha manuShyaloke cha | ekavi{\m+}sho.abhiShechanIyasyottamo bhavati | ekavi{\m+}shaH keshavapanIyasya prathamaH | saptadasho dashapeyaH || 1| 8| 8| 4|| 33 viDvA ekavi{\m+}shaH | rAShTra{\m+} saptadashaH | visha evaitanmadhyato.abhiShichyate | tasmAdvA eSha vishAM priyaH | visho hi madhyato.abhiShichyate | yadvA enamado disho.anu vyAsthApayanti | tathsuvargaM lokamabhyArohati | yadimaM lokaM na pratyavarohet | atijanaM veyAt | udvA mAdyet | yadeSha pratIchInaH stomo bhavati | imameva tena lokaM pratyavarohati | atho asminneva loke pratitiShThatyanunmAdAya || 1| 8| 8| 5|| akranrAjanyo bhavanti dashapeyo mAdyettrINi cha || 8|| 34 iyaM vai rajatA | asau hariNI | yadrukmau bhavataH | AbhyAmevainamubhayataH parigR^ihNAti | varuNasya vA abhiShichyamAnasyApaH | indriyaM vIryaM niraghnan | tathsuvarNa{\m+} hiraNyamabhavat | yadrukmamantardadhAti | indriyasya vIryasyAnirghAtAya | shatamAno bhavati shatakSharaH | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | Ayurvai hiraNyam | AyuShyA evainamabhyati kSharanti | tejo vai hiraNyam | tejasyA evainamabhyati kSharanti | varcho vai hiraNyam | varchasyA evainamabhyati kSharanti || 1| 8| 9| 1|| shatakSharo.aShTau cha || 9|| 35 apratiShThito vA eSha ityAhuH | yo rAjasUyena yajata iti | yadA vA eSha etena dvirAtreNa yajate | atha pratiShThA | atha saMvathsaramApnoti | yAvanti saMvathsarasyAhorAtrANi | tAvatIretasya stotrIyAH | ahorAtreShveva pratitiShThati | agniShTomaH pUrvamaharbhavati | atirAtra uttaram || 1| 8| 10| 1|| 36 nAnaivAhorAtrayoH pratitiShThati | paurNamAsyAM pUrvamaharbhavati | vyaShTakAyAmuttaram | nAnaivArdhamAsayoH pratitiShThati | amAvAsyAyAM pUrvamaharbhavati | uddR^iShTa uttaram | nAnaiva mAsayoH pratitiShThati | atho khalu | ye eva samAnapakShe puNyAhe syAtAm | tayoH kAryaM pratiShThityai || 1| 8| 10| 2|| 37 apashavyo dvirAtra ityAhuH | dve hyete ChandasI | gAyatraM cha traiShTubhaM cha | jagatImantaryanti | na tena jagatI kR^itetyAhuH | yadenAM tR^itIyasavane kurvantIti | yadA vA eShA.ahInasyAharbhajate | sAhnasya vA savanam | athaiva jagatI kR^itA | atha pashavyaH | vyuShTirvA eSha dvirAtraH | ya evaM vidvAndvirAtreNa yajate | vyevAsmA uchChati | atho tama evApahate | agniShTomamantata Aharati | agniH sarvA devatAH | devatAsveva pratitiShThati || 1| 8| 10| 3|| uttaraM pratiShThityai pashavyaH sapta cha || 10|| varuNasya jAmIshvara Agneyamindrasya yattriShvagniShTomamupa tveyaM vai rajatA.apratiShThito dasha || 10|| varuNasya yadashvibhyAM yattriShu tasmAdudvatIH saptatri{\m+}shat || 37|| varuNasya pratitiShThati || iti prathamaM aShTakaM saMpUrNam || || taittirIya\-brAhmaNam || \chapter{|| dvitIyaM aShTakam ||} || shrI gurubhyo namaH || hariH o(4)m || \section{dvitIyAShTake prathamaH prapAThakaH 1} 1 aMgiraso vai satramAsata | teShAM pR^ishnirgharmadhugAsIt | sarjISheNAjIvat | te.abruvan | kasmai nu satramAsmahe | ye.asyA oShadhIrna janayAma iti | te divovR^iShTimasR^ijanta | yAvantaH stokA avApadyanta | tAvatIroShadhayo.ajAyanta | tA jAtAH pitaro viSheNAlimpan || 2| 1| 1| 1|| 2 tAsAM jagdhvA rupyantyait | te.abruvan | ka idamitthamakariti | vayaM bhAgadheyamichChamAnA iti pitaro.abruvan | kiM vo bhAgadheyamiti | agnihotra eva no.apyastvityabruvan | tebhya etadbhAgadheyaM prAyachChan | yaddhutvA nimArShTi | tato vai ta oShadhIrasvadayan | ya evaM veda || 2| 1| 1| 2|| 3 svadante.asmA oShadhayaH | te vathsamupAvAsR^ijan | idaM no havyaM pradApayeti | so.abravIdvaraM vR^iNai | dasha mA rAtrIrjAtaM na dohan | Asa~NgavaM mAtrA saha charANIti | tasmAdvathsaM jAtaM dasha rAtrIrna duhanti | Asa~NgavaM mAtrA saha charati | vAre vR^itagg hyasya | tasmAdvathsa{\m+} sa{\m+}sR^iShTadhaya{\m+} rudro ghAtukaH | ati hi sandhAM dhayati || 2| 1| 1| 3|| alimpanveda ghAtuka ekaM cha || 1|| 4 prajApatiragnimasR^ijata | taM prajA anvasR^ijyanta | tamabhAga upAsta | so.asya prajAbhirapAkrAmat | tamavaruruthsamAno.anvait | tamavarudhannAshaknot | sa tapo.atapyata | so.agnirupAramatAtApi vai sya prajApatiriti | sa rarATAdudamR^iShTa || 2| 1| 2| 1|| 5 tadghR^itamabhavat | tasmAdyasya dakShiNataH keshA unmR^iShTAH | tAM jyeShThalakShmI prAjApatyetyAhuH | yadrarATAdudamR^iShTa | tasmAdrarATe keshA na santi | tadagnau prAgR^ihNAt | tadvyachikithsat | juhavAnI 3 mA hauShA 3 miti | tadvichikithsAyai janma | ya evaM vidvAnvichikithsati || 2| 1| 2| 2|| 6 vasIya eva chetayate | taM vAgabhyavadajjuhudhIti | so.abravIt | kastvamasIti | svaiva te vAgityabravIt | so.ajuhothsvAheti | tathsvAhAkArasya janma | ya eva2{\m+} svAhAkArasya janma veda | karoti svAhAkAreNa vIryam | yasyaivaM viduShaH svAhAkAreNa juhvati || 2| 1| 2| 3|| 7 bhogAyaivAsya hutaM bhavati | tasyA Ahutyai puruShamasR^ijata | dvitIyamajuhot | so.ashvamasR^ijata | tR^itIyamajuhot | sa gAmasR^ijata | chaturthamajuhot | so.avimasR^ijata | pa~nchamamajuhot | so.ajAmasR^ijata || 2| 1| 2| 4|| 8 so.agnirabibhet | AhutIbhirvai mA.a.apnotIti | sa prajApatiM punaH prAvishat | taM prajApatirabravIt | jAyasveti | so.abravIt | kiM bhAgadheyamabhijaniShya iti | tubhyameveda{\m+} hUyAtA ityabravIt | sa etadbhAgadheyamabhyajAyata | yadagnihotram || 2| 1| 2| 5|| 9 tasmAdagnihotramuchyate | taddhUyamAnamAdityo.abravIt | mA hauShIH | ubhayorvai nAvetaditi | so.agnirabravIt | kathaM nau hoShyantIti | sAyameva tubhyaM juhavan | prAtarmahyamityabravIt | tasmAdagnaye sAya{\m+} hUyate | sUryAya prAtaH || 2| 1| 2| 6|| 10 AgneyI vai rAtriH | aindramahaH | yadanudite sUrye prAtarjuhuyAt | ubhayamevAgneya2{\m+} syAt | udite sUrye prAtarjuhoti | tathA.agnaye sAya{\m+} hUyate | sUryAya prAtaH | rAtriM vA anu prajAH prajAyante | ahnA pratitiShThanti | yathsAyaM juhoti || 11 praiva tena jAyate | udite sUrye prAtarjuhoti | pratyeva tena tiShThati | prajApatirakAmayata prajAyeyeti | sa etadagnihotraM mithunamapashyat | tadudite sUrye.ajuhot | yajuShA.anyat | tUShNImanyat | tato vai sa prAjAyata | yasyaivaM viduSha udite sUrye.agnihotraM juhvati || 2| 1| 2| 8|| 12 praiva jAyate | atho yathA divA prajAnanneti | tAdR^igeva tat | atho khalvAhuH | yasya vai dvau puNyau gR^ihe vasataH | yastayoranya{\m+} rAdhayatyanyaM na | ubhau vAva sa tAvR^ichChatIti | agniM vAvAdityaH sAyaM pravishati | tasmAdagnirdUrAnnaktaM dadR^ishe | ubhe hi tejasI saMpadyete || 2| 1| 2| 9|| 13 udyantaM vAvAdityamagniranusamArohati | tasmAddhUma evAgnerdivA dadR^ishe | yadagnaye sAyaM juhuyAt | A sUryAya vR^ishchyeta | yathsUryAya prAtarjuhuyAt | A.agnaye vR^ishchyeta | devatAbhyaH samadaM dadhyAt | agnirjyotirjyotiH sUryaH svAhetyeva sAya{\m+} hotavyam | sURyo jyotirjyotiragniH svAheti prAtaH | tathobhAbhyA{\m+} sAya{\m+} hUyate || 2| 1| 2| 10|| 14 ubhAbhyAM prAtaH | na devatAbhyaH samadaM dadhAti | agnirjyotirityAha | agnirvai retodhAH | prajA jyotirityAha | prajA evAsmai prajanayati | sURyo jyotirityAha | prajAsveva prajAtAsu reto dadhAti | jyotiragniH svAhetyAha | prajA eva prajAtA asyAM pratiShThApayati || 2| 1| 2| 11|| 15 tUShNImuttarAmAhutiM juhoti | mithunatvAya prajAtyai | yadudite sUrye prAtarjuhuyAt | yathA.atithaye pradrutAya shUnyAyAvasathAyAhArya{\m+} haranti | tAdR^igeva tat | kvAha tatastadbhavatItyAhuH | yathsa na veda | yasmai taddharantIti | tasmAdyadauShasaM juhoti | tadeva saMprati | atho yathA prArthamauShasaM pariveveShTi | tAdR^igeva tat || 2| 1| 2| 12|| amR^iShTa vichikithsati juhvatyajAmasR^ijatAgnihotra{\m+} sUryAya prAtarjuhoti juhvati saMpadyete hUyate sthApayati saMprati dve cha || 2|| 16 rudro vA eShaH | yadagniH | patnI sthAlI | yanmadhye.agneradhishrayet | rudrAya patnImapi dadhyAt | pramAyukA syAt | udIcho.a~NgArAnnirUhyAdhishrayati | patniyai gopIthAya | vyantAnkaroti | tathA patnyapramAyukA bhavati || 2| 1| 3| 1|| 17 gharmo vA eSho.ashAntaH | aharahaH pravR^ijyate | yadagnihotram | pratiShi~nchet pashukAmasya | shAntamiva hi pashavyam | na pratiShi~nched brahmavarchasakAmasya | samiddhamiva hi brahmavarchasam | atho khalu | pratiShichyameva | yatpratiShi~nchati || 2| 1| 3| 2|| 18 tatpashavyam | yajjuhoti | tadbrahmavarchasi | ubhayamevAkaH | prachyutaM vA etadasmAllokAt | agataM devalokam | yachChR^ita{\m+} haviranabhighAritam | abhidyotayati | abhyevainadghArayati | atho devatraivainadgamayati || 2| 1| 3| 3|| 19 paryagni karoti | rakShasAmapahatyai | triH paryagni karoti | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho medhyatvAya | yatprAchInamudvAsayet | yajamAna{\m+} shuchA.arpayet | yaddakShiNA | pitR^idevatyagg syAt | yatpratyak || 2| 1| 3| 4|| 20 patnI{\m+} shuchA.arpayet | udIchInamudvAsayati | eShA vai devamanuShyANA{\m+} shAntA dik | tAmevainadanUdvAsayati shAntyai | vartma karoti | yaj~nasya saMtatyai | niShTapati | upaiva tathstR^iNAti | chaturunnayati | chatuShpAdaH pashavaH || 2| 1| 3| 5|| 21 pashUnevAvarundhe | sarvAnpUrNAnunnayati | sarve hi puNyA rAddhAH | anUcha unnayati | prajAyA anUchInatvAya | anUchyevAsya prajA.ardhukA bhavati || saMmR^ishati vyAvR^ittyai | nAhoShyannupasAdayet | yadahoShyannupasAdayet | yathA.anyasmA upanidhAya || 2| 1| 3| 6|| 22 anyasmai prayachChati | tAdR^igeva tat | A.asmai vR^ishchyeta | yadeva gArhapatye.adhishrayati | tena gArhapatyaM prINAti | agnirabibhet | Ahutayo mA.atyeShyantIti | sa etA{\m+} samidhamapashyat | tAmA.adhatta | tato vA agnAvAhutayo.adhriyanta || 2| 1| 3| 7|| 23 yadena{\m+} samayachChat | tathsamidhaH samittvam | samidhamAdadhAti | samevainaM yachChati | AhutInAM dhR^ityai | atho agnihotramevedhmavatkaroti | AhutInAM pratiShThityai | brahmavAdino vadanti | yadekA{\m+} samidhamAdhAya dve AhutI juhoti | atha kasyA{\m+} samidhi dvitIyAmAhutiM juhotIti || 2| 1| 3| 8|| 24 yaddve samidhAvAdadhyAt | bhrAtR^ivyamasmai janayet | ekA{\m+} samidhamAdhAya | yajuShA.anyAmAhutiM juhoti | ubhe eva samidvatI AhutI juhoti | nAsmai bhrAtR^ivyaM janayati | AdIptAyAM juhoti | samiddhamiva hi brahmavarchasam | atho yathA.atithiM jyotiShkR^itvA pariveveShTi | tAdR^igeva tat | chaturunnayati | dvirjuhoti | tasmAddvipAchchatuShpAdamatti | atho dvipadyeva chatuShpadaH pratiShThApayati || 2| 1| 3| 9|| bhavati pratiShi~nchati gamayati pratyakpashava upanidhAyAdhriyanteti tachchatvAri cha || 3|| 25 uttarAvatIM vai devA AhutimajuhavuH | avAchImasurAH | tato devA abhavan | parA.asurAH | yaM kAmayeta vasIyAnthsyAditi | kanIyastasya pUrva{\m+} hutvA | uttaraM bhUyo juhuyAt | eShA vA uttarAvatyAhutiH | tAM devA ajuhavuH | tataste.abhavan || 2| 1| 4| 1|| 26 yasyaivaM juhvati | bhavatyeva | yaM kAmayeta pApIyAnthsyAditi | bhUyastasya pUrva{\m+} hutvA | uttaraM kanIyo juhuyAt | eShA vA avAchyAhutiH | tAmasurA ajuhavuH | tataste parA.abhavan | yasyaivaM juhvati | paraiva bhavati || 2| 1| 4| 2|| 27 hutvopasAdayatyajAmitvAya | atho vyAvR^ittyai | gArhapatyaM pratIkShate | ananudhyAyinamevainaM karoti | agnihotrasya vai sthANurasti | taM ya R^ichChet | yaj~nasthANumR^ichChet | eSha vA agnihotrasya sthANuH | yatpUrvA.a.ahutiH | tAM yaduttarayA.abhijuhuyAt || 2| 1| 4| 3|| 28 yaj~nasthANumR^ichChet | atihAya pUrvAmAhutiM juhoti | yaj~nasthANumeva parivR^iNakti | atho bhrAtR^ivyamevAptvA.atikrAmati | avAchIna{\m+} sAyamupamArShTi | reta eva taddadhAti | UrdhvaM prAtaH | prajanayatyeva tat | brahmavAdino vadanti | chaturunnayati || 2| 1| 4| 4|| 29 dvirjuhoti | atha kva dve AhutI bhavata iti | agnau vaishvAnara iti brUyAt | eSha vA agnirvaishvAnaraH | yadbrAhmaNaH | hutvA dviH prAshnAti | agnAveva vaishvAnare dve AhutI juhoti | dvirjuhoti | dvirnimArShTi | dviH prAshnAti || 2| 1| 4| 5|| 30 ShaTthsaMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itUneva prINAti || brahmavAdino vadanti | kiMdevatyamagnihotramiti | vaishvadevamiti brUyAt | yadyajuShA juhoti | tadaindrAgnam | yattUShNIm | tatprAjApatyam || 2| 1| 4| 6|| 31 yannimArShTi | tadoShadhInAm | yaddvitIyam | tatpitR^iNAm | yatprAshnAti | tadgarbhANAm | tasmAdgarbhA anashnanto vardhante | yadAchAmati | tanmanuShyANAm | uda~NparyAvR^ityAchAmati || 2| 1| 4| 7|| 32 Atmano gopIthAya | nirNenekti shuddhyai | niShTapati svagAkR^ityai | uddishati | saptarShIneva prINAti | dakShiNA paryAvartate | svameva vIryamanuparyAvartate | tasmAddakShiNo.ardha Atmano vIryAvattaraH | atho AdityasyaivAvR^itamanuparyAvartate | hutvopasamindhe || 2| 1| 4| 8|| 33 brahmavarchasasya samiddhyai | na barhiranupraharet | asaggsthito vA eSha yaj~naH | yadagnihotram | yadanupraharet | yaj~naM vichChindyAt | tasmAnnAnuprahR^ityam | yaj~nasya saMtatyai | apo ninayati | avabhR^ithasyaiva rUpamakaH || 2| 1| 4| 9|| abhavanbhavati juhuyAnnayati mArShTi dviH prAshnAti prAjApatyamAchAmatIndhe.akaH || 4|| 34 brahmavAdino vadanti | agnihotraprAyaNA yaj~nAH | kiM prAyaNamagnihotramiti | vathso vA agnihotrasya prAyaNam | agnihotraM yaj~nAnAm | tasya pR^ithivI sadaH | antarikShamAgnIddhram | dyaurhavirdhAnam | divyA ApaH prokShaNayaH | oShadhayo barhiH || 2| 1| 5| 1|| 35 vanaspataya idhmaH | dishaH paridhayaH | Adityo yUpaH | yajamAnaH pashuH | samudro.avabhR^ithaH | saMvathsaraH svagAkAraH | tasmAdAhitAgneH sarvameva barhiShyaM dattaM bhavati | yathsAyaM juhoti | rAtrimeva tena dakShiNyAM kurute | yatprAtaH || 2| 1| 5| 2|| 36 ahareva tena dakShiNyaM kurute | yattato dadAti | sA dakShiNA | yAvanto vai devA ahutamAdan | te parA.abhavan | ta etadagnihotra{\m+} sarvasyaiva samavadAyAjuhavuH | tasmAdAhuH | agnihotraM vai devA gR^ihANAM niShkR^itimapashyanniti | yathsAyaM juhoti | rAtriyA eva taddhutAdyAya || 2| 1| 5| 3|| 37 yajamAnasyAparAbhAvAya | yatprAtaH | ahna eva taddhutAdyAya | yajamAnasyAparAbhAvAya | yattato.ashnAti | hutameva tat | dvayoH payasA juhuyAtpashukAmasya | etadvA agnihotraM mithunam | ya evaM veda | pra prajayA pashubhirmithunairjAyate || 2| 1| 5| 4|| 38 imAmeva pUrvayA duhe | amUmuttarayA | adhishrityottaramAnayati | yonAveva tadretaH si~nchati prajanane | Ajyena juhuyAttejaskAmasya | tejo vA Ajyam | tejasvyeva bhavati | payasA pashukAmasya | etadvai pashUnA{\m+} rUpam | rUpeNaivAsmai pashUnavarundhe || 2| 1| 5| 5|| 39 pashumAneva bhavati | dadhnendriyakAmasya | indriyaM vai dadhi | indriyAvyeva bhavati | yavAgvA grAmakAmasyauShadhA vai manuShyAH | bhAgadheyenaivAsmai sajAtAnavarundhe | grAmyeva bhavati | ayaj~no vA eShaH | yo.asAmA || 2| 1| 5| 6|| 40 chaturunnayati | chaturakShara{\m+} rathantaram | rathantarasyaiSha varNaH | uparIva harati | antarikShaM vAmadevyam | vAmadevyasyaiSha varNaH | dvirjuhoti | dvyakSharaM bR^ihat | bR^ihata eSha varNaH | agnihotrameva tathsAmanvatkaroti || 2| 1| 5| 7|| 41 yo vA agnihotrasyopasado veda | upainamupasado namanti | vindata upasattAram | unnIyopasAdayati | pR^ithivImeva prINAti | hoShyannupasAdayati | antarikShameva prINAti | hutvopasAdayati | divameva prINAti | etA vA agnihotrasyopasadaH || 2| 1| 5| 8|| 42 ya evaM veda | upainamupasado namanti | vindata upasattAram | yo vA agnihotrasyAshrAvitaM pratyAshrAvita{\m+} hotAraM brahmANaM vaShaTkAraM veda | tasya tveva hutam | prANo vA agnihotrasyAshrAvitam | apAnaH pratyAshrAvitam | mano hotA | chakShurbrahmA | nimeSho vaShaTkAraH || 2| 1| 5| 9|| 43 ya evaM veda | tasya tveva hutam | sAyaMyAvAnashcha vai devAH prAtaryAvANashchAgnihotriNo gR^ihamAgachChanti | tAn, yanna tarpayet | prajayA.asya pashubhirvitiShTheran | yattarpayet | tR^iptA enaM prajayA pashubhistarpayeyuH | sajUrdevaiH sAyaM yAvabhiriti sAya{\m+} saMmR^ishati | sajUrdevaiH prAtaryAvabhiriti prAtaH | ye chaiva devAH sAyaM yAvAno ye cha prAtaryAvANaH || 2| 1| 5| 10|| 44 tAnevobhayAgstarpayati | ta enaM tR^iptAH prajayA pashubhistarpayanti | aruNo ha smAhaupaveshiH | agnihotra evAha{\m+} sAyaM prAtarvajraM bhrAtR^ivyebhyaH praharAmi | tasmAnmatpApIyA{\m+}so bhrAtR^ivyA iti | chaturunnayati | dvirjuhoti | samithsaptamI | saptapadA shakvarI | shAkvaro vajraH | agnihotra eva tathsAyaM prAtarvajraM yajamAno bhrAtR^ivyAya praharati | bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati || 2| 1| 5| 11|| barhiH prAtarhutAdyAya jAyate rundhe.asAmA karotyetA vA agnihotrasyopasado vaShaTkArashcha prAtaryAvANo vajrastrINi cha || 5|| 45 prajApatirakAmayatAtmanvanme jAyeteti | so.ajuhot | tasyAtmanvadajAyata | agnirvAyurAdityaH | te.abruvan | prajApatirahauShIdAtmanvanme jAyeteti | tasya vayamajaniShmahi | jAyatAM na Atmanvaditi te.ajuhavuH | prANAnAmagniH | tanuvai vAyuH || 2| 1| 6| 1|| 46 chakShuSha AdityaH | teShA{\m+} hutAdajAyata gaureva | tasyai payasi vyAyachChanta | mama hutAdajani mameti | te prajApatiM prashnamAyan | sa Adityo.agnimabravIt | yataro nau jayAt | tannau sahAsaditi | kasyaiko.ahauShIditi prajApatirabravItkasyai ka iti | prANAnAmahamityagniH || 2| 1| 6| 2|| 47 tanuvA ahamiti vAyuH | chakShuSho.ahamityAdityaH | ya eva prANAnAmahauShIt | tasya hutAdajanIti | agnerhutAdajanIti | tadagnihotrasyAgnihotratvam | gaurvA agnihotram | ya evaM veda gauragnihotramiti | prANApAnAbhyAmevAgni{\m+} samardhayati | avyardhukaH prANApAnAbhyAM bhavati || 2| 1| 6| 3|| 48 ya evaM veda | tau vAyurabravIt | anu mA bhajatamiti | yadeva gArhapatye.adhishrityAhavanIyamabhyuddravAn | tena tvAM prINAnityabrUtAm | tasmAdyadgArhapatye.adhishrityAhavanIyamabhyuddravati | vAyumeva tena prINAti | prajApatirdevatAH sR^ijamAnaH | agnimeva devatAnAM prathamamasR^ijata | so.anyadAlambhyamavittvA || 2| 1| 6| 4|| 49 prajApatimabhiparyAvartata | sa mR^ityorabibhet | so.amumAdityamAtmano niramimIta | ta{\m+} hutvA parA~N paryAvartata | tato vai sa mR^ityumapAjayat | apamR^ityuM jayati | ya evaM veda | tasmAdyasyaivaM viduShaH | utaikAhamuta dvyahaM na juhvati | hutamevAsya bhavati | asau hyAdityo.agnihotram || 2| 1| 6| 5|| tanuvai vAyuragnirbhavatyavittvA bhavatyekaM cha || 6|| 50 raudraM gavi | vAyavyamupasR^iShTam | AshvinaM duhyamAnam | saumyaM dugdham | vAruNamadhishritam | vaishvadevA bhindavaH | pauShNamudantam | sArasvataM viShyandamAnam | maitra{\m+} sharaH | dhAturudvAsitam | bR^ihaspaterunnItam | savituH prakrAntam | dyAvApR^ithivyagg hriyamANam | aindrAgnamupasannam | agneH pUrvA.a.ahutiH | prajApateruttarA | aindra{\m+} hutam || 2| 1| 7| 1|| udvAsita{\m+} sapta cha || 7|| 51 dakShiNata upasR^ijati | pitR^ilokameva tena jayati | prAchImAvartayati | devalokameva tena jayati | udIchImAvR^itya dogdhi | manuShyalokameva tena jayati | pUrvau duhyAjjyeShThasya jyaiShThineyasya | yo vA gatashrIH syAt | aparau duhyAtkaniShThasya kAniShThineyasya | yo vA bubhUShet || 2| 1| 8| 1|| 52 na saMmR^ishati | pApavasyasasya vyAvR^ittyai | vAyavyaM vA etadupasR^iShTam | AshvinaM duhyamAnam | maitraM dugdham | aryamNa udvAsyamAnam | tvAShTramunnIyamAnam | bR^ihaspaterunnItam | savituH prakrAntam | dyAvApR^ithivyagg hriyamANam || 2| 1| 8| 2|| 53 aindrAgnamupasAditam | sarvAbhyo vA eSha devatAbhyo juhoti | yo.agnihotraM juhoti | yathA khalu vai dhenuM tIrthe tarpayati | evamagnihotrI yajamAnaM tarpayati | tR^ipyati prajayA pashubhiH | pra suvargaM lokaM jAnAti | pashyati putram | pashyati pautram | pra prajayA pashubhirmithunairjAyate | yasyaivaM viduSho.agnihotraM juhvati | ya u chainadevaM veda || 2| 1| 8| 3|| bubhUSheddhriyamANaM jAyate dve cha || 8|| 54 trayo vai praiyamedhA Asan | teShAM trireko.agnihotramajuhot | dvirekaH | sakR^idekaH | teShAM yastrirajuhot | sa R^ichA.ajuhot | yo dviH | sa yajuShA | yaH sakR^it | sa tUShNIm || 2| 1| 9| 1|| 55 yashcha yajuShA.ajuhodyashcha tUShNIm | tAvubhAvArdhnutAm | tasmAdyajuShA.a.ahutiH pUrvA hotavyA | tUShNImuttarA | ubhe evarddhI avarundhe | agnirjyotirjyotiragniH svAheti sAyaM juhoti | reta eva taddadhAti | sURyo jyotirjyotiH sUryaH svAheti prAtaH | reta eva hitaM prajanayati | reto vA etasya hitaM na prajAyate || 2| 1| 9| 2|| 56 yasyAgnihotramahuta{\m+} sURyo.abhyudeti | yadyante syAt | unnIya prA~NudAdravet | sa upasAdyAtamitorAsIta | sa yadA tAmyet | atha bhUH svAheti juhuyAt | prajApatirvai bhUtaH | tamevopAsarat | sa evainaM tata unnayati | nArtimArchChati yajamAnaH || 2| 1| 9| 3|| tUShNIM jAyate yajamAnaH || 9|| 57 yadagnimuddharati | vasavastarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | vasuShvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | nihito dhUpAya~nChete | rudrAstarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | rudreShvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | prathamamidhmamarchirAlabhate | AdityAstarhyagniH || 2| 1| 10| 1|| 58 tasmin yasya tathAvidhe juhvati | AdityeShvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | sarva eva sarvasha idhma AdIpto bhavati | vishve devAstarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | vishveShvevAsya deveShvagnihotra{\m+} hutaM bhavati | nitarAmarchirupAvaiti lohinIkeva bhavati | indrastarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | indra evAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati || 2| 1| 10| 2|| 59 a~NgArA bhavanti | tebhyo.a~NgArebhyo.archirudeti | prajApatistarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | prajApatAvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | sharo.a~NgArA adhyUhante | brahma tarhyagniH | tasmin yasya tathAvidhe juhvati | brahmannevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | vasuShu rudreShvAdityeShu vishveShu deveShu | indre prajApatau brahman | aparivargamevAsyaitAsu devatAsu hutaM bhavati | yasyaivaM viduSho.agnihotraM juhvati | ya u chainadevaM veda || 2| 1| 10| 3|| AdityAstarhyagnirindra evAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati deveShu chatvAri cha || 10|| yadagniM nihitaH prathama{\m+} sarva eva nitarAma~NgArAH sharo.a~NgArA brahma vasuShvaShTau || 60 R^itaM tvA satyena pariShi~nchAmIti sAyaM pariShi~nchati | satyaM tvartena pariShi~nchAmIti prAtaH | agnirvA R^itam | asAvAdityaH satyam | agnimeva tadAdityena sAyaM pariShi~nchati | agninA.a.adityaM prAtaH saH | yAvadahorAtre bhavataH | tAvadasya lokasya | nArtirna riShTiH | nAnto na paryanto.asti | yasyaivaM viduSho.agnihotraM juhvati | ya u chainadevaM veda || 2| 1| 11| 1|| asti dve cha || 11|| aMgirasaH prajApatiragni{\m+} rudra uttarAvatIM brahmavAdino.agnihotraprAyaNA yaj~nAH prajApatirakAmayatAtmanvadraudraM gavi dakShiNatastrayo vai yadagnimR^itaM tvA satyenaikAdasha || 11|| aMgirasaH praiva tena pashUneva yannimArShTi yo vA agnihotrasyopasado dakShiNataShShaShTiH || 60|| aMgiraso ya uchainadevaM veda || \section{dvitIyAShTake dvitIyaH prapAThakaH 2} 1 prajApatirakAmayata prajAH sR^ijeyeti | sa etaM dashahotAramapashyat | taM manasA.anudrutya darbhastambe.ajuhot | tato vai sa prajA asR^ijata | tA asmAthsR^iShTA apAkrAman | tA graheNAgR^ihNAt | tadgrahasya grahatvam | yaH kAmayeta prajAyeyeti | sa dashahotAraM manasA.anudrutya darbhastambe juhuyAt | prajApatirvai dashahotA || 2| 2| 1| 1|| 2 prajApatireva bhUtvA prajAyate | manasA juhoti | mana iva hi prajApatiH | prajApaterAptyai | pUrNayA juhoti | pUrNa iva hi prajApatiH | prajApaterAptyai | nyUnayA juhoti | nyUnAddhi prajApatiH prajA asR^ijata | prajAnA{\m+} sR^iShTyai || 2| 2| 1| 2|| 3 darbhastambe juhoti | etasmAdvai yoneH prajApatiH prajA asR^ijata | yasmAdeva yoneH prajApatiH prajA asR^ijata | tasmAdeva yoneH prajAyate | brAhmaNo dakShiNata upAste | brAhmaNo vai prajAnAmupadraShTA | upadraShTumatyeva prajAyate | graho bhavati | prajAnA{\m+} sR^iShTAnAM dhR^ityai | yaM brAhmaNaM vidyAM vidvA{\m+}saM yasho narchChet || 2| 2| 1| 3|| 4 so.araNyaM paretya | darbhastambamudgrathya | brAhmaNaM dakShiNato niShAdya | chaturhotR^InvyAchakShIta | etadvai devAnAM paramaM guhyaM brahma | yachchaturhotAraH | tadeva prakAshaM gamayati | tadenaM prakAshaM gatam | prakAshaM prajAnAM gamayati | darbhastambamudgrathya vyAchaShTe || 2| 2| 1| 4|| 5 agnivAn, vai darbhastambaH | agnivatyeva vyAchaShTe | brAhmaNo dakShiNata upAste | brAhmaNo vai prajAnAmupadraShTA | upadraShTumatyevainaM yasha R^ichChati | IshvaraM taM yasho.artorityAhuH | yasyAnte vyAchaShTa iti | varastasmai deyaH | yadevainaM tatropanamati | tadevAvarundhe || 2| 2| 1| 5|| 6 agnimAdadhAno dashahotrA.araNimavadadhyAt | prajAtamevainamAdhatte | tenaivoddrutyAgnihotraM juhuyAt | prajAtamevainajjuhoti | havirnirvapsyandashahotAraM vyAchakShIta | prajAtamevainaM nirvapati | sAmidhenIranuvakShyandashahotAraM vyAchakShIta | sAmidhenIreva sR^iShTvA.a.arabhya pratanute | atho yaj~no vai dashahotA | yaj~nameva tanute || 2| 2| 1| 6|| 7 abhicharandashahotAraM juhuyAt | nava vai puruShe prANAH | nAbhirdashamI | saprANamevainamabhicharati | etAvadvai puruShasya svam | yAvatprANAH | yAvadevAsyAsti | tadabhicharati | svakR^ita iriNe juhoti pradare vA | etadvA asyai nirR^itigR^ihItam | nirR^itigR^ihIta evainaM nirR^ityA grAhayati | yadvAchaH krUram | tena vaShaTkaroti | vAcha evainaM krUreNa pravR^ishchati | tAjagArtimArchChati || 2| 2| 1| 7|| dashahotA sR^iShTyA R^ichChedvyAchaShTe rundha eva tanute nirR^itigR^ihItaM pa~ncha cha || 1|| 8 prajApatirakAmayata darshapUrNamAsau sR^ijeyeti | sa etaM chaturhotAramapashyat | taM manasA.anudrutyAhavanIye.ajuhot | tato vai sa darshapUrNamAsAvasR^ijata | tAvasmAthsR^iShTAvapAkrAmatAm | tau graheNAgR^ihNAt | tadgrahasya grahatvam | darshapUrNamAsAvAlabhamAnaH | chaturhotAraM manasA.anudrutyAhavanIye juhuyAt | darshapUrNamAsAveva sR^iShTvA.a.arabhya pratanute || 2| 2| 2| 1|| 9 graho bhavati | darshapUrNamAsayoH sR^iShTayordhR^ityai | so.akAmayata chAturmAsyAni sR^ijeyeti | sa etaM pa~nchahotAramapashyat | taM manasA.anudrutyAhavanIye.ajuhot | tato vai sa chAturmAsyAnyasR^ijata | tAnyasmAthsR^iShTAnyapAkrAman | tAni graheNAgR^ihNAt | tadgrahasya grahatvam | chAturmAsyAnyAlabhamAnaH || 2| 2| 2| 2|| 10 pa~nchahotAraM manasA.anudrutyAhavanIye juhuyAt | chAturmAsyAnyeva sR^iShTvA.a.arabhya pratanute | graho bhavati | chAturmAsyAnA{\m+} sR^iShTAnAM dhR^ityai | so.akAmayata pashubandha{\m+} sR^ijeyeti | sa eta{\m+} ShaDDhotAramapashyat | taM manasA.anudrutyAhavanIye.ajuhot | tato vai sa pashubandhamasR^ijata | so.asmAthsR^iShTo.apAkrAmat | taM graheNAgR^ihNAt || 2| 2| 2| 3|| 11 tadgrahasya grahatvam | pashubandhena yakShyamANaH | ShaDDhotAraM manasA.anudrutyAhavanIye juhuyAt | pashubandhameva sR^iShTvA.a.arabhya pratanute | graho bhavati | pashubandhasya sR^iShTasya dhR^ityai | so.akAmayata saumyamadhvara{\m+} sR^ijeyeti | sa eta{\m+} saptahotAramapashyat | taM manasA.anudrutyAhavanIye.ajuhot | tato vai sa saumyamadhvaramasR^ijata || 2| 2| 2| 4|| 12 so.asmAthsR^iShTo.apAkrAmat | taM graheNAgR^ihNAt | tadgrahasya grahatvam | dIkShiShyamANaH | saptahotAraM manasA.anudrutyAhavanIye juhuyAt | saumyamevAdhvara{\m+} sR^iShTvA.a.arabhya pratanute | graho bhavati | saumyasyAdhvarasya sR^iShTasya dhR^ityai | devebhyo vai yaj~no na prAbhavat | tametAvachChaH samabharan || 2| 2| 2| 5|| 13 yathsaMbhArAH | tato vai tebhyo yaj~naH prAbhavat | yathsaMbhArA bhavanti | yaj~nasya prabhUtyai | AtithyamAsAdya vyAchaShTe | yaj~namukhaM vA Atithyam | mukhata eva yaj~na{\m+} saMbhR^itya pratanute | ayaj~no vA eShaH | yo.apatnIkaH | na prajAH prajAyeran | patnIrvyAchaShTe | yaj~namevAkaH | prajAnAM prajananAya | upasathsu vyAchaShTe | etadvai patnInAmAyatanam | sva evainA Ayatane.avakalpayati || 2| 2| 2| 6|| tanuta AlabhamAno.agR^ihNAdasR^ijatAbhara~njAyeranShaTcha || 2|| 14 prajApatirakAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | sa trivR^itagg stomamasR^ijata | taM pa~nchadashastomo madhyata udatR^iNat | tau pUrvapakShashchAparapakShashchAbhavatAm | pUrvapakShaM devA anvasR^ijyanta | aparapakShamanvasurAH | tato devA abhavan | parA.asurAH | yaM kAmayeta vasIyAnthsyAditi || 2| 2| 3| 1|| 15 taM pUrvapakShe yAjayet | vasIyAneva bhavati | yaM kAmayeta pApIyAnthsyAditi | tamaparapakShe yAjayet | pApIyAneva bhavati | tasmAt pUrvapakSho.aparapakShAt karuNyataraH | prajApatirvai dashahotA | chaturhotA pa~nchahotA | ShaDDhotA saptahotA | R^itavaH saMvathsaraH || 2| 2| 3| 2|| 16 prajAH pashava ime lokAH | ya evaM prajApatiM bahorbhUyA{\m+}saM veda | bahoreva bhUyAnbhavati || prajApatirdevAsurAnasR^ijata | sa indramapi nAsR^ijata | taM devA abruvan | indraM no janayeti | so.abravIt | yathA.ahaM yuShmAgstapasA.asR^ikShi | evamindraM janayadhvamiti || 2| 2| 3| 3|| 17 te tapo.atapyanta | ta Atmannindramapashyan | tamabruvan | jAyasveti | so.abravIt | kiM bhAgadheyamabhi janiShya iti | R^itUnthsaMvathsaram | prajAH pashUn | imAn lokAnityabruvan | taM vai mA.a.ahutyA prajanayatetyabravIt || 2| 2| 3| 4|| 18 taM chaturhotrA prAjanayan | yaH kAmayeta vIro ma AjAyeteti | sa chaturhotAraM juhuyAt | prajApatirvai chaturhotA | prajApatireva bhUtvA prajAyate | jajanadindramindriyAya svAheti graheNa juhoti | A.asya vIro jAyate | vIra{\m+} hi devA etayA.a.ahutyA prAjanayan | AdityAshchAMgirasashcha suvarge loke.aspardhanta | vayaM pUrve suvargaM lokamiyAma vayaM pUrva iti || 2| 2| 3| 5|| 19 ta AdityA etaM pa~nchahotAramapashyan | taM purA prAtaranuvAkAdAgnIdhre.ajuhavuH | tato vai te pUrve suvargaM lokamAyan | yaH suvargakAmaH syAt | sa pa~nchahotAraM purA prAtaranuvAkAdAgnIdhre juhuyAt | saMvathsaro vai pa~nchahotA | saMvathsaraH suvargo lokaH | saMvathsara evartuShu pratiShThAya | suvargaM lokameti | te.abruvannaMgirasa AdityAn || 2| 2| 3| 6|| 20 kva stha | kva vaH sadbhyo havyaM vakShyAma iti | ChandaHsvityabruvan | gAyatriyAM triShTubhi jagatyAmiti | tasmAchChandaHsu sadbhya AdityebhyaH | AMgIrasIH prajA havyaM vahanti | vahantyasmai prajA balim | ainamapratikhyAtaM gachChati | ya evaM veda | dvAdasha mAsAH pa~nchartavaH | traya ime lokAH | asAvAditya ekavi{\m+}shaH | etasminvA eSha shritaH | etasminpratiShThitaH | ya evameta2{\m+} shritaM pratiShThitaM veda | pratyeva tiShThati || 2| 2| 3| 7|| syAditi saMvathsaro janayadhvamitItyabravItpUrva ityAdityAnR^itavaShShaTcha || 3|| 21 prajApatirakAmayata prajAyeyeti | sa etaM dashahotAramapashyat | tena dashadhA.a.atmAnaM vidhAya | dashahotrA.atapyata | tasya chittiH srugAsIt | chittamAjyam | tasyaitAvatyeva vAgAsIt | etAvAn yaj~nakratuH | sa chaturhotAramasR^ijata | so.anandat || 2| 2| 4| 1|| 22 asR^ikShi vA imamiti | tasya somo havirAsIt | sa chaturhotrA.atapyata | so.atAmyat | sa bhUriti vyAharat | sa bhUmimasR^ijata | agnihotraM darshapUrNamAsau yajU{\m+}Shi | sa dvitIyamatapyata | so.atAmyat | sa bhuva iti vyAharat || 2| 2| 4| 2|| 23 so.antarikShamasR^ijata | chAturmAsyAni sAmAni | sa tR^itIyamatapyata | so.atAmyat | sa suvariti vyAharat | sa divamasR^ijata | agniShTomamukthyamatirAtramR^ichaH | etA vai vyAhR^itaya ime lokAH | imAnkhalu vai lokAnanu prajAH pashavashChandA{\m+}si prAjAyanta | ya evametAH prajApateH prathamA vyAhR^itIH prajAtA veda || 2| 2| 4| 3|| 24 pra prajayA pashubhirmithunairjAyate | sa pa~nchahotAramasR^ijata | sa havirnAvindata | tasmai somastanuvaM prAyachChat | etatte haviriti | sa pa~nchahotrA.atapyata | so.atAmyat | sa pratya~N~NabAdhata | so.asurAnasR^ijata | tadasyApriyamAsIt || 2| 2| 4| 4|| 25 taddurvarNa{\m+} hiraNyamabhavat | taddurvarNasya hiraNyasya janma | sa dvitIyamatapyata | so.atAmyat | sa prA~NabAdhata | sa devAnasR^ijata | tadasya priyamAsIt | tathsuvarNa{\m+} hiraNyamabhavat | tathsuvarNasya hiraNyasya janma | ya eva{\m+} suvarNasya hiraNyasya janma veda || 2| 2| 4| 5|| 26 suvarNa AtmanA bhavati | durvarNo.asya bhrAtR^ivyaH | tasmAthsuvarNa{\m+} hiraNyaM bhAryam | suvarNa eva bhavati | ainaM priyaM gachChati nApriyam | sa saptahotAramasR^ijata | sa saptahotraiva suvargaM lokamait | triNavena stomenaibhyo lokebhyo.asurAnprANudata | trayastri{\m+}shena pratyatiShThat | ekavi{\m+}shena ruchamadhatta || 2| 2| 4| 6|| 27 saptadashena prAjAyata | ya evaM vidvAnthsomena yajate | saptahotraiva suvargaM lokameti | triNavena stomenaibhyo lokebhyo bhrAtR^ivyAnpraNudate | trayastri{\m+}shena pratitiShThati | ekavi{\m+}shena ruchaM dhatte | saptadashena prajAyate | tasmAthsaptadashaH stomo na nirhR^ityaH | prajApatirvai saptadashaH | prajApatimeva madhyato dhatte prajAtyai || 2| 2| 4| 7|| anandadbhuva iti vyAharadvedAsIdvedAdhatta prajAtyai || 4|| 28 devA vai varuNamayAjayan | sa yasyai yasyai devatAyai dakShiNAmanayat | tAmavlInAt | te.abruvan | vyAvR^itya pratigR^ihNAma | tathA no dakShiNA na vleShyatIti | te vyAvR^itya pratyagR^ihNan | tato vai tAndakShiNAM nAvlInAt | ya evaM vidvAnvyAvR^itya dakShiNAM pratigR^ihNAti | nainaM dakShiNA vlInAti || 2| 2| 5| 1|| 29 rAjA tvA varuNo nayatu devi dakShiNe.agnaye hiraNyamityAha | AgneyaM vai hiraNyam | svayaivainaddevatayA pratigR^ihNAti | somAya vAsa ityAha | saumyaM vai vAsaH | svayaivainaddevatayA pratigR^ihNAti | rudrAya gAmityAha | raudrI vai gauH | svayaivainAM devatayA pratigR^ihNAti | varuNAyAshvamityAha || 2| 2| 5| 2|| 30 vAruNo vA ashvaH | svayaivainaM devatayA pratigR^ihNAti | prAjApataye puruShamityAha | prAjApatyo vai puruShaH | svayaivainaM devatayA pratigR^ihNAti | manave talpamityAha | mAnavo vai talpaH | svayaivainaM devatayA pratigR^ihNAti | uttAnAyA~NgIrasAyAna ityAha | iyaM vA uttAna A~NgIrasaH || 2| 2| 5| 3|| 31 anayaivainatprati gR^ihNAti | vaishvAnaryarchA rathaM pratigR^ihNAti | vaishvAnaro vai devatayA rathaH | svayaivainaM devatayA pratigR^ihNAti | tenAmR^itatvamashyAmityAha | amR^itamevA.a.atmandhatte | vayo dAtra ityAha | vaya evainaM kR^itvA | suvargaM lokaM gamayati | mayo mahyamastu pratigrahItra ityAha || 2| 2| 5| 4|| 32 yadvai shivam | tanmayaH | Atmana evaiShA parIttiH | ka idaM kasmA adAdityAha | prajApatirvai kaH | sa prajApataye dadAti | kAmaH kAmAyetyAha | kAmena hi dadAti | kAmena pratigR^ihNAti | kAmo dAtA kAmaH pratigrahItetyAha || 2| 2| 5| 5|| 33 kAmo hi dAtA | kAmaH pratigrahItA | kAma{\m+} samudramAvishetyAha | samudra iva hi kAmaH | neva hi kAmasyAnto.asti | na samudrasya | kAmena tvA pratigR^ihNAmItyAha | yena kAmena pratigR^ihNAti | sa evainamamuShmiM lloke kAma AgachChati | kAmaitatta eShA te kAma dakShiNetyAha | kAma eva tadyajamAno.amuShmiM lloke dakShiNAmichChati | na pratigrahItari | ya evaM vidvAndakShiNAM pratigR^ihNAti | anR^iNAmevainAM pratigR^ihNAti || 2| 2| 5| 6|| vlInAtyashvamityAhA~NgIrasaH pratigrahItra ityAha pratigrahItetyAha dakShiNetyAha chatvAri cha || 5|| 34 anto vA eSha yaj~nasya | yaddashamamahaH | dashame.ahanthsarparAj~niyA R^igbhiH stuvanti | yaj~nasyaivAntaM gatvA | annAdyamavarundhate | tisR^ibhiH stuvanti | traya ime lokAH | ebhya eva lokebhyo.annAdyamavarundhate | pR^ishnivatIrbhavanti | annaM vai pR^ishni || 2| 2| 6| 1|| 35 annamevAvarundhate | manasA prastauti | manasodgAyati | manasA pratiharati | mana iva hi prajApatiH | prajApaterAptyai | devA vai sarpAH | teShAmiya{\m+} rAj~nI | yathsarparAj~niyA R^igbhiH stuvanti | asyAmeva pratitiShThanti || 2| 2| 6| 2|| 36 chaturhotR^In hotA vyAchaShTe | stutamanusha{\m+}sati shAntyai | anto vA eSha yaj~nasya | yaddashamamahaH | etatkhalu vai devAnAM paramaM guhyaM brahma | yachchaturhotAraH | dashame.ahaggshchaturhotR^InvyAchaShTe | yaj~nasyaivAntaM gatvA | paramaM devAnAM guhyaM brahmAvarundhe | tadeva prakAshaM gamayati || 2| 2| 6| 3|| 37 tadenaM prakAshaM gatam | prakAshaM prajAnAM gamayati | vAchaM yachChati | yaj~nasya dhR^ityai | yajamAnadevatyaM vA ahaH | bhrAtR^ivyadevatyA rAtriH | ahnA rAtriM dhyAyet | bhrAtR^ivyasyaiva tallokaM vR^i~Nkte | yaddivA vAchaM visR^ijet | aharbhrAtR^ivyAyochChi{\m+}Shet | yannaktaM visR^ijet | rAtriM bhrAtR^ivyAyochChi{\m+}Shet | adhivR^ikShasUrye vAchaM visR^ijati | etAvantamevAsmai lokamuchChi{\m+}Shati | yAvadAdityo.astameti || 2| 2| 6| 4|| pR^ishni tiShThanti gamayati shi{\m+}Shetpa~ncha cha || 6|| 38 prajApatiH prajA asR^ijata | tAH sR^iShTAH samashliShyan | tA rUpeNAnuprAvishat | tasmAdAhuH | rUpaM vai prajApatiriti | tA nAmnA.anuprAvishat | tasmAdAhuH | nAma vai prajApatiriti | tasmAdapyA.amitrau saMgatya | nAmnA cheddhvayete || 2| 2| 7| 1|| 39 mitrameva bhavataH | prajApatirdevAsurAnasR^ijata | sa indramapi nAsR^ijata | taM devA abruvan | indraM no janayeti | sa Atmannindramapashyat | tamasR^ijata | taM triShTugvIryaM bhUtvA.anuprAvishat | tasya vajraH pa~nchadasho hasta Apadyata | tenodayyAsurAnabhyabhavat || 2| 2| 7| 2|| 40 ya evaM veda | abhi bhrAtR^ivyAnbhavati | te devA asurairvijitya | suvargaM lokamAyan | te.amuShmiM lloke vyakShudhyan | te.abruvan | amutaH pradAnaM vA upajijIvimeti | te saptahotAraM yaj~naM vidhAyAyAsyam | AMgIrasaM prAhiNvan | etenAmutra kalpayeti || 2| 2| 7| 3|| 41 tasya vA iyaM klR^iptiH | yadidaM kiMcha | ya evaM veda | kalpate.asmai | sa vA ayaM manuShyeShu yaj~naH saptahotA | amutra sadbhyo devebhyo havyaM vahati | ya evaM veda | upainaM yaj~no namati | so.amanyata | abhi vA ime.asmAM llokAdamuM lokaM kamiShyanta iti | sa vAchaspate hR^iditi vyAharat | tasmAtputro hR^idayam | tasmAdasmAllokAdamuM lokaM nAbhikAmayante | putro hi hR^idayam || 2| 2| 7| 4|| hvayete abhavatkalpayetIti chatvAri cha || 7|| 42 devA vai chaturhotR^ibhiryaj~namatanvata | te vi pApmanA bhrAtR^ivyeNAjayanta | abhi suvargaM lokamajayan | ya evaM vidvAgshchaturhotR^ibhiryaj~naM tanute | vi pApmanA bhrAtR^ivyeNa jayate | abhi suvargaM lokaM jayati | ShaDDhotrA prAyaNIyamA sAdayati | amuShmai vai lokAya ShaDDhotA | ghnanti khalu vA etathsomam | yadabhiShuNvanti || 2| 2| 8| 1|| 43 R^ijudhaivainamamuM lokaM gamayati | chaturhotrA.a.atithyam | yasho vai chaturhotA | yasha evAtmandhatte | pa~nchahotrA pashumupasAdayati | suvargyo vai pa~nchahotA | yajamAnaH pashuH | yajamAnameva suvargaM lokaM gamayati | grahAngR^ihItvA saptahotAraM juhoti | indriyaM vai saptahotA || 2| 2| 8| 2|| 44 indriyamevAtmandhatte | yo vai chaturhotR^InanusavanaM tarpayati | tR^ipyati prajayA pashubhiH | upaina{\m+} somapItho namati | bahiShpavamAne dashahotAraM vyAchakShIta | mAdhyaMdine pavamAne chaturhotAram | Arbhave pavamAne pa~nchahotAram | pitR^iyaj~ne ShaDDhotAram | yaj~nAyaj~niyasya stotre saptahotAram | anusavanamevainAgstarpayati || 2| 2| 8| 3|| 45 tR^ipyati prajayA pashubhiH | upaina{\m+} somapItho namati | devA vai chaturhotR^ibhiH satramAsata | R^iddhiparimitaM yashaskAmAH | te.abruvan | yannaH prathamaM yasha R^ichChAt | sarveShAM nastathsahAsaditi | somashchaturhotrA | agniH pa~nchahotrA | dhAtA ShaDDhotrA || 2| 2| 8| 4|| 46 indraH saptahotrA | prajApatirdashahotrA | teShA{\m+} soma{\m+} rAjAnaM yasha ArchChat | tannyakAmayata | tenApAkrAmat | tena pralAyamacharat | taM devAH praiShaiH praiShamaichChan | tatpraiShANAM praiShatvam | nividbhirnyavedayan | tannividAM nivittvam || 2| 2| 8| 5|| 47 AprIbhirApnuvan | tadAprINAmApritvam | tamaghnan | tasya yasho vyagR^ihNata | te grahA abhavan | tadgrahANAM grahatvam | yasyaivaM viduSho grahA gR^ihyante | tasya tveva gR^ihItAH | te.abruvan | yo vai naH shreShTho.abhUt || 2| 2| 8| 6|| 48 tamavadhiShma | punarima{\m+} suvAmahA iti | taM Chandobhirasuvanta | tachChandasAM Chandastvam | sAmnA samAnayan | tathsAmnaH sAmatvam | ukthairudasthApayan | tadukthAnAmukthatvam | ya evaM veda | pratyeva tiShThati || 2| 2| 8| 7|| 49 sarvamAyureti | somo vai yashaH | ya evaM vidvAnthsomamAgachChati | yasha evainamR^ichChati | tasmAdAhuH | yashchaivaM veda yashcha na | tAvubhau somamAgachChataH | somo hi yashaH | taM tvAva yasha R^ichChatItyAhuH | yaH some somaM prAheti | tasmAthsome somaH prochyaH | yasha evainamR^ichChati || 2| 2| 8| 8|| abhiShuNvanti saptahotA tarpayati ShaDDhotrA nivittvamabhUttiShThati prAheti dve cha || 8|| 50 idaM vA agre naiva kiMchanAsIt | na dyaurAsIt | na pR^ithivI | nAntarikSham | tadasadeva sanmano.akuruta syAmiti | tadatapyata | tasmAttepAnAddhUmo.ajAyata | tadbhUyo.atapyata | tasmAttepAnAdagnirajAyata | tadbhUyo.atapyata || 2| 2| 9| 1|| 51 tasmAttepAnAjjyotirajAyata | tadbhUyo.atapyata | tasmAttepAnAdarchirajAyata | tadbhUyo.atapyata | tasmAttepAnAnmarIchayo.ajAyanta | tadbhUyo.atapyata | tasmAttepAnAdudArA ajAyanta | tadbhUyo.atapyata | tadabhramiva samahanyata | tadvastimabhinat || 2| 2| 9| 2|| 52 sa samudro.abhavat | tasmAthsamudrasya na pibanti | prajananamiva hi manyante | tasmAtpashorjAyamAnAdApaH purastAdyanti | taddashahotA.anvasR^ijyata | prajApatirvai dashahotA | ya evaM tapaso vIryaM vidvAgstapyate | bhavatyeva | tadvA idamApaH salilamAsIt | so.arodItprajApatiH || 2| 2| 9| 3|| 53 sa kasmA aj~ni | yadyasyA apratiShThAyA iti | yadapsvavApadyata | sA pR^ithivyabhavat | yadvyamR^iShTa | tadantarikShamabhavat | yadUrdhvamudamR^iShTa | sA dyaurabhavat | yadarodIt | tadanayo rodastvam || 2| 2| 9| 4|| 54 ya evaM veda | nAsya gR^ihe rudanti | etadvA eShAM lokAnAM janma | ya evameShAM lokAnAM janma veda | naiShu lokeShvArtimArchChati | sa imAM pratiShThAmavindata | sa imAM pratiShThAM vittvA.akAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | so.antarvAnabhavat | sa jaghanAdasurAnasR^ijata || 2| 2| 9| 5|| 55 tebhyo mR^inmaye pAtre.annamaduhat | yA.asya sA tanUrAsIt | tAmapAhata | sA tamisrA.abhavat | so.akAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | so.antarvAnabhavat | sa prajananAdeva prajA asR^ijata | tasmAdimA bhUyiShThAH | prajananAddhyenA asR^ijata || 2| 2| 9| 6|| 56 tAbhyo dArumaye pAtre payo.aduhat | yA.asya sA tanUrAsIt | tAmapAhata | sA jyothsnA.abhavat | so.akAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | so.antarvAnabhavat | sa upapakShAbhyAmevartUnasR^ijata | tebhyo rajate pAtre ghR^itamaduhat | yA.asya sA tanUrAsIt | 57 tAmapAhata | so.ahorAtrayoH sandhirabhavat | so.akAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | so.antarvAnabhavat | sa mukhAddevAnasR^ijata | tebhyo harite pAtre somamaduhat | yA.asya sA tanUrAsIt | tAmapAhata | tadaharabhavat || 2| 2| 9| 8|| 58 ete vai prajApaterdohAH | ya evaM veda | duha eva prajAH | divA vai no.abhUditi | taddevAnAM devatvam | ya evaM devAnAM devatvaM veda | devavAneva bhavati | etadvA ahorAtrANAM janma | ya evamahorAtrANAM janma veda | nAhorAtreShvArtimArchChati || 2| 2| 9| 9|| 59 asato.adhi mano.asR^ijyata | manaH prajApatimasR^ijata | prajApatiH prajA asR^ijata | tadvA idaM manasyeva paramaM pratiShThitam | yadidaM kiMcha | tadetachChovasyasaM nAma brahma | vyuchChantI vyuchChantyasmai vasyasI vasyasI vyuchChati | prajAyate prajayA pashubhiH | pra parameShThino mAtrAmApnoti | ya evaM veda || 2| 2| 9| 10|| agnirajAyata tadbhUyo.atapyatAbhinadarodItprajApatI rodastvamasR^ijatAsR^ijata ghR^itamaduhadyA.asya sA tanUrAsIdaharabhavadR^ichChati veda || 9|| idaM dhUmo.agnirjyotirarchirmarIchaya udArAstadabhra{\m+} sa jaghanAthsA tamisrA saprajananAthsA jothsnA sa upapakShAbhyA{\m+} so.ahorAtrayoH sandhiH sa mukhAttadahardevavAnmR^inmaye dArumaye rajate harite tebhyastAbhyo dve te.annaM payo ghR^ita{\m+} somam || 60 prajApatirindramasR^ijatA.a.anujAvaraM devAnAm | taM prAhiNot | parehi | eteShAM devAnAmadhipatiredhIti | taM devA abruvan | kastvamasi | vayaM vai tvachChreyA{\m+}saH sma iti | so.abravIt | kastvamasi vayaM vai tvachChreyA{\m+}saH sma iti mA devA avochanniti | atha vA idaM tarhi prajApatau hara AsIt || 2| 2| 10| 1|| 61 yadasminnAditye | tadenamabravIt | etanme prayachCha | athAhameteShAM devAnAmadhipatirbhaviShyAmIti | ko.aha2{\m+} syAmityabravIt | etatpradAyeti | etathsyA ityabravIt | yadetadbravIShIti | ko ha vai nAma prajApatiH | ya evaM veda || 2| 2| 10| 2|| 62 vidurenaM nAmnA | tadasmai rukmaM kR^itvA pratyamu~nchat | tato vA indro devAnAmadhipatirabhavat | ya evaM veda | adhipatireva samAnAnAM bhavati | so.amanyata | kiM kiM vA akaramiti | sa chandraM ma Ahareti prAlapat | tachchandramasashchandramastvam | ya evaM veda || 2| 2| 10| 3|| 63 chandravAneva bhavati | taM devA abruvan | suvIRyo maryA yathA gopAyata iti | tathsUryasya sUryatvam | ya evaM veda | nainaM dabhnoti | kashchanAsminvA idamindriyaM pratyasthAditi | tadindrasyendratvam | ya evaM veda | indriyAvyeva bhavati || 2| 2| 10| 4|| 64 ayaM vA idaM paramo.abhUditi | tatparameShThinaH parameShThitvam | ya evaM veda | paramAmeva kAShThAM gachChati | taM devAH samantaM paryavishan | vasavaH purastAt | rudrA dakShiNataH | AdityAH pashchAt | vishve devA uttarataH | aMgirasaH pratya~ncham || 2| 2| 10| 5|| 65 sAdhyAH parA~ncham | ya evaM veda | upaina{\m+} samAnAH saMvishanti | sa prajApatireva bhUtvA prajA Avayat | tA asmai nAtiShThantAnnAdyAya | tA mukhaM purastAtpashyantIH | dakShiNataH paryAyan | sa dakShiNataH paryavartayata | tA mukhaM purastAtpashyantIH | mukhaM dakShiNataH || 2| 2| 10| 6|| 66 pashchAtparyAyan | sa pashchAtparyavartayata | tA mukhaM purastAtpashyantIH | mukhaM dakShiNataH | mukhaM pashchAt | uttarataH paryAyan | sa uttarataH paryavartayata | tA mukhaM purastAtpashyantIH | mukhaM dakShiNataH | mukhaM pashchAt | 67 mukhamuttarataH | UrdhvA udAyan | sa upariShTAnnyavartayata | tAH sarvatomukho bhUtvA.a.avayat | tato vai tasmai prajA atiShThantAnnAdyAya | ya evaM vidvAnpari cha vartayate ni cha | prajApatireva bhUtvA prajA atti | tiShThante.asmai prajA annAdyAya | annAda eva bhavati || 2| 2| 10| 7|| AsIdveda chandramastvaM ya evaM vedendriyAvyeva bhavati pratya~nchaM mukhaM dakShiNato mukhaM pashchAnnava cha || 10|| 68 prajApatirakAmayata bahorbhUyAnthsyAmiti | sa etaM dashahotAramapashyat | taM prAyu~Nkta | tasya prayukti bahorbhUyAnabhavat | yaH kAmayeta bahorbhUyAnthsyAmiti | sa dashahotAraM prayu~njIta | bahoreva bhUyAnbhavati | so.akAmayata vIro ma AjAyeteti | sa dashahotushchaturhotAraM niramimIta | taM prAyu~Nkta || 69 tasya prayuktIndro.ajAyata | yaH kAmayeta vIro ma AjAyeteti | sa chaturhotAraM prayu~njIta | A.asya vIro jAyate | so.akAmayata pashumAnthsyAmiti | sa chaturhotuH pa~nchahotAraM niramimIta | taM prAyu~Nkta | tasya prayukti pashumAnabhavat | yaH kAmayeta pashumAnthsyAmiti | sa pa~nchahotAraM prayu~njIta || 2| 2| 11| 2|| 70 pashumAneva bhavati | so.akAmayatartavo me kalperanniti | sa pa~nchahotuH ShaDDhotAraM niramimIta | taM prAyu~Nkta | tasya prayuktyR^itavo.asmA akalpanta | yaH kAmayetartavo me kalperanniti | sa ShaDDhotAraM prayu~njIta | kalpante.asmA R^itavaH | so.akAmayata somapaH somayAjI syAm | A me somapaH somayAjI jAyeteti || 2| 2| 11| 3|| 71 sa ShaDDhotuH saptahotAraM niramimIta | taM prAyu~Nkta | tasya prayukti somapaH somayAjyabhavat | A.asya somapaH somayAjyajAyata | yaH kAmayeta somapaH somayAjI syAm | A me somapaH somayAjI jAyeteti | sa saptahotAraM prayu~njIta | somapa eva somayAjI bhavati | A.asya somapaH somayAjI jAyate | sa vA eSha pashuH pa~nchadhA pratitiShThati || 2| 2| 11| 4|| 72 padbhirmukhena | te devAH pashUn, vittvA | suvargaM lokamAyan | te.amuShmiM lloke vyakShudhyan | te.abruvan | amutaH pradAnaM vA upajijIvimeti | te saptahotAraM yaj~naM vidhAyAyAsyam | AMgIrasaM prAhiNvan | etenAmutra kalpayeti | tasya vA iyaM klR^iptiH || 2| 2| 11| 5|| 73 yadidaM kiMcha | ya evaM veda | kalpate.asmai | sa vA ayaM manuShyeShu yaj~naH saptahotA | amutra sadbhyo devebhyo havyaM vahati | ya evaM veda | upainaM yaj~no namati | yo vai chaturhotR^iNAM nidAnaM veda | nidAnavAnbhavati | agnihotraM vai dashahoturnidAnam | darshapUrNamAsau chaturhotuH | chAturmAsyAni pa~nchahotuH | pashubandhaH ShaDDhotuH | saumyo.adhvaraH saptahotuH | etadvai chaturhotR^iNAM nidAnam | ya evaM veda | nidAnavAnbhavati || 2| 2| 11| 6|| amimIta taM prAyu~Nkta pa~nchahotAraM prayu~njIta jAyeteti tiShThati klR^iptirdashahoturnidAna{\m+} sapta cha || 11|| prajApatirakAmayata prajAH sR^ijeyeti prajApatirakAmayata darshapUrNamAsau sR^ijeyeti prajApatirakAmayata prajAyeyeti sa tapaH sa trivR^itaM prajApatirakAmayata dashahotAraM tena dashadhA.a.atmAnaM devA vai varuNamanto vai prajApatistAH sR^iShTAH samashliShyandevA vai chaturhotR^ibhiridaM vA agre prajApatirindraM prajApatirakAmayata bahorbhUyAnekAdasha || 11|| prajApatistadgrahasya grahatvaM prajApatirakAmayatAnayaivainattasya vA iyaM klR^iptistasmAttepAnAjjyotiryadasminnAditye sa ShaDDhotuH saptahotAraM trisaptatiH || 73|| prajApatirakAmayata nidAnavAnbhavati || \section{dvitIyAShTake tR^itIyaH prapAThakaH 3} 1 brahmavAdino vadanti | kiM chaturhotR^iNAM chaturhotR^itvamiti | yadevaiShu chaturdhA hotAraH | tena chaturhotAraH | tasmAchchaturhotAra uchyante | tachchaturhotR^iNAM chaturhotR^itvam | somo vai chaturhotA | agniH pa~nchahotA | dhAtA ShaDDhotA | indraH saptahotA || 2| 3| 1| 1|| 2 prajApatirdashahotA | ya evaM chaturhotR^iNAmR^iddhiM veda | R^idhnotyeva | ya eShAmevaM bandhutAM veda | bandhumAnbhavati | ya eShAmevaM klR^iptiM veda | kalpate.asmai | ya eShAmevamAyatanaM veda | AyatanavAnbhavati | ya eShAmevaM pratiShThAM veda || 2| 3| 1| 2|| 3 pratyeva tiShThati | brahmavAdino vadanti | dashahotA chaturhotA | pa~nchahotA ShaDDhotA saptahotA | atha kasmAchchaturhotAra uchyanta iti | indro vai chaturhotA | indraH khalu vai shreShTho devatAnAmupadeshanAt | ya evamindragg shreShThaM devatAnAmupadeshanAdveda | vasiShThaH samAnAnAM bhavati | tasmAchChreShThamAyantaM prathamenaivAnubudhyante | ayamAgan | ayamavAsAditi | kIrtirasya pUrvA.a.agachChati janatAmAyataH | atho enaM prathamenaivAnu budhyante | ayamAgan | ayamavAsAditi || 2| 3| 1| 3|| saptahotA pratiShThAM veda budhyante ShaTcha || 1|| 4 dakShiNAM pratigrahIShyanthsaptadashakR^itvo.apAnyAt | AtmAnameva samindhe | tejase vIryAya | atho prajApatirevainAM bhUtvA pratigR^ihNAti | Atmano.anArtyai | yadyenamArtvijyAdvR^ita{\m+} santaM nirhareran | AgnIdhre juhuyAddashahotAram | chaturgR^ihItenAjyena | purastAtpratya~NtiShThan | pratilomaM vigrAham || 2| 3| 2| 1|| 5 prANAnevAsyopadAsayati | yadyenaM punarupashikSheyuH | AgnIdhra eva juhuyAddashahotAram | chaturgR^ihItenAjyena | pashchAtprA~NAsInaH | anulomamavigrAham | prANAnevAsmai kalpayati | prAyashchittI vAgghotetyR^itumukha R^itumukhe juhoti | R^itUnevAsmai kalpayati | kalpante.asmA R^itavaH || 2| 3| 2| 2|| 6 klR^iptA asmA R^itava Ayanti | ShaDDhotA vai bhUtvA prajApatirida{\m+} sarvamasR^ijata | sa mano.asR^ijata | manaso.adhi gAyatrImasR^ijata | tadgAyatrIM yasha ArchChat | tAmA.alabhata | gAyatriyA adhi ChandAgsyasR^ijata | Chandobhyo.adhi sAma | tathsAma yasha ArchChat | tadA.alabhata || 2| 3| 2| 3|| 7 sAmno.adhi yajUgShyasR^ijata | yajurbhyo.adhi viShNum | tadviShNuM yasha ArchChat | tamA.alabhata | viShNoradhyoShadhIrasR^ijata | oShadhIbhyo.adhi somam | tathsomaM yasha ArchChat | tamA.alabhata | somAdadhi pashUnasR^ijata | pashubhyo.adhIndram || 2| 3| 2| 4|| 8 tadindraM yasha ArchChat | tadenaM nAtiprAchyavata | indra iva yashasvI bhavati | ya evaM veda | nainaM yasho.ati prachyavate | yadvA idaM kiMcha | tathsarvamuttAna evAMgIrasaH pratyagR^ihNAt | tadenaM pratigR^ihItaM nAhinat | yatkiMcha pratigR^ihNIyAt | tathsarvamuttAnastvA.a.a~NgIrasaH pratigR^ihNAtvityeva pratigR^ihNIyAt | iyaM vA uttAna A~NgIrasaH | anayaivainatpratigR^ihNAti | naina{\m+} hinasti | barhiShA pratIyAdgAM vA.ashvaM vA | etadvai pashUnAM priyaM dhAma | priyeNaivainaM dhAmnA pratyeti || 2| 3| 2| 5|| vigrAhamR^itavastadA.alabhatendraM gR^ihNIyAtShaTcha || 2|| 9 yo vA avidvAnnivartayate | vishIrShA sa pApmA.amuShmiM lloke bhavati | atha yo vidvAnnivartayate | sashIrShA vipApmA.amuShmiM lloke bhavati | devatA vai sapta puShTikAmA nyavartayanta | agnishcha pR^ithivI cha | vAyushchAntarikShaM cha | Adityashcha dyaushcha chandramAH | agnirnyavartayata | sa sAhasramapuShyat || 2| 3| 3| 1|| 10 pR^ithivI nyavartayata | sauShadhIbhirvanaspatibhirapuShyat | vAyurnyavartayata | sa marIchIbhirapuShyat | antarikShaM nyavartayata | tadvayobhirapuShyat | Adityo nyavartayata | sa rashmibhirapuShyat | dyaurnyavartayata | sA nakShatrairapuShyat | chandramA nyavartayata | so.ahorAtrairardhamAsairmAsairR^itubhiH saMvathsareNApuShyat | tAnpoShAnpuShyati | yAgste.apuShyan | ya evaM vidvAnni cha vartayate pari cha || 2| 3| 3| 2|| apuShyannakShatrairapuShyatpa~ncha cha || 3|| 11 tasya vA agnerhiraNyaM pratijagrahuShaH | ardhamindriyasyApAkrAmat | tadetenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai so.ardhamindriyasyAtmannupAdhatta | ardhamindriyasyAtmannupA dhatte | ya evaM vidvAn hiraNyaM pratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | ardhamasyendriyasyApakrAmati | tasya vai somasya vAsaH pratijagrahuShaH | tR^itIyamindriyasyApAkrAmat || 2| 3| 4| 1|| 12 tadetenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai sa tR^itIyamindriyasyAtmannupAdhatta | tR^itIyamindriyasyAtmannupA dhatte | ya evaM vidvAn, vAsaH pratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | tR^itIyamasyendriyasyApakrAmati | tasya vai rudrasya gAM pratijagrahuShaH | chaturthamindriyasyApAkrAmat | tAmetenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai sa chaturthamindriyasyAtmannupAdhatta || 2| 3| 4| 2|| 13 chaturthamindriyasyAtmannupAdhatte | ya evaM vidvAngAM pratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | chaturthamasyendriyasyApakrAmati | tasya vai varuNasyAshvaM pratijagrahuShaH | pa~nchamamindriyasyApAkrAmat | tametenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai sa pa~nchamamindriyasyAtmannupAdhatta | pa~nchamamindriyasyAtmannupAdhatte | ya evaM vidvAnashvaM pratigR^ihNAti || 2| 3| 4| 3|| 14 atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | pa~nchamamasyendriyasyApa krAmati | tasya vai prajApateH puruShaM pratijagrahuShaH | ShaShThamindriyasyApAkrAmat | tametenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai sa ShaShThamindriyasyAtmannupAdhatta | ShaShThamindriyasyAtmannupAdhatte | ya evaM vidvAnpuruShaM pratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | ShaShThamasyendriyasyApakrAmati || 2| 3| 4| 4|| 15 tasya vai manostalpaM pratijagrahuShaH | saptamamindriyasyApAkrAmat | tametenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai sa saptamamindriyasyAtmannupAdhatta | saptamamindriyasyAtmannupA dhatte | ya evaM vidvAgstalpaM pratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | saptamamasyendriyasyApakrAmati | tasya vA uttAnasyA~NgIrasasyAprANat pratijagrahuShaH | aShTamamindriyasyApAkrAmat || 2| 3| 4| 5|| 16 tadetenaiva pratyagR^ihNAt | tena vai so.aShTama mindriyasyAtmannupAdhatta | aShTamamindriyasyAtmannupAdhatte | ya evaM vidvAnaprANatpratigR^ihNAti | atha yo.avidvAnpratigR^ihNAti | aShTamamasyendriyasyApakrAmati | yadvA idaM kiMcha | tathsarvamuttAna evAMgIrasaH pratyagR^ihNAt | tadenaM pratigR^ihItaM nAhinat | yatkiMcha pratigR^ihNIyAt | tathsarvamuttAnastvA.a.a~NgIrasaH pratigR^ihNAtvityeva pratigR^ihNIyAt | iyaM vA uttAna A~NgIrasaH | anayaivainatpratigR^ihNAti | naina{\m+} hinasti || 2| 3| 4| 6|| tR^itIyamindriyasyApAkrAmachchaturthamindriyasyAtma nnupAdhattAshvaM pratigR^ihNAti ShaShThamasyendriyasyApa krAmatyaShTamamindriyasyApAkrAmat pratigR^ihNIyAchchatvAri cha || 4|| tasya vA agner hiraNya{\m+} somasya vAsastadetena rudrasya gAM tAmetena varuNasyAshvaM prajApateH puruShaM manostalpaM tametenottAnasya tadetenAprANadyadvai | ardhaM tR^itIyamaShTamaM tachchaturthaM tAM pa~nchama{\m+} ShaShTha{\m+} saptamaM tam | tadetena dve tAmetenaikaM tametena trINi tadetenaikam || 17 brahmavAdino vadanti | yaddashahotAraH satramAsata | kena te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | kena prajA asR^ijanteti | prajApatinA vai te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | tena prajA asR^ijanta | yachchaturhotAraH satramAsata | kena te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | kenauShadhIrasR^ijanteti | somena vai te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan || 2| 3| 5| 1|| 18 tenauShadhIrasR^ijanta | yatpa~nchahotAraH satramAsata | kena te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | kenaibhyo lokebhyo.asurAnprANudanta | kenaiShAM pashUnavR^i~njateti | agninA vai te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | tenaibhyo lokebhyo.asurAnprANudanta | tenaiShAM pashUnavR^i~njata | yatShaDDhotAraH satramAsata | kena te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan || 2| 3| 5| 2|| 19 kenartUnakalpayanteti | dhAtrA vai te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | tenartUnakalpayanta | yathsaptahotAraH satramAsata | kena te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | kena suvarAyan | kenemAn lokAnthsamatanvanniti | aryamNA vai te gR^ihapatinA.a.ardhnuvan | tena suvarAyan | tenemAn lokAnthsamatanvanniti || 2| 3| 5| 3|| 20 ete vai devA gR^ihapatayaH | tAn, ya evaM vidvAn | apyanyasya gArhapate dIkShate | avAntarameva sattriNAmR^idhnoti || yo vA aryamaNaM veda | dAnakAmA asmai prajA bhavanti | yaj~no vA aryamA | AryA vasatiriti vai tamAhuryaM prasha{\m+}santi | AryAvasatirbhavati | ya evaM veda || 21 yadvA idaM kiMcha | tathsarvaM chaturhotAraH | chaturhotR^ibhyo.adhi yaj~no nirmitaH | sa ya evaM vidvAn, vivadeta | ahameva bhUyo veda | yashchaturhotR^In vedeti | sa hyeva bhUyo veda | yashchaturhotR^In veda | yo vai chaturhotR^iNA{\m+} hotR^In veda | sarvAsu prajAsvannamatti || 2| 3| 5| 5|| 22 sarvA disho.abhijayati | prajApatirvai dashahotR^iNA{\m+} hotA | somashchaturhotR^iNA{\m+} hotA | agniH pa~nchahotR^iNA{\m+} hotA | dhAtA ShaDDhotR^iNA{\m+} hotA | aryamA saptahotR^iNA{\m+} hotA | ete vai chaturhotR^iNA{\m+} hotAraH | tAn, ya evaM veda | sarvAsu prajAsvannamatti | sarvA disho.abhijayati || 2| 3| 5| 6|| ArdhnuvannArdhnuvannityevaM vedAtti sarvA dishobhi jayati || 5|| vai tena satraM kena || 23 prajApatiH prajAH sR^iShTvA vyasra{\m+}sata | sa hR^idayaM bhUto.ashayat | Atman hA 3 ityahvayat | ApaH pratyashR^iNvan | tA agnihotreNaiva yaj~nakratunopaparyAvartanta | tAH kusindhamupauhan | tasmAdagnihotrasya yaj~nakratoH | eka R^itvik | chatuShkR^itvo.ahvayat | agnirvAyurAdityashchandramAH || 2| 3| 6| 1|| 24 te pratyashR^iNvan | te darshapUrNamAsAbhyAmeva yaj~nakratunopaparyAvartanta | ta upauha2{\m+}shchatvArya~NgAni | tasmAddarshapUrNamAsayoryaj~nakratoH | chatvAra R^itvijaH | pa~nchakR^itvo.ahvayat | pashavaH pratyashR^iNvan | te chAturmAsyaireva yaj~nakratunopaparyAvartanta | ta upauhaM lloma ChavIM mA{\m+}samasthi majjAnam | tasmAchchAturmAsyAnAM yaj~nakratoH || 2| 3| 6| 2|| 25 pa~nchartvijaH | ShaTkR^itvo.ahvayat | R^itavaH pratyashR^iNvan | te pashubandhenaiva yaj~nakratunopa paryAvartanta | ta upauhanthstanAvANDau shishnamavA~nchaM prANam | tasmAtpashubandhasya yaj~nakratoH | ShaDR^itvijaH | saptakR^itvo.ahvayat | hotrAH pratyashR^iNvan | tAH saumyenaivAdhvareNa yaj~nakratunopaparyAvartanta || 2| 3| 6| 3|| 26 tA upauhanthsaptashIrShaNyAnprANAn | tasmAthsaumyasyAdhvarasya yaj~nakratoH | sapta hotrAH prAchIrvaShaTkurvanti | dashakR^itvo.ahvayat | tapaH pratyashR^iNot | tatkarmaNaiva saMvathsareNa sarvairyaj~nakratubhirupa paryAvartata | tathsarvamAtmAnamaparivargamupauhat | tasmAthsaMvathsare sarve yaj~nakratavo.avarudhyante | tasmAddashahotA chaturhotA | pa~nchahotA ShaDDhotA saptahotA | ekahotre bali{\m+} haranti | harantyasmai prajA balim | ainamapratikhyAtaM gachChati | ya evaM veda || 2| 3| 6| 4|| chandramAshchAturmAsyAnAM yaj~nakratoradhvareNa yaj~nakratunopa paryAvartanta saptahotA chatvAri cha || 6|| 27 prajApatiH puruShamasR^ijata | so.agnirabravIt | mamAyamannamastviti | so.abibhet | sarvaM vai mA.ayaM pradhakShyatIti | sa etAgshchaturhotR^InAtmasparaNAnapashyat | tAnajuhot | tairvai sa AtmAnamaspR^iNot | yadagnihotraM juhoti | ekahotArameva tadyaj~nakratumApnotyagnihotram || 1|| 28 kusindhaM chA.a.atmanaH spR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati | chaturunnayati | chaturhotArameva tadyaj~nakratumApnoti darshapUrNamAsau | chatvAri chAtmano.a~NgAni spR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati | chaturunnayati | samitpa~nchamI | pa~nchahotArameva tadyaj~nakratumApnoti chAturmAsyAni | loma ChavIM mA{\m+}samasthi majjAnam || 2| 3| 7| 2|| 29 tAni chAtmanaH spR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati | chaturunnayati | dvirjuhoti | ShaDDhotArameva tadyaj~nakratumApnoti pashubandham | stanAvANDau shishnamavA~nchaM prANam | tAni chAtmanaH spR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati | chaturunnayati | dvirjuhoti || 2| 3| 7| 3|| 30 samithsaptamI | saptahotArameva tadyaj~nakratumApnoti saumyamadhvaram | sapta chAtmanaH shIrShaNyAnprANAnthspR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati | chaturunnayati | dvirjuhoti | dvirnimArShTi | dviH prAshnAti | dashahotArameva tadyaj~nakratumApnoti saMvathsaram | sarvaM chAtmAnamaparivarga2{\m+} spR^iNoti | Adityasya cha sAyujyaM gachChati || 2| 3| 7| 4|| agnihotraM majjAnaM dvirjuhotyaparivarga2{\m+} spR^iNotyekaM cha || 7|| 31 prajApatirakAmayata prajAyeyeti | sa tapo.atapyata | so.antarvAnabhavat | sa haritaH shyAvo.abhavat | tasmAthstryantarvatnI | hariNI satI shyAvA bhavati | sa vijAyamAno garbheNAtAmyat | sa tAntaH kR^iShNaH shyAvo.abhavat | tasmAttAntaH kR^iShNaH shyAvo bhavati | tasyAsurevAjIvat || 2| 3| 8| 1|| 32 tenAsunA.asurAnasR^ijata | tadasurANAmasuratvam | ya evamasurANAmasuratvaM veda | asumAneva bhavati | nainamasurjahAti | so.asurAnthsR^iShTvA pitevAmanyata | tadanu pitR^InasR^ijata | tatpitR^iNAM pitR^itvam | ya evaM pitR^iNAM pitR^itvaM veda | pitevaiva svAnAM bhavati || 2| 3| 8| 2|| 33 yantyasya pitaro havam | sa pitR^InthsR^iShTvA.amanasyat | tadanu manuShyAnasR^ijata | tanmanuShyANAM manuShyatvam | ya evaM manuShyANAM manuShyatvaM veda | manasvyeva bhavati | nainaM manurjahAti | tasmai manuShyAnthsasR^ijAnAya | divA devatrA.abhavat | tadanu devAnasR^ijata | taddevAnAM devatvam | ya evaM devAnAM devatvaM veda | divA haivAsya devatrA bhavati | tAni vA etAni chatvAryambhA{\m+}si | devA manuShyAH pitaro.asurAH | teShu sarveShvambho nabha iva bhavati | ya evaM veda || 2| 3| 8| 3|| ajIvathsvAnAM bhavati devAnasR^ijata sapta cha || 8|| 34 brahmavAdino vadanti | yo vA imaM vidyAt | yato.ayaM pavate | yadabhi pavate | yadabhi saMpavate | sarvamAyuriyAt | na purA.a.ayuShaH pramIyeta | pashumAnthsyAt | vindeta prajAm | yo vA imaM veda || 2| 3| 9| 1|| 35 yato.ayaM pavate | yadabhipavate | yadabhisaMpavate | sarvamAyureti | na purA.a.ayuShaH pramIyate | pashumAnbhavati | vindate prajAm | adbhyaH pavate | apo.abhi pavate | apo.abhi saMpavate || 2| 3| 9| 2|| 36 asyAH pavate | imAmabhi pavate | imAmabhi saMpavate | agneH pavate | agnimabhi pavate | agnimabhi saMpavate | antarikShAtpavate | antarikShamabhi pavate | antarikShamabhi saMpavate | AdityAtpavate || 2| 3| 9| 3|| 37 Adityamabhi pavate | Adityamabhi saMpavate | dyoH pavate | divamabhi pavate | divamabhi saMpavate | digbhyaH pavate | disho.abhi pavate | disho.abhi saMpavate | sa yatpurastAdvAti | prANa eva bhUtvA purastAdvAti || 2| 3| 9| 4|| 38 tasmAtpurastAdvAntam | sarvAH prajAH pratinandanti | prANo hi priyaH prajAnAm | prANa iva priyaH prajAnAM bhavati | ya evaM veda | sa vA eSha prANa eva | atha yaddakShiNato vAti | mAtarishvaiva bhUtvA dakShiNato vAti | tasmAddakShiNato vAntaM vidyAt | sarvA disha AvAti || 2| 3| 9| 5|| 39 sarvA disho.anuvivAti | sarvA disho.anu saMvAtIti | sa vA eSha mAtarishvaiva | atha yatpashchAdvAti | pavamAna eva bhUtvA pashchAdvAti | pUtamasmA Aharanti | pUtamupaharanti | pUtamashnAti | ya evaM veda | sa vA eSha pavamAna eva || 2| 3| 9| 6|| 40 atha yaduttarato vAti | savitaiva bhUtvottarato vAti | saviteva svAnAM bhavati | ya evaM veda | sa vA eSha savitaiva | te ya enaM purastAdAyantamupavadanti | ya evAsya purastAtpApmAnaH | tAgste.apaghnanti | purastAditarAnpApmanaH sachante | atha ya enaM dakShiNata Ayantamupavadanti || 2| 3| 9| 7|| 41 ya evAsya dakShiNataH pApmAnaH | tAgste.apaghnanti | dakShiNata itarAnpApmanaH sachante | atha ya enaM pashchAdAyantamupa vadanti | ya evAsya pashchAtpApmAnaH | tAgste.apaghnanti | pashchAditarAnpApmanaH sachante | atha ya enamuttarata Ayantamupa vadanti | ya evAsyottarataH pApmAnaH | tAgste.apaghnanti || 2| 3| 9| 8|| 42 uttarata itarAnpApmanaH sachante | tasmAdevaM vidvAn | vIva nR^ityet | preva chalet | vyasyevAkShyau bhASheta | maNTayediva | krAthayediva | shR^i~NgAyeteva | uta mopa vadeyuH | uta me pApmAnamapahanyuriti | sa yAM disha{\m+} sanimeShyanthsyAt | yadA tAM dishaM vAto vAyAt | atha praveyAt | pra vA dhAvayet | sAtameva raditaM vyUDhaM gandhamabhi prachyavate | A.asya taM janapadaM pUrvA kIrtirgachChati | dAnakAmA asmai prajA bhavanti | ya evaM veda || 2| 3| 9| 9|| veda saMpavata AdityAtpavate vAtyA vAtyeSha pavamAna eva dakShiNata Ayantamupa vadantyuttarataH pApmAnastAgste.apaghnantItyaShTau cha || 9|| 43 prajApatiH soma{\m+} rAjAnamasR^ijata | taM trayo vedA anvasR^ijyanta | tAn haste.akuruta | atha ha sItA sAvitrI | soma{\m+} rAjAnaM chakame | shraddhAmu sa chakame | sA ha pitaraM prajApatimupasasAra | ta{\m+} hovAcha | namaste astu bhagavaH | upa tvA.ayAni || 2| 3| 10| 1|| 44 pra tvA padye | somaM vai rAjAnaM kAmaye | shraddhAmu sa kAmayata iti | tasyA u ha sthAgaramala~NkAraM kalpayitvA | dashahotAraM purastAdvyAkhyAya | chaturhotAraM dakShiNataH | pa~nchahotAraM pashchAt | ShaDDhotAramuttarataH | saptahotAramupariShTAt | saMbhAraishcha patnibhishcha mukhe.alaMkR^itya || 2| 3| 10| 2|| 45 A.asyArdhaM vavrAja | tA{\m+} hodIkShyovAcha | upa mA.a.avartasveti | ta{\m+} hovAcha | bhogaM tu ma AchakShva | etanma AchakShva | yatte pANAviti | tasyA u ha trIn, vedAnpradadau | tasmAdu ha striyo bhogamaiva hArayante | sa yaH kAmayeta priyaH syAmiti || 2| 3| 10| 3|| 46 yaM vA kAmayeta priyaH syAditi | tasmA eta2{\m+} sthAgaramalaMkAraM kalpayitvA | dashahotAraM purastAdvyAkhyAya | chaturhotAraM dakShiNataH | pa~nchahotAraM pashchAt | ShaDDhotAramuttarataH | saptahotAramupariShTAt | saMbhAraishcha patnibhishcha mukhe.alaMkR^itya | A.asyArdhaM vrajet | priyo haiva bhavati || 2| 3| 10| 4|| ayAnyalaMkR^itya syAmiti bhavati || 10|| 47 brahmAtmanvadasR^ijata | tadakAmayata | samAtmanA padyeyeti | AtmannAtmannityAmantrayata | tasmai dashama{\m+} hUtaH pratyashR^iNot | sa dashahUto.abhavat | dashahUto ha vai nAmaiShaH | taM vA etaM dashahUta{\m+} santam | dashahotetyAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH || 2| 3| 11| 1|| 48 AtmannAtmannityAmantrayata | tasmai saptama{\m+} hUtaH pratyashR^iNot | sa saptahUto.abhavat | saptahUto ha vai nAmaiShaH | taM vA eta{\m+} saptahUta{\m+} santam | saptahotetyAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH | AtmannAtmannityAmantrayata | tasmai ShaShTha{\m+} hUtaH pratyashR^iNot | sa ShaDDhUto.abhavat | 49 ShaDDhUto ha vai nAmaiShaH | taM vA eta{\m+} ShaDDhUta{\m+} santam | ShaDDhotetyAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH | AtmannAtmannityAmantrayata | tasmai pa~nchama{\m+} hUtaH pratyashR^iNot | sa pa~nchahUto.abhavat | pa~nchahUto ha vai nAmaiShaH | taM vA etaM pa~nchahUta{\m+} santam | pa~nchahotetyAchakShate parokSheNa || 2| 3| 11| 3|| 50 parokShapriyA iva hi devAH | AtmannAtmannityAmantrayata | tasmai chaturtha{\m+} hUtaH pratyashR^iNot | sa chaturhUto.abhavat | chaturhUto ha vai nAmaiShaH | taM vA etaM chaturhUta{\m+} santam | chaturhotetyAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH | tamabravIt | tvaM vai me nediShTha{\m+} hUtaH pratyashrauShIH | tvayainAnAkhyAtAra iti | tasmAnnu hainAgshchaturhotAra ityAchakShate | tasmAchChushrUShuH putrANA{\m+} hR^idyatamaH | nediShTho hR^idyatamaH | nediShTho brahmaNo bhavati | ya evaM veda || 2| 3| 11| 4|| devAH ShaDDhUto.abhavatpa~nchahotetyAchakShate parokSheNAshrauShIH ShaTcha || 11|| brahmavAdinaH kiM dakShiNAM yo vA avidvAntasya vai brahmavAdino yaddashahotAraH prajApatirvyasraM prajApatiH puruShaM prajApatirakAmayata sa tapaH so.antarvAnbrahmavAdino yo vA imaM vidyAtprajApatiH soma{\m+} rAjAnaM brahmAtmanvadekAdasha || 11|| brahmavAdinastasya vA agneryadvA idaM kiMcha prajApatirakAmayata ya evAsya dakShiNataH pa~nchAshat || 50|| brahmavAdino ya evaM veda || \section{dvitIyAShTake chaturthaH prapAThakaH 4} 1 juShTo damUnA atithirduroNe | imaM no yaj~namupayAhi vidvAn | vishvA agne.abhiyujo vihatya | shatrUyatAmAbharA bhojanAni | agne shardha mahate saubhagAya | tava dyumnAnyuttamAni santu | saM jAspatya{\m+} suyamamAkR^iNuShva | shatrUyatAmabhitiShThA mahA{\m+}si | agne yo no.abhito janaH | vR^iko vAro jighA{\m+}sati || 2| 4| 1| 1|| 2 tAgstvaM vR^itraha~njahi | vasvasmabhyamAbhara | agne yo no.abhidAsati | samAno yashcha niShTyaH | idhmasyeva prakShAyataH | mA tasyochCheShi ki~nchana | tvamindrAbhibhUrasi | devo vij~nAtavIryaH | vR^itrahA puruchetanaH | apa prAcha indra vishvA{\m+} amitrAn || 2| 4| 1| 2|| 3 apApAcho abhibhUte nudasva | apodIcho apashUrAdharAcha Urau | yathA tava sharmanmadema | tamindraM vAjayAmasi | mahe vR^itrAya hantave | sa vR^iShA vR^iShabho bhuvat | yuje rathaM gaveShaNa{\m+} haribhyAm | upa brahmANi jujuShANamasthuH | vibAdhiShTAsya rodasI mahitvA | indro vR^itrANyapratI jaghanvAn || 2| 4| 1| 3|| 4 havyavAhamabhimAtiShAham | rakShohaNaM pR^itanAsu jiShNum | jyotiShmantaM dIdyataM purandhim | agni2{\m+} sviShTakR^itamAhuvema | sviShTamagne abhi tatpR^iNAhi | vishvA deva pR^itanA abhiShya | uruM naH panthAM pradishanvibhAhi | jyotiShmaddhehyajaraM na AyuH | tvAmagne haviShmantaH | devaM martAsa IDate || 2| 4| 1| 4|| 5 manye tvA jAtavedasam | sa havyA vakShyAnuShak | vishvAni no durgahA jAtavedaH | sindhuM na nAvA duritA.ati parShi | agne atrivanmanasA gR^iNAnaH | asmAkaM bodhyavitA tanUnAm | pUShA gA anvetu naH | pUShA rakShatvarvataH | pUShA vAja{\m+} sanotu naH | pUShemA AshA anuveda sarvAH || 2| 4| 1| 5|| 6 so asmA{\m+} abhayatamena neShat | svastidA aghR^iNiH sarvavIraH | aprayuchChanpura etu prajAnan | tvamagne saprathA asi | juShTo hotA vareNyaH | tvayA yaj~naM vitanvate | agnI rakShA{\m+}si sedhati | shukrashochiramartyaH | shuchiH pAvaka IDyaH | agne rakShA No a{\m+}hasaH || 2| 4| 1| 6|| 7 pratiShma deva rIShataH | tapiShThairajaro daha | agne ha{\m+}si nyatriNam | dIdyanmartyeShvA | sve kShaye shuchivrata | A vAta vAhi bheShajam | vi vAta vAhi yadrapaH | tva{\m+} hi vishvabheShajaH | devAnAM dUta Iyase | dvAvimau vAtau vAtaH || 2| 4| 1| 7|| 8 A sindhorA parAvataH | dakShaM me anya AvAtu | parA.anyo vAtu yadrapaH | yadado vAta te gR^ihe | amR^itasya nidhirhitaH | tato no dehi jIvase | tato no dhehi bheShajam | tato no maha Avaha | vAta AvAtu bheShajam | shambhUrmayobhUrno hR^ide || 2| 4| 1| 8|| 9 pra Na AyU{\m+}Shi tAriShat | tvamagne ayA.asi | ayA sanmanasA hitaH | ayA san havyamUhiShe | ayA no dhehi bheShajam | iShTo agnirAhutaH | svAhAkR^itaH pipartu naH | svagA devebhya idaM namaH | kAmo bhUtasya bhavyasya | samrADeko virAjati || 2| 4| 1| 9|| 10 sa idaM pratipaprathe | R^itUnuthsR^ijate vashI | kAmastadagre samavartatAdhi | manaso retaH prathamaM yadAsIt | sato bandhumasati niravindan | hR^idi pratIShyA kavayo manIShA | tvayA manyo sarathamArujantaH | harShamANAso dhR^iShatA marutvaH | tigmeShava AyudhA sa{\m+}shishAnAH | upaprayanti naro agnirUpAH || 2| 4| 1| 10|| 11 manyurbhago manyurevAsa devaH | manyurhotA varuNo vishvavedAH | manyuM visha IDate devayantIH | pAhi no manyo tapasA shrameNa | tvamagne vratabhR^ichChuchiH | devA{\m+} AsAdayA iha | agne havyAya voDhave | vratA nu bibhradvratapA adAbhyaH | yajAno devA{\m+} ajaraH suvIraH | dadhadratnAni suvidAno agne | gopAya no jIvase jAtavedaH || 2| 4| 1| 11|| jighA{\m+}satyamitrA~njaghanvAnIDate sarvA a{\m+}haso vAto hR^ide rAjatyagnirUpAH suvidAno agna ekaM cha || 1|| 12 chakShuSho hete manaso hete | vAcho hete brahmaNo hete | yo mA.aghAyurabhidAsati | tamagne menyA.ameniM kR^iNu | yo mA chakShuShA yo manasA | yo vAchA brahmaNA.aghAyurabhidAsati | tayA.agne tvaM menyA | amumameniM kR^iNu | yatkiMchAsau manasA yachcha vAchA | yaj~nairjuhoti yajuShA havirbhiH || 2| 4| 2| 1|| 13 tanmR^ityurnirR^ityA saMvidAnaH | purA diShTAdAhutIrasya hantu | yAtudhAnA nirR^itirAdu rakShaH | te asya ghnantvanR^itena satyam | indreShitA Ajyamasya mathnantu | mA tathsamR^iddhi yadasau karoti | hanmi te.ahaM kR^ita{\m+} haviH | yo me ghoramachIkR^itaH | apA~nchau ta ubhau bAhU | apanahyAmyAsyam || 2| 4| 2| 2|| 14 apanahyAmi te bAhU | apanahyAmyAsyam | agnerdevasya brahmaNA | sarvaM te.avadhiShaM kR^itam | purA.amuShya vaShaTkArAt | yaj~naM deveShu naskR^idhi | sviShTamasmAkaM bhUyAt | mA.asmAnprApannarAtayaH | anti dUre sato agne | bhrAtR^ivyasyAbhidAsataH || 2| 4| 2| 3|| 15 vaShaTkAreNa vajreNa | kR^ityA{\m+} hanmi kR^itAmaham | yo mA naktaM divA sAyam | prAtashchAhno nipIyati | adyA tamindra vajreNa | bhrAtR^ivyaM pAdayAmasi | indrasya gR^iho.asi taM tvA | prapadye saguH sAshvaH | saha yanme asti tena | IDe agniM vipashchitam || 2| 4| 2| 4|| 16 girA yaj~nasya sAdhanam | shruShTIvAnaM dhitAvAnam | agne shakema te vayam | yamaM devasya vAjinaH | ati dveShA{\m+}si tarema | avataM mA samanasau samokasau | sachetasau saretasau | ubhau mAmavataM jAtavedasau | shivau bhavatamadya naH | svayaM kR^iNvAnaH sugamaprayAvam || 2| 4| 2| 5|| 17 tigmashR^i~Ngo vR^iShabhaH shoshuchAnaH | pratna{\m+} sadhasthamanupashyamAnaH | A tantumagnirdivyaM tatAna | tvaM nastanturuta seturagne | tvaM panthA bhavasi devayAnaH | tvayA.agne pR^iShThaM vayamAruhema | athA devaiH sadhamAdaM madema | uduttamaM mumugdhi naH | vi pAshaM madhyamaM chR^ita | avAdhamAni jIvase || 18 vaya{\m+} soma vrate tava | manastanUShu bibhrataH | prajAvanto ashImahi | indrANI devI subhagA supatnI | uda{\m+}shena patividye jigAya | tri{\m+}shadasyA jaghanaM yojanAni | upastha indragg sthaviraM bibharti | senA ha nAma pR^ithivI dhana~njayA | vishvavyachA aditiH sUryatvak | indrANI devI prAsahA dadAnA || 2| 4| 2| 7|| 19 sA no devI suhavA sharma yachChatu | A tvA.ahArShamantarabhUH | dhruvastiShThAvichAchaliH | vishastvA sarvA vA~nChantu | mA tvadrAShTramadhibhrashat | dhruvA dyaurdhruvA pR^ithivI | dhruvaM vishvamidaM jagat | dhruvA ha parvatA ime | dhruvo rAjA vishAmayam | ihaivaidhi mA vyathiShThAH || 2| 4| 2| 8|| 20 parvata ivAvichAchaliH | indra iveha dhruvastiShTha | iha rAShTramu dhAraya | abhitiShTha pR^itanyataH | adhare santu shatravaH | indra iva vR^itrahA tiShTha | apaH, kShetrANi saMjayan | indra eNamadIdharat | dhruvaM dhruveNa haviShA | tasmai devA adhibravan | ayaM cha brahmaNaspatiH || havirbhirAsyamabhi dAsato vipashchitamaprayAvaM jIvase dadAnA vyathiShThA bravannekaM cha || 2| 4| 2| 2|| 21 juShTI naro brahmaNA vaH pitR^iNAm | akShamavyayaM na kilA riShAtha | yachChakvarIShu bR^ihatA raveNa | indre shuShmamadadhAthA vasiShThAH | pAvakA naH sarasvatI | vAjebhirvAjinIvatI | yaj~naM vaShTu dhiyA vasuH | sarasvatyabhi no neShi vasyaH | mA paspharIH payasA mA na Adhak | juShasva naH sakhyA veshyA cha || 2| 4| 3| 1|| 22 mA tvatkShetrANyaraNAni ganma | vR^i~nje havirnamasA barhiragnau | ayAmi srugghR^itavatI suvR^iktiH | amyakShi sadma sadane pR^ithivyAH | ashrAyi yaj~naH sUrye na chakShuH | ihArvA~nchamatihvaye | indraM jaitrAya jetave | asmAkamastu kevalaH | arvA~nchamindramamuto havAmahe | yo gojiddhanajidashvajidyaH || 2| 4| 3| 2|| 23 imaM no yaj~naM vihave juShasva | asya kurmo harivo medinaM tvA | asaMmR^iShTo jAyase mAtR^ivoH shuchiH | mandraH kavirudatiShTho vivasvataH | ghR^itena tvA.avardhayannagna Ahuta | dhUmaste keturabhavaddivi shritaH | agniragre prathamo devatAnAm | saMyAtAnAmuttamo viShNurAsIt | yajamAnAya parigR^ihya devAn | dIkShayeda{\m+} havirAgachChataM naH || 2| 4| 3| 3|| 24 agnishcha viShNo tapa uttamaM mahaH | dIkShApAlebhyo vanata{\m+} hi shakrA | vishvairdevairyaj~niyaiH saMvidAnau | dIkShAmasmai yajamAnAya dhattam | pra tadviShNuH stavate vIryAya | mR^igo na bhImaH kucharo giriShThAH | yasyoruShu triShu vikramaNeShu | adhikShiyanti bhuvanAni vishvA | nU marto dayate saniShyan, yaH | viShNava urugAyAya dAshat || 2| 4| 3| 4|| 25 pra yaH satrAchA manasA yajAtai | etAvantaM naryamAvivAsAt | vichakrame pR^ithivImeSha etAm | kShetrAya viShNurmanuShe dashasyan | dhruvAso asya kIrayo janAsaH | urukShiti{\m+} sujanimAchakAra | trirdevaH pR^ithivImeSha etAm | vichakrame shatarchasaM mahitvA | pra viShNurastu tavasastavIyAn | tveSha2{\m+} hyasya sthavirasya nAma || 2| 4| 3| 5|| 26 hotAraM chitrarathamadhvarasya | yaj~nasya yaj~nasya ketu{\m+} rushantam | pratyardhiM devasya devasya mahnA | shriyA tvagnimatithiM janAnAm | A no vishvAbhirUtibhiH sajoShAH | brahma juShANo haryashva yAhi | varIvR^ijathsthavirebhiH sushipra | asme dadhadvR^iShaNa{\m+} shuShmamindra | indraH suvarShA janayannahAni | jigAyoshigbhiH pR^itanA abhishrIH || 2| 4| 3| 6|| 27 prArochayanmanave ketumahnAm | avindajjyotirbR^ihate raNAya | ashvinAvavase nihvaye vAm | A nUnaM yAta{\m+} sukR^itAya viprA | prAtaryuktena suvR^itA rathena | upAgachChatamavasA.a.agataM naH | aviShTaM dhIShvashvinA na Asu | prajAvadreto ahrayaM no astu | AvAM toke tanaye tUtujAnAH | suratnAso devavItiM gamema || 2| 4| 3| 7|| 28 tva{\m+} soma kratubhiH sukraturbhUH | tvaM dakShaiH sudakSho vishvavedAH | tvaM vR^iShA vR^iShatvebhirmahitvA | dyumnebhirdyumnyabhavo nR^ichakShAH | aShADhaM yuthsu pR^itanAsu paprim | suvarShAmapsvAM vR^ijanasya gopAm | bhareShujA{\m+} sukShiti{\m+} sushravasam | jayantaM tvAmanu madema soma | bhavA mitro na shevyo ghR^itAsutiH | vibhUtadyumna evayA u saprathAH || 2| 4| 3| 8|| 29 adhA te viShNo viduShAchidR^idhyaH | stomo yaj~nasya rAdhyo haviShmataH | yaH pUrvyAya vedhase navIyase | sumajjAnaye viShNave dadAshati | yo jAtamasya mahato mahi bravAt | seduH shravobhiryujyaMchidabhyasat | tamu stotAraH pUrvyaM yathA vida R^itasya | garbha{\m+} haviShA pipartana | A.asya jAnanto nAma chidvivaktana | bR^ihatte viShNo sumatiM bhajAmahe || 2| 4| 3| 9|| 30 imA dhAnA ghR^itasnuvaH | harI ihopavakShataH | indra{\m+} sukhatame rathe | eSha brahmA pra te mahe | vidathe sha{\m+}siSha{\m+} harI | ya R^itviyaH pra te vanve | vanuSho haryataM madam | indro nAma ghR^itaM na yaH | haribhishchAru sechate | shruto gaNa A tvA vishantu || 2| 4| 3| 10|| 31 harivarpasaM giraH | A charShaNiprA vR^iShabho janAnAm | rAjA kR^iShTInAM puruhUta indraH | stutaH shravasyannavasopamadrik | yuktvA harI vR^iShaNA.a.ayAhyarvA~N | pra yathsindhavaH prasavaM yadAyan | ApaH samudra{\m+} rathyeva jagmuH | atashchidindraH sadaso varIyAn | yadI{\m+} somaH pR^iNati dugdho a{\m+}shuH | hvayAmasi tvendra yAhyarvA~N || 2| 4| 3| 11|| 32 araM te somastanuve bhavAti | shatakrato mAdayasvA suteShu | prAsmA{\m+} ava pR^itanAsu pra yuthsu | indrAya somAH pradivo vidAnAH | R^ibhuryebhirvR^iShaparvA vihAyAH | prayamyamANAnprati ShU gR^ibhAya | indra piba vR^iShadhUtasya vR^iShNaH | aheDamAna upayAhi yaj~nam | tubhyaM pavanta indavaH sutAsaH | gAvo na vajrinthsvamoko achCha || 2| 4| 3| 12|| 33 indrAgahi prathamo yaj~niyAnAm | yA te kAkuthsukR^itA yA variShThA | yayA shashvatpibasi madhva Urmim | tayA pAhi pra te adhvaryurasthAt | saM te vajro vartatAmindra gavyuH | prAtaryujA vibodhaya | ashvinA veha gachChatam | asya somasya pItaye | prAtaryAvANA prathamA yajadhvam | purA gR^idhrAdararuShaH pibAthaH | prAtarhi yaj~namashvinA dadhAte | prasha{\m+}santi kavayaH pUrvabhAjaH | prAtaryajadhvamashvinA hinota | na sAyamasti devayA ajuShTam | utAnyo asmadyajate vichAyaH | pUrvaH pUrvo yajamAno vanIyAn || 2| 4| 3| 13|| chAshvajidyo gachChataM no dAshannAmAbhishrIrgamema saprathA bhajAmahe vishantu yAhyarvA~NachCha pibAthaH ShaTcha || 3|| 34 naktaM jAtA.asyoShadhe | rAme kR^iShNe asikni cha | ida{\m+} rajani rajaya | kilAsaM palitaM cha yat | kilAsaM cha palitaM cha | nirito nAshayA pR^iShat | A naH svo ash~nutAM varNaH | parA shvetAni pAtaya | asitaM te nilayanam | AsthAnamasitaM tava || 2| 4| 4| 1|| 35 asikniyasyoShadhe | nirito nAshayA pR^iShat | asthijasya kilAsasya | tanUjasya cha yattvachi | kR^ityayA kR^itasya brahmaNA | lakShma shvetamanInasham | sarUpA nAma te mAtA | sarUpo nAma te pitA | sarUpA.asyoShadhe sA | sarUpamidaM kR^idhi || 2| 4| 4| 2|| 36 shuna{\m+} huvema maghavAnamindram | asminbhare nR^itamaM vAjasAtau | shR^iNvantamugramUtaye samathsu | ghnantaM vR^itrANi saMjitaM dhanAnAm | dhUnutha dyAM parvatAndAshuShe vasu | ni vo vanA jihate yAmano bhiyA | kopayatha pR^ithivIM pR^ishnimAtaraH | yudhe yadugrAH pR^iShatIrayugdhvam | pravepayanti parvatAn | vivi~nchanti vanaspatIn || 2| 4| 4| 3|| 37 pro.avArata maruto durmadA iva | devAsaH sarvayA vishA | purutrA hi sadR^i~N~Nasi | visho vishvA anu prabhu | samathsu tvA havAmahe | samathsvagnimavase | vAjayanto havAmahe | vAjeShu chitrarAdhasam | saMgachChadhva{\m+} saMvadadhvam | saM vo manA{\m+}si jAnatAm || 2| 4| 4| 4|| 38 devA bhAgaM yathA pUrve | saMjAnAnA upAsata | samAno mantraH samitiH samAnI | samAnaM manaH saha chittameShAm | samAnaM keto abhi sa{\m+}rabhadhvam | saMj~nAnena vo haviShA yajAmaH | samAnI va AkUtiH | samAnA hR^idayAni vaH | samAnamastu vo manaH | yathA vaH susahAsati || 2| 4| 4| 5|| 39 saMj~nAnaM naH svaiH | saMj~nAnamaraNaiH | saMj~nAnamashvinA yuvam | ihAsmAsu niyachChatam | saMj~nAnaM me bR^ihaspatiH | saMj~nAna{\m+} savitA karat | saMj~nAnamashvinA yuvam | iha mahyaM niyachChatam | upa chChAyAmiva ghR^iNeH | aganma sharma te vayam || 2| 4| 4| 6|| 40 agne hiraNyasaMdR^ishaH | adabdhebhiH savitaH pAyubhiShTvam | shivebhiradya paripAhi no gayam | hiraNyajihvaH suvitAya navyase | rakShA mAkirno aghasha{\m+}sa Ishata | made made hi no daduH | yUthA gavAmR^ijukratuH | saMgR^ibhAya purUshatA | ubhayA hastyA vasu | shishIhi rAya Abhara || 2| 4| 4| 7|| 41 shiprinvAjAnAM pate | shachIvastava da{\m+}sanA | A tU na indra bhAjaya | goShvashveShu shubhruShu | sahasreShu tuvImagha | yaddevA deva heDanam | devAsashchakR^imA vayam | AdityAstasmAnmA yUyam | R^itasyartena mu~nchata | R^itasyartenAdityAH || 2| 4| 4| 8|| 42 yajatrA mu~nchateha mA | yaj~nairvo yaj~navAhasaH | AshikShanto na shekima | medasvatA yajamAnAH | sruchA.a.ajyena juhvataH | akAmA vo vishve devAH | shikShanto nopashekima | yadi divA yadi naktam | ena enasyo.akarat | bhUtaM mA tasmAdbhavyaM cha || 2| 4| 4| 9|| 43 drupadAdiva mu~nchatu | drupadAdivenmumuchAnaH | svinnaH snAtvI malAdiva | pUtaM pavitreNevAjyam | vishve mu~nchantu mainasaH | udvayaM tamasaspari | pashyanto jyotiruttaram | devaM devatrA sUryam | aganma jyotiruttamam || 2| 4| 4| 10|| tava kR^idhi vanaspatI~njAnatAmasati vayaM bharAdityAshcha nava cha || 4|| 44 vR^iShA so a{\m+}shuH pavate haviShmAnthsomaH | indrasya bhAga R^itayuH shatAyuH | samA vR^iShANaM vR^iShabhaM kR^iNotu | priyaM vishA{\m+} sarvavIra{\m+} suvIram | kasya vR^iShA sute sachA | niyutvAnvR^iShabho raNat | vR^itrahA somapItaye | yaste shR^i~Nga vR^iSho napAt | praNapAtkuNDapAyyaH | nyasmindadhra A manaH || 2| 4| 5| 1|| 45 ta{\m+} sadhrIchIrUtayo vR^iShNiyAni | paugsyAni niyutaH sashchurindram | samudraM na sindhava ukthashuShmAH | uruvyachasaM gira Avishanti | indrAya giro anishitasargAH | apaH prairayanthsagarasya budhnAt | yo akSheNeva chakriyA shachIbhiH | viShvaktastambha pR^ithivImuta dyAm | akShodayachChavasA kShAma budhnam | vArNavAtastaviShIbhirindraH || 2| 4| 5| 2|| 46 dR^iDhAnyaughnAdushamAna ojaH | avAbhinatkakubhaH parvatAnAm | A no agne suketunA | rayiM vishvAyupoShasam | mArDIkaM dhehi jIvase | tva{\m+} soma mahe bhagam | tvaM yUna R^itAyate | dakShaM dadhAsi jIvase | rathaM yu~njate marutaH shubhe sugam | sUro na mitrAvaruNA gaviShTiShu || 2| 4| 5| 3|| 47 rajA{\m+}si chitrA vicharanti tanyavaH | divaH samrAjA payasA na ukShatam | vAcha{\m+} su mitrAvaruNAvirAvatIm | parjanyashchitrAM vadati tviShImatIm | abhrA vasata marutaH su mAyayA | dyAM varShayatamaruNAmarepasam | ayukta sapta shundhyuvaH | sUro rathasya naptriyaH | tAbhiryAti svayuktibhiH | vahiShThebhirviharan, yAsi tantum || 2| 4| 5| 4|| 48 avavyayannasitaM deva vasvaH | davidhvato rashmayaH sUryasya | charmevAvAdhustamo apsvantaH | parjanyAya pragAyata | divasputrAya mIDhuShe | sa no yavasamichChatu | achChA vada tavasaM gIrbhirAbhiH | stuhi parjanyaM namasA vivAsa | kanikradadvR^iShabho jIradAnuH | reto dadhAtvoShadhIShu garbham || 2| 4| 5| 5|| 49 yo garbhamoShadhInAm | gavAM kR^iNotyarvatAm | parjanyaH puruShINAm | tasmA idAsye haviH | juhotA madhumattamam | iDAM naH saMyataM karat | tisro yadagne sharadastvAmit | shuchiM ghR^itena shuchayaH saparyan | nAmAni chiddadhire yaj~niyAni | asUdayanta tanuvaH sujAtAH || 2| 4| 5| 6|| 50 indrashcha naH shunAsIrau | imaM yaj~naM mimikShatam | garbhaM dhatta2{\m+} svastaye | yayoridaM vishvaM bhuvanamAvivesha | yayorAnando nihito mahashcha | shunAsIrAvR^itubhiH saMvidAnau | indravantau haviridaM juShethAm | A ghA ye agnimindhate | stR^iNanti barhirAnuShak | yeShAmindro yuvA sakhA | agna indrashcha medinA | hatho vR^itrANyaprati | yuva{\m+} hi vR^itrahantamA | yAbhyA{\m+} suvarajayannagra eva | yAvAtasthaturbhuvanasya madhye | pracharShaNI vR^iShaNA vajrabAhU | agnI indrA vR^itrahaNA huve vAm || 2| 4| 5| 7|| mana indro gaviShTiShu tantuM garbha{\m+} sujAtAH sakhA sapta cha || 5|| 51 uta naH priyA priyAsu | saptasvasA sujuShTA | sarasvatI stomyA.abhUt | imA juhvAnA yuShmadA namobhiH | prati stoma{\m+} sarasvati juShasva | tava sharmanpriyatame dadhAnAH | upastheyAma sharaNaM na vR^ikSham | trINi padA vichakrame | viShNurgopA adAbhyaH | tato dharmANi dhArayan || 2| 4| 6| 1|| 52 tadasya priyamabhi pAtho ashyAm | naro yatra devayavo madanti | urukramasya sa hi bandhuritthA | viShNoH pade parame madhva uthsaH | kratvA dA asthu shreShThaH | adya tvA vanvanthsurekNAH | marta AnAsha suvR^iktim | imA brahma brahmavAha | priyA ta A barhiH sIda | vIhi sUra puroDAsham || 2| 4| 6| 2|| 53 upa naH sUnavo giraH | shR^iNvantvamR^itasya ye | sumR^iDIkA bhavantu naH | adyA no deva savitaH | prajAvathsAvIH saubhagam | parA duShShvapniya{\m+} suva | vishvAni deva savitaH | duritAni parAsuva | yadbhadraM tanma Asuva | shuchimarkairbR^ihaspatim || 2| 4| 6| 3|| 54 adhvareShu namasyata | anAmyoja Achake | yA.adhArayanta devA sudakShA dakShapitArA | asuryAya pramahasA | sa itkSheti sudhita okasi sve | tasmA iDA pinvate vishvadAnI | tasmai vishaH svayamevAnamanti | yasminbrahmA rAjani pUrva eti | sakUtimindra sachyutim | sachyutiM jaghanachyutim || 2| 4| 6| 4|| 55 kanAtkAbhAM na Abhara | prayapsyanniva sakthyau | vi na indra mR^idho jahi | kanIkhunadiva sApayan | abhi naH suShTutiM naya | prajApatiH striyAM yashaH | muShkayoradadhAthsapam | kAmasya tR^iptimAnandam | tasyAgne bhAjayeha mA | modaH pramoda AnandaH || 2| 4| 6| 5|| 56 muShkayornihitaH sapaH | sR^itveva kAmasya tR^ipyANi | dakShiNAnAM pratigrahe | manasashchittamAkUtim | vAchaH satyamashImahi | pashUnA{\m+} rUpamannasya | yashaH shrIH shrayatAM mayi | yathA.ahamasyA atR^ipa2{\m+} striyai pumAn | yathA strI tR^ipyati pu{\m+}si priye priyA | evaM bhagasya tR^ipyANi || 2| 4| 6| 6|| 57 yaj~nasya kAmyaH priyaH | dadAmItyagnirvadati | tatheti vAyurAha tat | hanteti satyaM chandramAH | AdityaH satyamomiti | ApastathsatyamAbharan | yasho yaj~nasya dakShiNAm | asau me kAmaH samR^iddhyatAm | na hi spashamavidannanyamasmAt | vaishvAnarAtpura etAramagneH || 2| 4| 6| 7|| 58 athemamanthannamR^itamamUrAH | vaishvAnaraM kShetrajityAya devAH | yeShAmime pUrve armAsa Asan | ayUpAH sadma vibhR^itA purUNi | vaishvAnara tvayA te nuttAH | pR^ithivImanyAmabhitasthurjanAsaH | pR^ithivIM mAtaraM mahIm | antarikShamupa bruve | bR^ihatImUtaye divam | vishvaM bibharti pR^ithivI || 2| 4| 6| 8|| 59 antarikShaM vipaprathe | duhe dyaurbR^ihatI payaH | na tA nashanti na dabhAti taskaraH | nainA amitro vyathirAdadharShati | devAgshcha yAbhiryajate dadAti cha | jyogittAbhiH sachate gopatiH saha | na tA arvA reNukakATo ashnute | na saggskR^itatramupayanti tA abhi | urugAyamabhayaM tasya tA anu | gAvo martyasya vicharanti yajvanaH || 2| 4| 6| 9|| 60 rAtrI vyakhyadAyatI | purutrA devyakShabhiH | vishvA adhi shriyo.adhita | upa te gA ivAkaram | vR^iNIShva duhitardivaH | rAtrI stomaM na jigyuShI | devIM vAchamajanayanta devAH | tAM vishvarUpAH pashavo vadanti | sA no mandreShamUrjaM duhAnA | dhenurvAgasmAnupa suShTutaitu || 2| 4| 6| 10|| 61 yadvAgvadantyavichetanAni | rAShTrI devAnAM niShasAda mandrA | chatasra UrjaM duduhe payA{\m+}si | kva svidasyAH paramaM jagAma | gaurI mimAya salilAni takShatI | ekapadI dvipadI sA chatuShpadI | aShTApadI navapadI babhUvuShI | sahasrAkSharA parame vyoman | tasyA{\m+} samudrA adhi vikSharanti | tena jIvanti pradishashchatasraH || 2| 4| 6| 11|| 62 tataH, kSharatyakSharam | tadvishvamupa jIvati | indrA sUrA janayanvishvakarmA | marutvA{\m+} astu gaNavAnthsajAtavAn | asya snuShA shvashurasya prashiShTim | sapatnA vAchaM manasA upAsatAm | indraH sUro ataradrajA{\m+}si | snuShA sapatnAH shvashuro.ayamastu | aya{\m+} shatrU~njayatu jarhR^iShANaH | ayaM vAjaM jayatu vAjasAtau | agniH, kShatrabhR^idanibhR^iShTamojaH | sahasriyo dIpyatAmaprayuchChan | vibhrAjamAnaH samidhAna ugraH | A.antarikShamaruhadagandyAm || 2| 4| 6| 12|| dhArayanpuroDAshaM bR^ihaspatiM jaghanachyutimAnando bhagasya tR^ipyANyagneH pR^ithivI yajvana etu pradishashchatasro vAjasAtau chatvAri cha || 6|| 63 vR^iShA.asya{\m+}shurvR^iShabhAya gR^ihyase | vR^iShA.ayamugro nR^ichakShase | divyaH karmaNyo hito bR^ihannAma | vR^iShabhasya yA kakut | viShUvAn, viShNo bhavatu | ayaM yo mAmako vR^iShA | atho indra iva devebhyaH | vibravItu janebhyaH | AyuShmantaM varchasvantam | atho adhipatiM vishAm || 2| 4| 7| 1|| 64 asyAH pR^ithivyA adhyakSham | imamindra vR^iShabhaM kR^iNu | yaH sushR^i~NgaH suvR^iShabhaH | kalyANo droNa AhitaH | kArShIvala pragANena | vR^iShabheNa yajAmahe | vR^iShabheNa yajamAnAH | akrUreNeva sarpiShA | mR^idhashcha sarvA indreNa | pR^itanAshcha jayAmasi || 2| 4| 7| 2|| 65 yasyAyamR^iShabho haviH | indrAya pariNIyate | jayAti shatrumAyantam | atho hanti pR^itanyataH | nR^iNAmaha praNIrasat | agra udbhindatAmasat | indra shuShmaM tanuvA merayasva | nIchA vishvA abhitiShThAbhimAtIH | nishR^iNIhyAbAdhaM yo no asti | uruM no lokaM kR^iNuhi jIradAno || 2| 4| 7| 3|| 66 prehyabhi prehi prabharA sahasva | mA viveno vishR^iNuShvA janeShu | udIDito vR^iShabha tiShTha shuShmaiH | indra shatrUnpuro asmAka yudhya | agne jetA tvaM jaya | shatrUnthsahasa ojasA | vi shatrUn vimR^idho nuda | etaM te stomaM tuvijAta vipraH | rathaM na dhIraH svapA atakSham | yadIdagne prati tvaM deva haryAH || 2| 4| 7| 4|| 67 suvarvatIrapa enA jayema | yo ghR^itenAbhimAnitaH | indra jaitrAya jaj~niShe | sa naH saMkAsu pAraya | pR^itanAsAhyeShu cha | indro jigAya pR^ithivIm | antarikSha{\m+} suvarmahat | vR^itrahA puruchetanaH | indro jigAya sahasA sahA{\m+}si | indro jigAya pR^itanAni vishvA || 2| 4| 7| 5|| 68 indro jAto vi puro ruroja | sa naH paraspA varivaH kR^iNAtu | ayaM kR^itnuragR^ibhItaH | vishvajidudbhidithsomaH | R^iShirvipraH kAvyena | vAyuragregA yaj~naprIH | sAkaM ganmanasA yaj~nam | shivo niyudbhiH shivAbhiH | vAyo shukro ayAmi te | madhvo agraM diviShTiShu || 2| 4| 7| 6|| 69 AyAhi somapItaye | svAruho deva niyutvatA | imamindra vardhaya kShattriyANAm | ayaM vishAM vishpatirastu rAjA | asmA indra mahivarchA{\m+}si dhehi | avarchasaM kR^iNuhi shatrumasya | imamAbhaja grAme ashveShu goShu | niramuM bhaja yo.amitro asya | varShman kShattrasya kakubhi shrayasva | tato na ugro vibhajA vasUni || 2| 4| 7| 7|| 70 asme dyAvApR^ithivI bhUri vAmam | saMduhAthAM gharmadugheva dhenuH | aya{\m+} rAjA priya indrasya bhUyAt | priyo gavAmoShadhInAmutApAm | yunajmi ta uttarAvantamindram | yena jayAsi na parAjayAsai | sa tvA.akarekavR^iShabha2{\m+} svAnAm | atho rAjannuttamaM mAnavAnAm | uttarastvamadhare te sapatnAH | ekavR^iShA indrasakhA jigIvAn || 2| 4| 7| 8|| 71 vishvA AshAH pR^itanAH saM jayaM jayan | abhitiShTha shatrUyataH sahasva | tubhyaM bharanti kShitayo yaviShTha | balimagne anti ta ota dUrAt | A bhandiShThasya sumatiM chikiddhi | bR^ihatte agne mahi sharma bhadram | yo dehyo anamayadvadhasmaiH | yo aryapatnIruShasashchakAra | sa nirudhyA nahuSho yahvo agniH | vishashchakre balihR^itaH sahobhiH || 2| 4| 7| 9|| 72 pra sadyo agne atyeShyanyAn | Aviryasmai chArutaro babhUtha | IDenyo vapuShyo vibhAvA | priyo vishAmatithirmAnuShINAm | brahma jyeShThA vIryA saMbhR^itAni | brahmAgre jyeShThaM divamAtatAna | R^itasya brahma prathamota jaj~ne | tenArhati brahmaNA spardhituM kaH | brahma srucho ghR^itavatIH | brahmaNA svaravo mitAH || 2| 4| 7| 10|| 73 brahma yaj~nasya tantavaH | R^itvijo ye haviShkR^itaH | shR^i~NgANIvechChR^i~NgiNA{\m+} saMdadR^ishrire | chaShAlavantaH svaravaH pR^ithivyAm | te devAsaH svaravastasthivA{\m+}saH | namaH sakhibhyaH sannAnmA.avagAta | abhibhUragnirataradrajA{\m+}si | spR^idho vihatya pR^itanA abhishrIH | juShANo ma AhutiM mA mahiShTa | hatvA sapatnAn varivaskaraM naH | IshAnaM tvA bhuvanAnAmabhishriyam | staumyagna uru kR^ita{\m+} suvIram | havirjuShANaH sapatnA{\m+} abhibhUrasi | jahi shatrU{\m+} rapa mR^idho nudasva || 2| 4| 7| 11|| vishAM jayAmasi jIradAno haryA vishvA diviShTiShu vasUni jigIvAnthsahobhirmitA nashchatvAri cha || 7|| 74 sa pratnavannavIyasA | agne dyumnena saMyatA | bR^ihattanantha bhAnunA | navaM nu stomamagnaye | divaH shyenAya jIjanam | vasoH kuvidvanAti naH | svAruhA yasya shriyo dR^ishe | rayirvIravato yathA | agre yaj~nasya chetataH | adAbhyaH pura etA || 2| 4| 8| 1|| 75 agnirvishAM mAnuShINAm | tUrNI rathaH sadAnavaH | nava{\m+} somAya vAjine | AjyaM payaso.ajani | juShTa{\m+} shuchitamaM vasu | nava{\m+} soma juShasva naH | pIyUShasyeha tR^ipNuhi | yaste bhAga R^itA vayam | navasya soma te vayam | A sumatiM vR^iNImahe || 2| 4| 8| 2|| 76 sa no rAsva sahasriNaH | nava{\m+} havirjuShasva naH | R^itubhiH soma bhUtamam | tada~Nga pratiharya naH | rAjanthsoma svastaye | navagg stomaM nava{\m+} haviH | indrAgnibhyAM nivedaya | tajjuShetA{\m+} sachetasA | shuchiM nu stomaM navajAtamadya | indrAgnI vR^itrahaNA juShethAm || 2| 4| 8| 3|| 77 ubhA hi vA{\m+} suhavA johavImi | tA vAja{\m+} sadya ushate dheShThA | agnirindro navasya naH | asya havyasya tR^ipyatAm | iha devau sahasriNau | yaj~naM na A hi gachChatAm | vasumanta{\m+} suvarvidam | asya havyasya tR^ipyatAm | agnirindro navasya naH | vishvAndevAgstarpayata || 2| 4| 8| 4|| 78 haviSho.asya navasya naH | suvarvido hi jaj~nire | edaM barhiH suShTarImA navena | ayaM yaj~no yajamAnasya bhAgaH | ayaM babhUva bhuvanasya garbhaH | vishve devA idamadyAgamiShThAH | ime nu dyAvApR^ithivI samIchI | tanvAne yaj~naM purupeshasaM dhiyA | A.asmai pR^iNItAM bhuvanAni vishvA | prajAM puShTimamR^itaM navena || 2| 4| 8| 5|| 79 ime dhenU amR^itaM ye duhAte | payasvatyuttarAmetu puShTiH | imaM yaj~naM juShamANe navena | samIchI dyAvApR^ithivI ghR^itAchI | yaviShTho havyavAhanaH | chitrabhAnurghR^itAsutiH | navajAto virochase | agne tatte mahitvanam | tvamagne devatAbhyaH | bhAge deva na mIyase || 2| 4| 8| 6|| 80 sa enA vidvAn, yakShyasi | navagg stomaM juShasva naH | agniH prathamaH prAshnAtu | sa hi veda yathA haviH | shivA asmabhyamoShadhIH | kR^iNotu vishvacharShaNiH | bhadrAnnaH shreyaH samanaiShTa devAH | tvayA.avasena samashImahi tvA | sa no mayobhUH pito Avishasva | shaM tokAya tanuve syonaH | etamu tyaM madhunA saMyutaM yavam | sarasvatyA adhimanAvacharkR^iShuH | indra AsIthsIrapatiH shatakratuH | kInAshA AsanmarutaH sudAnavaH || 2| 4| 8| 7|| puraetA vR^iNImahe juShethAM tarpayatAmR^itaM navena mIyase syonashchatvAri cha || 8|| juShTashchakShuSho juShTI naro naktaM jAtA vR^iShAsa uta no vR^iShA.asya{\m+}shuH sa pratnavadaShTau || 8|| juShTo manyurbhago juShTI naro harivarpasaM giraH shiprinvAjAnAmuta no yadvAgvadantI vishvA AshA ashItiH || 80|| juShTaH sudAnavaH || \section{dvitIyAShTake pa~nchamaH prapAThakaH 5} 1 prANo rakShati vishvamejat | iRyo bhUtvA bahudhA bahUni | sa ithsarvaM vyAnashe | yo devo deveShu vibhUrantaH | AvR^idUdAt kShetriyadhvagadvR^iShA | tamitprANaM manasopa shikShata | agraM devAnAmidamattu no haviH | manasashchittedam | bhUtaM bhavyaM cha gupyate | taddhi deveShvagriyam || 2| 5| 1| 1|| 2 A na etu purashcharam | saha devairima{\m+} havam | manaH shreyasi shreyasi | karman, yaj~napatiM dadhat | juShatAM me vAgida{\m+} haviH | virADdevI purohitA | havyavADanapAyinI | yayA rUpANi bahudhA vadanti | peshA{\m+}si devAH parame janitre | sA no virADanapasphurantI || 2| 5| 1| 2|| 3 vAgdevI juShatAmida{\m+} haviH | chakShurdevAnAM jyotiramR^ite nyaktam | asya vij~nAnAya bahudhA nidhIyate | tasya sumnamashImahi | mA no hAsIdvichakShaNam | AyurinnaH pratIryatAm | anandhAshchakShuShA vayam | jIvA jyotirashImahi | suvarjyotirutAmR^itam | shrotreNa bhadramuta shR^iNvanti satyam | shrotreNa vAchaM bahudhodyamAnAm | shrotreNa modashcha mahashcha shrUyate | shrotreNa sarvA disha A shR^iNomi | yena prAchyA uta dakShiNA | pratIchyai dishaH shR^iNvantyuttarAt | tadichChrotraM bahudhodyamAnam | arAnna nemiH pari sarvaM babhUva || 2| 5| 1| 3|| agriyamanapasphurantI satya{\m+} sapta cha || 1|| 4 udehi vAjinyo asyapsvantaH | ida{\m+} rAShTramAvisha sUnR^itAvat | yo rohito vishvamidaM jajAna | sa no rAShTreShu sudhitAM dadhAtu | roha{\m+} roha{\m+} rohita Aruroha | prajAbhirvR^iddhiM januShAmupastham | tAbhiH sa{\m+}rabdho avidathShaDurvIH | gAtuM prapashyanniha rAShTramAhAH | AhArShIdrAShTramiha rohitaH | mR^idho vyAsthadabhayaM no astu || 2| 5| 2| 1|| 5 asmabhyaM dyAvApR^ithivI shakvarIbhiH | rAShTraM duhAthAmiha revatIbhiH | vimamarsha rohito vishvarUpaH | samAchakrANaH praruho ruhashcha | divaM gatvAya mahatA mahimnA | vi no rAShTramunattu payasA svena | yAste vishastapasA saMbabhUvuH | gAyatraM vathsamanu tAsta AguH | tAstvA vishantu mahasA svena | saM mAtA putro abhyetu rohitaH || 2| 5| 2| 2|| 6 yUyamugrA marutaH pR^ishnimAtaraH | indreNa sayujA pramR^iNItha shatrUn | A vo rohito ashR^iNodabhidyavaH | trisaptAso marutaH svAdusaMmudaH | rohito dyAvApR^ithivI jajAna | tasmiggstantuM parameShThI tatAna | tasmi~nChishriye aja ekapAt | adR^i{\m+}haddyAvApR^ithivI balena | rohito dyAvApR^ithivI adR^i{\m+}hat | tena suvaH stabhitaM tena nAkaH || 2| 5| 2| 3|| 7 so antarikShe rajaso vimAnaH | tena devAH suvaranvavindan | sushevaM tvA bhAnavo dIdivA{\m+}sam | samagrAso juhvo jAtavedaH | ukShanti tvA vAjinamAghR^itena | sa{\m+}samagne yuvase bhojanAni | agne shardha mahate saubhagAya | tava dyumnAnyuttamAni santu | saM jAspatya{\m+} suyamamAkR^iNuShva | shatrUyatAmabhitiShThA mahA{\m+}si || 2| 5| 2| 4|| astvetu rohito nAko mahA{\m+}si || 2|| 8 punarna indro maghavA dadAtu | dhanAni shakro dhanyaH surAdhAH | arvAchInaM kR^iNutAM yAchito manaH | shruShTI no asya haviSho juShANaH | yAni no jinandhanAni | jahartha shUra manyunA | indrAnuvinda nastAni | anena haviShA punaH | indra AshAbhyaH pari | sarvAbhyo.abhayaM karat || 2| 5| 3| 1|| 9 jetA shatrUn vicharShaNiH | AkUtyai tvA kAmAya tvA samR^idhe tvA | puro dadhe amR^itatvAya jIvase | AkUtimasyAvase | kAmamasya samR^iddhyai | indrasya yu~njate dhiyaH | AkUtiM devIM manasaH puro dadhe | yaj~nasya mAtA suhavA me astu | yadichChAmi manasA sakAmaH | videyamenaddhR^idaye niviShTam || 2| 5| 3| 2|| 10 sedagniragnI{\m+} ratyetyanyAn | yatra vAjI tanayo vIDupANiH | sahasrapAthA akSharA sameti | AshAnAM tvA.a.ashApAlebhyaH | chaturbhyo amR^itebhyaH | idaM bhUtasyAdhyakShebhyaH | vidhema haviShA vayam | vishvA AshA madhunA sa{\m+}sR^ijAmi | anamIvA Apa oShadhayo bhavantu | ayaM yajamAno mR^idho vyasyatAm | 11 agR^ibhItAH pashavaH santu sarve | agniH somo varuNo mitra indraH | bR^ihaspatiH savitA yaH sahasrI | pUShA no gobhiravasA sarasvatI | tvaShTA rUpANi samanaktu yaj~naiH | tvaShTA rUpANi dadhatI sarasvatI | pUShA bhaga{\m+} savitA no dadAtu | bR^ihaspatirdadadindraH sahasram | mitro dAtA varuNaH somo agniH || 2| 5| 3| 3|| karanniviShTamasyatAM nava cha || 3|| 12 A no bhara bhagamindra dyumantam | ni te deShNasya dhImahi prareke | urva iva paprathe kAmo asme | tamApR^iNA vasupate vasUnAm | imaM kAmaM mandayA gobhirashvaiH | chandravatA rAdhasA paprathashcha | suvaryavo matibhistubhyaM viprAH | indrAya vAhaH kushikAso akran | indrasya nu vIryANi pravocham | yAni chakAra prathamAni vajrI || 2| 5| 4| 1|| 13 ahannahimanvapastatarda | pra vakShaNA abhinatparvatAnAm | ahannahiM parvate shishriyANam | tvaShTA.asmai vajragg svaryaM tatakSha | vAshrA iva dhenavaH syandamAnAH | a~njaH samudramava jagmurApaH | vR^iShAyamANo.avR^iNIta somam | trikadrukeShvapibathsutasya | A sAyakaM maghavA.a.adatta vajram | ahannenaM prathamajA mahInAm || 2| 5| 4| 2|| 14 yadindrAhanprathamajA mahInAm | AnmAyinAmaminAH prota mAyAH | AthsUryaM janayandyAmuShAsam | tAdIknA shatrUnna kilAvivithse | ahanvR^itraM vR^itrataraM vya{\m+}sam | indro vajreNa mahatA vadhena | skandhA{\m+}sIva kulishenA vivR^ikNA | ahiH shayata upapR^ikpR^ithivyAm | ayodhyeva durmada A hi juhve | mahAvIraM tu vibAdhamR^ijISham || 2| 5| 4| 3|| 15 nAtArIrasya samR^itiM vadhAnAm | sa{\m+} rujAnAH pipiSha indrashatruH | vishvo vihAyA aratiH | vasurdadhe haste dakShiNe | taraNirna shishrathat | shravasyayA na shishrathat | vishvasmA idiShudhyase | devatrA havyamUhiShe | vishvasmA ithsukR^ite vAramR^iNvati | agnirdvArA vyR^iNvati || 2| 5| 4| 4|| 16 udujjihAno abhi kAmamIrayan | prapR^i~nchanvishvA bhuvanAni pUrvathA | A ketunA suShamiddho yajiShThaH | kAmaM no agne abhiharya digbhyaH | juShANo havyamamR^iteShu dUDhyaH | A no rayiM bahulAM gomatImiSham | nidhehi yakShadamR^iteShu bhUShan | ashvinA yaj~namAgatam | dAshuShaH puruda{\m+}sasA | pUShA rakShatu no rayim || 2| 5| 4| 5|| 17 imaM yaj~namashvinA vardhayantA | imau rayiM yajamAnAya dhattam | imau pashUnrakShatAM vishvato naH | pUShA naH pAtu sadamaprayuchChan | pra te mahe sarasvati | subhage vAjinIvati | satyavAche bhare matim | idaM te havyaM ghR^itavathsarasvati | satyavAche prabharemA havI{\m+}Shi | imAni te duritA saubhagAni | tebhirvaya{\m+} subhagAsaH syAma || 2| 5| 4| 6|| vajryahInAmR^ijIShaM vyR^iNvati rakShatu no rayi{\m+} saubhagAnyekaM cha || 4|| 18 yaj~no rAyo yaj~na Ishe vasUnAm | yaj~naH sasyAnAmuta sukShitInAm | yaj~na iShTaH pUrvachittiM dadhAtu | yaj~no brahmaNvA{\m+} apyetu devAn | ayaM yaj~no vardhatAM gobhirashvaiH | iyaM vediH svapatyA suvIrA | idaM barhirati barhIgShyanyA | imaM yaj~naM vishve avantu devAH | bhaga eva bhagavA{\m+} astu devAH | tena vayaM bhagavantaH syAma || 2| 5| 5| 1|| 19 taM tvA bhaga sarva ijjohavImi | sa no bhaga pura etA bhaveha | bhaga praNetarbhaga satyarAdhaH | bhagemAM dhiyamudavadadannaH | bhaga praNo janaya gobhirashvaiH | bhaga pra nR^ibhirnR^ivantaH syAma | shashvatIH samA upayanti lokAH | shashvatIH samA upayantyApaH | iShTaM pUrta{\m+} shashvatInA{\m+} samAnA{\m+} shAshvatena | haviSheShTvA.anantaM lokaM paramAruroha || 2| 5| 5| 2|| 20 iyameva sA yA prathamA vyauchChat | sA rUpANi kurute pa~ncha devI | dve svasArau vayatastantrametat | sanAtanaM vitata{\m+} ShaNmayUkham | avAnyAgstantUnkirato dhatto anyAn | nAvapR^ijyAte na gamAte antam | A vo yantUdavAhAso adya | vR^iShTiM ye vishve maruto junanti | ayaM yo agnirmarutaH samiddhaH | etaM juShadhvaM kavayo yuvAnaH || 2| 5| 5| 3|| 21 dhArAvarA maruto dhR^iShNuvojasaH | mR^igA na bhImAstaviShebhirUrmibhiH | agnayo na shushuchAnA R^ijIShiNaH | bhrumiM dhamanta upa gA avR^iNvata | vichakrame trirdevaH | AvedhasaM nIlapR^iShThaM bR^ihantam | bR^ihaspati{\m+} sadane sAdayadhvam | sAdadyoniM dama AdIdivA{\m+}sam | hiraNyavarNamaruSha{\m+} sapema | sa hi shuchiH shatapatraH sa shundhyUH || 2| 5| 5| 4|| 22 hiraNyavAshIriShiraH suvarShAH | bR^ihaspatiH sa svAvesha R^iShvAH | pUrU sakhibhya A sutiM kariShThaH | pUShaggstava vrate vayam | na riShyema kadAchana | stotArasta iha smasi | yAste pUShannAvo antaH samudre | hiraNyayIrantarikShe charanti | yAbhiryAsi dUtyA{\m+} sUryasya | kAmena kR^itaH shrava ichChamAnaH || 2| 5| 5| 5|| 23 araNyAnyaraNyAnyasau | yA preva nashyasi | kathA grAmaM na pR^ichChasi | na tvA bhIriva vindatI3| vR^iShAravAya vadate | yadupAvati chichchikaH | AghATIbhiriva dhAvayan | araNyAnirmahIyate | uta gAva ivAdan | uto veshmeva dR^ishyate || 2| 5| 5| 6|| 24 uto araNyAniH sAyam | shakaTIriva sarjati | gAma~NgaiSha Ahvayati | dArva~NgaiSha upAvadhIt | vasannaraNyAnyA{\m+} sAyam | akrukShaditi manyate | na vA araNyAnirhanti | anyashchennAbhigachChati | svAdoH phalasya jagdhvA | yatra kAmaM nipadyate | A~njanagandhI{\m+} surabhIm | bahvannAma kR^iShIvalAm | prAhaM mR^igANAM mAtaram | araNyAnImasha{\m+}siSham || 2| 5| 5| 7|| syAma ruroha yuvAnaH shundhyUrichChamAno dR^ishyate nipadyate chatvAri cha || 5|| 25 vArtrahatyAya shavase | pR^itanAsAhyAya cha | indra tvA.a.avartayAmasi | subrahmANaM vIravantaM bR^ihantam | uruM gabhIraM pR^ithubudhnamindra | shrutarShimugramabhimAtiShAham | asmabhyaM chitraM vR^iShaNa{\m+} rayiM dAH | kShetriyai tvA nirR^ityai tvA | druho mu~nchAmi varuNasya pAshAt | anAgasaM brahmaNe tvA karomi || 2| 5| 6| 1|| 26 shive te dyAvApR^ithivI ubhe ime | shaM te agniH sahAdbhirastu | shaM dyAvApR^ithivI sahauShadhIbhiH | shamantarikSha{\m+} saha vAtena te | shaM te chatasraH pradisho bhavantu | yA daivIshchatasraH pradishaH | vAtapatnIrabhi sURyo vichaShTe | tAsAM tvA jarasa AdadhAmi | pra yakShma etu nirR^itiM parAchaiH | amochi yakShmAdduritAdavartyai || 2| 5| 6| 2|| 27 druhaH pAshAM nirR^ityai chodamochi | ahA avartimavidathsyonam | apyabhUdbhadre sukR^itasya loke | sUryamR^itaM tamaso grAhyA yat | devA amu~nchannasR^ijanvyenasaH | evamahamimaM kShetriyAjjAmisha{\m+}sAt | druho mu~nchAmi varuNasya pAshAt | bR^ihaspate yuvamindrashcha vasvaH | divyasyeshAthe uta pArthivasya | dhatta{\m+} rayi2{\m+} stuvate kIrayechit || 2| 5| 6| 3|| 28 yUyaM pAta svastibhiH sadA naH | devAyudhamindramA johuvAnAH | vishvAvR^idhamabhi ye rakShamANAH | yena hatA dIrghamadhvAnamAyan | anantamarthamanivarthsyamAnAH | yatte sujAte himavathsu bheShajam | mayobhUH shaMtamA yaddhR^ido.asi | tato no dehi sIbale | ado giribhyo adhi yatpradhAvasi | sa{\m+}shobhamAnA kanyeva shubhre || 2| 5| 6| 4|| 29 tAM tvA mudgalA haviShA vardhayanti | sA naH sIbale rayimAbhAjayeha | pUrvaM devA apareNAnupashya~njanmabhiH | janmAnyavaraiH parANi | vedAni devA ayamasmIti mAm | aha{\m+} hitvA sharIraM jarasaH parastAt | prANApAnau chakShuH shrotram | vAchaM manasi saMbhR^itAm | hitvA sharIraM jarasaH parastAt | A bhUtiM bhUtiM vayamashnavAmahai | imA eva tA uShaso yAH prathamA vyauchChan | tA devyaH kurvate pa~ncha rUpA | shashvatIrnAvapR^ijyanti | na gamantyantam || 2| 5| 6| 5|| karomyavartyai chichChabhre.ashnavAmahai chatvAri cha || 6|| 30 vasUnAM tvA.adhItena | rudrANAmUrmyA | AdityAnAM tejasA | vishveShAM devAnAM kratunA | marutAmemnA juhomi svAhA | abhibhUtirahamAgamam | indrasakhA svAyudhaH | AsvAshAsu duShShahaH | idaM varcho agninA dattamAgAt | yasho bhargaH saha ojo balaM cha || 2| 5| 7| 1|| 31 dIrghAyutvAya shatashAradAya | pratigR^ibhNAmi mahate vIryAya | Ayurasi vishvAyurasi | sarvAyurasi sarvamAyurasi | sarvaM ma AyurbhUyAt | sarvamAyurgeSham | bhUrbhuvaH suvaH | agnirdharmeNAnnAdaH | mR^ityurdharmeNAnnapatiH | brahma kShatra2{\m+} svAhA || 2| 5| 7| 2|| 32 prajApatiH praNetA | bR^ihaspatiH pura etA | yamaH panthAH | chandramAH punarasuH svAhA | agnirannAdo.annapatiH | annAdyamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | somo rAjA rAjapatiH | rAjyamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | varuNaH samrATthsamrATpatiH | sAmrAjyamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA || 2| 5| 7| 3|| 33 mitraH, kShatraM kShatrapatiH | kShatramasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | indro balaM balapatiH | balamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | bR^ihaspatirbrahma brahmapatiH | brahmAsmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | savitA rAShTra{\m+} rAShTrapatiH | rAShTramasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | pUShA vishAM viTpatiH | vishamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | sarasvatI puShTiH puShTipatnI | puShTimasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA | tvaShTA pashUnAM mithunAnA{\m+} rUpakR^idrUpapatiH | rUpeNAsmin, yaj~ne yajamAnAya pashUndadAtu svAhA || 2| 5| 7| 4|| cha svAhA sAmrAjyamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA vishamasmin, yaj~ne yajamAnAya dadAtu svAhA chatvAri cha || 7|| agniH somo varuNo mitra indro bR^ihaspatiH savitA pUShA sarasvatI tvaShTA dasha || 34 sa IM pAhi ya R^ijIShI tarutraH | yaH shipravAnvR^iShabho yo matInAm | yo gotrabhidvajrabhR^idyo hariShThAH | sa indra chitrA{\m+} abhitR^indhi vAjAn | A te shuShmo vR^iShabha etu pashchAt | ottarAdadharAgA purastAt | A vishvato abhi sametvarvA~N | indra dyumna{\m+} suvarvaddhehyasme | proShvasmai puro ratham | indrAya shUShamarchata || 2| 5| 8| 1|| 35 abhI kechidu lokakR^it | sa~Nge samathsu vR^itrahA | asmAkaM bodhi choditA | nabhantAmanya keShAm | jyAkA adhi dhanvasu | indraM vaya{\m+} shunAsIram | asmin, yaj~ne havAmahe | A vAjairupa no gamat | indrAya shunAsIrAya | sruchA juhuta no haviH || 2| 5| 8| 2|| 36 juShatAM prati medhiraH | pra havyAni ghR^itavantyasmai | haryashvAya bharatA sajoShAH | indrartubhirbrahmaNA vAvR^idhAnaH | shunAsIrI haviridaM juShasva | vayaH suparNA upasedurindram | priyamedhA R^iShayo nAdhamAnAH | apa dhvAntamUrNuhi pUrdhi chakShuH | mumugdhyasmAnnidhayeva baddhAn | bR^ihadindrAya gAyata || 2| 5| 8| 3|| 37 maruto vR^itrahantamam | yena jyotirajanayannR^itAvR^idhaH | devaM devAya jAgR^ivi | kA mihaikAH ka ime pata~NgAH | mAnthAlAH kuli pari mA patanti | anAvR^itainAnpradhamantu devAH | sauparNaM chakShustanuvA videya | evAvandasva varuNaM bR^ihantam | namasyA dhIramamR^itasya gopAm | sa naH sharma trivarUthaM viya{\m+}sat || 2| 5| 8| 4|| 38 yUyaM pAta svastibhiH sadA naH | nAke suparNamupa yatpatantam | hR^idA venanto abhyachakShata tvA | hiraNyapakShaM varuNasya dUtam | yamasya yonau shakunaM bhuraNyum | shaM no devIrabhiShTaye | Apo bhavantu pItaye | shaM yorabhisravantu naH | IshAnA vAryANAm | kShayantIshcharShaNInAm || 2| 5| 8| 5|| 39 apo yAchAmi bheShajam | apsu me somo abravIt | antarvishvAni bheShajA | agniM cha vishvashaMbhuvam | Apashcha vishvabheShajIH | yadapsu te sarasvati | goShvashveShu yanmadhu | tena me vAjinIvati | mukhama~Ngdhi sarasvati | yA sarasvatI vaishambhalyA || 2| 5| 8| 6|| 40 tasyAM me rAsva | tasyAste bhakShIya | tasyAste bhUyiShThabhAjo bhUyAsma | ahaM tvadasmi madasi tvametat | mamAsi yonistava yonirasmi | mamaiva sanvaha havyAnyagne | putraH pitre lokakR^ijjAtavedaH | ihaiva santatra santaM tvA.agne | prANena vAchA manasA bibharmi | tiro mA santamAyurmA prahAsIt || 2| 5| 8| 7|| 41 jyotiShA tvA vaishvAnareNopatiShThe | ayaM te yonirR^itviyaH | yato jAto arochathAH | taM jAnannagna Aroha | athA no vardhayA rayim | yA te agne yaj~niyA tanUstayehyArohAtmA.a.atmAnam | achChA vasUni kR^iNvannasme naryA purUNi | yaj~no bhUtvA yaj~namAsIda svAM yonim | jAtavedo bhuva AjAyamAnaH sakShaya ehi | upAvaroha jAtavedaH punastvam || 2| 5| 8| 8|| 42 devebhyo havyaM vaha naH prajAnan | AyuH prajA{\m+} rayimasmAsu dhehi | ajasro dIdihi no duroNe | tamindraM johavImi maghavAnamugram | satrAdadhAnamapratiShkuta{\m+} shavA{\m+}si | ma{\m+}hiShTho gIrbhirA cha yaj~niyo.avavartat | rAye no vishvA supathA kR^iNotu vajrI | trikadrukeShu mahiSho yavAshiraM tuvishuShmastR^ipat | somamapibadviShNunA sutaM yathAvashat | sa IM mamAda mahi karma kartave mahAmurum || 2| 5| 8| 9|| 43 saina{\m+} sashchaddevaM devaH satyamindu{\m+} satya indraH | vidadyatI saramA rugNamadreH | mahi pAthaH pUrvya{\m+} sadhriyakkaH | agraM nayathsupadyakSharANAm | achChA ravaM prathamA jAnatI gAt | vidadgavya{\m+} saramA dR^iDhamUrvam | yenA nukaM mAnuShI bhojate viT | A ye vishvA svapatyAni chakruH | kR^iNvAnAso amR^itatvAya gAtum | tvaM nR^ibhirnR^ipate devahUtau || 2| 5| 8| 10|| 44 bhUrINi vR^itvA haryashva ha{\m+}si | tvaM nidasyuM chumurim | dhuniM chAsvApayo dabhItaye suhantu | evA pAhi pratnathA mandatu tvA | shrudhi brahma vAvR^idhasvota gIrbhiH | AviH sUryaM kR^iNuhi pIpihIShaH | jahi shatrU{\m+}rabhi gA indra tR^indhi | agne bAdhasva vi mR^idho nudasva | apAmIvA apa rakShA{\m+}si sedha | asmAthsamudrAdbR^ihato divo naH || 2| 5| 8| 11|| 45 apAM bhUmAnamupa naH sR^ijeha | yaj~na pratitiShTha sumatau sushevA A tvA | vasUni purudhA vishantu | dIrghamAyuryajamAnAya kR^iNvan | adhAmR^itena jaritArama~Ngdhi | indraH shunAvadvitanoti sIram | saMvathsarasya pratimANametat | arkasya jyotistadidAsa jyeShTham | saMvathsara{\m+} shunavathsIrametat | indrasya rAdhaH prayataM puru tmanA | tadarkarUpaM vimimAnameti | dvAdashAre pratitiShThatIdvR^iShA | ashvAyanto gavyanto vAjayantaH | havAmahe tvopaganta vA u | AbhUShantastvA sumatau navAyAm | vayamindra tvA shuna{\m+} huvema || 2| 5| 8| 12|| archata havirgAyata ya{\m+}sachcharShaNInAM vaishambhalyA hAsIttvamuruM devahUtau nastmanA ShaTcha || 8|| prANa udehi punarA no bhara yaj~no rAyo vArtrahatyAya vasUnA{\m+} sa IM pAhyaShTau || 8|| prANo rakShatyagR^ibhItA dhArAvarA maruto dIrghAyutvAya jyotiShA tvA pa~nchachatvAri{\m+}shat || 45|| prANaH shuna{\m+} huvema || \section{dvitIyAShTake ShaShThaH prapAThakaH 6} 1 svAdvIM tvA svAdunA | tIvrAM tIvreNa | amR^itAmamR^itena | madhumatIM madhumatA | sR^ijAmi sa{\m+}somena | somo.asyashvibhyAM pachyasva | sarasvatyai pachyasva | indrAya sutrAmNe pachyasva | parIto Shi~nchatA sutam | somo ya uttama{\m+} haviH || 2| 6| 1| 1|| 2 dadhanvA yo naRyo apsvantarA | suShAva somamadribhiH | punAtu te parisrutam | soma{\m+} sUryasya duhitA | vAreNa shashvatA tanA | vAyuH pUtaH pavitreNa | prA~Nkhsomo atidrutaH | indrasya yujyaH sakhA | vAyuH pUtaH pavitreNa | pratya~Nkhsomo atidrutaH || 2| 6| 1| 2|| 3 indrasya yujyaH sakhA | brahma kShatraM pavate teja indriyam | surayA somaH suta Asuto madAya | shukreNa deva devatAH pipR^igdhi | rasenAnnaM yajamAnAya dhehi | kuvida~Nga yavamanto yavaM chit | yathA dAntyanupUrvaM viyUya | ihehaiShAM kR^iNuta bhojanAni | ye barhiSho namovR^iktiM na jagmuH | upayAmagR^ihIto.asyashvibhyAM tvA juShTaM gR^ihNAmi || 2| 6| 1| 3|| 4 sarasvatyA indrAya sutrAmNe | eSha te yonistejase tvA | vIryAya tvA balAya tvA | tejo.asi tejo mayi dhehi | vIryamasi vIryaM mayi dhehi | balamasi balaM mayi dhehi | nAnA hi vAM devahita{\m+} sadaH kR^itam | mA sa{\m+}sR^ikShAthAM parame vyoman | surA tvamasi shuShmiNI soma eShaH | mA mA hi{\m+}sIH svAM yonimAvishan || 2| 6| 1| 4|| 5 upayAmagR^ihIto.asyAshvinaM tejaH | sArasvataM vIryam | aindraM balam | eSha te yonirmodAya tvA | AnandAya tvA mahase tvA | ojo.asyojo mayi dhehi | manyurasi manyuM mayi dhehi | maho.asi maho mayi dhehi | saho.asi saho mayi dhehi | yA vyAghraM viShUchikA | ubhau vR^ikaM cha rakShati | shyenaM patatriNa{\m+} si{\m+}ham | semaM pAtva{\m+}hasaH | saMpR^ichaH stha saM mA bhadreNa pR^i~Nkta | vipR^ichaH stha vi mA pApmanA pR^i~Nkta || 2| 6| 1| 5|| haviH pratya~Nkhsomo atidruto gR^ihNAmyAvishanviShUchikA pa~ncha cha || 1|| 6 somo rAjA.amR^ita{\m+} sutaH | R^ijISheNAjahAnmR^ityum | R^itena satyamindriyam | vipAna{\m+} shukramandhasaH | indrasyendriyam | idaM payo.amR^itaM madhu | somamadbhyo vyapibat | ChandasA ha{\m+}saH shuchiShat | R^itena satyamindriyam | adbhyaH, kShIraM vyapibat || 2| 6| 2| 1|| 7 kru~N~NA~Ngiraso dhiyA | R^itena satyamindriyam | annAtparisruto rasam | brahmaNA vyapibatkShattram | R^itena satyamindriyam | reto mUtraM vijahAti | yoniM pravishadindriyam | garbho jarAyuNA.a.avR^itaH | ulbaM jahAti janmanA | R^itena satyamindriyam || 2| 6| 2| 2|| 8 vedena rUpe vyakarot | satAsatI prajApatiH | R^itena satyamindriyam | somena somau vyapibat | sutAsutau prajApatiH | R^itena satyamindriyam | dR^iShTvA rUpe vyAkarot | satyAnR^ite prajApatiH | ashraddhAmanR^ite.adadhAt | shraddhA{\m+} satye prajApatiH | R^itena satyamindriyam | dR^iShTvA parisruto rasam | shukreNa shukraM vyapibat | payaH somaM prajApatiH | R^itena satyamindriyam | vipAna{\m+} shukramandhasaH | indrasyendriyam | idaM payo.amR^itaM madhu || 2| 6| 2| 3|| adbhyaH, kShIraM vyapibajjanmanartena satyamindriya2{\m+} shraddhA{\m+} satye prajApatiraShTau cha || 2|| somo rAjA vipAna{\m+} somamadbhyo.annAdreto mUtraM vedena satAsatI somena sutAsutau dR^iShTvA rUpe dR^iShTvA parisrutA rasaM vipAnaM dasha || 9 surAvantaM barhiShada{\m+} suvIram | yaj~na{\m+} hinvanti mahiShA namobhiH | dadhAnAH somaM divi devatAsu | mademendraM yajamAnAH svarkAH | yaste rasaH saMbhR^ita oShadhIShu | somasya shuShmaH surayA sutasya | tena jinva yajamAnaM madena | sarasvatImashvinAvindramagnim | yamashvinA namucherAsurAdadhi | sarasvatyasanodindriyAya || 2| 6| 3| 1|| 10 imaM ta{\m+} shukraM madhumantamindum | soma{\m+} rAjAnamiha bhakShayAmi | yadatra ripta{\m+} rasinaH sutasya | yadindro apibachChachIbhiH | ahaM tadasya manasA shivena | soma{\m+} rAjAnamiha bhakShayAmi | pitR^ibhyaH svadhAvibhyaH svadhA namaH | pitAmahebhyaH svadhAvibhyaH svadhA namaH | prapitAmahebhyaH svadhAvibhyaH svadhA namaH | akShanpitaraH || 2| 6| 3| 2|| 11 amImadanta pitaraH | atItR^ipanta pitaraH | amImR^ijanta pitaraH | pitaraH shundhadhvam | punantu mA pitaraH somyAsaH | punantu mA pitAmahAH | punantu prapitAmahAH | pavitreNa shatAyuShA | punantu mA pitAmahAH | punantu prapitAmahAH || 2| 6| 3| 3|| 12 pavitreNa shatAyuShA | vishvamAyurvyashnavai | agna AyU{\m+}Shi pavase.agne pavasva | pavamAnaH suvarjanaH punantu mA devajanAH | jAtavedaH pavitravadyatte pavitramarchiShi | ubhAbhyAM deva savitarvaishvadevI punatI | ye samAnAH samanasaH | pitaro yamarAjye | teShAM lokaH svadhA namaH | yaj~no deveShu kalpatAm || 2| 6| 3| 4|| 13 ye sajAtAH samanasaH | jIvA jIveShu mAmakAH | teShAg shrIrmayi kalpatAm | asmiM lloke shata{\m+} samAH | dve srutI ashR^iNavaM pitR^iNAm | ahaM devAnAmuta martyAnAm | yAbhyAmidaM vishvamejathsameti | yadantarA pitaraM mAtaraM cha | ida{\m+} haviH prajananaM me astu | dashavIra{\m+} sarvagaNa2{\m+} svastaye | Atmasani prajAsani | pashusanyabhayasani lokasani | agniH prajAM bahulAM me karotu | annaM payo reto asmAsu dhatta | rAyaspoShamiShamUrjamasmAsu dIdharathsvAhA || 2| 6| 3| 5|| indriyAya pitaraH shatAyuShA punantu mA pitAmahAH punantu prapitAmahAH kalpatAg svastaye pa~ncha cha || 3|| 14 sIsena tantraM manasA manIShiNaH | urNAsUtreNa kavayo vayanti | ashvinA yaj~na{\m+} savitA sarasvatI | indrasya rUpaM varuNo bhiShajyan | tadasya rUpamamR^ita{\m+} shachIbhiH | tisro dadhurdevatAH sa{\m+}rarANAH | lomAni shaShpairbahudhA na tokmabhiH | tvagasya mA{\m+}samabhavanna lAjAH | tadashvinA bhiShajA rudravartanI | sarasvatI vayati pesho antaraH || 2| 6| 4| 1|| 15 asthi majjAnaM mAsaraiH | kArotareNa dadhato gavAM tvachi | sarasvatI manasA peshalaM vasu | nAsatyAbhyAM vayati darshataM vapuH | rasaM parisrutA na rohitam | nagnahurdhIrastasaraM na vema | payasA shukramamR^itaM janitram | surayA mUtrAjjanayanti retaH | apAmatiM durmatiM bAdhamAnAH | UvadhyaM vAta{\m+} sabuvaM tadArAt || 2| 6| 4| 2|| 16 indraH sutrAmA hR^idayena satyam | puroDAshena savitA jajAna | yakR^itklomAnaM varuNo bhiShajyan | matasne vAyavyairna minAti pittam | AntrANi sthAlI madhu pinvamAnA | gudA pAtrANi sudughA na dhenuH | shyenasya patraM na plIhA shachIbhiH | AsandI nAbhirudaraM na mAtA | kumbho vaniShThurjanitA shachIbhiH | yasminnagre yonyAM garbho antaH || 2| 6| 4| 3|| 17 plAshIrvyaktaH shatadhAra uthsaH | duhe na kumbhIg svadhAM pitR^ibhyaH | mukha{\m+} sadasya shira ithsadena | jihvA pavitramashvinA sa{\m+} sarasvatI | chappaM na pAyurbhiShagasya vAlaH | vastirna shepo harasA tarasvI | ashvibhyAM chakShuramR^itaM grahAbhyAm | ChAgena tejo haviShA shR^itena | pakShmANi godhUmaiH kvalairutAni | pesho na shuklamasitaM vasAte || 2| 6| 4| 4|| 18 avirna meSho nasi vIryAya | prANasya panthA amR^ito grahAbhyAm | sarasvatyupavAkairvyAnam | nasyAni barhirbadarairjajAna | indrasya rUpamR^iShabho balAya | karNAbhyAg shrotramamR^itaM grahAbhyAm | yavA na barhirbhruvi kesarANi | karkandhu jaj~ne madhu sAraghaM mukhAt | Atmannupasthe na vR^ikasya loma | mukhe shmashrUNi na vyAghralomam || 2| 6| 4| 5|| 19 keshA na shIrShan, yashase shriyai shikhA | si{\m+}hasya loma tviShirindriyANi | a~NgAnyAtmanbhiShajA tadashvinA | AtmAnama~NgaiH samadhAthsarasvatI | indrasya rUpa{\m+} shatamAnamAyuH | chandreNa jyotiramR^itaM dadhAnA | sarasvatI yonyAM garbhamantaH | ashvibhyAM patnI sukR^itaM bibharti | apA{\m+} rasena varuNo na sAmnA | indragg shriyai janayannapsu rAjA | tejaH pashUnA{\m+} havirindriyAvat | parisrutA payasA sAraghaM madhu | ashvibhyAM dugdhaM bhiShajA sarasvatyA sutAsutAbhyAm | amR^itaH soma induH || 2| 6| 4| 6|| antara ArAdantarvasAte vyAghraloma{\m+} rAjA chatvAri cha || 4|| 20 mitro.asi varuNo.asi | samahaM vishvairdevaiH | kShattrasya nAbhirasi | kShattrasya yonirasi | syonA mA sIda | suShadA mA sIda | mA tvA hi{\m+}sIt | mA mA hi{\m+}sIt | niShasAda dhR^itavrato varuNaH | pastyAsvA || 2| 6| 5| 1|| 21 sAmrAjyAya sukratuH | devasya tvA savituH prasave | ashvinorbAhubhyAm | pUShNo hastAbhyAm | ashvinorbhaiShajyena | tejase brahmavarchasAyAbhiShi~nchAmi | devasya tvA savituH prasave | ashvinorbAhubhyAm | pUShNo hastAbhyAm | sarasvatyai bhaiShajyena || 2| 6| 5| 2|| 22 vIryAyAnnAdyAyAbhiShi~nchAmi | devasya tvA savituH prasave | ashvinorbAhubhyAm | pUShNo hastAbhyAm | indrasyendriyeNa | shriyai yashase balAyAbhiShi~nchAmi | ko.asi katamo.asi | kasmai tvA kAya tvA | sushlokA 4 M suma~NgalA 4 M satyarAjA 3 n | shiro me shrIH || 2| 6| 5| 3|| 23 yasho mukham | tviShiH keshAshcha shmashrUNi | rAjA me prANo.amR^itam | samrATchakShuH | virATChrotram | jihvA me bhadram | vA~NmahaH | mano manyuH | svarADbhAmaH | modAH pramodA a~NgulIra~NgAni || 2| 6| 5| 4|| 24 chittaM me sahaH | bAhU me balamindriyam | hastau me karma vIryam | AtmA kShatramuro mama | pR^iShTIrme rAShTramudarama{\m+}sau | grIvAshcha shroNyau | UrU aratnI jAnunI | visho me.a~NgAni sarvataH | nAbhirme chittaM vij~nAnam | pAyurme.apachitirbhasat || 2| 6| 5| 5|| 25 AnandanandAvANDau me | bhagaH saubhAgyaM pasaH | ja~NghAbhyAM padbhyAM dharmo.asmi | vishi rAjA pratiShThitaH | pratikShattre pratitiShThAmi rAShTre | pratyashveShu pratitiShThAmi goShu | pratya~NgeShu pratitiShThAmyAtman | pratiprANeShu pratitiShThAmi puShTe | prati dyAvApR^ithivyoH | pratitiShThAmi yaj~ne || 2| 6| 5| 6|| 26 trayA devA ekAdasha | trayastri{\m+}shAH surAdhasaH | bR^ihaspatipurohitAH | devasya savituH save | devA devairavantu mA | prathamA dvitIyaiH | dvitIyAstR^itIyaiH | tR^itIyAH satyena | satyaM yaj~nena | yaj~no yajurbhiH || 2| 6| 5| 7|| 27 yajU{\m+}Shi sAmabhiH | sAmAnyR^igbhiH | R^icho yAjyAbhiH | yAjyA vaShaTkAraiH | vaShaTkArA AhutibhiH | Ahutayo me kAmAnthsamardhayantu | bhUH svAhA | lomAni prayatirmama | tva~Nma AnatirAgatiH | mA{\m+}saM ma upanatiH | vasvasthi | majjA ma AnatiH || 2| 6| 5| 8|| pastyAsvA sarasvatyai bhaiShajyena shrIra~NgAni bhasadyaj~ne yaj~no yajurbhirupanatirdve cha || 5|| 28 yaddevA devaheDanam | devAsashchakR^imA vayam | agnirmA tasmAdenasaH | vishvAnmu~nchatva{\m+}hasaH | yadi divA yadi naktam | enA{\m+}si chakR^imA vayam | vAyurmA tasmAdenasaH | vishvAnmu~nchatva{\m+}hasaH | yadi jAgradyadi svapne | enA{\m+}si chakR^imA vayam || 2| 6| 6| 1|| 29 sURyo mA tasmAdenasaH | vishvAnmu~nchatva{\m+}hasaH | yadgrAme yadaraNye | yathsabhAyAM yadindriye | yachChUdre yadarye | enashchakR^imA vayam | yadekasyAdhi dharmaNi | tasyAvayajanamasi | yadApo aghniyA varuNeti shapAmahe | tato varuNa no mu~ncha || 2| 6| 6| 2|| 30 avabhR^itha nicha~NkuNa nicherurasi nicha~NkuNa | ava devairdevakR^itameno.ayAT | ava martyairmartyakR^itam | urorA no deva riShaspAhi | sumitrA na Apa oShadhayaH santu | durmitrAstasmai bhuyAsuH | yo.asmAndveShTi | yaM cha vayaM dviShmaH | drupadAdivenmumuchAnaH | svinnaH snAtvI malAdiva || 2| 6| 6| 3|| 31 pUtaM pavitreNevAjyam | ApaH shundhantu mainasaH | udvayaM tamasaspari | pashyanto jyotiruttaram | devaM devatrA sUryam | aganma jyotiruttamam | pratiyuto varuNasya pAshaH | pratyasto varuNasya pAshaH | edho.asyedhiShImahi | samidasi || 2| 6| 6| 4|| 32 tejo.asi tejo mayi dhehi | apo anvachAriSham | rasena samasR^ikShmahi | payasvA{\m+} agna Agamam | taM mA sa{\m+}sR^ija varchasA | prajayA cha dhanena cha | samAvavarti pR^ithivI | samuShAH | samu sUryaH | samu vishvamidaM jagat | vaishvAnara jyotirbhUyAsam | vibhuM kAmaM vyashnavai | bhUH svAhA || 2| 6| 6| 5|| svapna enA{\m+}si chakR^imA vayaM mu~ncha malAdiva samidasi jagattrINi cha || 6|| 33 hotA yakShathsamidhendramiDaspade | nAbhA pR^ithivyA adhi | divo varShmanthsamidhyate | ojiShThashcharShaNIsahAn | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattanUnapAtam | UtibhirjetAramaparAjitam | indraM deva{\m+} suvarvidam | pathibhirmadhumattamaiH | narAsha{\m+}sena tejasA || 2| 6| 7| 1|| 34 vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadiDAbhirindramIDitam | AjuhvAnamamartyam | devo devaiH savIryaH | vajrahastaH puraMdaraH | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadbarhiShIndraM niShadvaram | vR^iShabhaM naryApasam | vasubhI rudrairAdityaiH | sayugbhirbarhirAsadat || 2| 6| 7| 2|| 35 vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadojo na vIryam | saho dvAra indramavardhayan | suprAyaNA vishrayantAmR^itAvR^idhaH | dvAra indrAya mIDhuShe | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShaduShe indrasya dhenU | sudughe mAtarau mahI | savAtarau na tejasI | vathsamindramavardhatAm || 2| 6| 7| 3|| 36 vItAmAjyasya hotaryaja | hotA yakShaddaivyA hotArA | bhiShajA sakhAyA | haviShendraM bhiShajyataH | kavI devau prachetasau | indrAya dhatta indriyam | vItAmAjyasya hotaryaja | hotA yakShattisro devIH | trayastridhAtavo.apasaH | iDA sarasvatI bhAratI || 2| 6| 7| 4|| 37 mahIndrapatnIrhaviShmatIH | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattvaShTAramindraM devam | bhiShaja{\m+} suyajaM ghR^itashriyam | pururUpa{\m+} suretasaM maghonim | indrAya tvaShTA dadhadindriyANi | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadvanaspatim | shamitAra{\m+} shatakratum | dhiyo joShTAramindriyam || 2| 6| 7| 5|| 38 madhvA sama~njanpathibhiH sugebhiH | svadAti havyaM madhunA ghR^itena | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadindragg svAhA.a.ajyasya | svAhA medasaH | svAhA stokAnAm | svAhA svAhAkR^itInAm | svAhA havyasUktInAm | svAhA devA{\m+} AjyapAn | svAhendra{\m+} hotrAjjuShANAH | indra Ajyasya viyantu | hotaryaja || 2| 6| 7| 6|| tejasA.a.asadadavardhatAM bhAratIndriyaM juShANA dve cha || 7|| samidhendraM tanUnapAtamiDAbhirbarhiShyoja uShe daivyA tisrastvaShTAraM vanaspatimindram | samidhendraM chaturvetveko viyantu dvirvItAmeko viyantu dvirvetveko viyantu hotaryaja || 39 samiddha indra uShasAmanIke | puroruchA pUrvakR^idvAvR^idhAnaH | tribhirdevaistri{\m+}shatA vajrabAhuH | jaghAna vR^itraM vi duro vavAra | narAsha{\m+}saH prati shUro mimAnaH | tanUnapAtprati yaj~nasya dhAma | gobhirvapAvAnmadhunA sama~njan | hiraNyaishchandrI yajati prachetAH | IDito devairharivA{\m+} abhiShTiH | AjuhvAno haviShA shardhamAnaH || 2| 6| 8| 1|| 40 puraMdaro maghavAn vajrabAhuH | AyAtu yaj~namupa no juShANaH | juShANo barhirharivAnna indraH | prAchIna{\m+} sIdatpradishA pR^ithivyAH | uruvyachAH prathamAna2{\m+} syonam | AdityairaktaM vasubhiH sajoShAH | indraM duraH kavaShyo dhAvamAnAH | vR^iShANaM yantu janayaH supatnIH | dvAro devIrabhito vishrayantAm | suvIrA vIraM prathamAnA mahobhiH || 2| 6| 8| 2|| 41 uShAsA naktA bR^ihatI bR^ihantam | payasvatI sudughe shUramindram | peshasvatI tantunA saMvyayantI | devAnAM devaM yajataH surukme | daivyA mimAnA manasA purutrA | hotArAvindraM prathamA suvAchA | mUrdhan, yaj~nasya madhunA dadhAnA | prAchInaM jyotirhaviShA vR^idhAtaH | tisro devIrhaviShA vardhamAnAH | indraM juShANA vR^iShaNaM na patnIH || 2| 6| 8| 3|| 42 achChinnaM tantuM payasA sarasvatI | iDA devI bhAratI vishvatUrtiH | tvaShTA dadhadindrAya shuShmam | apAko.achiShTuryashase purUNi | vR^iShA yajanvR^iShaNaM bhUriretAH | mUrdhan, yaj~nasya samanaktu devAn | vanaspatiravasR^iShTo na pAshaiH | tmanyA sama~njachChamitA na devaH | indrasya havyairjaTharaM pR^iNAnaH | svadAti havyaM madhunA ghR^itena | stokAnAminduM prati shUra indraH | vR^iShAyamANo vR^iShabhasturAShAT | ghR^itapruShA madhunA havyamundan | mUrdhan, yaj~nasya juShatAg svAhA || 2| 6| 8| 4|| shardhamAno mahobhiH patnIrghR^itena chatvAri cha || 8|| 43 AcharShaNi prA viveSha yanmA | ta{\m+} sadhrIchIH | satyamittanna tvAvA{\m+} anyo asti | indra devo na martyo jyAyAn | ahannahiM parishayAnamarNaH | avAsR^ijo.apo achChA samudram | prasasAhiShe puruhUta shatrUn | jyeShThaste shuShma iha rAtirastu | indrAbhara dakShiNenA vasUni | patiH sindhUnAmasi revatInAm | sa shevR^idhamadhidhA dyumnamasme | mahi kShatraM janAShADindra tavyam | rakShA cha no maghonaH pAhi sUrIn | rAye cha naH svapatyA iShe dhAH || 2| 6| 9| 1|| revatInAM chatvAri cha || 9|| 44 devaM barhirindra{\m+} sudevaM devaiH | vIravathstIrNaM vedyAmavardhayat | vastorvR^itaM prAktorbhR^itam | rAyA barhiShmato.atyagAt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devIrdvAra indra{\m+} saMghAte | viDvIryAmannavardhayan | A vathsena taruNena kumAreNa cha mIvitA apArvANam | reNukakATaM nudantAm | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 10| 1|| 45 devI uShAsA naktA | indraM yaj~ne prayatyahvetAm | daivIrvishaH prAyAsiShTAm | suprIte sudhite abhUtAm | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devI joShTrI vasudhitI | devamindramavardhatAm | ayAvyanyA.aghA dveShA{\m+}si | A.anyA.avAkShIdvasu vAryANi | yajamAnAya shikShite || 2| 6| 10| 2|| 46 vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devI UrjAhutI dughe sudughe | payasendramavardhatAm | iShamUrjamanyA.avAkShIt | sagdhi{\m+} sapItimanyA | navena pUrvaM dayamAne | purANena navam | adhAtAmUrjamUrjAhutI vasu vAryANi | yajamAnAya shikShite | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja || 2| 6| 10| 3|| 47 devA daivyA hotArA | devamindramavardhatAm | hatAghasha{\m+}sAvAbhArShTAM vasu vAryANi | yajamAnAya shikShitau | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devIstisrastisro devIH | patimindramavardhayan | aspR^ikShadbhAratI divam | rudrairyaj~na{\m+} sarasvatI | iDA vasumatI gR^ihAn || 2| 6| 10| 4|| 48 vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | deva indro narAsha{\m+}saH | trivarUthastrivandhuraH | devamindramavardhayat | shatena shitipR^iShThAnAmAhitaH | sahasreNa pravartate | mitrAvaruNedasya hotramarhataH | bR^ihaspatiH stotram | ashvinA.a.adhvaryavam | vasuvane vasudheyasya vetu yaja || 2| 6| 10| 5|| 49 deva indro vanaspatiH | hiraNyaparNo madhushAkhaH supippalaH | devamindramavardhayat | divamagreNAprAt | A.antarikShaM pR^ithivImadR^i{\m+}hIt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devaM barhirvAritInAm | devamindramavardhayat | svAsasthamindreNAsannam | anyA barhIgShyabhyabhUt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo agniH sviShTakR^it | devamindramavardhayat | sviShTaM kurvanthsviShTakR^it | sviShTamadya karotu naH | vasuvane vasudheyasya vetu yaja || 2| 6| 10| 6|| viyantu yaja shikShite shikShite vasuvane vasudheyasya vItAM yaja gR^ihAn, vetu yajAbhUtShaTcha || 10|| devaM barhirdevIrdvAro devI uShAsA naktA devI joShTrI devI UrjAhutI devA daivyA hotArA shikShitau devIstisrastisro devIrdeva indro narAsha{\m+}so deva indro vanaspatirdevaM barhirvAritInAM devo agniH sviShTakR^iddevam || vetu viyantu chaturvItAmeko viyantu chaturvetu | avardhayadavardhayantriravardhatAmeko.avardhaya 2{\m+}shchaturavardhayat | vastorA vathsena daivIrayAvISha{\m+} hatAspR^ikShachChatena divamindragg svAsastha2{\m+} sviShTam | sviShTa{\m+} shikShite shikShite shikShitau || 50 hotA yakShathsamidhA.agnimiDaspade | ashvinendra{\m+} sarasvatIm | ajo dhUmro na godhUmaiH kvalairbheShajam | madhu shaShpairna teja indriyam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattanUnapAthsarasvatI | avirmeSho na bheShajam | pathA madhumatA.a.abharan | ashvinendrAya vIryam || 2| 6| 11| 1|| 51 badarairupavAkAbhirbheShajaM tokmabhiH | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShannarAsha{\m+}saM na nagnahum | pati{\m+}surAyai bheShajam | meShaH sarasvatI bhiShak | ratho na chandryashvinorvapA indrasya vIryam | badarairupavAkAbhirbheShajaM tokmabhiH | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja || 2| 6| 11| 2|| 52 hotA yakShadiDeDita AjuhvAnaH sarasvatIm | indraM balena vardhayann | R^iShabheNa gavendriyam | ashvinendrAya vIryam | yavaiH karkandhubhiH | madhu lAjairna mAsaram | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadbarhiH suShTarImorNamradAH | bhiSha~NnAsatyA || 2| 6| 11| 3|| 53 bhiShajA.ashvinA.ashvA shishumatI | bhiShagdhenuH sarasvatI | bhiShagduha indrAya bheShajam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadduro dishaH | kavaShyo na vyachasvatIH | ashvibhyAM na duro dishaH | indro na rodasI dughe | duhe kAmAnthsarasvatI || 2| 6| 11| 4|| 54 ashvinendrAya bheShajam | shukraM na jyotirindriyam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShathsupeshasoShe naktaM divA | ashvinA saMjAnAne | sama~njAte sarasvatyA | tviShimindre na bheShajam | shyeno na rajasA hR^idA | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu || 2| 6| 11| 5|| 55 viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShaddaivyA hotArA bhiShajA.ashvinA | indraM na jAgR^ivI divA naktaM na bheShajaiH | shUSha{\m+} sarasvatI bhiShak | sIsena duha indriyam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattisro devIrna bheShajam | trayastridhAtavo.apasaH | rUpamindre hiraNyayam || 56 ashvineDA na bhAratI | vAchA sarasvatI | maha indrAya dadhurindriyam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattvaShTAramindramashvinA | bhiShajaM na sarasvatIm | ojo na jUtirindriyam | vR^iko na rabhaso bhiShak | yashaH surayA bheShajam || 2| 6| 11| 7|| 57 shriyA na mAsaram | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadvanaspatim | shamitAra{\m+} shatakratum | bhImaM na manyu{\m+} rAjAnaM vyAghraM namasA.ashvinA bhAmam | sarasvatI bhiShak | indrAya duha indriyam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja || 2| 6| 11| 8|| 58 hotA yakShadagni2{\m+} svAhA.a.ajyasya stokAnAm | svAhA medasAM pR^ithak | svAhA ChAgamashvibhyAm | svAhA meSha{\m+} sarasvatyai | svAharShabhamindrAya si{\m+}hAya sahasendriyam | svAhA.agniM na bheShajam | svAhA somamindriyam | svAhendra{\m+} sutrAmANa{\m+} savitAraM varuNaM bhiShajAM patim | svAhA vanaspatiM priyaM pAtho na bheShajam | svahA devA{\m+} AjyapAn || 2| 6| 11| 9|| 59 svAhA.agni{\m+} hotrAjjuShANo agnirbheShajam | payaH somaH parisrutA ghR^itaM madhu | viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadashvinA sarasvatImindra{\m+} sutrAmANam | ime somAH surAmANaH | ChAgairna meShairR^iShabhaiH sutAH | shaShpairna tokmabhiH | lAjairmahasvantaH | madA mAsareNa pariShkR^itAH | shukrAH payasvanto.amR^itAH | prasthitA vo madhushchutaH | tAnashvinA sarasvatIndraH sutrAmA vR^itrahA | juShantA{\m+} saumyaM madhu | pibantu madantu viyantu somam | hotaryaja || 2| 6| 11| 10|| vIryaM viyantvAjyasya hotaryaja nAsatyA sarasvatI madhu hiraNyayaM bheShajaM viyantvAjyasya hotaryajAjyapAnamR^itA pa~ncha cha || 11|| samidhA.agni{\m+} ShaT | tanUnapAthsapta | narAsha{\m+}samR^iShiH | iDeDito yavairaShTau | barhiH sapta | duro.ashvinA shukraM nava | supeshasa R^iShiH | daivyA hotArA sIsena rasaH | tisrastvaShTAramaShTAvaShTau | vanaspatimR^iShi | agniM trayodasha | ashvinA dvAdasha trayodasha | samidhA.agniM badarairbadarairyavairashvinA tviShimashvinA na bheShaja{\m+} rUpamashvinA bhImaM bhAmam || 60 samiddho agnirashvinA | tapto gharmo virATthsutaH | duhe dhenuH sarasvatI | soma{\m+} shukramihendriyam | tanUpA bhiShajA sute | ashvinobhA sarasvatI | madhvA rajA{\m+}sIndriyam | indrAya pathibhirvahAn | indrAyendu{\m+} sarasvatI | narAsha{\m+}sena nagnahuH || 2| 6| 12| 1|| 61 adhAtAmashvinA madhu | bheShajaM bhiShajA sute | AjuhvAnA sarasvatI | indrAyendriyANi vIryam | iDAbhirashvinAviSham | samUrja{\m+} sa{\m+} rayiM dadhuH | ashvinA namucheH sutam | soma{\m+} shukraM parisrutA | sarasvatI tamAbharat | barhiShendrAya pAtave || 2| 6| 12| 2|| 62 kavaShyo na vyachasvatIH | ashvibhyAM na duro dishaH | indro na rodasI dughe | duhe kAmAnthsarasvatI | uShAsA naktamashvinA | divendra{\m+} sAyamindriyaiH | saMjAnAne supeshasA | sama~njAte sarasvatyA | pAtaM no ashvinA divA | pAhi nakta{\m+} sarasvati || 2| 6| 12| 3|| 63 daivyA hotArA bhiShajA | pAtamindra{\m+} sachA sute | tisrastredhA sarasvatI | ashvinA bhAratIDA | tIvraM parisrutA somam | indrAya suShavurmadam | ashvinA bheShajaM madhu | bheShajaM naH sarasvatI | indre tvaShTA yashaH shriyam | rUpa{\m+} rUpamadhuH sute | R^ituthendro vanaspatiH | shashamAnaH parisrutA | kIlAlamashvibhyAM madhu | duhe dhenuH sarasvatI | gobhirna somamashvinA | mAsareNa pariShkR^itA | samadhAtA{\m+} sarasvatyA | svAhendre sutaM madhu || 2| 6| 12| 4|| nagnahuH pAtave sarasvatyadhuH sute.aShTau cha || 12|| 64 ashvinA havirindriyam | namucherdhiyA sarasvatI | A shukramAsurAdvasu | maghamindrAya jabhrire | yamashvinA sarasvatI | haviShendramavardhayan | sa bibheda valaM magham | namuchAvAsure sachA | tamindraM pashavaH sachA | ashvinobhA sarasvatI || 2| 6| 13| 1|| 65 dadhAnA abhyanUShata | haviShA yaj~namindriyam | ya indra indriyaM dadhuH | savitA varuNo bhagaH | sa sutrAmA haviShpatiH | yajamAnAya sashchata | savitA varuNo dadhat | yajamAnAya dAshuShe | Adatta namuchervasu | sutrAmA balamindriyam || 2| 6| 13| 2|| 66 varuNaH, kShattramindriyam | bhagena savitA shriyam | sutrAmA yashasA balam | dadhAnA yaj~namAshata | ashvinA gobhirindriyam | ashvebhirvIryaM balam | haviShendra{\m+} sarasvatI | yajamAnamavardhayan | tA nAsatyA supeshasA | hiraNyavartanI narA | sarasvatI haviShmatI | indra karmasu no.avata | tA bhiShajA sukarmaNA | sA sudughA sarasvatI | sa vR^itrahA shatakratuH | indrAya dadhurindriyam || 2| 6| 13| 3|| ubhA sarasvatI balamindriyaM narA ShaTcha || 13|| 67 devaM barhiH sarasvatI | sudevamindre ashvinA | tejo na chakShurakShyoH | barhiShA dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devIrdvAro ashvinA | bhiShajendre sarasvatI | prANaM na vIryaM nasi | dvAro dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 14| 1|| 68 devI uShAsAvashvinA | bhiShajendre sarasvatI | balaM na vAchamAsye | uShAbhyAM dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devI joShTrI ashvinA | sutrAmendre sarasvatI | shrotraM na karNayoryashaH | joShTrIbhyAM dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 14| 2|| 69 devI UrjAhutI dughe sudughe | payasendra{\m+} sarasvatyashvinA bhiShajA.avata | shukraM na jyotiH stanayorAhutI dhatta indriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devA devAnAM bhiShajA | hotArAvindramashvinA | vaShaTkAraiH sarasvatI | tviShiM na hR^idaye matim | hotR^ibhyAM dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 14| 3|| 70 devIstisrastisro devIH | sarasvatyashvinA bhAratIDA | shUShaM na madhye nAbhyAm | indrAya dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | deva indro narAsha{\m+}saH | trivarUthaH sarasvatyA.ashvibhyAmIyate rathaH | reto na rUpamamR^itaM janitram | indrAya tvaShTA dadhadindriyANi | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 14| 4|| 71 deva indro vanaspatiH | hiraNyaparNo ashvibhyAm | sarasvatyAH supippalaH | indrAya pachyate madhu | ojo na jUtimR^iShabho na bhAmam | vanaspatirno dadhadindriyANi | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devaM barhirvAritInAm | adhvare stIrNamashvibhyAm | UrNamradAH sarasvatyAH || 2| 6| 14| 5|| 72 syonamindra te sadaH | IshAyai manyu{\m+} rAjAnaM barhiShA dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devo agniH sviShTakR^it | devAn, yakShadyathAyatham | hotArAvindramashvinA | vAchA vAcha{\m+} sarasvatIm | agni{\m+} somagg sviShTakR^it | sviShTa indraH sutrAmA savitA varuNo bhiShak | iShTo devo vanaspatiH | sviShTA devA AjyapAH | iShTo agniragninA | hotA hotre sviShTakR^it | yasho na dadhadindriyam | Urjamapachiti2{\m+} svadhAm | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 14| 6|| dvAro dadhurindriyaM vasuvane vasudheyasya viyantu yaja joShTrIbhyAM dadhurindriyaM vasuvane vasudheyasya viyantu yaja hotR^ibhyAM dadhurindriyaM vasuvane vasudheyasya viyantu yajendriyANi vasuvane vasudheyasya viyantu yaja sarasvatyA vanaspatiH ShaTcha || 14|| devaM barhirdevIrdvAro devI uShAsAvashvinA devI joShTrI devI UrjAhutI devA devAnAM bhiShajA vaShaTkArairdevIstisrastisro devIrdeva indro narAsha{\m+}so deva indro vanaspatirdevaM barhirvAritInAM devo agniH sviShTakR^iddevAn || samidhA.agniM devaM barhiH sarasvatyashvinA sarvaM viyantu | dvArastisraH sarvaM viyantu | aja indramojo.agniMparaH sarasvatIm | naktaMpUrvaH sarasvati | anyatra sarasvatI | bhiShakpUrvaM duha indriyam | anyatra dadhurindriyam | sautrAmaNyA{\m+} sutAsutI | a~njantyayaM yajamAnaH || 73 agnimadya hotAramavR^iNIta | aya{\m+} sutAsutI yajamAnaH | pachanpaktIH | pachanpuroDAshAn | gR^ihNangrahAn | badhnannashvibhyAM ChAga{\m+} sarasvatyA indrAya | badhnanthsarasvatyai meShamindrAyAshvibhyAm | badhnannindrAyarShabhamashvibhyA{\m+} sarasvatyai | sUpasthA adya devo vanaspatirabhavat | ashvibhyAM ChAgena sarasvatyA indrAya || 2| 6| 15| 1|| 74 sarasvatyai meSheNendrAyAshvibhyAm | indrAyarShabheNAshvibhyA{\m+} sarasvatyai | akShaggstAnmedastaH prati pachatA.agrabhIShuH | avIvR^idhanta grahaiH | apAtAmashvinA sarasvatIndraH sutrAmA vR^itrahA | somAnthsurAmNaH | upo ukthAmadAH shraudvimadA adan | avIvR^idhantA~NgUShaiH | tvAmadyarSha ArSheyarShINAM napAdavR^iNIta | aya{\m+} sutAsutI yajamAnaH | bahubhya AsaMgatebhyaH | eSha me deveShu vasuvAryA yakShyata iti | tA yA devA devadAnAnyaduH | tAnyasmA A cha shAssva | A cha gurasva | iShitashcha hotarasi bhadravAchyAya preShito mAnuShaH | sUktavAkAya sUktA brUhi || 2| 6| 15| 2|| indrAya yajamAnaH sapta cha || 15|| 75 ushantastvA havAmaha A no agne suketunA | tva{\m+} soma mahe bhagaM tva{\m+} soma prachikito manIShA | tvayA hi naH pitaraH soma pUrve tva{\m+} soma pitR^ibhiH saMvidAnaH | barhiShadaH pitara A.ahaM pitR^In | upahUtAH pitaro.agniShvAttAH pitaraH | agniShvAttAnR^itumato havAmahe | narAsha{\m+}se somapIthaM ya AshuH | te no arvantaH suhavA bhavantu | shaM no bhavantu dvipade shaM chatuShpade | ye agniShvAttA ye.anagniShvAttAH || 2| 6| 16| 1|| 76 a{\m+}homuchaH pitaraH somyAsaH | pare.avare.amR^itAso bhavantaH | adhibruvantu te avantvasmAn | vAnyAyai dugdhe juShamANAH karambham | udIrANA avare pare cha | agniShvAttA R^itubhiH saMvidAnAH | indravanto haviridaM juShantAm | yadagne kavyavAhana tvamagna IDito jAtavedaH | mAtalI kavyaiH | ye tAtR^ipurdevatrA jehamAnAH | hotrAvR^idhaH stomataShTAso arkaiH | A.agne yAhi suvidatrebhirarvA~N | satyaiH kavyaiH pitR^ibhirgharmasadbhiH | havyavAhamajaraM purupriyam | agniM ghR^itena haviShA saparyan | upAsadaM kavyavAhaM pitR^iNAm | sa naH prajAM vIravatI{\m+} samR^iNvatu || 2| 6| 16| 2|| anagniShvAttA jehamAnAH sapta cha || 16|| 77 hotA yakShadiDaspade | samidhAnaM mahadyashaH | suShamiddhaM vareNyam | agnimindraM vayodhasam | gAyatrIM Chanda indriyam | tryaviM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShachChuchivratam | tanUnapAtamudbhidam | yaM garbhamaditirdadhe || 2| 6| 17| 1|| 78 shuchimindraM vayodhasam | uShNihaM Chanda indriyam | dityavAhaM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadIDenyam | IDitaM vR^itrahantamam | iDAbhirIDya{\m+} sahaH | somamindraM vayodhasam | anuShTubhaM Chanda indriyam | trivathsaM gAM vayo dadhat || 79 vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShathsubarhiShadam | pUShaNvantamamartyam | sIdantaM barhiShi priye | amR^itendraM vayodhasam | bR^ihatIM Chanda indriyam | pa~nchAviM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadvyachasvatIH | suprAyaNA R^itAvR^idhaH || 2| 6| 17| 3|| 80 dvAro devIrhiraNyayIH | brahmANa indraM vayodhasam | pa~NktiM Chanda ihendriyam | turyavAhaM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShathsupeshase | sushilpe bR^ihatI ubhe | naktoShAsA na darshate | vishvamindraM vayodhasam | triShTubhaM Chanda indriyam || 2| 6| 17| 4|| 81 paShThavAhaM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShatprachetasA | devAnAmuttamaM yashaH | hotArA daivyA kavI | sayujendraM vayodhasam | jagatIM Chanda ihendriyam | anaDvAhaM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShatpeshasvatIH || 2| 6| 17| 5|| 82 tisro devIrhiraNyayIH | bhAratIrbR^ihatIrmahIH | patimindraM vayodhasam | virAjaM Chanda ihendriyam | dhenuM gAM na vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShathsuretasam | tvaShTAraM puShTivardhanam | rUpANi bibhrataM pR^ithak | puShTimindraM vayodhasam || 2| 6| 17| 6|| 83 dvipadaM Chanda ihendriyam | ukShANaM gAM na vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShachChatakratum | hiraNyaparNamukthinam | rashanAM bibhrataM vashim | bhagamindraM vayodhasam | kakubhaM Chanda ihendriyam | vashAM vehataM gAM na vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShathsvAhAkR^itIH | agniM gR^ihapatiM pR^ithak | varuNaM bheShajaM kavim | kShattramindraM vayodhasam | atichChandasaM Chanda indriyam | bR^ihadR^iShabhaM gAM vayo dadhat | vetvAjyasya hotaryaja || 2| 6| 17| 7|| dadhe dadhadR^itAvR^idha indriyaM peshasvatIrvayodhasaM vetvAjyasya hotaryaja sapta cha || 17|| iDaspade.agniM gAyatrIM tryavim | shuchivrata{\m+}shuchimuShNihaM dityavAham | IDe.anya{\m+} somamanuShTubhaM trivathsam | subarhiShadamamR^itendraM bR^ihatIM pa~nchAvim | vyachasvatIH suprAyaNA dvAro brahmANaH pa~Nktimiha turyavAham | supeshase vishvamindraM triShTubhaM paShThavAham | prachetasA sayujendraM jagatImihAnaDvAham | peshasvatIstisro bhAratIH patiM virAjamiha dhenuM na | suretasaM tvaShTAraM puShTiM dvipadamihokShANaM na | shatakratuM bhagamindraM kakubhamiha vashAM vehataM gAM na | svAhAkR^itIH, kShattramatichChandasaM bR^ihadR^iShabhaM gAM vayaH | indriyamR^iShivasunavadashehendriyamaShTa nava dasha gAM na vayo dadhathsarvavetu || 84 samiddho agniH samidhA | suShamiddho vareNyaH | gAyatrI Chanda indriyam | tryavirgaurvayo dadhuH | tanUnapAchChuchivrataH | tanUnapAchcha sarasvatI | uShNikChanda indriyam | dityavADgaurvayo dadhuH | iDAbhiragnirIDyaH | somo devo amartyaH || 2| 6| 18| 1|| 85 anuShTupChanda indriyam | trivathso gaurvayo dadhuH | subarhiragniH pUShaNvAn | stIrNabarhiramartyaH | bR^ihatI Chanda indriyam | pa~nchAvirgaurvayo dadhuH | duro devIrdisho mahIH | brahmA devo bR^ihaspatiH | pa~NktishChanda ihendriyam | turyavADgaurvayo dadhuH || 2| 6| 18| 2|| 86 uShe yahvI supeshasA | vishve devA amartyAH | triShTupChanda indriyam | paShThavADgaurvayo dadhuH | daivyA hotArA bhiShajA | indreNa sayujA yujA | jagatI Chanda ihendriyam | anaDvAngaurvayo dadhuH | tisra iDA sarasvatI | bhAratI maruto vishaH || 2| 6| 18| 3|| 87 virAT Chanda ihendriyam | dhenurgaurna vayo dadhuH | tvaShTA turIpo adbhutaH | indrAgnI puShTivardhanA | dvipAchChanda ihendriyam | ukShA gaurna vayo dadhuH | shamitA no vanaspatiH | savitA prasuvanbhagam | kakuchChanda ihendriyam | vashA vehadgaurna vayo dadhuH | svAhA yaj~naM varuNaH | sukShatro bheShajaM karat | atichChandAshChanda indriyam | bR^ihadR^iShabho gaurvayo dadhuH || 2| 6| 18| 4|| amartyasturyavADgaurvayo dadhurvisho vashA vehadgaurna vayo dadhushchatvAri cha || 18|| 88 vasantenartunA devAH | vasavastrivR^itA stutam | rathantareNa tejasA | havirindre vayo dadhuH | grIShmeNa devA R^itunA | rudrAH pa~nchadashe stutam | bR^ihatA yashasA balam | havirindre vayo dadhuH | varShAbhirR^itunA.a.adityAH | stome saptadashe stutam || 2| 6| 19| 1|| 89 vairUpeNa vishaujasA | havirindre vayo dadhuH | shAradenartunA devAH | ekavi{\m+}sha R^ibhavaH stutam | vairAjena shriyA shriyam | havirindre vayo dadhuH | hemantenartunA devAH | marutastriNave stutam | balena shakvarIH sahaH | havirindre vayo dadhuH | shaishireNartunA devAH | trayastri{\m+}she.amR^itagg stutam | satyena revatIH, kShattram | havirindre vayo dadhuH || 2| 6| 19| 2|| stome saptadashe stuta{\m+} saho havirindre vayo dadhushchatvAri cha || 19|| vasantena griShmeNa varShAbhiH shAradena hemantena shaishireNa ShaT || 90 devaM barhirindraM vayodhasam | devaM devamavardhayat | gAyatriyA Chandasendriyam | teja indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devIrdvAro devamindraM vayodhasam | devIrdevamavardhayan | uShNihA Chandasendriyam | prANamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja || 2| 6| 20| 1|| 91 devI devaM vayodhasam | uShe indramavardhatAm | anuShTubhA Chandasendriyam | vAchamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devI joShTrI devamindraM vayodhasam | devI devamavardhatAm | bR^ihatyA Chandasendriyam | shrotramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja || 2| 6| 20| 2|| 92 devI UrjAhutI devamindraM vayodhasam | devI devamavardhatAm | pa~NktyA Chandasendriyam | shukramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devA daivyA hotArA devamindraM vayodhasam | devA devamavardhatAm | triShTubhA Chandasendriyam | tviShimindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vItAM yaja || 2| 6| 20| 3|| 93 devIstisrastisro devIrvayodhasam | patimindramavardhayan | jagatyA Chandasendriyam | balamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devo narAsha{\m+}so devamindraM vayodhasam | devo devamavardhayat | virAjA Chandasendriyam | reta indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja || 2| 6| 20| 4|| 94 devo vanaspatirdevamindraM vayodhasam | devo devamavardhayat | dvipadA Chandasendriyam | bhagamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devaM barhirvAritInAM devamindraM vayodhasam | devo devamavardhayat | kakubhA Chandasendriyam | yasha indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo agniH sviShTakR^iddevamindraM vayodhasam | devo devamavardhayat | atichChandasA Chandasendriyam | kShattramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja || 2| 6| 20| 5|| viyantu yaja vItAM yaja vItAM yaja vetu yaja vetu yaja pa~ncha cha || 20|| devaM barhirgAyatriyA tejaH | devIrdvAra uShNihA prANam | devI devamuShe anuShTubhA vAcham | devI joShTrI bR^ihatyA shrotram | devI UrjAhutI pa~NktyA shukram | devA daivyA hotArA triShTubhA tviShim | devIstisrastisro devIH patiM jagatyA balam | devo narAsha{\m+}so virAjA retaH | devo vanaspatirdvipadA bhagam | devaM barhirvAritInAM kakubhA yashaH | devo agniH sviShTakR^idatichChandasA kShattram | vetu viyantu chaturvItAmeko viyantu chaturvetvavardhayadavardhaya2{\m+} shchaturavardhatAmeko.avardhaya2{\m+} shchaturavardhayat || svAdvIM tvA somaH surAvanta{\m+} sIsena mitro.asi yaddevA hotA yakShathsamidhendra{\m+} samiddha indra AcharShaNiprA devaM barhirhotA yakShathsamidhA.agni{\m+} samiddho agnirashvinA.ashvinA havirindriyaM devaM barhiH sarasvatyagnimadyoshanto hotA yakShadiDaspade samiddho agniH samidhA vasantena devaM barhirindraM vayodhasaM vi{\m+}shatiH || 20|| svAdvIM tvA.amI madanta pitaraH sAmrAjyAya pUtaM pavitreNevAjyamuShAsAnaktA badarairadhAtAmashvinA deva indro vanaspatiH paShThavAhaM gAM devI devaM vayodhasaM chaturnavatiH || 94|| svAdvIntvA vetu yaja || \section{dvitIyAShTake saptamaH prapAThakaH 7} 1 trivR^ithstomo bhavati | brahmavarchasaM vai trivR^it | brahmavarchasamevAvarundhe | agniShTomaH somo bhavati | brahmavarchasaM vA agniShTomaH | brahmavarchasamevAvarundhe | rathaMtara{\m+} sAma bhavati | brahmavarchasaM vai rathaMtaram | brahmavarchasamevAvarundhe | parisrajI hotA bhavati || 2| 7| 1| 1|| 2 aruNo mirmirastrishukraH | etadvai brahmavarchasasya rUpam | rUpeNaiva brahmavarchasamavarundhe | bR^ihaspatirakAmayata devAnAM purodhAM gachCheyamiti | sa etaM bR^ihaspatisavamapashyat | tamAharat | tenAyajata | tato vai sa devAnAM purodhAmagachChat | yaH purodhAkAmaH syAt | sa bR^ihaspatisavena yajeta || 2| 7| 1| 2|| 3 purodhAmeva gachChati | tasya prAtaHsavane sanneShu nArAsha{\m+}seShu | ekAdasha dakShiNA nIyante | ekAdasha mAdhyaMdine savane sanneShu nArAsha{\m+}seShu | ekAdasha tR^itIyasavane sanneShu nArAsha{\m+}seShu | trayastri{\m+}shathsaMpadyante | trayastri{\m+}shadvai devatAH | devatA evAvarundhe | ashvashchatustri{\m+}shaH | prAjApatyo vA ashvaH || 2| 7| 1| 3|| 4 prajApatishchatustri{\m+}sho devatAnAm | yAvatIreva devatAH | tA evAvarundhe | kR^iShNAjine.abhiShi~nchati | brahmaNo vA etadrUpam | yatkR^iShNAjinam | brahmavarchasenaivaina{\m+} samardhayati | AjyenAbhiShi~nchati | tejo vA Ajyam | teja evAsmindadhAti || 2| 7| 1| 4|| hotA bhavati yajata vA ashvo dadhAti || 1|| 5 yadAgneyo bhavati | agnimukhA hyR^iddhiH | atha yatpauShNaH | puShTirvai pUShA | puShTirvaishyasya | puShTimevAvarundhe | prasavAya sAvitraH | atha yattvAShTraH | tvaShTA hi rUpANi vikaroti | nirvaruNatvAya vAruNaH || 2| 7| 2| 1|| 6 atho ya eva kashcha santhsUyate | sa hi vAruNaH | atha yadvaishvadevaH | vaishvadevo hi vaishyaH | atha yanmArutaH | mAruto hi vaishyaH | saptaitAni havI{\m+}Shi bhavanti | sapta gaNA vai marutaH | pR^ishniH paShThauhI mArutyAlabhyate | viDvai marutaH | visha evaitanmadhyato.abhiShichyate | tasmAdvA eSha vishaH priyaH | visho hi madhyato.abhiShichyate | R^iShabhacharme.adhyabhiShi~nchati | sa hi prajanayitA | dadhnA.abhiShi~nchati | UrgvA annAdyaM dadhi | UrjaivainamannAdyena samardhayati || 2| 7| 2| 2|| vAruNo viDvai maruto.aShTau cha || 2|| 7 yadAgneyo bhavati | Agneyo vai brAhmaNaH | atha yathsaumyaH | saumyo hi brAhmaNaH | prasavAyaiva sAvitraH | atha yadbArhaspatyaH | etadvai brAhmaNasya vAkpatIyam | atha yadagnIShomIyaH | Agneyo vai brAhmaNaH | tau yadA saMgachChete || 2| 7| 3| 1|| 8 atha vIryAvattaro bhavati | atha yathsArasvataH | etaddhi pratyakShaM brAhmaNasya vAkpatIyam | nirvaruNatvAyaiva vAruNaH | atho ya eva kashcha santhsUyate | sa hi vAruNaH | atha yaddyAvApR^ithivyaH | indro vR^itrAya vajramudayachChat | taM dyAvApR^ithivI nAnvamanyetAm | tametenaiva bhAgadheyenAnvamanyetAm || 2| 7| 3| 2|| 9 vajrasya vA eSho.anumAnAya | anumatavajraH sUyAtA iti | aShTAvetAni havI{\m+}Shi bhavanti | aShTAkSharA gAyatrI | gAyatrI brahmavarchasam | gAyatriyaiva brahmavarchasamavarundhe | hiraNyena ghR^itamutpunAti | tejasa eva ruche | kR^iShNAjine.abhiShi~nchati | brahmaNo vA etadR^ikhsAmayo rUpam | yatkR^iShNAjinam | brahmannevainamR^ikhsAmayoradhyabhiShi~nchati | ghR^itenAbhiShi~nchati | tathA vIryAvattaro bhavati || 2| 7| 3| 3|| saMgachChete bhAgadheyenAnvamanyetA{\m+} rUpaM chatvAri cha || 3|| 10 na vai somena somasya savo.asti | hato hyeShaH | abhiShuto hyeShaH | na hi hataH sUyate | saumI{\m+} sUtavashAmAlabhate | somo vai retodhAH | reta eva taddadhAti | saumyarchA.abhiShi~nchati | retodhA hyeShA | retaH somaH | reta evAsmindadhAti | yatkiMcha rAjasUyamR^ite somam | tathsarvaM bhavati | aShADhaM yuthsu pR^itanAsu paprim | suvarShAmapsvAM vR^ijanasya gopAm | bhareShujA{\m+} sukShiti{\m+} sushravasam | jayantaM tvAmanu madema soma || 2| 7| 4| 1|| retaH somaH sapta cha || 4|| 11 yo vai somena sUyate | sa devasavaH | yaH pashunA sUyate | sa devasavaH | ya iShTyA sUyate | sa manuShyasavaH | etaM vai pR^ithaye devAH prAyachChan | tato vai so.apyAraNyAnAM pashUnAmasUyata | yAvatIH kiyatIshcha prajA vAchaM vadanti | tAsA{\m+} sarvAsA{\m+} sUyate || 12 ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | nArAshaggsyarchA.abhiShi~nchati | manuShyA vai narAsha{\m+}saH | nihnutya vAvai tat | athAbhiShi~nchati | yatkiMcha rAjasUyamanuttara vedIkam | tathsarvaM bhavati | ye me pa~nchAshataM daduH | ashvAnA{\m+} sadhastutiH | dyumadagne mahi shravaH | bR^ihatkR^idhi maghonAm | nR^ivadamR^ita nR^iNAm || 2| 7| 5| 2|| sUyate sadhastutistrINi cha || 5|| 13 eSha gosavaH | ShaTtri{\m+}sha ukthyo bR^ihathsAmA | pavamAne kaNvarathantaraM bhavati | yo vai vAjapeyaH | sa samrATthsavaH | yo rAjasUyaH | sa varuNasavaH | prajApatiH svArAjyaM parameShThI | svArAjyaM gaureva | gauriva bhavati || 2| 7| 6| 1|| 14 ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | ubhe bR^ihadrathaMtare bhavataH | taddhi svArAjyam | ayutaM dakShiNAH | taddhi svArAjyam | pratidhuShA.abhiShi~nchati | taddhi svArAjyam | anuddhate vedyai dakShiNata AhavanIyasya bR^ihatastotraM pratyabhiShi~nchati | iyaM vAva rathaMtaram | 15 asau bR^ihat | anayorevainamanantarhitamabhiShi~nchati | pashustomo vA eShaH | tena gosavaH | ShaTtri{\m+}shaH sarvaH | revajjAtaH sahasA vR^iddhaH | kShatrANAM kShattrabhR^ittamo vayodhAH | mahAnmahitve tastabhAnaH | kShattre rAShTre cha jAgR^ihi | prajApatestvA parameShThinaH svArAjyenAbhiShi~nchAmItyAha | svArAjyamevainaM gamayati || 2| 7| 6| 3|| iva bhavati rathaMtaramAhaikaM cha || 6|| 16 si{\m+}he vyAghra uta yA pR^idAkau | tviShiragnau brAhmaNe sUrye yA | indraM yA devI subhagA jajAna | sA na AganvarchasA saMvidAnA | yA rAjanye dundubhAvAyatAyAm | ashvasya krandye puruShasya mAyau | indraM yA devI subhagA jajAna | sA na AganvarchasA saMvidAnA | yA hastini dvIpini yA hiraNye | tviShirashveShu puruSheShu goShu || 2| 7| 7| 1|| 17 indraM yA devI subhagA jajAna | sA na AganvarchasA saMvidAnA | rathe akSheShu vR^iShabhasya vAje | vAte parjanye varuNasya shuShme | indraM yA devI subhagA jajAna | sA na AganvarchasA saMvidAnA | rADasi virADasi | samrADasi svarADasi | indrAya tvA tejasvate tejasvanta2{\m+} shrINAmi | indrAya tvaujasvata ojasvanta2{\m+} shrINAmi || 2| 7| 7| 2|| 18 indrAya tvA payasvate payasvanta2{\m+} shrINAmi | indrAya tvA.a.ayuShmata AyuShmanta2{\m+} shrINAmi | tejo.asi | tatte prayachChAmi | tejasvadastu me mukham | tejasvachChiro astu me | tejasvAn, vishvataH pratya~N | tejasA saMpipR^igdhi mA | ojo.asi | tatte prayachChAmi || 2| 7| 7| 3|| 19 ojasvadastu me mukham | ojasvachChiro astu me | ojasvAn, vishvataH pratya~N | ojasA saMpipR^igdhi mA | payo.asi | tatte prayachChAmi | payasvadastu me mukham | payasvachChiro astu me | payasvAn, vishvataH pratya~N | payasA saMpipR^igdhi mA || 2| 7| 7| 4|| 20 Ayurasi | tatte prayachChAmi | AyuShmadastu me mukham | AyuShmachChiro astu me | AyuShmAn, vishvataH pratya~N | AyuShA saMpipR^igdhi mA | imamagna AyuShe varchase kR^idhi | priya{\m+} reto varuNa soma rAjan | mAtevAsmA adite sharma yachCha | vishve devA jaradaShTiryathA sat || 2| 7| 7| 5|| 21 Ayurasi vishvAyurasi | sarvAyurasi sarvamAyurasi | yato vAto manojavAH | yataH, kSharanti sindhavaH | tAsAM tvA sarvAsA{\m+} ruchA | abhiShi~nchAmi varchasA | samudra ivAsi gahmanA | soma ivAsyadAbhyaH | agniriva vishvataH pratya~N | sUrya iva jyotiShA vibhUH || 2| 7| 7| 6|| 22 apAM yo dravaNe rasaH | tamahamasmA AmuShyAyaNAya | tejase brahmavarchasAya gR^ihNAmi | apAM ya Urmau rasaH | tamahamasmA AmuShyAyaNAya | ojase vIryAya gR^ihNAmi | apAM yo madhyato rasaH | tamahamasmA AmuShyAyaNAya | puShTyai prajananAya gR^ihNAmi | apAM yo yaj~niyo rasaH | tamahamasmA AmuShyAyaNAya | AyuShe dIrghAyutvAya gR^ihNAmi || 2| 7| 7| 7|| goShvojasvanta2{\m+} shrINAmyojo.asi tatte prayachChAmi payasA saMpipR^igdhi mA sadvibhUryaj~niyo raso dve cha || 7|| 23 abhiprehi vIrayasva | ugrashchettA sapatnahA | AtiShTha mitravardhanaH | tubhyaM devA adhibravan | a~Nkau nya~NkAvabhita AtiShTha vR^itrahanratham | AtiShThantaM pari vishve abhUShan | shriyaM vasAnashcharati svarochAH | mahattadasyAsurasya nAma | A vishvarUpo amR^itAni tasthau | anu tvendro madatvanu bR^ihaspatiH || 2| 7| 8| 1|| 24 anu somo anvagnirAvIt | anu tvA vishve devA avantu | anu sapta rAjAno ya utAbhiShiktAH | anu tvA mitrAvaruNAvihAvatam | anudyAvApR^ithivI vishvashaMbhU | sURyo ahobhiranu tvA.avatu | chandramA nakShatrairanu tvA.avatu | dyaushcha tvA pR^ithivI cha prachetasA | shukro bR^ihaddakShiNA tvA pipartu | anu svadhA chikitA{\m+} somo agniH | A.ayaM pR^iNaktu rajasI upastham || 2| 7| 8| 2|| bR^ihaspatiH somo agnirekaM cha || 8|| 25 prajApatiH prajA asR^ijata | tA asmAthsR^iShTAH parAchIrAyan | sa etaM prajApatirodanamapashyat | so.annaM bhUto.atiShThat | tA anyatrAnnAdyamavittvA | prajApatiM prajA upAvartanta | annamevainaM bhUtaM pashyantIH prajA upAvartante | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | sarvANyannAni bhavanti || 2| 7| 9| 1|| 26 sarve puruShAH | sarvANyevAnnAnyavarundhe | sarvAnpuruShAn | rADasi virADasItyAha | svArAjyamevainaM gamayati | yaddhiraNyaM dadAti | tejastenAvarundhe | yattisR^idhanvam | vIryaM tena | yadaShTrAm || 2| 7| 9| 2|| 27 puShTiM tena | yatkamaNDalum | AyuShTena | yaddhiraNyamAbadhnAti | jyotirvai hiraNyam | jyotirevAsmindadhAti | atho tejo vai hiraNyam | teja evAtmandhatte | yadodanaM prAshnAti | etadeva sarvamavarudhya || 2| 7| 9| 3|| 28 tadasminnekadhA.adhAt | rohiNyAM kAryaH | yadbrAhmaNa eva rohiNI | tasmAdeva | atho varShmaivaina{\m+} samAnAnAM karoti | udyatA sUryeNa kAryaH | udyantaM vA eta{\m+} sarvAH prajAH pratinandanti | didR^ikSheNyo darshanIyo bhavati | ya evaM veda | brahmavAdino vadanti || 2| 7| 9| 4|| 29 avetyo.avabhR^ithA 3 nA 3 iti | yaddarbhapuMjIlaiH pavayati | tathsvidevAvaiti | tannAvaiti | tribhiH pavayati | traya ime lokAH | ebhirevainaM lokaiH pavayati | atho apAM vA etattejo varchaH | yaddarbhAH | yaddarbhapuMjIlaiH pavayati | apAmevainaM tejasA varchasA.abhiShi~nchati || 2| 7| 9| 5|| bhavantyaShTrAmavarudhya vadanti darbhA yaddarbhapuMjIlaiH pavayatyekaM cha || 9|| 30 prajApatirakAmayata bahorbhUyAnthsyAmiti | sa etaM pa~nchashAradIyamapashyat | tamAharat | tenAyajata | tato vai sa bahorbhUyAnabhavat | yaH kAmayeta bahorbhUyAnthsyAmiti | sa pa~ncha shAradIyena yajeta | bahoreva bhUyAnbhavati | maruthstomo vA eShaH | maruto hi devAnAM bhUyiShThAH || 2| 7| 10| 1|| 31 bahurbhavati | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | pa~nchashAradIyo bhavati | pa~ncha vA R^itavaH saMvathsaraH | R^ituShveva saMvathsare pratitiShThati | atho pa~nchAkSharA pa~NktiH | pA~Nkto yaj~naH | yaj~namevAvarundhe | saptadasha2{\m+} stomA nAtiyanti | saptadashaH prajApatiH | prajApaterAptyai || 2| 7| 10| 2|| bhUyiShThA yanti dve cha || 10|| 32 agastyo marudbhya ukShNaH praukShat | tAnindra Adatta | ta enaM vajramudyatyAbhyAyanta | tAnagastyashchaivendrashcha kayAshubhIyenAshamayatAm | tA~nChAntAnupAhvayata | yatkayAshubhIyaM bhavati shAntyai | tasmAdeta aindrA mArutA ukShANaH savanIyA bhavanti | trayaH prathame.ahannAlabhyante | evaM dvitIye | evaM tR^itIye || 2| 7| 11| 1|| 33 evaM chaturthe | pa~nchottame.ahannAlabhyante | varShiShThamiva hyetadahaH | varShiShThaH samAnAnAM bhavati | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | svArAjyaM vA eSha yaj~naH | etena vA ekayAvA kAndamaH svArAjyamagachChat | svArAjyaM gachChati | ya etena yajate || 2| 7| 11| 2|| 34 ya u chainamevaM veda | mAruto vA eSha stomaH | etena vai maruto devAnAM bhUyiShThA abhavan | bhUyiShThaH samAnAnAM bhavati | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | pa~nchashAradIyo vA eSha yaj~naH | A pa~nchamAtpuruShAdannamatti | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | saptadasha2{\m+} stomA nAtiyanti | saptadashaH prajApatiH | prajApatereva naiti || 2| 7| 11| 3|| tR^itIye gachChati ya etena yajate.atti ya etena yajate ya u chainamevaM veda trINi cha || 11|| agastyaH svArAjyaM mArutaH pa~nchashAradIyo vA eSha yaj~naH saptadashaH prajApatereva naiti || 35 asyAjarAso damA maritrAH | archaddhUmAso agnayaH pAvakAH | shvichIchayaH shvAtrAso bhuraNyavaH | vanarShado vAyavo na somAH | yajA no mitrAvaruNA | yajA devA{\m+} R^itaM bR^ihat | agne yakShi svaM damam | ashvinA pibata{\m+} sutam | dIdyagnI shuchivratA | R^itunA yaj~navAhasA || 2| 7| 12| 1|| 36 dve virUpe charataH svarthe | anyA.anyA vathsamupadhApayete | hariranyasyAM bhavati svadhAvAn | shukro anyasyAM dadR^ishe suvarchAH | pUrvAparaM charato mAyayaitau | shishU krIDantau pariyAto adhvaram | vishvAnyanyo bhuvanA.abhichaShTe | R^itUnanyo vidadhajjAyate punaH | trINi shatA trIShahasrANyagnim | tri{\m+}shachcha devA nava chAsaparyan || 2| 7| 12| 2|| 37 aukShanghR^itairAstR^iNanbarhirasmai | AdiddhotAraM nyaShAdayanta | agninA.agniH samidhyate | kavirgR^ihapatiryuvA | havyavADjuhvAsyaH | agnirdevAnAM jaTharam | pUtadakShaH kavikratuH | devo devebhirAgamat | agnishriyo maruto vishvakR^iShTayaH | A tveShamugramava Imahe vayam || 2| 7| 12| 3|| 38 te svAnino rudriyA varShanirNijaH | si{\m+}hA na heShakratavaH sudAnavaH | yaduttame maruto madhyame vA | yadvA.avame subhagAso diviShTha | tato no rudrA uta vA.anvasya | agne vittAddhaviSho yadyajAmaH | IDe agni2{\m+} svavasaM namobhiH | iha prasapto vichayatkR^itaM naH | rathairiva prabhare vAjayadbhiH | pradakShiNinmarutAg stomamR^idhyAm || 2| 7| 12| 4|| 39 shrudhi shrutkarNa vahnibhiH | devairagne sayAvabhiH | AsIdantu barhiShi | mitro varuNo aryamA | prAtaryAvANo adhvaram | vishveShAmaditiryaj~niyAnAm | vishveShAmatithirmAnuShANAm | agnirdevAnAmava AvR^iNAnaH | sumR^iDIko bhavatu vishvavedAH | tve agne sumatiM bhikShamANAH || 2| 7| 12| 5|| 40 divi shravo dadhire yaj~niyAsaH | naktA cha chakruruShasA virUpe | kR^iShNaM cha varNamaruNaM cha saMdhuH | tvAmagna AdityAsa Asyam | tvAM jihvA{\m+} shuchayashchakrire kave | tvA{\m+} rAtiShAcho adhvareShu sashchire | tve devA haviradantyAhutam | ni tvA yaj~nasya sAdhanam | agne hotAramR^itvijam | vanuShvaddeva dhImahi prachetasam | jIraM dUtamamartyam || 2| 7| 12| 6|| yaj~navAhasA saparyanvayamR^idhyAM bhikShamANAH prachetasamekaM cha || 12|| 41 tiShThA harI ratha A yujyamAnA yAhi | vAyurna niyuto no achCha | pibAsyandho abhisR^iShTo asme | indra svAhA rarimA te madAya | kasya vR^iShA sute sachA | niyutvAnvR^iShabho raNat | vR^itrahA somapItaye | indraM vayaM mahAdhane | indramarbhe havAmahe | yujaM vR^itreShu vajriNam || 2| 7| 13| 1|| 42 dvitAyo vR^itrahantamaH | vida indraH shatakratuH | upa no haribhiH sutam | sa sUra A janaya~njyotirindram | ayA dhiyA taraNiradribarhAH | R^itena shuShmInavamAno arkaiH | vyusridho asro adrirbibheda | uta tyadAshvashviyam | yadindra nAhuShIShvA | agre vikShu pratIdayat || 2| 7| 13| 2|| 43 bhareShvindra{\m+} suhava{\m+} havAmahe | a{\m+}homucha{\m+} sukR^itaM daivyaM janam | agniM mitraM varuNa{\m+} sAtaye bhagam | dyAvApR^ithivI marutaH svastaye | mahi kShetraM purushchandraM vividvAn | Adithsakhibhyashcha ratha{\m+} samairat | indro nR^ibhirajanaddIdyAnaH sAkam | sUryamuShasaM gAtumagnim | uruM no lokamanuneShi vidvAn | suvarvajjyotirabhaya2{\m+} svasti || 2| 7| 13| 3|| 44 R^iShvA ta indra sthavirasya bAhU | upastheyAma sharaNA bR^ihantA | A no vishvAbhirUtibhiH sajoShAH | brahma juShANo haryashva yAhi | varIvR^ijathsthavirebhiH sushipra | asme dadhadvR^iShaNa{\m+} shuShmamindra | indrAya gAva Ashiram | duduhre vajriNe madhu | yathsImupahvare.avidat | tAste vajrindhenavo jojayurnaH || 2| 7| 13| 4|| 45 gabhastayo niyuto vishvavArAH | aharaharbhUya ijjoguvAnAH | pUrNA indra kShumato bhojanasya | imAM te dhiyaM prabhare maho mahIm | asya stotre dhiShaNA yatta Anaje | tamuthsave cha prasave cha sAsahim | indraM devAsaH shavasA madannanu || 2| 7| 13| 5|| vajriNamayathsvasti jojayurnaH sapta cha || 13|| 46 prajApatiH pashUnasR^ijata | te.asmAthsR^iShTAH parA~ncha Ayan | tAnagniShTomena nApnot | tAnukthyena nApnot | tAnthShoDashinA nApnot | tAnrAtriyA nApnot | tAnthsaMdhinA nApnot | so.agnimabravIt | imAnma Ipseti | tAnagnistrivR^itA stomena nApnot || 2| 7| 14| 1|| 47 sa indramabravIt | imAnma Ipseti | tAnindraH pa~nchadashena stomena nApnot | sa vishvAndevAnabravIt | imAnma Ipsateti | tAn, vishve devAH saptadashena stomena nApnuvan | sa viShNumabravIt | imAnma Ipseti | tAn, viShNurekavi{\m+}shena stomenApnot | vAravantIyenAvArayata || 2| 7| 14| 2|| 48 idaM viShNurvichakrama iti vyakramata | yasmAtpashavaH pra preva bhra{\m+}sheran | sa etena yajeta | yadApnot | tadaptoryAmasyAptoryAmatvam | etena vai devA jaitvAni jitvA | yaM kAmamakAmayanta tamApnuvan | yaM kAmaM kAmayate | tametenApnoti || 2| 7| 14| 3|| stomena nApnodavArayata nava cha || 14|| 49 vyAghro.ayamagnau charati praviShTaH | R^iShINAM putro abhishastipA ayam | namaskAreNa namasA te juhomi | mA devAnAM mithuyA karma bhAgam | sAvIrhi deva prasavAya pitre | varShmANamasmai varimANamasmai | athAsmabhya{\m+} savitaH sarvatAtA | dive diva AsuvA bhUripashvaH | bhUto bhUteShu charati praviShTaH | sa bhUtAnAmadhipatirbabhUva || 2| 7| 15| 1|| 50 tasya mR^ityau charati rAjasUyam | sa rAjA rAjyamanumanyatAmidam | yebhiH shilpaiH paprathAnAmadR^i{\m+}hat | yebhirdyAmabhyapi{\m+}shatprajApatiH | yebhirvAchaM vishvarUpA{\m+} samavyayat | tenemamagna iha varchasA sama~Ngdhi | yebhirAdityastapati praketubhiH | yebhiH sURyo dadR^ishe chitrabhAnuH | yebhirvAchaM puShkalebhiravyayat | tenemamagna iha varchasA sama~Ngdhi || 2| 7| 15| 2|| 51 A.ayaM bhAtu shavasA pa~ncha kR^iShTIH | indra iva jyeShTho bhavatu prajAvAn | asmA astu puShkalaM chitrabhAnu | A.ayaM pR^iNaktu rajasI upastham | yatte shilpaM kashyapa rochanAvat | indriyAvatpuShkalaM chitrabhAnu | yasminthsUryA arpitAH sapta sAkam | tasminrAjAnamadhivishrayemam | dyaurasi pR^ithivyasi | vyAghro vaiyAghre.adhi || 2| 7| 15| 3|| 52 vishrayasva disho mahIH | vishastvA sarvA vA~nChantu | mA tvadrAShTramadhibhrashat | yA divyA ApaH payasA saMbabhUvuH | yA antarikSha uta pArthivIryAH | tAsAM tvA sarvAsA{\m+} ruchA | abhiShi~nchAmi varchasA | abhi tvA varchasA sichaM divyena | payasA saha | yathA.a.asA rAShTravardhanaH || 2| 7| 15| 4|| 53 tathA tvA savitA karat | indraM vishvA avIvR^idhan | samudravyachasaM giraH | rathItama{\m+} rathInAm | vAjAnA{\m+} satpatiM patim | vasavastvA purastAdabhiShi~nchantu gAyatreNa ChandasA | rudrAstvA dakShiNato.abhiShi~nchantu traiShTubhena ChandasA | AdityAstvA pashchAdabhiShi~nchantu jAgatena ChandasA | vishve tvA devA uttarato.abhiShi~nchantvAnuShTubhena ChandasA | bR^ihaspatistvopariShTAdabhiShi~nchatu pA~Nktena ChandasA || 2| 7| 15| 5|| 54 aruNaM tvA vR^ikamugraM khajaMkaram | rochamAnaM marutAmagre archiShaH | sUryavantaM maghavAnaM viShAsahim | indramukthyeShu nAmahUtama{\m+} huvema | pra bAhavA sisR^itaM jIvase naH | A no gavyUtimukShataM ghR^itena | A no jane shravayataM yuvAnA | shrutaM me mitrAvaruNA havemA | indrasya te vIryakR^itaH | bAhU upAvaharAmi || 2| 7| 15| 6|| babhUvAvyayattenemamagna iha varchasA samaMgdhi vaiyAghre.adhi rAShTravardhanaH pA~Nktena ChandasopAvaharAmi || 15|| 55 abhi prehi vIrayasva | ugrashchettA sapatnahA | AtiShTha vR^itrahantamaH | tubhyaM devA adhibravan | a~Nkau nya~NkAvabhito rathaM yau | dhvAntaM vAtAgramanusaMcharantau | dUre hetirindriyAvAnpatatrI | te no.agnayaH paprayaH pArayantu | namasta R^iShe gada | avyathAyai tvA svadhAyai tvA || 2| 7| 16| 1|| 56 mA na indrAbhitastvadR^iShvAriShTAsaH | evA brahmantavedastu | tiShThA rathe adhi yadvajrahastaH | A rashmIndeva yuvase svashvaH | AtiShTha vR^itrahannAtiShThantaM pari | anu tvendro madatvanu tvA mitrAvaruNau | dyaushcha tvA pR^ithivI cha prachetasA | shukro bR^ihaddakShiNA tvA pipartu | anu svadhA chikitA{\m+} somo agniH | anu tvA.avatu savitA savena || 2| 7| 16| 2|| 57 indraM vishvA avIvR^idhan | samudravyachasaM giraH | rathItama{\m+} rathInAm | vAjAnA{\m+} satpatiM patim | pari mA senyA ghoShAH | jyAnAM vR^i~njantu gR^idhnavaH | methiShThAH pinvamAnA iha | mAM gopatimabhisaMvishantu | tanme.anumatiranumanyatAm | tanmAtA pR^ithivI tatpitA dyauH || 2| 7| 16| 3|| 58 tadgrAvANaH somasuto mayobhuvaH | tadashvinA shR^iNuta{\m+} saubhagA yuvam | avate heDa uduttamam | enA vyAghraM pariShasvajAnAH | si{\m+}ha{\m+} hinvanti mahate saubhagAya | samudraM na suhavaM tasthivA{\m+}sam | marmR^ijyante dvIpinamapsvantaH | udasAvetu sUryaH | udidaM mAmakaM vachaH | udihi deva sUrya | saha vagnunA mama | ahaM vAcho vivAchanam | mayi vAgastu dharNasiH | yantu nadayo varShantu parjanyAH | supippalA oShadhayo bhavantu | annavatAmodanavatAmAmikShavatAm | eShA{\m+} rAjA bhUyAsam || 2| 7| 16| 4|| svadhAyai tvA savena dyauH sUrya sapta cha || 16|| 59 ye keshinaH prathamAH satramAsata | yebhirAbhR^itaM yadidaM virochate | tebhyo juhomi bahudhA ghR^itena | rAyaspoSheNemaM varchasA sa{\m+}sR^ijAtha | narte brahmaNastapaso vimokaH | dvinAmnI dIkShA vashinI hyugrA | pra keshAH suvate kANDino bhavanti | teShAM brahmedIshe vapanasya nAnyaH | Aroha proShThaM viShahasva shatrUn | avAsrAgdIkShA vashinI hyugrA || 2| 7| 17| 1|| 60 dehi dakShiNAM pratirasvAyuH | athA muchyasva varuNasya pAshAt | yenAvapathsavitA kShureNa | somasya rAj~no varuNasya vidvAn | tena brahmANo vapatedamasyorjemam | rayyA varchasA sa{\m+}sR^ijAtha | mA te keshAnanu gAdvarcha etat | tathA dhAtA karotu te | tubhyamindro bR^ihaspatiH | savitA varcha AdadhAt || 2| 7| 17| 2|| 61 tebhyo nidhAnaM bahudhA vyaichChan | antarA dyAvApR^ithivI apaH suvaH | darbhastambe vIryakR^ite nidhAya | paugsyenemaM varchasA sa{\m+}sR^ijAtha | balaM te bAhuvoH savitA dadhAtu | somastvA.anaktu payasA ghR^itena | strIShu rUpamashvinaitannidhattam | paugsyenemaM varchasA sa{\m+}sR^ijAtha | yathsImantaM ka~Nkataste lilekha | yadvA kShuraH parivavarja vapaggste | strIShu rUpamashvinaitannidhattam | paugsyenema{\m+} sa{\m+}sR^ijAtho vIryeNa || 2| 7| 17| 3|| avAsrAgdIkShA vashinI hyugrA.a.adadhAdvavarja vapaggste dve cha || 17|| ye keshino narte mA te balaM yathsImantaM pa~ncha || / heLikoTilla / 62 indraM vai svA visho maruto nApAchAyan | so.anapachAyyamAna etaM vighanamapashyat | tamAharat | tenAyajata | tenaivAsAM ta{\m+} saggstambhaM vyahan | yadvyahan | tadvighanasya vighanatvam | vi pApmAnaM bhrAtR^ivya{\m+} hate | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda || 2| 7| 18| 1|| 63 ya{\m+} rAjAnaM visho nApachAyeyuH | yo vA brAhmaNastamasA pApmanA prAvR^itaH syAt | sa etena yajeta | vighanenaivainadvihatya | vishAmAdhipatyaM gachChati | tasya dve dvAdashe stotre bhavataH | dve chaturvi{\m+}she | audbhidyameva tat | etadvai kShattrasyaudbhidyam | yadasmai svA visho bali{\m+} haranti || 2| 7| 18| 2|| 64 harantyasmai visho balim | ainamapratikhyAtaM gachChati | ya evaM veda | prabAhugvA agre kShattrANyAtepuH | teShAmindraH, kShattrANyAdatta | na vA imAni kShattrANyabhUvanniti | tannakShatrANAM nakShatratvam | A shreyaso bhrAtR^ivyasya teja indriyaM dhatte | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda || 2| 7| 18| 3|| 65 tadyathA ha vai sachakriNau kaplakAvupAvahitau syAtAm | evametau yugmantau stomau | ayukShu stomeShu kriyete | pApmano.apahatyai | apa pApmAnaM bhrAtR^ivya{\m+} hate | ya etena yajate | ya u chainamevaM veda | tadyathA ha vai sUtagrAmaNyaH | evaM ChandA{\m+}si | teShvasAvAdityo bR^ihatIrabhyUDhaH || 2| 7| 18| 4|| 66 satobR^ihatIShu stuvate sato bR^ihan | prajayA pashubhirasAnItyeva | vyatiShaktAbhiH stuvate | vyatiShaktaM vai kShattraM vishA | vishaivainaM kShattreNa vyatiShajati | vyatiShaktAbhiH stuvate | vyatiShakto vai grAmaNIH sajAtaiH | sajAtairevainaM vyatiShajati | vyatiShaktAbhiH stuvate | vyatiShakto vai puruShaH pApmabhiH | vyatiShaktAbhirevAsya pApmano nudate || 2| 7| 18| 5|| veda harantyenamevaM vedAbhyUDhaH pApmabhirekaM cha || 18|| trivR^idyadAgneyo.agnimukhA hyR^iddhiryadAgneya Agneyo na vai somena yo vai somenaiSha gosavaH si{\m+}he.abhi prehi mitravardhanaH prajApatistA odanaM prajApatirakAmayata bahorbhUyAnagastyo.asyA jarAsAstiShThA harI prajApatiH pashUnvyAghro.ayamabhiprehi vR^itrahantamo ye keshina indraM vA aShTAdasha || 18|| trivR^idyo vai somenAyurasi bahurbhavati tiShThA harIratha A.ayaM bhAtu tebhyo nidhAna{\m+} ShaTthShaShTiH || 66|| trivR^itpApmanonudate || \section{dvitIyAShTake aShTamaH prapAThakaH 8} 1 pIvonnA{\m+} rayivR^idhaH sumedhAH | shvetaH siShakti niyutAmabhishrIH | te vAyave samanaso vitasthuH | vishvennaraH svapatyAni chakruH | rAye.anu yaM jaj~natU rodasI ubhe | rAye devI dhiShaNA dhAti devam | adhA vAyuM niyutaH sashchata svAH | uta shvetaM vasudhitiM nireke | A vAyo prayAbhiH | pra vAyumachChA bR^ihatI manIShA || 2| 8| 1| 1|| 2 bR^ihadrayiM vishvavArA{\m+} rathaprAm | dyutadyAmA niyutaH patyamAnaH | kaviH kavimiyakShasi prayajyo | A no niyudbhiH shatinIbhiradhvaram | sahasriNIbhirupa yAhi yaj~nam | vAyo asmin haviShi mAdayasva | yUyaM pAta svastibhiH sadA naH | prajApate na tvadetAnyanyaH | vishvA jAtAni pari tA babhUva | yatkAmAste juhumastanno astu || 2| 8| 1| 2|| 3 vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | rayINAM patiM yajataM bR^ihantam | asminbhare nR^itamaM vAjasAtau | prajApatiM prathamajAmR^itasya | yajAma devamadhi no bravItu | prajApate tvaM nidhipAH purANaH | devAnAM pitA janitA prajAnAm | patirvishvasya jagataH paraspAH | havirno deva vihave juShasva | taveme lokAH pradisho dishashcha || 2| 8| 1| 3|| 4 parAvato nivata udvatashcha | prajApate vishvasR^ijjIvadhanya idaM no deva | pratiharya havyam | prajApatiM prathamaM yaj~niyAnAm | devAnAmagre yajataM yajadhvam | sa no dadAtu draviNa{\m+} suvIryam | rAyaspoShaM viShyatu nAbhimasme | yo rAya Ishe shatadAya ukthyaH | yaH pashUnA{\m+} rakShitA viShThitAnAm | prajApatiH prathamajA R^itasya || 2| 8| 1| 4|| 5 sahasradhAmA juShatA{\m+} havirnaH | somApUShaNemau devau | somApUShaNA rajaso vimAnam | saptachakra{\m+} rathamavishvaminvam | viShUvR^itaM manasA yujyamAnam | taM jinvatho vR^iShaNA pa~ncharashmim | divyanyaH sadanaM chakra uchchA | pR^ithivyAmanyo adhyantarikShe | tAvasmabhyaM puruvAraM purukShum | rAyaspoShaM viShyatAM nAbhimasme || 2| 8| 1| 5|| 6 dhiyaM pUShA jinvatu vishvaminvaH | rayi{\m+} somo rayipatirdadhAtu | avatu devyaditiranarvA | bR^ihadvadema vidathe suvIrAH | vishvAnyanyo bhuvanA jajAna | vishvamanyo abhichakShANa eti | somApUShaNAvavataM dhiyaM me | yuvabhyAM vishvAH pR^itanA jayema | uduttamaM varuNAstabhnAddyAm | yatkiMchedaM kitavAsaH | ava te heDastattvA yAmi | AdityAnAmavasA na dakShiNA | dhArayanta AdityAsastisro bhUmIrdhArayan | yaj~no devAnA{\m+} shuchirapaH || 2| 8| 1| 6|| manIShA.astu chartasyAsme kitavAsashchatvAri cha || 1|| 7 te shukrAsaH shuchayo rashmivantaH | sIdannAdityA adhi barhiShi priye | kAmena devAH sarathaM divo naH | AyAntu yaj~namupa no juShANAH | te sUnavo aditeH pIvasAmiSham | ghR^itaM pinvatpratiharyannR^itejAH | pra yaj~niyA yajamAnAya yemure | AdityAH kAmaM pitumantamasme | A naH putrA aditeryAntu yaj~nam | AdityAsaH pathibhirdevayAnaiH || 2| 8| 2| 1|| 8 asme kAmaM dAshuShe sannamantaH | puroDAshaM ghR^itavantaM juShantAm | skabhAyata nirR^iti{\m+} sedhatAmatim | pra rashmibhiryatamAnA amR^idhrAH | AdityAH kAma prayatAM vaShaTkR^itim | juShadhvaM no havyadAtiM yajatrAH | AdityAnkAmamavase huvema | ye bhUtAni janayanto vichikhyuH | sIdantu putrA aditerupastham | stIrNaM barhirhaviradyAya devAH || 2| 8| 2| 2|| 9 stIrNaM barhiH sIdatA yaj~ne asmin | dhrAjAH sedhanto amatiM durevAm | asmabhyaM putrA aditeH praya{\m+}sata | AdityAH kAma haviSho juShANAH | agne naya supathA rAye asmAn | vishvAni deva vayunAni vidvAn | yuyodhyasmajjuhurANamenaH | bhUyiShThAM te namauktiM vidhema | pra vaH shukrAya bhAnave bharadhvam | havyaM matiM chAgnaye supUtam || 2| 8| 2| 3|| 10 yo daivyAni mAnuShA janU{\m+}Shi | antarvishvAni vidmanA jigAti | achChA giro matayo devayantIH | agniM yanti draviNaM bhikShamANAH | susaMdR^isha{\m+} supratIkagg sva~ncham | havyavAhamaratiM mAnuShANAm | agne tvamasmadyuyodhyamIvAH | anagnitrA abhyamanta kR^iShTIH | punarasmabhya{\m+} suvitAya deva | kShAM vishvebhirajarebhiryajatra || 2| 8| 2| 4|| 11 agne tvaM pArayA navyo asmAn | svastibhirati durgANi vishvA | pUshcha pR^ithvI bahulA na urvI | bhavA tokAya tanayAya shaM yoH | pra kAravo mananA vachyamAnAH | devadrIchIM nayatha devayantaH | dakShiNAvADvAjinI prAchyeti | havirbharantyagnaye ghR^itAchI | indraM naro yuje ratham | jagR^ibhNA te dakShiNamindra hastam || 2| 8| 2| 5|| 12 vasUyavo vasupate vasUnAm | vidmA hi tvA gopati{\m+} shUra gonAm | asmabhyaM chitraM vR^iShaNa{\m+} rayiM dAH | tavedaM vishvamabhitaH pashavyam | yatpashyasi chakShasA sUryasya | gavAmasi gopatireka indra | bhakShImahi te prayatasya vasvaH | samindra No manasA neShi gobhiH | sa{\m+} sUribhirmaghavanthsa2{\m+} svastyA | saM brahmaNA devakR^itaM yadasti || 2| 8| 2| 6|| 13 saM devAnA{\m+} sumatyA yaj~niyAnAm | ArAchChatrumapabAdhasva dUram | ugro yaH shambaH puruhUta tena | asme dhehi yavamadgomadindra | kR^idhI dhiyaM jaritre vAjaratnAm | Avedhasa{\m+} sa hi shuchiH | bR^ihaspatiH prathamaM jAyamAnaH | mahojyotiShaH parame vyoman | saptAsyastuvijAto raveNa | vi saptarashmiradhamattamA{\m+}si || 2| 8| 2| 7|| 14 bR^ihaspatiH samajayadvasUni | maho vrajAngomato deva eShaH | apaH siShAsanthsuvara pratIttaH | bR^ihaspatirhantyamitramarkaiH | bR^ihaspate paryevA pitre | A no divaH pAvIravI | imA juhvAnA yaste stanaH | sarasvatyabhi no neShi | iya{\m+} shuShmebhirbisakhA ivArujat | sAnu girINAM taviShebhirUrmibhiH | pArAvadaghnImavase suvR^iktibhiH | sarasvatImAvivAsema dhItibhiH || 2| 8| 2| 8|| devayAnairdevAH supUtaM yajatra hastamasti tamAg syUrmibhirdve cha || 2|| 15 somo dhenu{\m+} somo arvantamAshum | somo vIraM karmaNyaM dadAtu | sAdanyaM vidathya{\m+} sabheyam | pituHshravaNaM yo dadAshadasmai | aShADhaM yuthsu tva{\m+} soma kratubhiH | yA te dhAmAni haviShA yajanti | tvamimA oShadhIH soma vishvAH | tvamapo ajanayastvaM gAH | tvamAtatanthorvantarikSham | tvaM jyotiShA vitamo vavartha || 2| 8| 3| 1|| 16 yA te dhAmAni divi yA pR^ithivyAm | yA parvateShvoShadhIShvapsu | tebhirno vishvaiH sumanA aheDan | rAjanthsoma prati havyA gR^ibhAya | viShNornu kaM tadasya priyam | pra tadviShNuH | paro mAtrayA tanuvA vR^idhAna | na te mahitvamanvash~nuvanti | ubhe te vidma rajasI pR^ithivyA viShNo deva tvam | paramasya vithse || 2| 8| 3| 2|| 17 vichakrame trirdevaH | A te maho yo jAta eva | abhi gotrANi | AbhiH spR^idho mithatIrariShaNyan | amitrasya vyathayA manyumindra | AbhirvishvA abhiyujo viShUchIH | AryAya visho.avatArIrdAsIH | aya{\m+} shR^iNve adha jayannuta ghnan | ayamuta prakR^iNute yudhA gAH | yadA satyaM kR^iNute manyumindraH || 2| 8| 3| 3|| 18 vishvaM dR^iDhaM bhayata ejadasmAt | anu svadhAmakSharannApo asya | avardhata madhya A nAvyAnAm | sadhrIchInena manasA tamindra ojiShThena | hanmanA.ahannabhidyUn | marutvantaM vR^iShabhaM vAvR^idhAnam | akavAriM divya{\m+} shAsamindram | vishvAsAhamavase nUtanAya | ugra{\m+} sahodAmiha ta{\m+} huvema | janiShThA ugraH sahase turAya || 2| 8| 3| 4|| 19 mandra ojiShTho bahulAbhimAnaH | avardhannindraM marutashchidatra | mAtA yadvIraM dadhanaddhaniShThA | kva syA vo marutaH svadhA.a.asIt | yanmAmeka{\m+} samadhattAhihatye | aha2{\m+} hyugrastaviShastuviShmAn | vishvasya shatroranamaM vadhasnaiH | vR^itrasya tvA shvasathAdIShamANAH | vishve devA ajahurye sakhAyaH | marudbhirindra sakhyaM te astu || 2| 8| 3| 5|| 20 athemA vishvAH pR^itanA jayAsi | vadhIM vR^itraM maruta indriyeNa | svena bhAmena taviSho babhUvAn | ahametA manave vishvashchandrAH | sugA apashchakara vajrabAhuH | sa yo vR^iShA vR^iShNiyebhiH samokAH | maho divaH pR^ithivyAshcha samrAT | satInasattvA havyo bhareShu | marutvAnno bhavatvindra UtI | indro vR^itramataradvR^itratUrye || 2| 8| 3| 6|| 21 anAdhR^iShyo maghavA shUra indraH | anvenaM visho amadanta pUrvIH | aya{\m+} rAjA jagatashcharShaNInAm | sa eva vIraH sa u vIryAvAn | sa ekarAjo jagataH paraspAH | yadA vR^itramatarachChUra indraH | athAbhavaddamitA.abhikratUnAm | indro yaj~naM vardhayanvishvavedAH | puroDAshasya juShatA{\m+} havirnaH | vR^itraM tIrtvA dAnavaM vajrabAhuH || 2| 8| 3| 7|| 22 disho.adR^i{\m+}haddR^i{\m+}hitA dR^i{\m+}haNena | imaM yaj~naM vardhayanvishvavedAH | puroDAshaM pratigR^ibhNAtvindraH | yadA vR^itramatarachChUra indraH | athaikarAjo abhavajjanAnAm | indro devA~nChambarahatya Avat | indro devAnAmabhavatpurogAH | indro yaj~ne haviShA vAvR^idhAnaH | vR^itratUrNo abhaya{\m+} sharma ya{\m+}sat | yaH sapta sindhU{\m+}radadhAtpR^ithivyAm | yaH sapta lokAnakR^iNoddishashcha | indro haviShmAnthsagaNo marudbhiH | vR^itratUrNo yaj~namihopayAsat || 2| 8| 3| 8|| vavartha vithsa indrastu rAyAstu vR^itratUrye vajrabAhuH pR^ithivyAM trINi cha || 3|| 23 indrastarasvAnabhimAti hograH | hiraNyavAshIriShiraH suvarShAH | tasya vaya{\m+} sumatau yaj~niyasya | api bhadre saumanase syAma | hiraNyavarNo abhayaM kR^iNotu | abhimAtihendraH pR^itanAsu jiShNuH | sa naH sharma trivarUthaM viya{\m+}sat | yUyaM pAta svastibhiH sadA naH | indragg stuhi vajriNagg stomapR^iShTham | puroDAshasya juShatA{\m+} havirnaH || 2| 8| 4| 1|| 24 hatvA.abhimAtIH pR^itanAH sahasvAn | athAbhayaM kR^iNuhi vishvato naH | stuhi shUraM vajriNamapratIttam | abhimAtihanaM puruhUtamindram | ya eka ichChatapatirjaneShu | tasmA indrAya havirAjuhota | indro devAnAmadhipAH purohitaH | dishAM patirabhavadvAjinIvAn | abhimAtihA taviShastuviShmAn | asmabhyaM chitraM vR^iShaNa{\m+} rayiM dAt || 2| 8| 4| 2|| 25 ya ime dyAvApR^ithivI mahitvA | balenAdR^i{\m+}hadabhimAtihendraH | sa no haviH pratigR^ibhNAtu rAtaye | devAnAM devo nidhipA no avyAt | anavaste rathaM vR^iShNe yatte | indrasya nu vIryANyahannahim | indro yAto.avasitasya rAjA | shamasya cha shR^i~NgiNo vajrabAhuH | sedu rAjA kSheti charShaNInAm | arAnna nemiH paritA babhUva || 2| 8| 4| 3|| 26 abhi sidhmo ajigAdasya shatrUn | vi tigmena vR^iShabheNA puro.abhet | saM vajreNAsR^ijadvR^itramindraH | pra svAM matimatirachChAshadAnaH | viShNuM devaM varuNamUtaye bhagam | medasA devA vapayA yajadhvam | tA no yaj~namAgataM vishvadhenA | prajAvadasme draviNeha dhattam | medasA devA vapayA yajadhvam | viShNuM cha devaM varuNaM cha rAtim || 2| 8| 4| 4|| 27 tA no amIvA apabAdhamAnau | imaM yaj~naM juShamANAvupetam | viShNUvaruNA yuvamadhvarAya naH | vishe janAya mahi sharma yachChatam | dIrghaprayajyU haviShA vR^idhAnA | jyotiShA.arAtIrdahataM tamA{\m+}si | yayorojasA skabhitA rajA{\m+}si | vIryebhirvIratamA shaviShThA | yA.apatyete apratIttA sahobhiH | viShNU aganvaruNA pUrvahUtau || 2| 8| 4| 5|| 28 viShNUvaruNAvabhishastipA vAm | devA yajanta haviShA ghR^itena | apAmIvA{\m+} sedhata{\m+} rakShasashcha | athA dhattaM yajamAnAya shaM yoH | a{\m+}homuchA vR^iShabhA supratUrtI | devAnAM devatamA shachiShThA | viShNUvaruNA pratiharyataM naH | idaM narA prayatamUtaye haviH | mahI nu dyAvApR^ithivI iha jyeShThe | ruchA bhavatA{\m+} shuchayadbhirarkaiH || 2| 8| 4| 6|| 29 yathsIM variShThe bR^ihatI viminvan | nR^ivadbhyo.akShA paprathAnebhirevaiH | pra pUrvaje pitarA navyasIbhiH | gIrbhiH kR^iNudhva{\m+} sadane R^itasya | A no dyAvApR^ithivI daivyena | janena yAtaM mahi vAM varUtham | sa ithsvapA bhuvaneShvAsa | ya ime dyAvApR^ithivI jajAna | urvI gabhIre rajasI sumeke | ava{\m+}she dhIraH shachyA samairat || 2| 8| 4| 7|| 30 bhUriM dve acharantI charantam | padvantaM garbhamapadI dadhAte | nityaM na sUnuM pitrorupasthe | taM pipR^ita{\m+} rodasI satyavAcham | idaM dyAvApR^ithivI satyamastu | pitarmAtaryadihopabruve vAm | bhUtaM devAnAmavame avobhiH | vidyAmeShaM vR^ijanaM jIradAnum | urvI pR^ithvI bahule dUre ante | upabruve namasA yaj~ne asmin | dadhAte ye subhage supratUrtI | dyAvA rakShataM pR^ithivI no abhvAt | yA jAtA oShadhayo.ativishvAH pariShThAH | yA oShadhayaH soma rAj~nIrashvAvatI{\m+} somavatIm | oShadhIriti mAtaro.anyA vo anyAmavatu || 2| 8| 4| 8|| havirno dAdbabhUva rAtiM pUrvahUtAvarkairairadasminpa~ncha cha || 4|| 31 shuchiM nu stomagg shnathadvR^itram | ubhA vAmindrAgnI pracharShaNibhyaH | AvR^itrahaNA gIrbhirvipraH | brahmaNaspate tvamasya yantA | sUktasya bodhi tanayaM cha jinva | vishvaM tadbhadraM yadavanti devAH | bR^ihadvadema vidathe suvIrAH | sa I{\m+} satyebhiH sakhibhiH shuchadbhiH | godhAyasaM vi dhanasairatardat | brahmaNaspatirvR^iShabhirvarAhaiH || 2| 8| 5| 1|| 32 gharmasvedebhirdraviNaM vyAnaT | brahmaNaspaterabhavadyathA vasham | satyo manyurmahi karmA kariShyataH | yo gA udAjathsa dive vi chAbhajat | mahIva rItiH shavasA saratpR^ithak | indhAno agniM vanavadvanuShyataH | kR^itabrahmA shUshuvadrAtahavya it | jAtena jAtamati sR^itprasR^i{\m+}sate | yaM yaM yujaM kR^iNute brahmaNaspatiH | brahmaNaspate suyamasya vishvahA || 2| 8| 5| 2|| 33 rAyaH syAma rathyo vivasvataH | vIreShu vIrA{\m+} upapR^i~Ngdhi nastvam | yadIshAno brahmaNA veShi me havam | sa ijjanena sa vishA sa janmanA | sa putrairvAjaM bharate dhanA nR^ibhiH | devAnAM yaH pitaramAvivAsati | shraddhAmanA haviShA brahmaNaspatim | yAste pUShannA vo antaH | shukraM te anyatpUShemA AshAH | prapathe pathAmajaniShTa pUShA || 2| 8| 5| 3|| 34 prapathe divaH prapathe pR^ithivyAH | ubhe abhi priyatame sadhasthe | A cha parA cha charati prajAnan | pUShA subandhurdiva ApR^ithivyAH | iDaspatirmaghavA dasmavarchAH | taM devAso adaduH sUryAyai | kAmena kR^itaM tavasagg sva~ncham | ajAshvaH pashupA vAjabastyaH | dhiyaMjinvo vishve bhuvane arpitaH | aShTrAM pUShA shithirAmudvarIvR^ijat || 2| 8| 5| 4|| 35 saMchakShANo bhuvanA deva Iyate | shuchI vo havyA marutaH shuchInAm | shuchi{\m+} hinomyadhvara{\m+} shuchibhyaH | R^itena satyamR^itasApa Ayan | shuchijanmAnaH shuchayaH pAvakAH | pra chitramarkaM gR^iNate turAya | mArutAya svatavase bharadhvam | ye sahA{\m+}si sahasA sahante | rejate agne pR^ithivI makhebhyaH | a{\m+}seShvA marutaH khAdayo vaH || 2| 8| 5| 5|| 36 vakShassu rukmA upashishriyANAH | vi vidyuto na vR^iShTibhI ruchAnAH | anu svadhAmAyudhairyachChamAnAH | yA vaH sharma shashamAnAya santi | tridhAtUni dAshuShe yachChatAdhi | asmabhyaM tAni maruto viyanta | rayiM no dhatta vR^iShaNaH suvIram | ime turaM maruto rAmayanti | ime sahaH sahasa Anamanti | ime sha{\m+}saM vanuShyato nipAnti || 2| 8| 5| 6|| 37 gurudveSho araruShe dadhanti | arA ivedacharamA aheva | pra prajAyante akavA mahobhiH | pR^ishneH putrA upamAso rabhiShThAH | svayA matyA marutaH saMmimikShuH | anu te dAyi maha indriyAya | satrA te vishvamanu vR^itrahatye | anu kShattramanu saho yajatra | indra devebhiranu te nR^iShahye | ya indra shuShmo maghavante asti || 2| 8| 5| 7|| 38 shikShA sakhibhyaH puruhUta nR^ibhyaH | tva{\m+} hi dR^iDhA maghavanvichetAH | apAvR^idhi parivR^itiM na rAdhaH | indro rAjA jagatashcharShaNInAm | adhikShami viShurUpaM yadasti | tato dadAtu dAshuShe vasUni | chodadrAdha upastutashchidarvAk | tamu ShTuhi yo abhibhUtyojAH | vanvannavAtaH puruhUta indraH | aShADhamugra{\m+} sahamAnamAbhiH | 39 gIrbhirvardha vR^iShabhaM charShaNInAm | sthUrasya rAyo bR^ihato ya Ishe | tamu ShTavAma vidatheShvindram | yo vAyunA jayati gomatIShu | pra dhR^iShNuyA nayati vasyo achCha | A te shuShmo vR^iShabha etu pashchAt | ottarAdadharAgA purastAt | A vishvato abhi sametvarvA~N | indra dyumna{\m+} suvarvaddhehyasme || 2| 8| 5| 8|| varAhairvishvahA.ajaniShTa pUShodvarIvR^ijatkhAdayo vaH pAntyastyAbhirnava cha || 5|| 40 A devo yAtu savitA suratnaH | antarikShaprA vahamAno ashvaiH | haste dadhAno naryA purUNi | niveshayancha prasuva~ncha bhUma | abhIvR^itaM kR^ishanairvishvarUpam | hiraNyashamyaM yajato bR^ihantam | AsthAdratha{\m+} savitA chitrabhAnuH | kR^iShNA rajA{\m+}si taviShIM dadhAnaH | saghA no devaH savitA savAya | AsAviShadvasupatirvasUni || 2| 8| 6| 1|| 41 vishrayamANo amatimurUchIm | martabhojanamadha rAsate na | vi janA~nChyAvAH shitipAdo akhyan | ratha{\m+} hiraNyapra ugaM vahantaH | shashvaddishaH saviturdaivyasya | upasthe vishvA bhuvanAni tasthuH | vi suparNo antarikShANyakhyat | gabhIravepA asuraH sunIthaH | kvedAnI{\m+} sUryaH kashchiketa | katamAM dyA{\m+} rashmirasyAtatAna || 2| 8| 6| 2|| 42 bhagaM dhiyaM vAjayantaH purandhim | narAsha{\m+}so gnAspatirno avyAt | A.aye vAmasya saMgathe rayINAm | priyA devasya savituH syAma | A no vishve askrA gamantu devAH | mitro aryamA varuNaH sajoShAH | bhuvan yathA no vishve vR^idhAsaH | karanthsuShAhA vithuraM na shavaH | shaM no devA vishvadevA bhavantu | sha{\m+} sarasvatI saha dhIbhirastu || 2| 8| 6| 3|| 43 shamabhiShAchaH shamu rAtiShAchaH | shaM no divyAH pArthivAH shaM no apyAH | ye savituH satyasavasya vishve | mitrasya vrate varuNasya devAH | te saubhagaM vIravadgomadapnaH | dadhAtana draviNaM chitramasme | agne yAhi dUtyaM vAriSheNyaH | devA{\m+} achChA brahmakR^itA gaNena | sarasvatIM maruto ashvinA.apaH | yakShi devAnratnadheyAya vishvAn || 2| 8| 6| 4|| 44 dyauH pitaH pR^ithivi mAtaradhruk | agne bhrAtarvasavo mR^iDatA naH | vishva AdityA adite sajoShAH | asmabhya{\m+} sharma bahulaM viyanta | vishve devAH shR^iNutema{\m+} havaM me | ye antarikShe ya upa dyavi ShTha | ye agnijihvA uta vA yajatrAH | AsadyAsminbarhiShi mAdayadhvam | A vAM mitrAvaruNA havyajuShTim | namasA devAvavasA.a.avavR^ityAm || 2| 8| 6| 5|| 45 asmAkaM brahma pR^itanAsu sahyA asmAkam | vR^iShTirdivyA supArA | yuvaM vastrANi pIvasA vasAthe | yuvorachChidrA mantavo ha sargAH | avAtiratamanR^itAni vishvA | R^itena mitrAvaruNA sachethe | tathsu vAM mitrAvaruNA mahitvam | IrmA tasthuShIrahabhirduduhre | vishvAH pinvatha svasarasya dhenAH | anu vAmekaH pavirAvavarti || 2| 8| 6| 6|| 46 yadba{\m+}hiShThaM nAtivide sudAnU | achChidra{\m+} sharma bhuvanasya gopA | tato no mitrAvaruNAvavIShTam | siShAsanto jIgivA{\m+}saH syAma | A no mitrAvaruNA havyadAtim | ghR^itairgavyUtimukShatamiDAbhiH | prativAmatra varamA janAya | pR^iNItamudno divyasya chAroH | pra bAhavA sisR^itaM jIvase naH | A no gavyUtimukShataM ghR^itena || 2| 8| 6| 7|| 47 A no jane shravayataM yuvAnA | shrutaM me mitrAvaruNA havemA | imA rudrAya sthiradhanvane giraH | kShipreShave devAya svadhAmne | aShADhAya sahamAnAya mIDhuShe | tigmAyudhAya bharatA shR^iNotana | tvA dattebhI rudra shaMtamebhiH | shata{\m+} himA ashIya bheShajebhiH | vyasmaddveSho vitaraM vya{\m+}haH | vyamIvAgshchAtayasvA viShUchIH || 2| 8| 6| 8|| 48 arhanbibharShi mA nastoke | A te pitarmarutA{\m+} sumnametu | mA naH sUryasya saMdR^isho yuyothAH | abhi no vIro arvati kShameta | prajAyemahi rudra prajAbhiH | evA babhro vR^iShabha chekitAna | yathA deva na hR^iNIShe na ha{\m+}si | hAvanashrUrno rudreha bodhi | bR^ihadvadema vidathe suvIrAH | pari No rudrasya hetiH stuhi shrutam | mIDhuShTamArhanbibharShi | tvamagne rudra A vo rAjAnam || 2| 8| 6| 9|| vasUni tatAnAstu vishvAn vavR^ityAM vavarti ghR^itena viShUchIH shrutaM dve cha || 6|| 49 sURyo devImuShasa{\m+} rochamAnA maryaH | na yoShAmabhyeti pashchAt | yatrA naro devayanto yugAni | vitanvate prati bhadrAya bhadram | bhadrA ashvA haritaH sUryasya | chitrA edagvA anumAdyAsaH | namasyanto diva A pR^iShThamasthuH | pari dyAvApR^ithivI yanti sadyaH | tathsUryasya devatvaM tanmahitvam | madhyA kartorvitata{\m+} saMjabhAra || 2| 8| 7| 1|| 50 yadedayukta haritaH sadhasthAt | AdrAtrI vAsastanute simasmai | tanmitrasya varuNasyAbhichakShe | sURyo rUpaM kR^iNute dyorupasthe | anantamanyadrushadasya pAjaH | kR^iShNamanyaddharitaH saMbharanti | adyA devA uditA sUryasya | nira{\m+}hasaH pipR^itAnniravadyAt | tanno mitro varuNo mAmahantAm | aditiH sindhuH pR^ithivI uta dyauH || 2| 8| 7| 2|| 51 divo rukma uruchakShA udeti | dUrearthastaraNirbhrAjamAnaH | nUnaM janAH sUryeNa prasUtAH | AyannarthAni kR^iNavannapA{\m+}si | shaM no bhava chakShasA shaM no ahnA | shaM bhAnunA sha{\m+} himAshaM ghR^iNena | yathA shamasmai shamasadduroNe | tathsUrya draviNaM dhehi chitram | chitraM devAnAmudagAdanIkam | chakShurmitrasya varuNasyAgneH || 2| 8| 7| 3|| 52 AprA dyAvApR^ithivI antarikSham | sUrya AtmA jagatastasthuShashcha | tvaShTA dadhattannasturIpam | tvaShTA vIraM pisha~NgarUpaH | dashemaM tvaShTurjanayanta garbham | atandrAso yuvatayo bibhartram | tigmAnIkagg svayashasaMjaneShu | virochamAnaM pariShIM nayanti | AviShTyo vardhate chArurAsu | jihmAnAmUrdhvaH svayashA upasthe || 2| 8| 7| 4|| 53 ubhe tvaShTurbibhyaturjAyamAnAt | pratIchI si{\m+}haM pratijoShayete | mitro janAn prasamitra | ayaM mitro namasyaH sushevaH | rAjA sukShatro ajaniShTa vedhAH | tasya vaya{\m+} sumatau yaj~niyasya | api bhadre saumanase syAma | anamIvAsa iDayA madantaH | mitajmavo varimannA pR^ithivyAH | Adityasya vratamupakShyantaH || 2| 8| 7| 5|| 54 vayaM mitrasya sumatau syAma | mitraM na I{\m+} shimyA goShu gavyavat | svAdhiyo vidathe apsvajIjanan | arejayatA{\m+} rodasI pAjasA girA | prati priyaM yajataM januShAmavaH | mahA{\m+} Adityo namasopasadyaH | yAtayajjano gR^iNate sushevaH | tasmA etatpanyatamAya juShTam | agnau mitrAya havirAjuhota | A vA{\m+} ratho rodasI badbadhAnaH || 2| 8| 7| 6|| 55 hiraNyayo vR^iShabhiryAtvashvaiH | ghR^itavartaniH pavibhI ruchAnaH | iShAM voDhA nR^ipatirvAjinIvAn | sa paprathAno abhi pa~nchabhUma | trivandhuro manasA.a.ayAtu yuktaH | visho yena gachChatho devayantIH | kutrAchidyAmamashvinA dadhAnA | svashvA yashasA.a.ayAtamarvAk | dasrA nidhiM madhumantaM pibAthaH | vi vA{\m+} ratho vadhvA yAdamAnaH || 2| 8| 7| 7|| 56 antAndivo bAdhate vartanibhyAm | yuvoH shriyaM pari yoShA vR^iNIta | sUro duhitA paritakmiyAyAm | yaddevayantamavathaH shachIbhiH | parighra{\m+} savAM manAvAM vayogAm | yo ha sya vA{\m+} rathirA vasta usrAH | ratho yujAnaH pariyAti vartiH | tena naH shaM yoruShaso vyuShTau | nyashvinA vahataM yaj~ne asmin | yuvaM bhujyumavaviddha{\m+} samudre || 2| 8| 7| 8|| 57 udUhathurarNaso asridhAnaiH | patatribhirashramairavyathibhiH | da{\m+}sanAbhirashvinA pArayantA | agnIShomA yo adya vAm | idaM vachaH saparyati | tasmai dhatta{\m+} suvIryam | gavAM poShagg svashviyam | yo agnIShomA haviShA saparyAt | devadrIchA manasA yo ghR^itena | tasya vrata{\m+} rakShataM pAtama{\m+}hasaH || 2| 8| 7| 9|| 58 vishe janAya mahi sharma yachChatam | agnIShomA ya Ahutim | yo vAM dAshAddhaviShkR^itim | sa prajayA suvIryam | vishvamAyurvyashnavat | agnIShomA cheti tadvIryaM vAm | yadamuShNItamavasaM paNiM goH | avAtirataM prathayasya sheShaH | avindataM jyotirekaM bahubhyaH | agnIShomAvima{\m+} sume.agnIShomA haviShaH prasthitasya || 2| 8| 7| 10|| jabhAra dyauragnerupastha upakShyanto badbadhAno yAdamAnaH samudre.a{\m+}hasaH prasthitasya || 7|| 59 ahamasmi prathamajA R^itasya | pUrvaM devebhyo amR^itasya nAbhiH | yo mA dadAti sa ideva mA.a.avAH | ahamannamannamadantamadmi | pUrvamagnerapi dahatyannam | yattau hA.a.asAte ahamuttareShu | vyAttamasya pashavaH sujambham | pashyanti dhIrAH pracharanti pAkAH | jahAmyanyaM na jahAmyanyam | ahamannaM vashamichcharAmi || 2| 8| 8| 1|| 60 samAnamarthaM paryemi bhu~njat | ko mAmannaM manuShyo dayeta | parAke annaM nihitaM loka etat | vishvairdevaiH pitR^ibhirguptamannam | yadadyate lupyate yatparopyate | shatatamI sA tanUrme babhUva | mahAntau charU sakR^iddugdhena paprau | divaM cha pR^ishni pR^ithivIM cha sAkam | tathsaMpibanto na minanti vedhasaH | naitadbhUyo bhavati no kanIyaH || 2| 8| 8| 2|| 61 annaM prANamannamapAnamAhuH | annaM mR^ityuM tamu jIvAtumAhuH | annaM brahmANo jarasaM vadanti | annamAhuH prajananaM prajAnAm | moghamannaM vindate aprachetAH | satyaM bravImi vadha ithsa tasya | nAryamaNaM puShyati no sakhAyam | kevalAgho bhavati kevalAdI | ahaM meghaH stanayanvarShannasmi | mAmadantyahamadmyanyAn || 2| 8| 8| 3|| 62 aha{\m+} sadamR^ito bhavAmi | madAdityA adhi sarve tapanti | devIM vAchamajanayanta yadvAgvadantI | anantAmantAdadhinirmitAM mahIm | yasyAM devA adadhurbhojanAni | ekAkSharAM dvipadA{\m+} ShaTpadAM cha | vAchaM devA upajIvanti vishve | vAchaM devA upajIvanti vishve | vAchaM gandharvAH pashavo manuShyAH | vAchImA vishvA bhuvanAnyarpitA || 2| 8| 8| 4|| 63 sA no havaM juShatAmindrapatnI | vAgakSharaM prathamajA R^itasya | vedAnAM mAtA.amR^itasya nAbhiH | sA no juShANopayaj~namAgAt | avantI devI suhavA me astu | yAmR^iShayo mantrakR^ito manIShiNaH | anvaichChandevAstapasA shrameNa | tAM devIM vAcha{\m+} haviShA yajAmahe | sA no dadhAtu sukR^itasya loke | chatvAri vAkparimitA padAni || 2| 8| 8| 5|| 64 tAni vidurbrAhmaNA ye manIShiNaH | guhA trINi nihitA ne~Ngayanti | turIyaM vAcho manuShyA vadanti | shraddhayA.agniH samidhyate | shraddhayA vindate haviH | shraddhAM bhagasya mUrdhani | vachasA.a.avedayAmasi | priya2{\m+} shraddhe dadataH | priya2{\m+} shraddhe didAsataH | priyaM bhojeShu yajvasu || 2| 8| 8| 6|| 65 idaM ma uditaM kR^idhi | yathA devA asureShu | shraddhAmugreShu chakrire | evaM bhojeShu yajvasu | asmAkamuditaM kR^idhi | shraddhAM devA yajamAnAH | vAyugopA upAsate | shraddhA{\m+} hR^idayyayA.a.akUtyA | shraddhayA hUyate haviH | shraddhAM prAtarhavAmahe || 2| 8| 8| 7|| 66 shraddhAM madhyaMdinaM pari | shraddhA{\m+} sUryasya nimruchi | shraddhe shraddhApayeha mA | shraddhA devAnadhivaste | shraddhA vishvamidaM jagat | shraddhAM kAmasya mAtaram | haviShA vardhayAmasi | brahma jaj~nAnaM prathamaM purastAt | vi sImataH surucho vena AvaH | sa budhniyA upamA asya viShThAH || 2| 8| 8| 8|| 67 satashcha yonimasatashcha vivaH | pitA virAjAmR^iShabho rayINAm | antarikShaM vishvarUpa Avivesha | tamarkairabhyarchanti vathsam | brahma santaM brahmaNA vardhayantaH | brahma devAnajanayat | brahma vishvamidaM jagat | brahmaNaH, kShatraM nirmitam | brahma brAhmaNa AtmanA | antarasminnime lokAH || 2| 8| 8| 9|| 68 antarvishvamidaM jagat | brahmaiva bhUtAnAM jyeShTham | tena ko.arhati spardhitum | brahmandevAstrayastri{\m+}shat | brahmannindraprajApatI | brahman ha vishvA bhUtAni | nAvIvAntaH samAhitA | chatasra AshAH pracharantvagnayaH | imaM no yaj~naM nayatu prajAnan | ghR^itaM pinvannajara{\m+} suvIram || 2| 8| 8| 10|| 69 brahma samidbhavatyAhutInAm | A gAvo agmannuta bhadramakran | sIdantu goShThe raNayantvasme | prajAvatIH pururUpA iha syuH | indrAya pUrvIruShaso duhAnAH | indro yajvane pR^iNate cha shikShati | upeddadAti na svaM muShAyati | bhUyo bhUyo rayimidasya vardhayan | abhinne khille nidadhAti devayum | na tAnashanti na tA arvA || 2| 8| 8| 11|| 70 gAvo bhago gAva indro me achChAt | gAvaH somasya prathamasya bhakShaH | imA yA gAvaH sa janAsa indraH | ichChAmIddhR^idA manasA chidindram | yUyaM gAvo medayathA kR^ishaM chit | ashlIlaM chitkR^iNuthA supratIkam | bhadraM gR^ihaM kR^iNutha bhadravAchaH | bR^ihadvo vaya uchyate sabhAsu | prajAvatIH sUyavasa{\m+} rishantIH | shuddhA apaH suprapANe pibantIH | mA vaH stena Ishata mA.aghasha{\m+}saH | pari vo hetI rudrasya vR^i~njyAt | upedamupa parchanam | Asu goShUpapR^ichyatAm | uparShabhasya retasi | upendra tava vIrye || 2| 8| 8| 12|| charAmi kanIyo.anyAnarpitA padAni yajvasu havAmahe viShThA lokAH suvIramarvA pibantIShShaT cha || 8|| 71 tA sUryAchandramasA vishvabhR^ittamA mahat | tejo vasumadrAjato divi | sAmAtmAnA charataH sAmachAriNA | yayorvrataM na mame jAtu devayoH | ubhAvantau pariyAta armyA | divo na rashmIgstanuto vyarNave | ubhA bhuvantI bhuvanA kavikratU | sUryA na chandrA charato hatAmatI | patI dyumadvishvavidA ubhA divaH | sUryA ubhA chandramasA vichakShaNA || 2| 8| 9| 1|| 72 vishvavArA varivobhA vareNyA | tA no.avataM matimantA mahivratA | vishvavaparI prataraNA tarantA | suvarvidA dR^ishaye bhUrirashmI | sUryA hi chandrA vasu tveSha darshatA | manasvinobhA.anucharato nu saM divam | asya shravo nadyaH sapta bibhrati | dyAvA kShAmA pR^ithivI darshataM vapuH | asme sUryAchandramasA.abhichakShe | shraddhe kamindra charato vicharturam || 2| 8| 9| 2|| 73 pUrvAparaM charato mAyayaitau | shishU krIDantau pariyAto adhvaram | vishvAnyanyo bhuvanA.abhichaShTe | R^itUnanyo vidadhajjAyate punaH | hiraNyavarNAH shuchayaH pAvakA yAsA{\m+} rAjA | yAsAM devAH shivena mA chakShuShA pashyata | Apo bhadrA AditpashyAmi | nAsadAsInno sadAsIttadAnIm | nAsIdrajo no vyomAparo yat | kimAvarIvaH kuha kasya sharman || 2| 8| 9| 3|| 74 ambhaH kimAsIdgahanaM gabhIram | na mR^ityuramR^itaM tarhi na | rAtriyA ahna AsItpraketaH | AnIdavAta2{\m+} svadhayA tadekam | tasmAddhAnyaM na paraH kiMcha nAsa | tama AsIttamasA gUDhamagre praketam | salila{\m+} sarvamA idam | tuchChenAbhvapihitaM yadAsIt | tamasastanmahinA jAyataikam | kAmastadagre samavartatAdhi || 2| 8| 9| 4|| 75 manaso retaH prathamaM yadAsIt | sato bandhumasati niravindan | hR^idi pratIShyA kavayo manIShA | tirashchIno vitato rashmireShAm | adhaH svidAsI 3 dupari svidAsI 3 t | retodhA AsanmahimAna Asan | svadhA avastAtprayatiH parastAt | ko addhA veda ka iha pravochat | kuta AjAtA kuta iyaM visR^iShTiH | arvAgdevA asya visarjanAya || 2| 8| 9| 5|| 76 athA ko veda yata A babhUva | iyaM visR^iShTiryata AbabhUva | yadi vA dadhe yadi vA na | yo asyAdhyakShaH parame vyoman | so a~Nga veda yadi vA na veda | ki2{\m+}svidvanaM ka u sa vR^ikSha AsIt | yato dyAvApR^ithivI niShTatakShuH | manIShiNo manasA pR^ichChatedu tat | yadadhyatiShThadbhuvanAni dhArayan | brahma vanaM brahma sa vR^ikSha AsIt || 2| 8| 9| 6|| 77 yato dyAvApR^ithivI niShTatakShuH | manIShiNo manasA vibravImi vaH | brahmAdhyatiShThadbhuvanAni dhArayan | prAtaragniM prAtarindra{\m+} havAmahe | prAtarmitrAvaruNA prAtarashvinA | prAtarbhagaM pUShaNaM brahmaNaspatim | prAtaH somamuta rudra{\m+} huvema | prAtarjitaM bhagamugra{\m+} huvema | vayaM putramaditeRyo vidhartA | AdhrashchidyaM manyamAnasturashchit || 2| 8| 9| 7|| 78 rAjAchidyaM bhagaM bhakShItyAha | bhaga praNetarbhaga satyarAdhaH | bhagemAM dhiyamudava dadannaH | bhaga pra No janaya gobhirashvaiH | bhaga pra nR^ibhirnR^ivantaH syAma | utedAnIM bhagavantaH syAma | uta prapitva uta madhye ahnAm | utoditA maghavanthsUryasya | vayaM devAnA{\m+} sumatau syAma | bhaga eva bhagavA{\m+} astu devAH || 2| 8| 9| 8|| 79 tena vayaM bhagavantaH syAma | taM tvA bhaga sarva ijjohavImi | sa no bhaga pura etA bhaveha | samadhvarAyoShaso namanta | dadhikrAveva shuchaye padAya | arvAchInaM vasuvidaM bhagaM naH | rathamivAshvA vAjina Avahantu | ashvAvatIrgomatIrna uShAsaH | vIravatIH sadamuchChantu bhadrAH | ghR^itaM duhAnA vishvataH prapInAH | yUyaM pAta svastibhiH sadA naH || 2| 8| 9| 9|| vichakShaNA vichartura{\m+} sharmannadhivisarjanAya brahma vanaM brahma sa vR^ikSha AsItturashchiddevAH prapInA ekaM cha || 9|| pIvo.annAnte shukrAsaH somo dhenumindrastarasvA~nChuchimA devo yAtu sURyo devImahamasmi tA sUryAchandramasA nava || 9|| pIvo.annAnagne tvaM pArayAnAdhR^iShyaH shuchiM nu stomaM vishrayamANo divo rukmo.annaM prANamannaM tA sUryAchandramasA navasaptatiH || 79|| pIvo.annAn, yUyaM pAtasvastibhiH sadAnaH || iti dvitIyaM aShTakaM saMpUrNam || || taittirIya\-brAhmaNam || \chapter{|| tR^itIyaM aShTakam ||} || shrI gurubhyo namaH || hariH o(4)m || \section{tR^itIyAShTake prathamaH prapAThakaH 1 } \section{nakShatreShTi} 1 agnirnaH pAtu kR^ittikAH | nakShatraM devamindriyam | idamAsAM vichakShaNam | havirAsaM juhotana | yasya bhAnti rashmayo yasya ketavaH | yasyemA vishvA bhuvanAni sarvA | sa kR^ittikAbhirabhi saMvasAnaH | agnirno devaH suvite dadhAtu | prajApate rohiNI vetu patnI | vishvarUpA bR^ihatI chitrabhAnuH || 3| 1| 1| 1|| 2 sA no yaj~nasya suvite dadhAtu | yathA jIvema sharadaH savIrAH | rohiNI devyudagAtpurastAt | vishvA rUpANi pratimodamAnA | prajApati{\m+} haviShA vardhayantI | priyA devAnAmupayAtu yaj~nam | somo rAjA mR^igashIrSheNa Agan | shivaM nakShatraM priyamasya dhAma | ApyAyamAno bahudhA janeShu | retaH prajAM yajamAne dadhAtu || 3| 1| 1| 2|| 3 yatte nakShatraM mR^igashIrShamasti | priya{\m+} rAjanpriyatamaM priyANAm | tasmai te soma haviShA vidhema | shaM na edhi dvipade shaM chatuShpade | ArdrayA rudraH prathamAna eti | shreShTho devAnAM patiraghniyAnAm | nakShatramasya haviShA vidhema | mA naH prajA{\m+} rIriShanmota vIrAn | hetI rudrasya pari No vR^iNaktu | ArdrA nakShatraM juShatA{\m+} havirnaH || 3| 1| 1| 3|| 4 pramu~nchamAnau duritAni vishvA | apAghasha{\m+}saM nudatAmarAtim | punarno devyaditiH spR^iNotu | punarvasU naH punaretAM yaj~nam | punarno devA abhiyantu sarve | punaH punarvo haviShA yajAmaH | evA na devyaditiranarvA | vishvasya bhartrI jagataH pratiShThA | punarvasU haviShA vardhayantI | priyaM devAnAmapyetu pAthaH || 3| 1| 1| 4|| 5 bR^ihaspatiH prathamaM jAyamAnaH | tiShyaM nakShatramabhi saMbabhUva | shreShTho devAnAM pR^itanAsu jiShNuH | disho nu sarvA abhayaM no astu | tiShyaH purastAduta madhyato naH | bR^ihaspatirnaH paripAtu pashchAt | bAdhetAM dveSho abhayaM kR^iNutAm | suvIryasya patayaH syAma | ida{\m+} sarpebhyo havirastu juShTam | AshreShA yeShAmanuyanti chetaH || 3| 1| 1| 5|| 6 ye antarikShaM pR^ithivIM kShiyanti | te naH sarpAso havamAgamiShThAH | ye rochane sUryasyApi sarpAH | ye divaM devImanu saMcharanti | yeShAmAshreShA anuyanti kAmam | tebhyaH sarpebhyo madhumajjuhomi | upahUtAH pitaro ye maghAsu | manojavasaH sukR^itaH sukR^ityAH | te no nakShattre havamAgamiShThAH | svadhAbhiryaj~naM prayataM juShantAm || 3| 1| 1| 6|| 7 ye agnidagdhA ye.anagnidagdhAH | ye.amuM lokaM pitaraH, kShiyanti | yAgshcha vidma yA{\m+} u cha na pravidma | maghAsu yaj~na{\m+} sukR^itaM juShantAm | gavAM patiH phalgunInAmasi tvam | tadaryamanvaruNa mitra chAru | taM tvA vaya{\m+} sanitAra{\m+} sanInAm | jIvA jIvantamupa saMvishema | yenemA vishvA bhuvanAni saMjitA | yasya devA anu saMyanti chetaH || 8 aryamA rAjA.ajarastuviShmAn | phalgunInAmR^iShabho roravIti | shreShTho devAnAM bhagavo bhagAsi | tattvA viduH phalgunIstasya vittAt | asmabhyaM kShattramajara{\m+} suvIryam | gomadashvavadupa saMnudeha | bhago ha dAtA bhaga itpradAtA | bhago devIH phalgunIrAvivesha | bhagasyettaM prasavaM gamema | yatra devaiH sadhamAdaM madema || 3| 1| 1| 8|| 9 AyAtu devaH savitopayAtu | hiraNyayena suvR^itA rathena | vahan hasta{\m+} subhagaM vidmanApasam | prayachChantaM papuriM puNyamachCha | hastaH prayachChatvamR^itaM vasIyaH | dakShiNena pratigR^ibhNIma enat | dAtAramadya savitA videya | yo no hastAya prasuvAti yaj~nam | tvaShTA nakShattramabhyeti chitrAm | subha{\m+}sasaM yuvati{\m+} rochamAnAm || 3| 1| 1| 9|| 10 niveshayannamR^itAnmartyAgshcha | rUpANi pi{\m+}shanbhuvanAni vishvA | tannastvaShTA tadu chitrA vichaShTAm | tannakShatraM bhUridA astu mahyam | tannaH prajAM vIravatI{\m+} sanotu | gobhirno ashvaiH samanaktu yaj~nam | vAyurnakShatramabhyeti niShTyAm | tigmashR^i~Ngo vR^iShabho roruvANaH | samIrayanbhuvanA mAtarishvA | apa dveShA{\m+}si nudatAmarAtIH || 3| 1| 1| 10|| 11 tanno vAyustadu niShTyA shR^iNotu | tannakShatraM bhUridA astu mahyam | tanno devAso anujAnantu kAmam | yathA tarema duritAni vishvA | dUramasmachChatravo yantu bhItAH | tadindrAgnI kR^iNutAM tadvishAkhe | tanno devA anumadantu yaj~nam | pashchAtpurastAdabhayaM no astu | nakShatrANAmadhipatnI vishAkhe | shreShThAvindrAgnI bhuvanasya gopau || 3| 1| 1| 11|| 12 viShUchaH shatrUnapa bAdhamAnau | apa kShudhaM nudatAmarAtim | pUrNA pashchAduta pUrNA purastAt | unmadhyataH paurNamAsI jigAya | tasyAM devA adhi saMvasantaH | uttame nAka iha mAdayantAm | pR^ithvI suvarchA yuvatiH sajoShAH | paurNamAsyudagAchChobhamAnA | ApyAyayantI duritAni vishvA | uruM duhAM yajamAnAya yaj~nam || 3| 1| 1| 12|| chitrabhAnuryajamAne dadhAtu havirnaH pAthashcheto juShantAM cheto madema rochamAnAmarAtIrgopau yaj~nam || 1|| 13 R^idhyAsma havyairnamasopasadya | mitraM devaM mitradheyaM no astu | anUrAdhAn, haviShA vardhayantaH | shataM jIvema sharadaH savIrAH | chitraM nakShattramudagAtpurastAt | anUrAdhAsa iti yadvadanti | tanmitra eti pathibhirdevayAnaiH | hiraNyayairvitatairantarikShe | indro jyeShThAmanu nakShattrameti | yasminvR^itraM vR^itratUrye tatAra || 3| 1| 2| 1|| 14 tasminvayamamR^itaM duhAnAH | kShudhaM tarema duritiM duriShTim | purandarAya vR^iShabhAya dhR^iShNave | aShADhAya sahamAnAya mIDhuShe | indrAya jyeShThA madhumadduhAnA | uruM kR^iNotu yajamAnAya lokam | mUlaM prajAM vIravatIM videya | parAchyetu nirR^itiH parAchA | gobhirnakShattraM pashubhiH samaktam | aharbhUyAdyajamAnAya mahyam || 3| 1| 2| 2|| 15 aharno adya suvite dadhAtu | mUlaM nakShattramiti yadvadanti | parAchIM vAchA nirR^itiM nudAmi | shivaM prajAyai shivamastu mahyam | yA divyA ApaH payasA saMbabhUvuH | yA antarikSha uta pArthivIryAH | yAsAmaShADhA anuyanti kAmam | tA na ApaH sha2{\m+} syonA bhavantu | yAshcha kUpyA yAshcha nAdyAH samudriyAH | yAshcha vaishantIruta prAsachIryAH || 3| 1| 2| 3|| 16 yAsAmaShADhA madhu bhakShayanti | tA na ApaH sha2{\m+} syonA bhavantu | tanno vishve upa shR^iNvantu devAH | tadaShADhA abhi saMyantu yaj~nam | tannakShattraM prathatAM pashubhyaH | kR^iShirvR^iShTiryajamAnAya kalpatAm | shubhrAH kanyA yuvatayaH supeshasaH | karmakR^itaH sukR^ito vIryAvatIH | vishvAndevAn haviShA vardhayantIH | aShADhAH kAmamupayAntu yaj~nam || 3| 1| 2| 4|| 17 yasminbrahmAbhyajayathsarvametat | amuM cha lokamidamU cha sarvam | tanno nakShattramabhijidvijitya | shriyaM dadhAtvahR^iNIyamAnam | ubhau lokau brahmaNA saMjitemau | tanno nakShattramabhijidvichaShTAm | tasminvayaM pR^itanAH saMjayema | taM no devAso anujAnantu kAmam | shR^iNvanti shroNAmamR^itasya gopAm | puNyAmasyA upashR^iNomi vAcham || 3| 1| 2| 5|| 18 mahIM devIM viShNupatnImajUryAm | pratIchImenA{\m+} haviShA yajAmaH | tredhA viShNururugAyo vichakrame | mahIM divaM pR^ithivImantarikSham | tachChroNaiti shrava ichChamAnA | puNyagg shlokaM yajamAnAya kR^iNvatI | aShTau devA vasavaH somyAsaH | chatasro devIrajarAH shraviShThAH | te yaj~naM pAntu rajasaH parastAt | saMvathsarINamamR^itagg svasti || 3| 1| 2| 6|| 19 yaj~naM naH pAntu vasavaH purastAt | dakShiNato.abhiyantu shraviShThAH | puNyaM nakShattramabhi saMvishAma | mA no arAtiraghasha{\m+}sA gan | kShatrasya rAjA varuNo.adhirAjaH | nakShattrANA{\m+} shatabhiShagvasiShThaH | tau devebhyaH kR^iNuto dIrghamAyuH | shata{\m+} sahasrA bheShajAni dhattaH | yaj~naM no rAjA varuNa upayAtu | taM no vishve abhi saMyantu devAH || 3| 1| 2| 7|| 20 tanno nakShattra{\m+} shatabhiShagjuShANam | dIrghamAyuH pratiradbheShajAni | aja ekapAdudagAtpurastAt | vishvA bhUtAni pratimodamAnaH | tasya devAH prasavaM yanti sarve | proShThapadAso amR^itasya gopAH | vibhrAjamAnaH samidhAna ugraH | A.antarikShamaruhadagandyAm | ta{\m+} sUryaM devamajamekapAdam | proShThapadAso anuyanti sarve || 3| 1| 2| 8|| 21 ahirbudhniyaH prathamAna eti | shreShTho devAnAmuta mAnuShANAm | taM brAhmaNAH somapAH somyAsaH | proShThapadAso abhirakShanti sarve | chatvAra ekamabhikarma devAH | proShThapadAsa iti yAn, vadanti | te budhniyaM pariShadyagg stuvantaH | ahi{\m+} rakShanti namasopasadya | pUShA revatyanveti panthAm | puShTipatI pashupA vAjabastyau || 3| 1| 2| 9|| 22 imAni havyA prayatA juShANA | sugairno yAnairupayAtAM yaj~nam | kShudrAnpashUnrakShatu revatI naH | gAvo no ashvA{\m+} anvetu pUShA | anna{\m+} rakShantau bahudhA virUpam | vAja{\m+} sanutAM yajamAnAya yaj~nam | tadashvinAvashvayujopayAtAm | shubhaM gamiShThau suyamebhirashvaiH | svaM nakShattra{\m+} haviShA yajantau | madhvA saMpR^iktau yajuShA samaktau || 3| 1| 2| 10|| 23 yau devAnAM bhiShajau havyavAhau | vishvasya dUtAvamR^itasya gopau | tau nakShattraM jujuShANopayAtAm | namo.ashvibhyAM kR^iNumo.ashvayugbhyAm | apa pApmAnaM bharaNIrbharantu | tadyamo rAjA bhagavAn vichaShTAm | lokasya rAjA mahato mahAn hi | sugaM naH panthAmabhayaM kR^iNotu | yasminnakShattre yama eti rAjA | yasminnenamabhyaShi~nchanta devAH | tadasya chitra{\m+} haviShA yajAma | apa pApmAnaM bharaNIrbharantu | niveshanI yatte devA adadhuH || 3| 1| 2| 11|| tatAra mahyaM prAsachIryA yAntu yaj~naM vAchagg svasti devA anu yanti sarve vAjabastyau samaktau devAstrINi cha || 2|| 24 navo navo bhavati jAyamAno yamAdityA a{\m+}shumApyAyayanti | ye virUpe samanasA saMvyayantI | samAnaM tantuM pari tAtanAte | vibhU prabhU anubhU vishvato huve | te no nakShattre havamAgametam | vayaM devI brahmaNA saMvidAnAH | suratnAso devavItiM dadhAnAH | ahorAtre haviShA vardhayantaH | ati pApmAnamatimuktyA gamema | pratyuvadR^ishyAyatI || 3| 1| 3| 1|| 25 vyuchChantI duhitA divaH | apo mahI vR^iNute chakShuShA | tamo jyotiShkR^iNoti sUnarI | udusriyAH sachate sUryaH | sachA udyannakShattramarchimat | taveduSho vyuShi sUryasya cha | saM bhaktena gamemahi | tanno nakShatramarchimat | bhAnumatteja uchcharat | upa yaj~namihAgamat || 3| 1| 3| 2|| 26 pra nakShatrAya devAya | indrAyendu{\m+} havAmahe | sa naH savitA suvathsanim | puShTidAM vIravattamam | udu tyaM chitram | aditirna uruShyatu mahImUShu mAtaram | idaM viShNuH pra tadviShNuH | agnirmUrdhA bhuvaH | anu no.adyAnumatiranvidanumate tvam | havyavAhagg sviShTam || 3| 1| 3| 3|| AyatyagamathsviShTam || 3|| 27 agnirvA akAmayata | annAdo devAnAg syAmiti | sa etamagnaye kR^ittikAbhyaH puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | tato vai so.annAdo devAnAmabhavat | agnirvai devAnAmannAdaH | yathA ha vA agnirdevAnAmannAdaH | eva{\m+} ha vA eSha manuShyANAM bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA kR^ittikAbhyaH svAhA | ambAyai svAhA dulAyai svAhA | nitatnyai svAhA.abhrayantyai svAhA | meghayantyai svAhA varShayantyai svAhA | chupuNIkAyai svAheti || 3| 1| 4| 1|| 28 prajApatiH prajA asR^ijata | tA asmAthsR^iShTAH parAchIrAyann | tAsA{\m+} rohiNImabhyadhyAyat | so.akAmayata | upa mA varteta | samenayA gachCheyeti | sa etaM prajApataye rohiNyai charuM niravapat | tato vai sA tamupAvartata | samenayA.agachChata | upa ha vA enaM priyamAvartate | saM priyeNa gachChate | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | prajApataye svAhA rohiNyai svAhA | rochamAnAyai svAhA prajAbhyaH svAheti || 3| 1| 4| 2|| 29 somo vA akAmayata | oShadhInA{\m+} rAjyamabhijayeyamiti | sa eta{\m+} somAya mR^igashIrShAya shyAmAkaM charuM payasi niravapat | tato vai sa oShadhInA{\m+} rAjyamabhyajayat | samAnAnA{\m+} ha vai rAjyamabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | somAya svAhA mR^igashIrShAya svAhA | invakAbhyaH svAhauShadhIbhyaH svAhA | rAjyAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 4| 1|| 30 rudro vA akAmayata | pashumAnthsyAmiti | sa eta{\m+} rudrAyArdrAyai praiyya~NgavaM charuM payasi niravapat | tato vai sa pashumAnabhavat | pashumAn ha vai bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | rudrAya svAhA.a.ardrAyai svAhA | pinvamAnAyai svAhA pashubhyaH svAheti || 3| 1| 4| 4|| 31 R^ikShA vA iyamalomakA.a.asIt | sA.akAmayata | oShadhIbhirvanaspatibhiH prajAyeyeti | saitamadityai punarvasubhyAM charuM niravapat | tato vA iyamoShadhIbhirvanaspatibhiH prAjAyata | prajAyate ha vai prajayA pashubhiH | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | adityai svAhA punarvasubhyAm | svAhA.a.abhUtyai svAhA prajAtyai svAheti || 3| 1| 4| 5|| 32 bR^ihaspatirvA akAmayata | brahmavarchasI syAmiti | sa etaM bR^ihaspataye tiShyAya naivAraM charuM payasi niravapat | tato vai sa brahmavarchasyabhavat | brahmavarchasI ha vai bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | bR^ihaspataye svAhA tiShyAya svahA | brahmavarchasAya svAheti || 3| 1| 4| 6|| 33 devAsurAH saMyattA Asann | te devAH sarpebhya AshreShAbhya Ajye karambhaM niravapann | tAnetAbhireva devatAbhirupAnayan | etAbhirha vai devatAbhirdviShantaM bhrAtR^ivyamupanayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | sarpebhyaH svAhA.a.ashreShAbhyaH svAhA | dandashUkebhyaH svAheti || 3| 1| 4| 7|| 34 pitaro vA akAmayanta | pitR^iloka R^idhnuyAmeti | ta etaM pitR^ibhyo maghAbhyaH puroDAsha{\m+} ShaTkapAlaM niravapann | tato vai te pitR^iloka Ardhnuvan | pitR^iloke ha vA R^idhnoti | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | pitR^ibhyaH svAhA maghAbhyaH | svAhA.anaghAbhyaH svAhA.agadAbhyaH | svAhA.arundhatIbhyaH svAheti || 3| 1| 4| 8|| 35 aryamA vA akAmayata | pashumAnthsyAmiti | sa etamaryamNe phalgunIbhyAM charuM niravapat | tato vai sa pashumAnabhavat | pashumAn ha vai bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | aryamNe svAhA phalgunIbhyAg svAhA | pashubhyaH svAheti || 3| 1| 4| 9|| 36 bhago vA akAmayata | bhagI shreShThI devAnAg syAmiti | sa etaM bhagAya phalgunIbhyAM charuM niravapat | tato vai sa bhagI shreShThI devAnAmabhavat | bhagI ha vai shreShThI samAnAnAM bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | bhagAya svAhA phalgunIbhyAg svAhA | shraiShThyAya svAheti || 3| 1| 4| 10|| 37 savitA vA akAmayata | shranme devA dadhIrann | savitA syAmiti | sa eta{\m+} savitre hastAya puroDAshaM dvAdashakapAlaM niravapadAshUnAM vrIhINAm | tato vai tasmai shraddevA adadhata | savitA.abhavat | shraddha vA asmai manuShyA dadhate | savitA samAnAnAM bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | savitre svAhA hastAya | svAhA dadate svAhA pR^iNate | svAhA prayachChate svAhA pratigR^ibhNate svAheti || 3| 1| 4| 11|| 38 tvaShTA vA akAmayata | chitraM prajAM vindeyeti | sa etaM tvaShTre chitrAyai puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | tato vai sa chitraM prajAmavindata | chitra{\m+} ha vai prajAM vindate | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | tvaShTre svAhA chitrAyai svAhA | chaitrAya svAhA prajAyai svAheti || 3| 1| 4| 12|| 39 vAyurvA akAmayata | kAmachArameShu lokeShvabhijayeyamiti | sa etadvAyave niShTyAyai gR^iShTyai dugdhaM payo niravapat | tato vai sa kAmachArameShu lokeShvabhyajayat | kAmachAra{\m+} ha vA eShu lokeShvabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | vAyave svAhA niShTyAyai svAhA | kAmachArAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 4| 13|| 40 indrAgnI vA akAmayetAm | shraiShThyaM devAnAmabhijayeveti | tAvetamindrAgnibhyAM vishAkhAbhyAM puroDAshamekAdashakapAlaM niravapatAm | tato vai tau shraiShThyaM devAnAmabhyajayatAm | shraiShThya{\m+} ha vai samAnAnAmabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | indrAgnibhyAg svAhA vishAkhAbhyAg svAhA | shraiShThyAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 4| 14|| 41 athaitatpaurNamAsyA AjyaM nirvapati | kAmo vai paurNamAsI | kAma Ajyam | kAmenaiva kAma{\m+} samardhayati | kShipramena{\m+} sa kAma upanamati | yena kAmena yajate | so.atra juhoti | paurNamAsyai svAhA kAmAya svAhA.agatyai svAheti || 3| 1| 4| 15|| 42 mitro vA akAmayata | mitradheyameShu lokeShvabhijayeyamiti | sa etaM mitrAyAnUrAdhebhyashcharuM niravapat | tato vai sa mitradheyameShu lokeShvabhyajayat | mitradheya{\m+} ha vA eShu lokeShvabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | mitrAya svAhA.anUrAdhebhyaH svAhA | mitradheyAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 5| 1|| 43 indro vA akAmayata | jyaiShThyaM devAnAmabhijayeyamiti | sa etamindrAya jyeShThAyai puroDAshamekAdashakapAlaM niravapan mahAvrIhINAm | tato vai sa jyaiShThyaM devAnAmabhyajayat | jyaiShThya{\m+} ha vai samAnAnAmabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | indrAya svAhA jyeShThAyai svAhA | jyaiShThyAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 5| 2|| 44 prajApatirvA akAmayata | mUlaM prajAM vindeyeti | sa etaM prajApataye mUlAya charuM niravapat | tato vai sa mUlaM prajAmavindata | mUla{\m+} ha vai prajAM vindate | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | prajApataye svAhA mUlAya svAhA | prajAyai svAheti || 3| 1| 5| 3|| 45 Apo vA akAmayanta | samudraM kAmamabhijayemeti | tA etamadbhyo.aShADhAbhyashcharuM niravapann | tato vai tAH samudraM kAmamabhyajayann | samudra{\m+} ha vai kAmamabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | adbhyaH svAhA.aShADhAbhyaH svAhA | samudrAya svAhA kAmAya svAhA | abhijityai svAheti || 3| 1| 5| 4|| 46 vishve vai devA akAmayanta | anapajayyaM jayemeti | ta etaM vishvebhyo devebhyo.aShADhAbhyashcharuM niravapann | tato vai te.anapajayyamajayan | anapajayya{\m+} ha vai jayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | vishvebhyo devebhyaH svAhA.aShADhAbhyaH svAhA | anapajayyAya svAhA jityai svAheti || 3| 1| 5| 5|| 47 brahma vA akAmayata | brahmalokamabhi jayeyamiti | tadetaM brahmaNe.abhijite charuM niravapat | tato vai tadbrahmalokamabhyajayat | brahmaloka{\m+} ha vA abhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | brahmaNe svAhA.abhijite svAhA | brahmalokAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 5| 6|| 48 viShNurvA akAmayata | puNyagg shloka{\m+} shR^iNvIya | na mA pApI kIrtirAgachChediti | sa etaM viShNave shroNAyai puroDAshaM trikapAlaM niravapat | tato vai sa puNyagg shlokamashR^iNuta | nainaM pApI kIrtirAgachChat | puNya{\m+} ha vai shloka{\m+} shR^iNute | nainaM pApI kIrtirAgachChati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | viShNave svAhA shroNAyai svAhA | shlokAya svAhA shrutAya svAheti || 3| 1| 5| 7|| 49 vasavo vA akAmayanta | agraM devatAnAM parIyAmeti | ta etaM vasubhyaH shraviShThAbhyaH puroDAshamaShTAkapAlaM niravapann | tato vai te.agraM devatAnAM paryAyann | agra{\m+} ha vai samAnAnAM paryeti | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | vasubhyaH svAhA shraviShThAbhyaH svAhA | agrAya svAhA parItyai svAheti || 3| 1| 5| 8|| 50 indro vA akAmayata | dR^iDho.ashithilaH syAmiti | sa etaM varuNAya shatabhiShaje bheShajebhyaH puroDAshaM dashakapAlaM niravapatkR^iShNAnAM vrIhINAm | tato vai sa dR^iDho.ashithilo.abhavat | dR^iDho ha vA ashithilo bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | varuNAya svAhA shatabhiShaje svAhA | bheShajebhyaH svAheti || 3| 1| 5| 9|| 51 ajo vA ekapAdakAmayata | tejasvI brahmavarchasI syAmiti | sa etamajAyaikapade proShThapadebhyashcharuM niravapat | tato vai sa tejasvI brahmavarchasyabhavat | tejasvI ha vai brahmavarchasI bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | ajAyaikapade svAhA proShThapadebhyaH svAhA | tejase svAhA brahmavarchasAya svAheti || 3| 1| 5| 10|| 52 ahirvai budhniyo.akAmayata | imAM pratiShThAM vindeyeti | sa etamahaye budhniyAya proShThapadebhyaH puroDAshaM bhUmikapAlaM niravapat | tato vai sa imAM pratiShThAmavindata | imA{\m+} ha vai pratiShThAM vindate | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | ahaye budhniyAya svAhA proShThapadebhyaH svAhA | pratiShThAyai svAheti || 3| 1| 5| 11|| 53 pUShA vA akAmayata | pashumAnthsyAmiti | sa etaM pUShNe revatyai charuM niravapat | tato vai sa pashumAnabhavat | pashumAn ha vai bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | pUShNe svAhA revatyai svAhA | pashubhyaH svAheti || 3| 1| 5| 12|| 54 ashvinau vA akAmayetAm | shrotrasvinAvabadhirau syAveti | tAvetamashvibhyAmashvayugbhyAM puroDAshaM dvikapAlaM niravapatAm | tato vai tau shrotrasvinAvabadhirAvabhavatAm | shrotrasvI ha vA abadhiro bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | ashvibhyAg svAhA.ashvayugbhyAg svAhA | shrotrAya svAhA shrutyai svAheti || 3| 1| 5| 13|| 55 yamo vA akAmayata | pitR^iNA{\m+} rAjyamabhijayeyamiti | sa etaM yamAyApabharaNIbhyashcharuM niravapat | tato vai sa pitR^iNA{\m+} rAjyamabhyajayat | samAnAnA{\m+} ha vai rAjyamabhijayati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | yamAya svAhA.apabharaNIbhyaH svAhA | rAjyAya svAhA.abhijityai svAheti || 3| 1| 5| 14|| 56 athaitadamAvAsyAyA AjyaM nirvapati | kAmo vA amAvAsyA | kAma Ajyam | kAmenaiva kAma{\m+} samardhayati | kShipramena{\m+} sa kAma upanamati | yena kAmena yajate | so.atra juhoti | amAvAsyAyai svAhA kAmAya svAhA.agatyai svAheti || 3| 1| 5| 15|| 57 chandramA vA akAmayata | ahorAtrAnardhamAsAn mAsAnR^itUnthsaMvathsaramAptvA | chandramasaH sAyujya{\m+} salokatAmApnuyAmiti | sa etaM chandramase pratIdR^ishyAyai puroDAshaM pa~nchadashakapAlaM niravapat | tato vai so.ahorAtrAnardha mAsAnmAsAnR^itUnthsaMvathsaramAptvA | chandramasaH sAyujya{\m+} salokatAmApnot | ahorAtrAn ha vA ardha mAsAnmAsAnR^itUnthsaMvathsaramAptvA | chandramasaH sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | chandramase svAhA pratIdR^ishyAyai svAhA | ahorAtrebhyaH svAhA.ardhamAsebhyaH svAhA | mAsebhyaH svAhArtubhyaH svAhA | saMvathsarAya svAheti || 3| 1| 6| 1|| 58 ahorAtre vA akAmayetAm | atyahorAtre muchyevahi | na nAvahorAtre ApnuyAtAmiti | te etamahorAtrAbhyAM charuM niravapatAm | dvayAnAM vrIhINAm | shuklAnAM cha kR^iShNAnAM cha | savAtyordugdhe | shvetAyai cha kR^iShNAyai cha | tato vai te atyahorAtre amuchyete | naine ahorAtre ApnutAm | ati ha vA ahorAtre muchyate | nainamahorAtre ApnutaH | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | ahne svAhA rAtriyai svAhA | atimuktyai svAheti || 3| 1| 6| 2|| 59 uShA vA akAmayata | priyA.a.adityasya subhagA syAmiti | saitamuShase charuM niravapat | tato vai sA priyA.a.adityasya subhagA.abhavat | priyo ha vai samAnAnA{\m+} subhago bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | uShase svAhA vyuShTyai svAhA | vyUShuShyai svAhA vyuchChantyai svAhA | vyuShTAyai svAheti || 3| 1| 6| 3|| 60 athaitasmai nakShattrAya charuM nirvapati | yathA tvaM devAnAmasi | evamahaM manuShyANAM bhUyAsamiti | yathA ha vA etaddevAnAm | eva{\m+} ha vA eSha manuShyANAM bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | nakShattrAya svAhodeShyate svAhA | udyate svAhoditAya svAhA | harase svAhA bharase svAhA | bhrAjase svAhA tejase svAhA | tapase svAhA brahmavarchasAya svAheti || 3| 1| 6| 4|| 61 sURyo vA akAmayata | nakShattrANAM pratiShThA syAmiti | sa eta{\m+} sUryAya nakShattrebhyashcharuM niravapat | tato vai sa nakShattrANAM pratiShThA.abhavat | pratiShThA ha vai samAnAnAM bhavati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | sUryAya svAhA nakShattrebhyaH svAhA | pratiShThAyai svAheti || 3| 1| 6| 5|| 62 athaitamadityai charuM nirvapati | iyaM vA aditiH | asyAmeva pratitiShThati | so.atra juhoti | adityai svAhA pratiShThAyai svAheti || 3| 1| 6| 6|| 63 athaitaM viShNave charuM nirvapati | yaj~no vai viShNuH | yaj~na evAntataH pratitiShThati | so.atra juhoti | viShNave svAhA yaj~nAya svAhA | pratiShThAyai svAheti || 3| 1| 6| 7|| agniH paMchadasha prajApatiH ShoDasha soma ekAdasha rudro dasharkShaikAdasha bR^ihaspatirdasha devAsurA nava pitara ekAdashAryamA bhago dashadasha savitA chaturdasha tvaShTA vAyuriMdrAgnI dasha dashAthaitatpaurNamAsyA aShTau paMchadasha || mitra indraH prajApatirdashadashApa ekAdasha vishve brahma dashadasha viShNustrayodasha vasava indro.ajo.ahirvai budhniyaH pUShA.ashvinau yamo dashadashAthaitadamAvAsyAyA aShTau pa~nchadasha | chandramAH pa~nchadashAhorAtre saptadashoShA ekAdashAthaitasmai nakShattrAya trayodasha sURyo dashAthaitamadityai pa~nchAthaitaM viShNave ShaTthsapta | savitA.a.ashUnAM vrIhiNAmindro mahAvrIhINAmindraH kR^iShNAnAM vrIhINAmahorAtre dvayAnAM vrIhINAm | pitaraH ShaTkapAla{\m+} savitA dvAdashakapAlamiMdrAgnI ekAdashakapAlamiMdra ekAdashakapAlamindro dashakapAlaM viShNustri kapAlamahirbhUmi kapAlamashvinau dvikapAlaM chandramAH pa~nchadasha kapAlamagnistvaShTA vasavo.aShTAkapAlamanyatra charum | rudro.aryamA pUShA pashumAnthsyA{\m+} somo rudro bR^ihaspatiH payasi vAyuH payaH somo vAyuriMdrAgnI mitra indra Apo brahma yamo.abhijityai tvaShTA prajApatiH prajAyai paurNamAsyA amAvAsyAyA Agatyai vishve jityA ashvinau shrutyai || brahmatadetaM viShNuH sa etaM vAyuH sa etadApastAH || pitaro vishve vasavo.akAmayantameti ta etaM niravapan | Apo kAmayaMtameti tA etanniravapan | iMdrAgnI ashvinAvakAmayetAM veti tAvetanniravapatAm | ahorAtre vA akAmayetAmiti te etaM niravapatAm | anyatrAkAmayatamiti sa etaM niravapat | indrAgnI shraiShThyamindro jyaiShThyamindro dR^iDhaH | ahiH sURyo.adityai viShNave pratiShThAyai | somo yamaH samAnAnAm | agnirnorIriShannanyatra rIriShaH | haviShA viduSho ya u chainadevaM veda yajate chinute ya u chainamevaM veda || agnirna R^idhyAsma navo navo.agnirmitrashchaMdramAH ShaT || agnirnastanno vAyurahirbudhniya R^ikShA vA iyamathaitatpaurNamAsyA ajo vA ekapAthsUryastriShaShTiH || agnirnaH pAtu pratiShThAyai svAheti || \section{tR^itIyAShTake dvitIyaH prapAThakaH 2 } 1 tR^itIyasyAmito divi soma AsIt | taM gAyatryA.aharat | tasya parNamachChidyata | tatparNo.abhavat | tatparNasya parNatvam | brahma vai parNaH | yatparNashAkhayA vathsAnapAkaroti | brahmaNaivainAnapAkaroti | gAyatro vai parNaH | gAyatrAH pashavaH || 3| 2| 1| 1|| 2 tasmAttrINi trINi parNasya palAshAni | tripadA gAyatrI | yatparNashAkhayA gAH prArpayati | svayaivainA devatayA prArpayati | yaM kAmayetApashuH syAditi | aparNAM tasmai shuShkAgrAmAharet | apashureva bhavati | yaM kAmayeta pashumAnthsyAditi | bahuparNAM tasmai bahushAkhAmAharet | pashumantamevainaM karoti || 3| 2| 1| 2|| 3 yatprAchImAharet | devalokamabhijayet | yadudIchIM manuShyalokam | prAchImudIchImAharati | ubhayorlokayorabhijityai | iShe tvorje tvetyAha | iShamevorjaM yajamAne dadhAti | vAyavaH sthetyAha | vAyurvA antarikShasyAdhyakShAH | antarikShadevatyAH khalu vai pashavaH || 3| 2| 1| 3|| 4 vAyava evainAnparidadAti | pra vA enAnetadAkaroti | yadAha | vAyavaH sthetyupAyavaH sthetyAha | yajamAnAyaiva pashUnupahvayate | devo vaH savitA prArpayatvityAha prasUtyai | shreShThatamAya karmaNa ityAha | yaj~no hi shreShThatamaM karma | tasmAdevamAha | ApyAyadhvamaghniyA devabhAgamityAha || 3| 2| 1| 4|| 5 vathsebhyashcha vA etAH purA manuShyebhyashchApyAyanta | devebhya evainA indrAyApyAyayati | UrjasvatIH payasvatIrityAha | Urja{\m+} hi payaH saMbharanti | prajAvatIranamIvA ayakShmA ityAha prajAtyai | mA vaH stena Ishata mA.aghasha{\m+}sa ityAha guptyai | rudrasya hetiH pari vo vR^iNaktvityAha | rudrAdevainAstrAyate | dhruvA asmingopatau syAta bahvIrityAha | dhruvA evAsminbahvIH karoti || 3| 2| 1| 5|| 6 yajamAnasya pashUnpAhItyAha | pashUnAM gopIthAya | tasmAthsAyaM pashava upasamAvartante | anadhaH sAdayati | garbhANAM dhR^ityA aprapAdAya | tasmAdgarbhAH prajAnAmaprapAdukAH | uparIva nidadhAti | uparIva hi suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 2| 1| 6|| pashavaH karoti pashavo devabhAgamityAha karoti nava cha || 1|| 7 devasya tvA savituH prasava ityashvaparshumAdatte prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha | ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | yo vA oShadhIH parvasho veda | nainAH sa hinasti | prajApatirvA oShadhIH parvasho veda | sa enA na hinasti | ashvaparshvA barhirachChaiti | prAjApatyo vA ashvaH sayonitvAya || 3| 2| 2| 1|| 8 oShadhInAmahi{\m+}sAyai | yaj~nasya ghoShadasItyAha | yajamAna eva rayiM dadhAti | pratyuShTa{\m+} rakShaH pratyuShTA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai | preyamagAddhiShaNA barhirachChetyAha | vidyA vai dhiShaNA | vidyayaivainadachChaiti | manunA kR^itA svadhayA vitaShTetyAha | mAnavI hi parshuH svadhA kR^itA || 3| 2| 2| 2|| 9 ta Avahanti kavayaH purastAdityAha | shushruvA{\m+}so vai kavayaH | yaj~naH purastAt | mukhata eva yaj~namArabhate | atho yadetaduktvA yataH kutashchAharati | tatprAchyA eva disho bhavati | devebhyo juShTamiha barhirAsada ityAha | barhiShaH samR^iddhyai | karmaNo.anaparAdhAya | devAnAM pariShUtamasItyAha || 3| 2| 2| 3|| 10 yadvA idaM kiMcha | taddevAnAM pariShUtam | atho yathA vasyase pratiprochyAhedaM kariShyAmIti | evameva tadadhvaryurdevebhyaH pratiprochya barhirdAti | Atmano.ahi{\m+}sAyai | yAvataH stambAnparidishet | yatteShAmuchChiggShyAt | ati tadyaj~nasya rechayet | ekagg stambaM paridishet | ta{\m+} sarvaM dAyAt || 3| 2| 2| 4|| 11 yaj~nasyAnatirekAya | varShavR^iddhamasItyAha | varShavR^iddhA vA oShadhayaH | deva barhirityAha | devebhya evainatkaroti | mA tvA.anva~NmA tiryagityAhAhi{\m+}sAyai | parvate rAdhyAsamityAharddhyai | AchChettA te mAriShamityAha | nAsyAtmano mIyate | ya evaM veda || 3| 2| 2| 5|| 12 deva barhiH shatavalshaM virohetyAha | prajA vai barhiH | prajAnAM prajananAya | sahasravalshA vi vaya{\m+} ruhemetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | pR^ithivyAH saMpR^ichaH pAhItyAha pratiShThityai | ayu~NgA.ayu~NgAnmuShTInlunoti | mithunatvAya prajAtyai | susaMbhR^itA tvA saMbharAmItyAha | brahmaNaivainathsaMbharati || 3| 2| 2| 6|| 13 adityai rAsnA.asItyAha | iyaM vA aditiH | asyA evainadrAsnAM karoti | indrANyai saMnahanamityAha | indrANI vA agre devatAnA{\m+} samanahyata | sA.a.ardhnot | R^iddhyai sannahyati | prajA vai barhiH | prajAnAmaparAvApAya | tasmAthsnAvasaMtatAH prajA jAyante || 3| 2| 2| 7|| 14 pUShA te granthiM grathnAtvityAha | puShTimeva yajamAne dadhAti | sa te mA.a.asthAdityAhAhi{\m+}sAyai | pashchAtprA~nchamupa gUhati | pashchAdvai prAchIna{\m+} reto dhIyate | pashchAdevAsmai prAchIna{\m+} reto dadhAti | indrasya tvA bAhubhyAmudyachCha ityAha | indriyameva yajamAne dadhAti | bR^ihaspatermUrdhnA harAmItyAha | brahma vai devAnAM bR^ihaspatiH || 3| 2| 2| 8|| 15 brahmaNaivainaddharati | urvantarikShamanvihItyAha gatyai | devaMgamamasItyAha | devAnevainadgamayati | anadhaH sAdayati | garbhANAM dhR^ityA aprapAdAya | tasmAdgarbhAH prajAnAmaprapAdukAH | uparIva nidadhAti | uparIva hi suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 2| 2| 9|| sayonitvAya svadhAkR^itA.asItyAha dAyAdveda bharati jAyante bR^ihaspatiH samaShTyai || 2|| 16 pUrvedyuridhmAbarhiH karoti | yaj~namevArabhya gR^ihItvopavasati | prajApatiryaj~namasR^ijata | tasyokhe asra{\m+}setAm | yaj~no vai prajApatiH | yathsAMnnAyyokhe bhavataH | yaj~nasyaiva tadukhe upadadhAtyaprasra{\m+}sAya | shundhadhvaM daivyAya karmaNe devayajyAyA ityAha | devayajyAyA evainAni shundhati | mAtarishvano gharmo.asItyAha || 3| 2| 3| 1|| 17 antarikShaM vai mAtarishvano gharmaH | eShAM lokAnAM vidhR^ityai | dyaurasi pR^ithivyasItyAha | divashcha hyeShA pR^ithivyAshcha saMbhR^itA | yadukhA | tasmAdevamAha | vishvadhAyA asi parameNa dhAmnetyAha | vR^iShTirvai vishvadhAyAH | vR^iShTimevAvarundhe | dR^i{\m+}hasva mA hvArityAha dhR^ityai || 3| 2| 3| 2|| 18 vasUnAM pavitramasItyAha | prANA vai vasavaH | teShAM vA etadbhAgadheyam | yatpavitram | tebhya evainatkaroti | shatadhAra{\m+} sahasradhAramityAha | prANeShvevAyurdadhAti sarvatvAya | trivR^itpalAsha shAkhAyAM darbhamayaM bhavati | trivR^idvai prANaH | trivR^itameva prANaM madhyato yajamAne dadhAti || 3| 2| 3| 3|| 19 saumyaH parNaH sayonitvAya | sAkShAtpavitraM darbhAH | prAkhsAyamadhinidadhAti | tatprANApAnayo rUpam | tiryakprAtaH | taddarshasya rUpam | dArshya2{\m+} hyetadahaH | annaM vai chandramAH | annaM prANAH | ubhayamevopaityajAmitvAya || 3| 2| 3| 4|| 20 tasmAdaya{\m+} sarvataH pavate | hutaH stoko huto drapsa ityAha pratiShThityai | haviSho.askandAya | na hi huta2{\m+} svAhAkR^itagg skandati | divi nAko nAmAgniH | tasya vipruSho bhAgadheyam | agnaye bR^ihate nAkAyetyAha | nAkamevAgniM bhAgadheyena samardhayati | svAhA dyAvApR^ithivIbhyAmityAha | dyAvApR^ithivyorevainat pratiShThApayati || 3| 2| 3| 5|| 21 pavitravatyAnayati | apAM chaivauShadhInAM cha rasa{\m+} sa{\m+}sR^ijati | atho oShadhIShveva pashUnpratiShThApayati | anvArabhya vAchaM yachChati | yaj~nasya dhR^ityai | dhArayannAste | dhArayanta iva hi duhanti | kAmadhukSha ityAhA tR^itIyasyai | traya ime lokAH | imAneva lokAn, yajamAno duhe || 3| 2| 3| 6|| 22 amUmiti nAma gR^ihNAti | bhadramevAsAM karmAviShkaroti | sA vishvAyuH sA vishvavyachAH sA vishvakarmetyAha | iyaM vai vishvAyuH | antarikShaM vishvavyachAH | asau vishvakarmA | imAnevaitAbhirlokAn, yathApUrvaM duhe | atho yathA pradAtre puNyamAshAste | evamevainA etadupastauti | tasmAtprAdAdityunnIya vandamAnA upastuvantaH pashUnduhanti || 3| 2| 3| 7|| 23 bahu dugdhIndrAya devebhyo haviriti vAchaM visR^ijate | yathAdevatameva prasauti | daivyasya cha mAnuShasya cha vyAvR^ittyai | trirAha | triShatyA hi devAH | avAchaM yamo.ananvArabhyottarAH | aparimitamevAvarundhe | na dArupAtreNa duhyAt | agnivadvai dArupAtram | yaddArupAtreNa duhyAt || 3| 2| 3| 8|| 24 yAtayAmnA haviShA yajeta | atho khalvAhuH | puroDAshamukhAni vai havI{\m+}Shi | neta itaH puroDAsha{\m+} haviSho yAmo.astIti | kAmameva dArupAtreNa duhyAt | shUdra eva na duhyAt | asato vA eSha saMbhUtaH | yachChUdraH | ahavireva tadityAhuH | yachChUdro dogdhIti || 3| 2| 3| 9|| 25 agnihotrameva na duhyAchChUdraH | taddhi notpunanti | yadA khalu vai pavitramatyeti | atha taddhaviriti | saMpR^ichyadhvamR^itAvarIrityAha | apAM chaivauShadhInAM cha rasa{\m+} sa{\m+}sR^ijati | tasmAdapAM chauShadhInAM cha rasamupajIvAmaH | mandrA dhanasya sAtaya ityAha | puShTimeva yajamAne dadhAti | somena tvA.a.atanachmIndrAya dadhItyAha || 3| 2| 3| 10|| 26 somamevainatkaroti | yo vai somaM bhakShayitvA | saMvathsara{\m+} somaM na pibati | punarbhakShyo.asya somapItho bhavati | somaH khalu vai sAnnAyyam | ya evaM vidvAnthsAMnAyyaM pibati | apunarbhakShyo.asya somapItho bhavati | na mR^inmayenApidadhyAt | yanmR^inmayenApidadhyAt | pitR^idevatyagg syAt || 3| 2| 3| 11|| 27 ayaspAtreNa vA dArupAtreNa vA.apidadhAti | taddhi sadevam | udanvadbhavati | Apo vai rakShoghnIH | rakShasAmapahatyai | adastamasi viShNave tvetyAha | yaj~no vai viShNuH | yaj~nAyaivainadadastaM karoti | viShNo havya{\m+} rakShasvetyAha guptyai | anadhaH sAdayati | garbhANAM dhR^ityA aprapAdAya | tasmAdgarbhAH prajAnAmaprapAdukAH | uparIva nidadhAti | uparIva hi suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 2| 3| 12|| asItyAha dhR^ityai yajamAne dadhAtyajAmitvAya sthApayati duhe duhanti duhyAddogdhIti dadhItyAha syAthsAdayati pa~ncha cha || 3|| 28 karmaNe vAM devebhyaH shakeyamityAha shaktyai | yaj~nasya vai saMtatimanu prajAH pashavo yajamAnasya saMtAyante | yaj~nasya vichChittimanu prajAH pashavo yajamAnasya vichChidyante | yaj~nasya saMtatirasi yaj~nasya tvA saMtatyai stR^iNAmi saMtatyai tvA yaj~nasyetyAhavanIyAthsaMtanoti | yajamAnasya prajAyai pashUnA{\m+} saMtatyai | apaH praNayati | shraddhA vA ApaH | shraddhAmevArabhya praNIya pracharati | apaH praNayati | yaj~no vA ApaH || 3| 2| 4| 1|| 29 yaj~namevArabhya praNIya pracharati | apaH praNayati | vajro vA ApaH | vajrameva bhrAtR^ivyebhyaH prahR^itya praNIya pracharati | apaH praNayati | Apo vai rakShoghnIH | rakShasAmapahatyai | apaH praNayati | Apo vai devAnAM priyaM dhAma | devAnAmeva priyaM dhAma praNIya pracharati || 3| 2| 4| 2|| 30 apaH praNayati | Apo vai sarvA devatAH | devatA evArabhya praNIya pracharati | veShAya tvetyAha | veShAya hyenadAdatte | pratyuShTa{\m+} rakShaH pratyuShTA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai | dhUrasItyAha | eSha vai dhuRyo.agniH | taM yadanupaspR^ishyAtIyAt || 3| 2| 4| 3|| 31 adhvaryuM cha yajamAnaM cha pradahet | upaspR^ishyAtyeti | adhvaRyoshcha yajamAnasya chApradAhAya | dhUrvataM yo.asmAndhUrvati taM dhUrvayaM vayaM dhUrvAma ityAha | dvau vAva puruShau | yaM chaiva dhUrvati | yashchainaM dhUrvati | tAvubhau shuchA.arpayati | tvaM devAnAmasi sasnitamaM papritamaM juShTatamaM vahnitamaM devahUtamamityAha | yathA yajurevaitat || 3| 2| 4| 4|| 32 ahrutamasi havirdhAnamityAhAnArtyai | dR^i{\m+}hasva mA hvArityAha dhR^ityai | mitrasya tvA chakShuShA prekSha ityAha mitratvAya | mA bhermA saMvikthA mA tvA hi{\m+}siShamityAhAhi{\m+}sAyai | yadvai kiMcha vAto nAbhivAti | tathsarvaM varuNadevatyam | uruvAtAyetyAha | avAruNamevainatkaroti | devasya tvA savituH prasava ityAha prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha || 3| 2| 4| 5|| 33 ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | agnaye juShTaM nirvapAmItyAha | agnaya evainAM juShTaM nirvapati | triryajuShA | traya ime lokAH | eShAM lokAnAmAptyai | tUShNIM chaturtham | aparimitamevAvarundhe | sa evamevAnu pUrva{\m+} havI{\m+}Shi nirvapati || 3| 2| 4| 6|| 34 idaM devAnAmidamunaH sahetyAha vyAvR^ittyai | sphAtyai tvA nArAtyA ityAha guptyai | tamasIva vA eSho.antashcharati | yaH parINahi | suvarabhi vikhyeShaM vaishvAnaraM jyotirityAha | suvarevAbhi vipashyati vaishvAnaraM jyotiH | dyAvApR^ithivI haviShi gR^ihIta udavepetAm | dR^i{\m+}hantAM duryA dyAvApR^ithivyorityAha | gR^ihANAM dyAvApR^ithivyordhR^ityai | urvantarikShamanvihItyAha gatyai | adityAstvopasthe sAdayAmItyAha | iyaM vA aditiH | asyA evainadupasthe sAdayati | agne havya{\m+} rakShasvetyAha guptyai || 3| 2| 4| 7|| yaj~no vA Apo dhAma praNIya pracharatyatIyAdetadbAhubhyAmityAha havI{\m+}Shi nirvapati gatyai chatvAri cha || 4|| 35 indro vR^itramahann | so.apaH | abhyamriyata | tAsAM yanmedhyaM yaj~niya{\m+} sadevamAsIt | tadapodakrAmat | te darbhA abhavann | yaddarbhairapa utpunAti | yA eva medhyA yaj~niyAH sadevA ApaH | tAbhirevainA utpunAti | dvAbhyAmutpunAti || 3| 2| 5| 1|| 36 dvipAdyajamAnaH pratiShThityai | devo vaH savitotpunAtvityAha | savitR^iprasUta evainA utpunAti | achChidreNa pavitreNetyAha | asau vA Adityo.achChidraM pavitram | tenaivainA utpunAti | vasoH sUryasya rashmibhirityAha | prANA vA ApaH | prANA vasavaH | prANA rashmayaH || 3| 2| 5| 2|| 37 prANaireva prANAnthsaMpR^iNakti | sAvitriyarchA | savitR^iprasUtaM me karmAsaditi | savitR^iprasUtamevAsya karma bhavati | pachCho gAyatriyA triShShamR^iddhatvAya | Apo devIragrepuvo agre guva ityAha | rUpamevAsAmetanmahimAnaM vyAchaShTe | agra imaM yaj~naM nayatAgre yaj~napatimityAha | agra eva yaj~naM nayanti | agre yaj~napatim || 3| 2| 5| 3|| 38 yuShmAnindro.avR^iNIta vR^itratUrye yUyamindramavR^iNIdhvaM vR^itratUrya ityAha | vR^itra{\m+} ha haniShyannindra Apo vavre | Apo hendraM vavrire | saMj~nAmevAsAmetathsAmAnaM vyAchaShTe | prokShitAH sthetyAha | tenApaH prokShitAH | agnaye vo juShTaM prokShAmyagnIShomAbhyAmityAha | yathAdevatamevainAnprokShati | triH prokShati | tryAvR^iddhi yaj~naH || 3| 2| 5| 4|| 39 atho rakShasAmapahatyai | shundhadhvaM daivyAya karmaNe devayajyAyA ityAha | devayajyAyA evainAni shundhati | triH prokShati | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho medhyatvAya | avadhUta{\m+} rakSho.avadhUtA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai | adityAstvagasItyAha | iyaM vA aditiH || 3| 2| 5| 5|| 40 asyA evainattvachaM karoti | prati tvA pR^ithivI vettvityAha pratiShThityai | purastAtpratIchIna grIvamuttaralomopa stR^iNAti medhyatvAya | tasmAtpurastAtpratya~nchaH pashavo medhamupatiShThante | tasmAtprajA mR^igaM grAhukAH | yaj~no devebhyo nilAyata | kR^iShNo rUpaM kR^itvA | yatkR^iShNAjine haviradhyavahanti | yaj~nAdeva tadyaj~naM prayu~Nkte | haviSho.askandAya || 3| 2| 5| 6|| 41 adhiShavaNamasi vAnaspatyamityAha | adhiShavaNamevainatkaroti | prati tvA.adityAstvagvetvityAha sayatvAya | agnestanUrasItyAha | agnervA eShA tanUH | yadoShadhayaH | vAcho visarjanamityAha | yadA hi prajA oShadhInAmashnanti | atha vAchaM visR^ijante | devavItaye tvA gR^ihNAmItyAha || 3| 2| 5| 7|| 42 devatAbhirevainathsamardhayati | adrirasi vAnaspatya ityAha | grAvANamevainatkaroti | sa idaM devebhyo havya{\m+} sushami shamiShvetyAha shAntyai | haviShkR^idehItyAha | ya eva devAnA{\m+} haviShkR^itaH | tAnhvayati | trirhvayati | triShatyA hi devAH | iShamA vadorjamA vadetyAha || 3| 2| 5| 8|| 43 iShamevorjaM yajamAne dadhAti | dyumadvadata vaya{\m+} saMghAtaM jeShmetyAha bhrAtR^ivyAbhibhUtyai | manoH shraddhAdevasya yajamAnasyAsuraghnI vAk | yaj~nAyudheShu praviShTA.a.asIt | te.asurA yAvanto yaj~nAyudhAnAmudvadatAmupAshR^iNvann | te parAbhavann | tasmAthsvAnAM madhye.avasAya yajeta | yAvanto.asya bhrAtR^ivyA yaj~nAyudhAnAmudvadatAmupashR^iNvanti | te parAbhavanti | uchchaiH samAhantavA Aha vijityai || 3| 2| 5| 9|| 44 vR^i~Nkta eShAmindriyaM vIryam | shreShTha eShAM bhavati | varShavR^iddhamasi prati tvA varShavR^iddhaM vettvityAha | varShavR^iddhA vA oShadhayaH | varShavR^iddhA iShIkAH samR^iddhyai | yaj~na{\m+} rakShAgsyanuprAvishann | tAnyasnA pashubhyo niravAdayanta | tuShairoShadhIbhyaH | parApUta{\m+} rakShaH parApUtA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai || 3| 2| 5| 10|| 45 rakShasAM bhAgo.asItyAha | tuShaireva rakShA{\m+}si niravadayate | apa upaspR^ishati medhyatvAya | vAyurvo vivinaktvityAha | pavitraM vai vAyuH | punAtyevainAn | antarikShAdiva vA ete praskandanti | ye shUrpAt | devo vaH savitA hiraNyapANiH pratigR^ihNAtvityAha pratiShThityai | haviSho.askandAya | triShphalI kartavA Aha | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho medhyatvAya || 3| 2| 5| 11|| dvAbhyAmutpunAti rashmayo nayantyagre yaj~napatiM yaj~no.aditiraskandAya gR^ihNAmItyAha vadetyAha vijityA apahatyA askandAya trINi cha || 5|| 46 avadhUta{\m+} rakSho.avadhUtA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai | adityAstvagasItyAha | iyaM vA aditiH | asyA evainattvachaM karoti | prati tvA pR^ithivI vettvityAha pratiShThityai | purastAtpratIchIna grIvamuttara lomopastR^iNAti medhyatvAya | tasmAtpurastAtpratya~nchaH pashavo medhamupatiShThante | tasmAtprajA mR^igaM grAhukAH | yaj~no devebhyo nilAyata || 3| 2| 6| 1|| 47 kR^iShNo rUpaM kR^itvA | yatkR^iShNAjine haviradhi pinaShTi | yaj~nAdeva tadyaj~naM prayu~Nkte | haviSho.askandAya | dyAvApR^ithivI sahAstAm | te shamyAmAtramekamaharvyaitA{\m+} shamyAmAtramekamahaH | divaH skambhanirasi prati tvA.adityAstvagvetvityAha | dyAvApR^ithivyorvItyai | dhiShaNA.asi parvatyA prati tvA divaH skambha nirvetvittyAha | dyAvApR^ithivyorvidhR^ityai || 3| 2| 6| 2|| 48 dhiShaNA.asi pArvateyI prati tvA parvatirvettvityAha | dyAvApR^ithivyordhR^ityai | devasya tvA savituH prasava ityAha prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha | ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | adhivapAmItyAha | yathAdevatamevainAnadhivapati | dhAnyamasi dhinuhi devAnityAha | etasya yajuSho vIryeNa || 3| 2| 6| 3|| 49 yAvadekA devatA kAmayate yAvadekA | tAvadAhutiH prathate | na hi tadasti | yattAvadeva syAt | yAvajjuhoti | prANAya tvA.apAnAyatvetyAha | prANAneva yajamAne dadhAti | dIrghAmanu prasitimAyuShe dhAmityAha | AyurevAsmindadhAti | antarikShAdiva vA etAni praskandanti | yAni dR^iShadaH | devo vaH savitA hiraNyapANiH pratigR^ihNAtvityAha pratiShThityai | haviSho.askandAya | asaMvapantI pi{\m+}ShANUni kurutAdityAha medhyatvAya || 3| 2| 6| 4|| nilAyata vidhR^ityai vIryeNa skandanti chatvAri cha || 6|| 50 dhR^iShTirasi brahma yachChetyAha dhR^ityai | apAgne.agni mA mAdaM jahi niShkravyAda{\m+} sedhA devayajaM vahetyAha | ya evAmAtkravyAt | tamapahatya | medhye.agnau kapAlamupadadhAti | nirdagdha{\m+} rakSho nirdagdhA arAtaya ityAha | rakShAgsyeva nirdahati | agnivatyupadadhAti | asminneva loke jyotirdhatte | a~NgAramadhi vartayati || 3| 2| 7| 1|| 51 antarikSha eva jyotirdhatte | AdityamevAmuShmiM lloke jyotirdhatte | jyotiShmanto.asmA ime lokA bhavanti | ya evaM veda | dhruvamasi pR^ithivIM dR^i{\m+}hetyAha | pR^ithivImevaitena dR^i{\m+}hati | dhartramasyantarikShaM dR^i{\m+}hetyAha | antarikShamevaitena dR^i{\m+}hati | dharuNamasi divaM dR^i{\m+}hetyAha | divamevaitena dR^i{\m+}hati || 3| 2| 7| 2|| 52 dharmA.asi disho dR^i{\m+}hetyAha | disha evaitena dR^i{\m+}hati | imAnevaitairlokAndR^i{\m+}hati | dR^i{\m+}hante.asmA ime lokAH prajayA pashubhiH | ya evaM veda | trINyagre kapAlAnyupadadhAti | traya ime lokAH | eShAM lokAnAmAptyai | ekamagre kapAlamupadadhAti | ekaM vA agre kapAlaM puruShasya saMbhavati || 3| 2| 7| 3|| 53 atha dve | atha trINi | atha chatvAri | athAShTau | tasmAdaShTAkapAlaM puruShasya shiraH | yadevaM kapAlAnyupadadhAti | yaj~no vai prajApatiH | yaj~nameva prajApati{\m+} sa2{\m+}skaroti | AtmAnameva tathsa2{\m+}skaroti | ta{\m+} sa2{\m+}skR^itamAtmAnam || 3| 2| 7| 4|| 54 amuShmiM lloke.anu paraiti | yadaShTAvupadadhAti | gAyatriyA tathsaMmitam | yannava | trivR^itA tat | yaddasha | virAjA tat | yadekAdasha | triShTubhA tat | yaddvAdasha || 3| 2| 7| 5|| 55 jagatyA tat | ChandaHsaMmitAni sa upadadhatkapAlAni | imAn lokAnanupUrvaM disho vidhR^ityai dR^i{\m+}hati | athAyuH prANAnprajAM pashUn, yajamAne dadhAti | sajAtAnasmA abhito bahulAnkaroti | chitaH sthetyAha | yathA yajurevaitat | bhR^igUNAmaMgirasAM tapasA tapyadhvamityAha | devatAnAmevainAni tapasA tapati | tAni tataH sa2{\m+}sthite | yAni gharme kapAlAnyupachinvanti vedhasa iti chatuShpadayarchA vimu~nchati | chatuShpAdaH pashavaH | pashuShvevopariShTAtpratitiShThati || 3| 2| 7| 6|| vartayati divamevaitena dR^i{\m+}hati sambhavati ta{\m+} sa2{\m+}skR^itamAtmAnaM dvAdasha sa2{\m+}sthite trINi cha || 7|| 56 devasya tvA savituH prasava ityAha prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha | ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | saM vapAmItyAha | yathAdevatamevainAni saMvapati | samApo adbhiragmata samoShadhayo rasenetyAha | Apo vA oShadhIrjinvanti | oShadhayo.apo jinvanti | anyA vA etAsAmanyA jinvanti || 3| 2| 8| 1|| 57 tasmAdevamAha | sa{\m+} revatIrjagatIbhirmadhumatIrmadhumatIbhiH sR^ijyadhvamityAha | Apo vai revatIH | pashavo jagatIH | oShadhayo madhumatIH | Apa oShadhIH pashUn | tAnevAsmA ekadhA sa{\m+}sR^ijya | madhumataH karoti | adbhyaH pari prajAtAH stha samadbhiH pR^ichyadhvamiti paryAplAvayati | yathA suvR^iShTa imAmanu visR^itya || 3| 2| 8| 2|| 58 Apa oShadhIrmahayanti | tAdR^igeva tat | janayatyai tvA saMyaumItyAha | prajA evaitena dAdhAra | agnaye tvA.agnIShomAbhyAmityAha vyAvR^ittyai | makhasya shiro.asItyAha | yaj~no vai makhaH | tasyaitachChiraH | yatpuroDAshaH | tasmAdevamAha || 3| 2| 8| 3|| 59 gharmosi vishvAyurityAha | vishvamevAyuryajamAne dadhAti | uru prathasvoru te yaj~napatiH prathatAmityAha | yajamAnameva prajayA pashubhiH prathayati | tvachaM gR^ihNIShvetyAha | sarvamevaina{\m+} satanuM karoti | athApa AnIya parimArShTi | mA{\m+}sa eva tattvachaM dadhAti | tasmAttvachA mA{\m+}saM Channam | gharmo vA eSho.ashAntaH || 3| 2| 8| 4|| 60 ardhamAse.ardhamAse pravR^ijyate | yatpuroDAshaH | sa Ishvaro yajamAna{\m+} shuchA.apradahaH | paryagni karoti | pashumevainamakaH | shAntyA apradAhAya | triH paryagni karoti | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho rakShasAmapahatyai | antarita{\m+} rakSho.antaritA arAtaya ityAha || 3| 2| 8| 5|| 61 rakShasAmantarhityai | puroDAshaM vA adhishrita{\m+} rakShAgsyajighA{\m+}sann | divi nAko nAmAgnI rakShohA | sa evAsmAdrakShAgsyapAhann | devastvA savitA shrapayatvityAha | savitR^iprasUta evainagg shrapayati | varShiShThe adhinAka ityAha | rakShasAmapahatyai | agniste tanuvaM mA.ati dhAgityAhAnatidAhAya | agne havya{\m+} rakShasvetyAha guptyai || 3| 2| 8| 6|| 62 avidahanta shrapayateti vAchaM visR^ijate | yaj~nameva havIgShyabhivyAhR^itya pratanute | puroruchamavidAhAya shR^ityai karoti | mastiShko vai puroDAshaH | taM yannAbhivAsayet | AvirmastiShkaH syAt | abhivAsayati | tasmAdguhA mastiShkaH | bhasmanA.abhivAsayati | tasmAnmA{\m+}senAsthi Channam || 3| 2| 8| 7|| 63 vedenAbhi vAsayati | tasmAtkeshaiH shirashChannam | akhalatibhAvuko bhavati | ya evaM veda | pashorvai pratimA puroDAshaH | sa nAyajuShkamabhivAsyaH | vR^itheva syAt | IshvarA yajamAnasya pashavaH prametoH | saM brahmaNA pR^ichyasvetyAha | prANA vai brahma || 3| 2| 8| 8|| 64 prANAH pashavaH | prANaireva pashUnthsaM pR^iNakti | na pramAyukA bhavanti | yajamAno vai puroDAshaH | prajA pashavaH purISham | yadevamabhi vAsayati | yajamAnameva prajayA pashubhiH samardhayati | devA vai havirbhR^itvA.abruvann | kasminnidaM mrakShyAmaha iti | so.agnirabravIt || 3| 2| 8| 9|| 65 mayi tanUH saMnidhadhvam | ahaM vastaM janayiShyAmi | yasmin mrakShyadhva iti | te devA agnau tanUH saMnyadadhata | tasmAdAhuH | agniH sarvA devatA iti | so.a~NgAreNApaH | abhyapAtayat | tata ekato.ajAyata | sa dvitIyamabhyapAtayat || 3| 2| 8| 10|| 66 tato dvito.ajAyata | sa tR^itIyamabhyapAtayat | tatastrito.ajAyata | yadadbhyo.ajAyanta | tadApyAnAmApyatvam | yadAtmabhyo.ajAyanta | tadAtmyAnAmAtmyatvam | te devA ApyeShvamR^ijata | ApyA amR^ijata sUryAbhyudite | sUryAbhyuditaH sUryAbhinimrukte || 3| 2| 8| 11|| 67 sUryAbhinimruktaH kunakhini | kunakhI shyAvadati | shyAvadannagradidhiShau | agradidhiShuH parivitte | parivitto vIrahaNi | vIrahA brahmahaNi | tadbrahmahaNaM nAtyachyavata | antarvedi ninayatyavarudhyai | ulmukenAbhi gR^ihNAti shR^itatvAya | shR^itakAmA iva hi devAH || 3| 2| 8| 12|| anyA jinvantyanuvisR^ityaivamAhAshAnta Aha guptyai ChannaM brahmAbravId dvitIyamabhyapAtayat sUryAbhinimrukte devAH || 8|| 68 devasya tvA savituH prasava iti sphyamAdatte prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha | ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | Adada indrasya bAhurasi dakShiNa ityAha | indriyameva yajamAne dadhAti | sahasrabhR^iShTiH shatatejA ityAha | rUpamevAsyaitanmahimAnaM vyAchaShTe | vAyurasi tigmatejA ityAha | tejo vai vAyuH || 3| 2| 9| 1|| 69 teja evAsmindadhAti | viShAdvai nAmAsura AsIt | so.abibhet | yaj~nena mA devA abhibhaviShyantIti | sa pR^ithivImabhyavamIt | sA.amedhyA.abhavat | atho yadindro vR^itramahann | tasya lohitaM pR^ithivImanu vyadhAvat | sA.amedhyA.abhavat | pR^ithivi deva yajanItyAha || 3| 2| 9| 2|| 70 medhyAmevainAM devayajanIM karoti | oShadhyAste mUlaM mA hi{\m+}siShamityAha | oShadhInAmahi{\m+}sAyai | vrajaM gachCha gosthAnamityAha | ChandA{\m+}si vai vrajo gosthAnaH | ChandAgsyevAsmai vrajaM gosthAnaM karoti | varShatu te dyaurityAha | vR^iShTirvai dyauH | vR^iShTimevAvarundhe | badhAna deva savitaH paramasyAM parAvatItyAha || 3| 2| 9| 3|| 71 dvau vAva puruShau | yaM chaiva dveShTi | yashchainaM dveShTi | tAvubhau badhnAti paramasyAM parAvati shatena pAshaiH | yo.asmAndveShTi yaM cha vayaM dviShmastamato mA maugityAhAnimruktyai | ararurvai nAmAsura AsIt | sa pR^ithivyAmupamlupto.ashayat | taM devA apahato.araruH pR^ithivyA iti pR^ithivyA apAghnann | bhrAtR^ivyo vA araruH | apahato.araruH pR^ithivyA iti yadAha || 3| 2| 9| 4|| 72 bhrAtR^ivyameva pR^ithivyA apahanti | te.amanyanta | divaM vA ayamitaH patiShyatIti | tamararuste divaM mA skAniti divaH paryabAdhanta | bhrAtR^ivyo vA araruH | araruste divaM mA skAniti yadAha | bhrAtR^ivyameva divaH paribAdhate | stambayajur harati | pR^ithivyA eva bhrAtR^ivyamapahanti | dvitIya{\m+} harati || 3| 2| 9| 5|| 73 antarikShAdevainamapahanti | tR^itIya{\m+} harati | diva evainamapahanti | tUShNIM chaturtha{\m+} harati | aparimitAdevainamapahanti | asurANAM vA iyamagra AsIt | yAvadAsInaH parApashyati | tAvaddevAnAm | te devA abruvan | astveva no syAmapIti || 3| 2| 9| 6|| 74 kyanno dAsyatheti | yAvathsvayaM parigR^ihNItheti | te vasavastveti dakShiNataH paryagR^ihNann | rudrAstveti pashchAt | AdityAstvetyuttarataH | te.agninA prA~ncho.ajayann | vasubhirdakShiNA | rudraiH pratya~nchaH | Adityairuda~nchaH | yasyaivaM viduSho vediM parigR^ihNanti || 3| 2| 9| 7|| 75 bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati | devasya savituH sava ityAha prasUtyai | karma kR^iNvanti vedhasa ityAha | iShita{\m+} hi karma kriyate | pR^ithivyai medhyaM chAmedhyaM cha vyudakrAmatAm | prAchInamudIchInaM medhyam | pratIchInaM dakShiNA.amedhyam | prAchImudIchIM pravaNAM karoti | medhyAmevainAM devayajanIM karoti || 3| 2| 9| 8|| 76 prA~nchau vedya{\m+}sAvunnayati | AhavanIyasya parigR^ihItyai | pratichI shroNI | gArhapatyasya parigR^ihItyai | atho mithunatvAya | uddhanti | yadevAsyA amedhyam | tadapahanti | uddhanti | tasmAdoShadhayaH parAbhavanti || 3| 2| 9| 9|| 77 mUlaM Chinatti | bhrAtR^ivyasyaiva mUlaM Chinatti | mUlaM vA atitiShThadrakShAgsyanUtpipate | yaddhastena ChindyAt | kunakhinIH prajAH syuH | sphyena Chinatti | vajro vai sphyaH | vajreNaiva yaj~nAdrakShAgsyapahanti | pitR^idevatyA.atikhAtA | iyatIM khanati || 3| 2| 9| 10|| 78 prajApatinA yaj~namukhena saMmitAm | vedirdevebhyo nilAyata | tAM chatura~Ngule.anvavindann | tasmAchchatura~NgulaM kheyA | chatura~NgulaM khanati | chatura~Ngule hyoShadhayaH pratitiShThanti | ApratiShThAyai khanati | yajamAnameva pratiShThAM gamayati | dakShiNato varShIyasIM karoti | devayajanasyaiva rUpamakaH || 3| 2| 9| 11|| 79 purIShavatIM karoti | prajA vai pashavaH purISham | prajayaivainaM pashubhiH purIShavantaM karoti | uttaraM parigrAhaM parigR^ihNAti | etAvatI vai pR^ithivI | yAvatI vediH | tasyA etAvata eva bhrAtR^ivyaM nirbhajya | Atmana uttaraM parigrAhaM parigR^ihNAti | R^itamasyR^ita sadanamasyR^ita shrIrasItyAha | yathAyajurevaitat || 3| 2| 9| 12|| 80 krUramiva vA etatkaroti | yadvediM karoti | dhA asi svadhA asIti yoyupyate shAntyai | urvI chAsi vasvI chAsItyAha | urvImevainAM vasvIM karoti | purA krUrasya visR^ipo viraphshinnityAha medhyatvAya | udAdAya pR^ithivIM jIradAnuryAmairaya~nchandramasi svadhAbhirityAha | yadevAsyA amedhyam | tadapahatya | medhyAM devayajanIM kR^itvA || 3| 2| 9| 13|| 81 yadadashchandramasi medhyam | tadasyAmerayati | tAM dhIrAso anudR^ishya yajanta ityAhAnukhyAtyai | prokShaNIrAsAdaya | idhmAbarhirupasAdaya | sruvaM cha sruchashcha saMmR^iDhDhi | patnI{\m+} saMnahya | AjyenodehItyAhAnupUrvatAyai | prokShaNIrAsAdayati | Apo vai rakShoghnIH || 3| 2| 9| 14|| 82 rakShasAmapahatyai | sphyasya vartmanthsAdayati | yaj~nasya saMtatyai | uvAcha hAsito daivalaH | etAvatIrvA amuShmiM lloka Apa Asann | yAvatIH prokShaNIriti | tasmAdbahvIrAsAdyAH | sphyamudasyann | yaM dviShyAttaM dhyAyet | shuchaivainamarpayati || 3| 2| 9| 15|| vai vAyurAha parAvatItyAhAha dvitIya{\m+} haratIti parigR^ihNanti devayajanIM karoti bhavanti khanatyakaretatkR^itvA rakShoghnIrarpayati || 9|| 83 vajro vai sphyaH | yadanva~nchaM dhArayet | vajre.adhvaryuH, kShaNvIta | purastAttirya~nchaM dhArayati | vajro vai sphyaH | vajreNaiva yaj~nasya dakShiNato rakShAgsyapahanti | agnibhyAM prAchashcha pratIchashcha | sphyenodIchashchAdharAchashcha | sphyena vA eSha vajreNAsyai pApmAnaM bhrAtR^ivyamapahatya | utkare.adhi pravR^ishchati || 3| 2| 10| 1|| 84 yathopadhAya vR^ishchantyevam | hastAvavanenikte | AtmAnameva pavayate | sphyaM prakShAlayati medhyatvAya | atho pApmana eva bhrAtR^ivyasya nya~NgaM Chinatti | idhmAbarhirupasAdayati yuktyai | yaj~nasya mithunatvAya | atho puroruchamevaitAM dadhAti | uttarasya karmaNo.anukhyAtyai | na purastAtpratyagupasAdayet || 3| 2| 10| 2|| 85 yatpurastAtpratyagupasAdayet | anyatrA.a.ahutipathAdidhmaM pratipAdayet | prajA vai barhiH | aparAdhnuyAdbarhiShA prajAnAM prajananam | pashchAtprAgupasAdayati | AhutipathenedhmaM pratipAdayati | saMpratyeva barhiShA prajAnAM prajananamupaiti | dakShiNamidhmam | uttaraM barhiH | AtmA vA idhmaH | prajA barhiH | prajA hyAtmana uttaratarA tIrthe | tato medhamupanIya | yathAdevatamevainatpratiShThApayati | pratitiShThati prajayA pashubhiryajamAnaH || 3| 2| 10| 3|| vR^ishchati sAdayedidhmaH pa~ncha cha || 10|| tR^itIyasyAM devasyAshvaparshuM yo vai pUrvedyuH karmaNe vAmindro vR^itramahanthso.apovadhUtaM dhR^iShTirdevasyetyAha saMvapAmi devasya sphyamAdade vajro vai sphyo dasha || 10|| tR^itIyasyAM yaj~nasyAnatirekAya pavitravatyadhvaryuM chAdhiShavaNamasyantarikSha eva rakShasAmantarhityai dvau vAva puruShau yadadashchandramasi medhyaM pa~nchAshItiH || 85|| tR^itIyasyAM yajamAnaH || \section{tR^itIyAShTake tR^itIyaH prapAThakaH 3} 1 pratyuShTa{\m+} rakShaH pratyuShTA arAtaya ityAha | rakShasAmapahatyai | agnervastejiShThena tejasA niShTapAmItyAha medhyatvAya | sruchaH saMmArShTi | sruvamagre | pumA{\m+}samevAbhyaH sa2{\m+}shyati mithunatvAya | atha juhUm | athopabhR^itam | atha dhruvAm | asau vai juhUH || 3| 3| 1| 1|| 2 antarikShamupabhR^it | pR^ithivI dhruvA | ime vai lokAH sruchaH | vR^iShTiH saMmArjanAni | vR^iShTirvA imAn lokAnanupUrvaM kalpayati | te tataH klR^iptAH samedhante | samedhante.asmA ime lokAH prajayA pashubhiH | ya evaM veda | yadi kAmayeta varShukaH parjanyaH syAditi | agrataH saMmR^ijyAt || 3| 3| 1| 2|| 3 vR^iShTimeva niyachChati | avAchInAgrA hi vR^iShTiH | yadi kAmayetAvarShukaH syAditi | mUlataH saMmR^ijyAt | vR^iShTimevodyachChati | tadu vA AhuH | agrata evopariShTAthsaMmR^ijyAt | mUlato.adhastAt | tadanupUrvaM kalpate | varShuko bhavatIti || 3| 3| 1| 3|| 4 prAchImabhyAkAram | agrairantarataH | evamiva hyannamadyate | atho agrAdvA oShadhInAmUrjaM prajA upajIvanti | Urja evAnnAdyasyAvarudhyai | adhastAtpratIchIm | daNDamuttamataH | mUlena mUlaM pratiShThityai | tasmAdaratnau prA~nchyupariShTAllomAni | pratya~nchyadhastAt || 3| 3| 1| 4|| 5 srugghyeShA | prANo vai sruvaH | juhUrdakShiNo hastaH | upabhR^ithsavyaH | AtmA dhruvA | anna{\m+} saMmArjanAni | mukhato vai prANo.apAno bhUtvA | AtmAnamannaM pravishya | bAhyatastanuva{\m+} shubhayati | tasmAthsruvamevAgre saMmArShTi | mukhato hi prANo.apAno bhUtvA | AtmAnamannamAvishati | tau prANApAnau | avyardhukaH prANApAnAbhyAM bhavati | ya evaM veda || 3| 3| 1| 5|| juhUrmR^ijyAdbhavatIti pratya~nchyadhastAnmArShTi pa~ncha cha || 1|| 6 divaH shilpamavatatam | pR^ithivyAH kakubhi shritam | tena vaya{\m+} sahasravalshena | sapatnaM nAshayAmasi svAheti srukhsaMmArjanAnyagnau praharati | Apo vai darbhAH | rUpamevaiShAmetanmahimAnaM vyAchaShTe | anuShTubharchA | AnuShTubhaH prajApatiH | prAjApatyo vedaH | vedasyAgragg srukhsaMmArjanAni || 3| 3| 2| 1|| 7 svenaivainAni ChandasA | svayA devatayA samardhayati | atho R^igvAva yoShA | darbho vR^iShA | tanmithunam | mithunamevAsya tadyaj~ne karoti prajananAya | prajAyate prajayA pashubhiryajamAnaH | tAnyeke vR^ithaivApAsyanti | tattathA na kAryam | Arabdhasya yaj~niyasya karmaNaH saH vidohaH || 3| 3| 2| 2|| 8 yadyenAni pashavo.abhitiShTheyuH | na tatpashubhyaH kam | adbhirmArjayitvotkare nyasyet | yadvai yaj~niyasya karmaNo.anyatrAhutIbhyaH saMtiShThate | utkaro vAva tasya pratiShThA | etA{\m+} hi tasmai pratiShThAM devAH samabharan | yadadbhirmArjayati | tena shAntam | yadutkare nyasyati | pratiShThAmevainAni tadgamayati || 3| 3| 2| 3|| 9 pratitiShThati prajayA pashubhiryajamAnaH | atho stambasya vA etadrUpam | yathsrukhsaMmArjanAni | stambasho vA oShadhayaH | tAsAM jaratkakShe pashavo na ramante | apriyo hyeShAM jaratkakShaH | yAvadapriyo ha vai jaratkakShaH pashUnAm | tAvadapriyaH pashUnAM bhavati | yasyaitAnyanyatrAgnerdadhati | navadAvyAsu vA oShadhIShu pashavo ramante || 3| 3| 2| 4|| 10 navadAvo hyeShAM priyaH | yAvatpriyo ha vai navadAvaH pashUnAm | tAvatpriyaH pashUnAM bhavati | yasyaitAnyagnau praharanti | tasmAdetAnyagnAveva praharet | yatarasminthsaMmR^ijyAt | pashUnAM dhR^ityai | yo bhUtAnAmadhipatiH | rudrastanticharo vR^iShA | pashUnasmAkaM mA hi{\m+}sIH | etadastu hutaM tava svAhetyagnisaMmArjanAnyagnau praharati | eShA vA eteShAM yoniH | eShA pratiShThA | svAmevainAni yonim | svAM pratiShThAM gamayati | pratitiShThati prajayA pashubhiryajamAnaH || 3| 3| 2| 5|| vedasyAgragg srukhsaMmArjanAni vidoho gamayati pashavo ramante hi{\m+}sIShShaTcha || 2|| 11 ayaj~no vA eShaH | yo.apatnIkaH | na prajAH prajAyeran | patnyanvAste | yaj~namevAkaH | prajAnAM prajananAya | yattiShThantI saMnahyeta | priyaM j~nAti{\m+} rundhyAt | AsInA saMnahyate | AsInA hyeShA vIryaM karoti || 3| 3| 3| 1|| 12 yatpashchAtprAchyanvAsIta | anayA samadaM dadhIta | devAnAM patniyA samadaM dadhIta | deshAddakShiNata udIchyanvAste | Atmano gopIthAya | AshAsAnA saumanasamityAha | medhyAmevainAM kevalIM kR^itvA | AshiShA samardhayati | agneranuvratA bhUtvA saMnahye sukR^itAya kamityAha | etadvai patniyai vratopanayanam || 3| 3| 3| 2|| 13 tenaivainAM vratamupanayati | tasmAdAhuH | yashchaivaM veda yashcha na | yoktrameva yute | yamanvAste | tasyAmuShmiM lloke bhavatIti yoktreNa | yadyoktram | sa yogaH | yadAste | sa kShemaH || 3| 3| 3| 3|| 14 yogakShemasya klR^iptyai | yuktaM kriyAtA AshIHkAme yujyAtA iti | AshiShaH samR^iddhyai | granthiM grathnAti | AshiSha evAsyAM parigR^ihNAti | pumAn vai granthiH | strI patnI | tanmithunam | mithunamevAsya tadyaj~ne karoti prajananAya | prajAyate prajayA pashubhiryajamAnaH || 3| 3| 3| 4|| 15 atho ardho vA eSha AtmanaH | yatpatnI | yaj~nasya dhR^ityA ashithilaM bhAvAya | suprajasastvA vaya{\m+} supatnIrupasedimetyAha | yaj~nameva tanmithunI karoti | Une.atiriktaM dhIyAtA iti prajAtyai | mahInAM payo.asyoShadhInA{\m+} rasa ityAha | rUpamevAsyaitanmahimAnaM vyAchaShTe | tasya te.akShIyamANasya nirvapAmi devayajyAyA ityAha | AshiShamevaitAmAshAste || 3| 3| 3| 5|| karoti vratopanayanaM kShemo yajamAnaH shAste || 3|| 16 ghR^itaM cha vai madhu cha prajApatirAsIt | yato madhvAsIt | tataH prajA asR^ijata | tasmAnmadhuShi prajananamivAsti | tasmAnmadhuShA na pracharanti | yAtayAma hi | Ajyena pracharanti | yaj~no vA Ajyam | yaj~nenaiva yaj~naM pracharantyayAtayAmatvAya | patnyavekShate || 3| 3| 4| 1|| 17 mithunatvAya prajAtyai | yadvai patnI yaj~nasya karoti | mithunaM tat | atho patniyA evaiSha yaj~nasyAnvArambho.anavachChittyai | amedhyaM vA etatkaroti | yatpatnyavekShate | gArhapatye.adhishrayati medhyatvAya | AhavanIyamabhyuddravati | yaj~nasya santatyai | tejo.asi tejo.anu prehItyAha || 3| 3| 4| 2|| 18 tejo vA agniH | teja Ajyam | tejasaiva tejaH samardhayati | agniste tejo mA vinaidityAhAhi{\m+}sAyai | sphyasya vartmanthsAdayati | yaj~nasya santatyai | agnerjihvA.asi subhUrdevAnAmityAha | yathAyajurevaitat | dhAmne dhAmne devebhyo yajuShe yajuShe bhavetyAha | AshiShamevaitAmAshAste || 3| 3| 4| 3|| 19 tadvA ataH pavitrAbhyAmevotpunAti | yajamAno vA Ajyam | prANApAnau pavitre | yajamAna eva prANApAnau dadhAti | punarAhAram | evamiva hi prANApAnau saMcharataH | shukramasi jyotirasi tejo.asItyAha | rUpamevAsyaitanmahimAnaM vyAchaShTe | triryajuShA | traya ime lokAH || 3| 3| 4| 4|| 20 eShAM lokAnAmAptyai | triH | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho medhyatvAya | athAjyavatIbhyAmapaH | rUpamevAsAmetadvarNaM dadhAti | api vA utAhuH | yathA ha vai yoShA suvarNa{\m+} hiraNyaM peshalaM bibhratI rUpANyAste | evametA etarhIti | Apo vai sarvA devatAH || 3| 3| 4| 5|| 21 eShA hi vishveShAM devAnAM tanUH | yadAjyam | tatrobhayormImA{\m+}sA | jAmiH syAt | yadyajuShA.a.ajyaM yajuShA.apa utpunIyAt | ChandasA.apa utpunAtyajAmitvAya | atho mithunatvAya | sAvitriyarchA | savitR^iprasUtaM me karmAsaditi | savitR^iprasUtamevAsya karma bhavati | pachCho gAyatriyA triHShamR^iddhatvAya | adbhirevauShadhIH saMnayati | oShadhIbhiH pashUn | pashubhiryajamAnam | shukraM tvA shukrAyAM jyotistvA jyotiShyarchistvA.archiShItyAha sarvatvAya | paryAptyA anantarAyAya || 3| 3| 4| 6|| IkShata Aha shAste lokA devatA bhavati ShaTcha || 4|| 22 devAsurAH saMyattA Asan | sa etamindra AjyasyAvakAshamapashyat | tenAvaikShata | tato devA abhavan | parA.asurAH | ya evaM vidvAnAjyamavekShate | bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati | brahmavAdino vadanti | yadAjyenAnyAni havIgShyabhi ghArayati || 3| 3| 5| 1|| 23 atha kenAjyamiti | satyeneti brUyAt | chakShurvai satyam | satyenaivainadabhi ghArayati | Ishvaro vA eSho.andho bhavitoH | yashchakShuShA.a.ajyamavekShate | nimIlyAvekSheta | dAdhArAtmanchakShuH | abhyAjyaM ghArayati | AjyaM gR^ihNAti || 3| 3| 5| 2|| 24 ChandA{\m+}si vA Ajyam | ChandAgsyeva prINAti | chaturjuhvAM gR^ihNAti | chatuShpAdaH pashavaH | pashUnevAvarundhe | aShTAvupabhR^iti | aShTAkSharA gAyatrI | gAyatraH prANaH | prANameva pashuShu dadhAti | chaturdhruvAyAm || 3| 3| 5| 3|| 25 chatuShpAdaH pashavaH | pashuShvevopariShTAtpratitiShThati | yajamAnadevatyA vai juhUH | bhrAtR^ivyadevatyopabhR^it | chaturjuhvAM gR^ihNanbhUyo gR^ihNIyAt | aShTAvupabhR^iti gR^ihNankanIyaH | yajamAnAyaiva bhrAtR^ivyamupastiM karoti | gaurvai sruchaH | chaturjuhvAM gR^ihNAti | tasmAchchatuShpadI || 3| 3| 5| 4|| 26 aShTAvupabhR^iti | tasmAdaShTAshaphA | chaturdhruvAyAm | tasmAchchatusstanA | gAmeva tathsa2{\m+}skaroti | sA.asmai sa2{\m+}skR^iteShamUrjaM duhe | yajjuhvAM gR^ihNAti | prayAjebhyastat | yadupabhR^iti | prayAjAnUyAjebhyastat | sarvasmai vA etadyaj~nAya gR^ihyate | yaddhruvAyAmAjyam || 3| 3| 5| 5|| abhighArayati gR^ihNAti dhruvAyAM chatuShpadI prayAjAnUyAjebhyastaddve cha || 5|| 27 Apo devIragrepuvo agre guva ityAha | rUpamevAsAmetanmahimAnaM vyAchaShTe | agra imaM yaj~naM nayatAgre yaj~napatimityAha | agra eva yaj~naM nayanti | agre yaj~napatim | yuShmAnindro.avR^iNIta vR^itratUrye yUyamindramavR^iNIdhvaM vR^itratUrya ityAha | vR^itra{\m+} ha haniShyannindra Apo vavre | Apo hendraM vavrire | saMj~nAmevAsAmetathsAmAnaM vyAchaShTe | prokShitAH sthetyAha || 3| 3| 6| 1|| 28 tenApaH prokShitAH | agnirdevebhyo nilAyata | kR^iShNo rUpaM kR^itvA | sa vanaspatInprAvishat | kR^iShNo.asyAkhareShTho.agnaye tvA svAhetyAha | agnaya evainaM juShTaM karoti | atho agnereva medhamavarundhe | vedirasi barhiShe tvA svAhetyAha | prajA vai barhiH | pR^ithivI vediH || 3| 3| 6| 2|| 29 prajA eva pR^ithivyAM pratiShThApayati | barhirasi srugbhyastvA svAhetyAha | prajA vai barhiH | yajamAnaH sruchaH | yajamAnameva prajAsu pratiShThApayati | dive tvA.antarikShAya tvA pR^ithivyai tveti barhirAsAdya prokShati | ebhya evainaM llokebhyaH prokShati | atha tataH saha sruchA purastAtpratya~nchaM granthiM pratyukShati | prajA vai barhiH | yathA sUtyai kAla ApaH purastAdyanti || 3| 3| 6| 3|| 30 tAdR^igeva tat | svadhA pitR^ibhya ityAha | svadhAkAro hi pitR^iNAm | Urgbhava barhiShadbhya iti dakShiNAyai shroNerottarasyai ninayati saMtatyai | mAsA vai pitaro barhiShadaH | mAsAneva prINAti | mAsA vA oShadhIrvardhayanti | mAsAH pachanti samR^iddhyai | anatiskandan ha parjanyo varShati | yatraitadevaM kriyate || 3| 3| 6| 4|| 31 UrjA pR^ithivIM gachChatetyAha | pR^ithivyAmevorjaM dadhAti | tasmAtpR^ithivyA UrjA bhu~njate | granthiM visra{\m+}sayati | prajanayatyeva tat | UrdhvaM prA~nchamudgUDhaM pratya~nchamAyachChati | tasmAtprAchIna{\m+} reto dhIyate | pratIchIH prajA jAyante | viShNoH stUpo.asItyAha | yaj~no vai viShNuH || 3| 3| 6| 5|| 32 yaj~nasya dhR^ityai | purastAtprastaraM gR^ihNAti | mukhyamevainaM karoti | iyantaM gR^ihNAti | prajApatinA yaj~namukhena saMmitam | iyantaM gR^ihNAti | yaj~naparuShA saMmitam | iyantaM gR^ihNAti | etAvadvai puruShe vIryam | vIryasaMmitam || 3| 3| 6| 6|| 33 aparimitaM gR^ihNAti | aparimitasyAvaruddhyai | tasminpavitre apisR^ijati | yajamAno vai prastaraH | prANApAnau pavitre | yajamAna eva prANApAnau dadhAti | UrNAmradasaM tvA stR^iNAmItyAha | yathAyajurevaitat | svAsasthaM devebhya ityAha | devebhya evainathsvAsasthaM karoti || 3| 3| 6| 7|| 34 barhiH stR^iNAti | prajA vai barhiH | pR^ithivI vediH | prajA eva pR^ithivyAM pratiShThApayati | anatidR^ishna2{\m+} stR^iNAti | prajayaivainaM pashubhiranatidR^ishnaM karoti | dhArayanprastaraM paridhInparidadhAti | yajamAno vai prastaraH | yajamAna eva tathsvayaM paridhInparidadhAti | gandharvo.asi vishvAvasurityAha || 3| 3| 6| 8|| 35 vishvamevAyuryajamAne dadhAti | indrasya bAhurasi dakShiNa ityAha | indriyameva yajamAne dadhAti | mitrAvaruNau tvottarataH paridhattAmityAha | prANApAnau mitrAvaruNau | prANApAnAvevAsmindadhAti | sUryastvA purastAt pAtvityAha | rakShasAmapahatyai | kasyAshchidabhishastyA ityAha | aparimitAdevainaM pAti || 3| 3| 6| 9|| 36 vItihotraM tvA kava ityAha | agnimeva hotreNa samardhayati | dyumanta{\m+} samidhImahItyAha samiddhyai | agne bR^ihantamadhvara ityAha vR^iddhyai | visho yantre stha ityAha | vishAM yatyai | udIchInAgre nidadhAti pratiShThityai | vasUnA{\m+} rudrANAmAdityAnA{\m+} sadasi sIdetyAha | devatAnAmeva sadane prastara{\m+} sAdayati | juhUrasi ghR^itAchI nAmnetyAha || 3| 3| 6| 10|| 37 asau vai juhUH | antarikShamupabhR^it | pR^ithivI dhruvA | tAsAmetadeva priyaM nAma | yadghR^itAchIti | yadghR^itAchItyAha | priyeNaivainA nAmnA sAdayati | etA asadanthsukR^itasya loka ityAha | satyaM vai sukR^itasya lokaH | satya evainAH sukR^itasya loke sAdayati | tA viShNo pAhItyAha | yaj~no vai viShNuH | yaj~nasya dhR^ityai | pAhi yaj~naM pAhi yaj~napatiM pAhi mAM yaj~naniyamityAha | yaj~nAya yajamAnAyAtmane | tebhya evAshiShamAshAste.anArtyai || 3| 3| 6| 11|| sthetyAha pR^ithivI vediryanti kriyate viShNurvIryasaMmitaM karotyAha pAti nAmnetyAha loke sAdayati ShaTcha || 6|| 38 agninA vai hotrA | devA asurAnabhyabhavan | agnaye samiddhyamAnAyAnubrUhItyAha bhrAtR^ivyAbhibhUtyai | ekavi{\m+}shatimidhmadArUNi bhavanti | ekavi{\m+}sho vai puruShaH | puruShasyAptyai | pa~nchadashedhmadArUNyabhyAdadhAti | pa~nchadasha vA ardhamAsasya rAtrayaH | ardhamAsashaH saMvathsara Apyate | trInparidhInparidadhAti || 3| 3| 7| 1|| 39 Urdhve samidhAvAdadhAti | anUyAjebhyaH samidhamatishinaShTi | ShaTthsaMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itUneva prINAti | vedenopavAjayati | prAjApatyo vai vedaH | prAjApatyaH prANaH | yajamAna AhavanIyaH | yajamAna eva prANaM dadhAti || 3| 3| 7| 2|| 40 trirupavAjayati | trayo vai prANAH | prANAnevAsmindadhAti | vedenopayatya sruveNa prAjApatyamAghAramAghArayati | yaj~no vai prajApatiH | yaj~nameva prajApatiM mukhata Arabhate | atho prajApatiH sarvA devatAH | sarvA eva devatAH prINAti | agnimagnIttristriH saMmR^iDhDhItyAha | tryAvR^iddhi yaj~naH || 3| 3| 7| 3|| 41 atho rakShasAmapahatyai | paridhInthsaMmArShTi | punAtyevainAn | tristriH saMmArShTi | tryAvR^iddhi yaj~naH | atho medhyatvAya | atho ete vai devAshvAH | devAshvAneva tathsaMmArShTi | suvargasya lokasya samaShTyai | AsIno.anyamAghAramAghArayati || 3| 3| 7| 4|| 42 tiShThannanyam | yathA.ano vA rathaM vA yu~njyAt | evameva tadadhvaryuryaj~naM yunakti | suvargasya lokasyAbhyUDhyai | vahantyenaM grAmyAH pashavaH | ya evaM veda | bhuvanamasi viprathasvetyAha | yaj~no vai bhuvanam | yaj~na eva yajamAnaM prajayA pashubhiH prathayati | agne yaShTaridaM nama ityAha || 3| 3| 7| 5|| 43 agnirvai devAnAM yaShTA | ya eva devAnAM yaShTA | tasmA eva namaskaroti | juhvehyagnistvA hvayati devayajyAyA upabhR^idehi devastvA savitA hvayati devayajyAyA ityAha | AgneyI vai juhUH | sAvitryupabhR^it | tAbhyAmevaine prasUta Adatte | agnAviShNU mA vAmavakramiShamityAha | agniH purastAt | viShNuryaj~naH pashchAt || 3| 3| 7| 6|| 44 tAbhyAmeva pratiprochyAtyAkrAmati | vijihAthAM mA mA saMtAptamityAhAhi{\m+}sAyai | lokaM me lokakR^itau kR^iNutamityAha | AshiShamevaitAmAshAste | viShNoH sthAnamasItyAha | yaj~no vai viShNuH | etatkhalu vai devAnAmaparAjitamAyatanam | yadyaj~naH | devAnAmevAparAjita Ayatane tiShThati | ita indro akR^iNodvIryANItyAha || 3| 3| 7| 7|| 45 indriyameva yajamAne dadhAti | samArabhyordhvo adhvaro divispR^ishamityAha vR^iddhyai | AghAramAghAryamANamanu samArabhya | etasminkAle devAH suvargaM lokamAyan | sAkShAdeva yajamAnaH suvargaM lokameti | atho samR^iddhenaiva yaj~nena yajamAnaH suvargaM lokameti | ahruto yaj~no yaj~napaterityAhAnArtyai | indrAvAnthsvAhetyAha | indriyameva yajamAne dadhAti | bR^ihadbhA ityAha || 3| 3| 7| 8|| 46 suvargo vai loko bR^ihadbhAH | suvargasya lokasya samaShTyai | yajamAnadevatyA vai juhUH | bhrAtR^ivyadevatyopabhR^it | prANa AghAraH | yathsaggsparshayet | bhrAtR^ivye.asya prANaM dadhyAt | asaggsparshayannatyAkrAmati | yajamAna eva prANaM dadhAti | pAhi mA.agne dushcharitAdAmA sucharite bhajetyAha || 3| 3| 7| 9|| 47 agnirvAva pavitram | vR^ijinamanR^itaM dushcharitam | R^ijukarma{\m+} satya{\m+} sucharitam | agnirevainaM vR^ijinAdanR^itAddushcharitAtpAti | R^ijukarme satye sucharite bhajati | tasmAdevamAshAste | Atmano gopIthAya | shiro vA etadyaj~nasya | yadAghAraH | AtmA dhruvA || 3| 3| 7| 10|| 48 AghAramAghArya dhruvA{\m+} samanakti | Atmanneva yaj~nasya shiraH pratidadhAti | dviH samanakti | dvau hi prANApAnau | tadAhuH | trireva sama~njyAt | tridhAtu hi shira iti | shira ivaitadyaj~nasya | atho trayo vai prANAH | prANAnevAsmindadhAti | makhasya shiro.asi saM jyotiShA jyotira~NktAmityAha | jyotirevAsmA upariShTAddadhAti | suvargasya lokasyAnukhyAtyai || 3| 3| 7| 11|| paridadhAti prANaM dadhAti hi yaj~no ghArayati nama ityAha pashchAdvIryANItyAha bhA ityAha bhajetyAha dhruvaivAsmindadhAti trINi cha || 7|| 49 dhiShNiyA vA ete nyupyante | yadbrahmA | yaddhotA | yadadhvaryuH | yadagnIt | yadyajamAnaH | tAn, yadantareyAt | yajamAnasya prANAnthsaMkarShet | pramAyukaH syAt | puroDAshamapagR^ihya saMcharatyadhvaryuH || 3| 3| 8| 1|| 50 yajamAnAyaiva talloka{\m+} shi{\m+}Shati | nAsya prANAnthsaMkarShati | na pramAyuko bhavati | purastAt pratya~N~NAsInaH | iDAyA iDAmAdadhAti | hastyA{\m+} hotre | pashavo vA iDA | pashavaH puruShaH | pashuShveva pashUn pratiShThApayati | iDAyai vA eShA prajAtiH || 3| 3| 8| 2|| 51 tAM prajAtiM yajamAno.anu prajAyate | dvira~NgulAvanakti parvaNoH | dvipAdyajamAnaH pratiShThityai | sakR^idupastR^iNAti | dvirAdadhAti | sakR^idabhighArayati | chatuH saMpadyate | chatvAri vai pashoH pratiShThAnAni | yAvAneva pashuH | tamupahvayate || 3| 3| 8| 3|| 52 mukhamiva pratyupahvayeta | saMmukhAneva pashUnupahvayate | pashavo vA iDA | tasmAthsA.anvArabhyA | adhvaryuNA cha yajamAnena cha | upahUtaH pashumAnasAnItyAha | upa hyenau hvayate hotA | iDAyai devatAnAmupahave | upahUtaH pashumAnbhavati | ya evaM veda || 3| 3| 8| 4|| 53 yAM vai hastyAmiDAmAdadhAti | vAchaH sA bhAgadheyam | yAmupahvayate | prANAnA{\m+} sA | vAchaM chaiva prANAgshchAvarundhe | atha vA etarhyupahUtAyAmiDAyAm | puroDAshasyaiva barhiShado mImA{\m+}sA | yajamAnaM devA abruvan | havirno nirvapeti | nAhamabhAgo nirvapsyAmItyabravIt || 3| 3| 8| 5|| 54 na mayA.abhAgayA.anu vakShyatheti vAgabravIt | nAhamabhAgA puro.anuvAkyA bhaviShyAmIti puro.anuvAkyA | nAhamabhAgA yAjyA bhaviShyAmIti yAjyA | na mayA bhAgena vaShaTkariShyatheti vaShaTkAraH | yadyajamAnabhAgaM nidhAya puroDAshaM barhiShadaM karoti | tAneva tadbhAginaH karoti | chaturdhA karoti | chatasro dishaH | dikShveva pratitiShThati | barhiShadaM karoti || 3| 3| 8| 6|| 55 yajamAno vai puroDAshaH | prajA barhiH | yajamAnameva prajAsu pratiShThApayati | tasmAdasthnA.anyAH prajAH pratitiShThanti | mA{\m+}senAnyAH | atho khalvAhuH | dakShiNA vA etA haviryaj~nasyAntarvedyavarudhyante | yatpuroDAshaM barhiShadaM karotIti | chaturdhA karoti | chatvAro hyete haviryaj~nasyartvijaH || 3| 3| 8| 7|| 56 brahmA hotA.adhvaryuragnIt | tamabhimR^ishet | idaM brahmaNaH | ida{\m+} hotuH | idamadhvaryoH | idamagnIdha iti | yathaivAdaH saumye.adhvare | AdeshamR^itvigbhyo dakShiNA nIyante | tAdR^igeva tat | agnIdhe prathamAyA dadhAti || 3| 3| 8| 8|| 57 agnimukhA hyR^iddhiH | agnimukhAmeverddhiM yajamAna R^idhnoti | sakR^idupastIrya dvirAdadhat | upastIrya dvirabhighArayati | ShaTth saMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itUneva prINAti | vedena brahmaNe brahmabhAgaM pariharati | prAjApatyo vai vedaH | prAjApatyo brahmA || 3| 3| 8| 9|| 58 savitA yaj~nasya prasUtyai | atha kAmamanyena | tato hotre | madhyaM vA etadyaj~nasya | yaddhotA | madhyata eva yaj~naM prINAti | athAdhvaryave | pratiShThA vA eShA yaj~nasya | yadadhvaryuH | tasmAddhaviryaj~nasyaitAmevAvR^itamanu || 3| 3| 8| 10|| 59 anyA dakShiNA nIyante | yaj~nasya pratiShThityai | agnimagnIthsakR^ithsakR^ithsaMmR^iDhDhItyAha | parA~Niva hyetarhi yaj~naH | iShitA daivyAhotAra ityAha | iShita{\m+} hi karma kriyate | bhadravAchyAya preShito mAnuShaH sUktavAkAya sUktA brUhItyAha | AshiShamevaitAmAshAste | svagA daivyAhotR^ibhya ityAha | yaj~nameva tathsvagA karoti | svastirmAnuShebhya ityAha | AshiShamevaitAmAshAste | shaMyorbrUhItyAha | shaMyumeva bArhaspatyaM bhAgadheyena samardhayati || 3| 3| 8| 11|| charatyadhvaryuH prajAtirhvayate vedAbravIdbarhiShadaM karotyR^itvijo dadhAti brahmA.anukaroti chatvAri cha || 8|| 60 atha sruchAvanuShTugbhyAM vAjavatIbhyAM vyUhati | pratiShThA vA anuShTuk | annaM vAjaH pratiShThityai | annAdyasyAvarudhyai | prAchIM juhUmUhati | jAtAneva bhrAtR^ivyAnpraNudate | pratIchImupabhR^itam | janiShyamANAneva pratinudate | sa viShUcha evApohya sapatnAn yajamAnaH | asmiM lloke pratitiShThati || 3| 3| 9| 1|| 61 dvAbhyAm | dvipratiShTho hi | vasubhyastvA rudrebhyastvA.a.adityebhyastvetyAha | yathAyajurevaitat | srukShu prastaramanakti | ime vai lokAH sruchaH | yajamAnaH prastaraH | yajamAnameva tejasA.anakti | tredhA.anakti | traya ime lokAH || 3| 3| 9| 2|| 62 ebhya evainaM lokebhyo.anakti | abhipUrvamanakti | abhipUrvameva yajamAnaM tejasA.anakti | akta{\m+} rihANA ityAha | tejo vA Ajyam | yajamAnaH prastaraH | yajamAnameva tejasA.anakti | viyantu vaya ityAha | vaya evainaM kR^itvA | suvargaM lokaM gamayati || 63 prajAM yoniM mA nirmR^ikShamityAha | prajAyai gopIthAya | ApyAyantAmApa oShadhaya ityAha | Apa evauShadhIrApyAyayati marutAM pR^iShatayaH sthetyAha | maruto vai vR^iShTyA Ishate | vR^iShTimevAvarundhe | divaM gachCha tato no vR^iShTimerayetyAha | vR^iShTirvai dyauH | vR^iShTimevAvarundhe || 3| 3| 9| 4|| 64 yAvadvA adhvaryuH prastaraM praharati | tAvadasyAyurmIyate | AyuShpA agne.asyAyurme pAhItyAha | AyurevA.a.atmandhatte | yAvadvA adhvaryuH prastaraM praharati | tAvadasya chakShurmIyate | chakShuShpA agne.asi chakShurme pAhItyAha | chakShurevAtmandhatte | dhruvA.asItyAha pratiShThityai | yaM paridhiM paryadhatthA ityAha || 3| 3| 9| 5|| 65 yathAyajurevaitat | agne devapaNibhirvIryamANa ityAha | agnaya evainaM juShTaM karoti | taM ta etamanujoShaM bharAmItyAha | sajAtAnevAsmA anukAnkaroti | nedeSha tvadapachetayA tA ityAhAnukhyAtyai | yaj~nasya pAtha upasamitamityAha | bhUmAnamevopaiti | paridhInpraharati | yaj~nasya samiShTyai || 3| 3| 9| 6|| 66 sruchau saMprasrAvayati | yadeva tatra krUram | tattena shamayati | juhvAmupabhR^itam | yajamAnadevatyA vai juhUH | bhrAtR^ivyadevatyopabhR^it | yajamAnAyaiva bhrAtR^ivyamupastiM karoti | saggsrAvabhAgAH sthetyAha | vasavo vai rudrA AdityAH saggsrAvabhAgAH | teShAM tadbhAgadheyam || 3| 3| 9| 7|| 67 tAneva tena prINAti | vaishvadevyarchA | ete hi vishve devAH | triShTugbhavati | indriyaM vai triShTuk | indriyameva yajamAne dadhAti | agnervAmapannagR^ihasya sadasi sAdayAmItyAha | iyaM vA agnirapannagR^ihaH | asyA evaine sadane sAdayati | sumnAya sumninI sumne mA dhattamityAha || 3| 3| 9| 8|| 68 prajA vai pashavaH sumnam | prajAmeva pashUnAtmandhatte | dhuri dhuryau pAtamityAha | jAyApatyorgopIthAya | agne.adabdhAyo.ashItatano ityAha | yathAyajurevaitat | pAhi mA.adya divaH pAhi prasityai pAhi duriShTyai pAhi duradmanyai pAhi dushcharitAdityAha | AshiShamevaitAmAshAste | aviShaM naH pituM kR^iNu suShadA yonigg svAhetIdhma saMvR^ishchanAnyanvAhAryapachane.abhyAdhAya phalIkaraNahomaM juhoti | atiriktAni vA idhmasaMvR^ishchanAni || 3| 3| 9| 9|| 69 atiriktAH phalIkaraNAH | atiriktamAjyochCheShaNam | atirikta evAtiriktaM dadhAti | atho atiriktenaivAtiriktamAptvA.avarundhe | vedirdevebhyo nilAyata | tAM vedenAnvavindan | vedena vediM vividuH pR^ithivIm | sA paprathe pR^ithivI pArthivAni | garbhaM bibharti bhuvaneShvantaH | tato yaj~no jAyate vishvadAniriti purastAthstambayajuSho vedena vedi{\m+} saMmArShTyanuvittyai || 3| 3| 9| 10|| 70 atho yadvedashcha vedishcha bhavataH | mithunatvAya prajAtyai | prajApatervA etAni shmashrUNi | yadvedaH | patniyA upastha Asyati | mithunameva karoti | vindate prajAm | veda{\m+} hotA.a.ahavanIyAthstR^iNanneti | yaj~nameva tathsaMtanotyottarasmAdardhamAsAt | ta{\m+} saMtatamuttare.ardhamAsa Alabhate || 3| 3| 9| 11|| 71 taM kAle kAla Agate yajate | brahmavAdino vadanti | sa tvA adhvaryuH syAt | yo yato yaj~naM prayu~Nkte | tadenaM pratiShThApayatIti | vAtAdvA adhvaryuryaj~naM prayu~Nkte | devA gAtuvido gAtuM vittvA gAtumitetyAha | yata eva yaj~naM prayu~Nkte | tadenaM pratiShThApayati | pratitiShThati prajayA pashubhiryajamAnaH || 3| 3| 9| 12|| tiShThatIme lokA gamayati dyaurvR^iShTimevAvarundhe paryadhatthA ityAha samiShTyai bhAgadheyaM dhattamityAha vA idhmasaMvR^ishchanAnyanuvittyai labhate yajamAnaH || 9|| 72 yo vA ayathAdevataM yaj~namupacharati | A devatAbhyo vR^ishchyate | pApIyAnbhavati | yo.ayathAdevatam | na devatAbhya AvR^ishchyate | vasIyAnbhavati | vAruNo vai pAshaH | imaM viShyAmi varuNasya pAshamityAha | varuNapAshAdevainAM mu~nchati | savitR^iprasUto yathAdevatam || 3| 3| 10| 1|| 73 na devatAbhya AvR^ishchyate | vasIyAnbhavati | dhAtushcha yonau sukR^itasya loka ityAha | agnirvai dhAtA | puNyaM karma sukR^itasya lokaH | agnirevainAM dhAtA | puNye karmaNi sukR^itasya loke dadhAti | syonaM me saha patyA karomItyAha | Atmanashcha yajamAnasya chAnAtyai saMtvAya | samAyuShA saM prajayetyAha || 3| 3| 10| 2|| 74 AshiShamevaitAmAshAste pUrNapAtre | antato.anuShTubhA | chatuShpadvA etachChandaH pratiShThitaM patniyai pUrNapAtre bhavati | asmiM lloke pratitiShThAnIti | asminneva loke pratitiShThati | atho vAgvA anuShTuk | vA~Nmithunam | Apo retaH prajananam | etasmAdvai mithunAdvidyotamAnaH stanayanvarShati | retaH si~nchan || 3| 3| 10| 3|| 75 prajAH prajanayann | yadvai yaj~nasya brahmaNA yujyate | brahmaNA vai tasya vimokaH | adbhiH shAntiH | vimuktaM vA etarhi yoktraM brahmaNA | AdAyainatpatnI sahApa upagR^ihNIte shAntyai | a~njalau pUrNapAtramAnayati | reta evAsyAM prajAM dadhAti | prajayA hi manuShyaH pUrNaH | mukhaM vimR^iShTe | avabhR^ithasyaiva rUpaM kR^itvottiShThati || 3| 3| 10| 4|| savitR^iprasUto yathAdevataM prajayetyAha si~nchanmR^iShTa ekaM cha || 10|| 76 pariveSho vA eSha vanaspatInAm | yadupaveShaH | ya evaM veda | vindate pariveShTAram | tamutkare | yaM devA manuShyeShu | upaveShamadhArayan | ye asmadapa chetasaH | tAnasmabhyamihAkuru | upaveShopaviDDhi naH || 3| 3| 11| 1|| 77 prajAM puShTimatho dhanam | dvipado nashchatuShpadaH | dhruvAnanapagAnkurviti purastAtpratya~nchamupagUhati | tasmAtpurastAtpratya~nchaH shUdrA avasyanti | sthavimata upagUhati | aprativAdina evainAnkurute | dhR^iShTirvA upaveShaH | shucharto vajro brahmaNA sa{\m+}shitaH | yopaveShe shuk | sA.amumR^ichChatu yaM dviShma iti || 3| 3| 11| 2|| 78 athAsmai nAmagR^ihya praharati | niramuM nuda okasaH | sapatno yaH pR^itanyati | nirbAdhyena haviShA | indra eNaM parAsharIt | ihi tisraH parAvataH | ihi pa~nchajanA{\m+} ati | ihi tisro.ati rochanAyAvat | sURyo asaddivi | paramAM tvA parAvatam || 3| 3| 11| 3|| 79 indro nayatu vR^itrahA | yato na punarAyasi | shashvatIbhyaH samAbhya iti | trivR^idvA eSha vajro brahmaNA sa{\m+}shitaH | shuchaivainaM viddhvA | ebhyo lokebhyo nirNudya | vajreNa brahmaNA stR^iNute | hato.asAvavadhiShmAmumityAha stR^ityai | yaM dviShyAttaM dhyAyet | shuchaivainamarpayati || 3| 3| 11| 4|| nodviShma iti parAvatamarpayati || 11|| pratyuShTaM divaH shilpamayaj~no ghR^itaM cha devAsurAH sa etamindra Apo devIragninA dhiShNiyA atha sruchau yo vA ayathAdevataM pariveSho vA ekAdasha || 11|| pratyuShTamayaj~na eShA hi vishveShAM devAnAmUrjA pR^ithivImatho rakShasAM tAM prajAtiM dvAbhyAM taM kAlekAle navasaptatiH || 79|| pratyuShTa{\m+} shuchaivainamarpayati || \section{tR^itIyAShTake chaturthaH prapAThakaH 4} 1 brahmaNe brAhmaNamAlabhate | kShattrAya rAjanyam | marudbhyo vaishyam | tapase shUdram | tamase taskaram | nArakAya vIrahaNam | pApmane klIbam | AkrayAyAyogUm | kAmAya pu2{\m+}shchalUm | atikruShTAya mAgadham || 3| 4| 1| 1|| || 1|| 2 gItAya sUtam | nR^ittAya shailUSham | dharmAya sabhAcharam | narmAya rebham | nariShThAyai bhImalam | hasAya kArim | AnandAya strIShakham | pramude kumArIputram | medhAyai rathakAram | dhairyAya takShANam || 3| 4| 2| 1|| || 2|| 3 shramAya kaulAlam | mAyAyai kArmAram | rUpAya maNikAram | shubhe vapam | sharavyAyA iShukAram | hetyai dhanvakAram | karmaNe jyAkAram | diShTAya rajjusargam | mR^ityave mR^igayum | antakAya shvanitam || 3| 4| 3| 1|| || 3|| 4 sandhaye jAram | gehAyopapatim | nirR^ityai parivittam | Artyai parivividAnam | arAdhyai didhiShUpatim | pavitrAya bhiShajam | praj~nAnAya nakShatradarsham | niShkR^ityai peshaskArIm | balAyopadAm | varNAyAnUrudham || 3| 4| 4| 1|| || 4|| 5 nadIbhyaH pauMjiShTam | R^ikShIkAbhyo naiShAdam | puruShavyAghrAya durmadam | prayudbhya unmattam | gandharvAphsarAbhyo vrAtyam | sarpadevajanebhyo.apratipadam | avebhyaH kitavam | iryatAyA akitavam | pishAchebhyo bidalakAram | yAtudhAnebhyaH kaNTakakAram || 3| 4| 5| 5|| || 5|| 6 uthsAdebhyaH kubjam | pramude vAmanam | dvArbhyaH srAmam | svapnAyAndham | adharmAya badhiram | saMj~nAnAya smarakArIm | prakAmodyAyopasadam | AshikShAyai prashninam | upashikShAyA abhiprashninam | maryAdAyai prashnavivAkam || 3| 4| 6| 6|| || 6|| 7 R^ityai stenahR^idayam | vairahatyAya pishunam | vivittyai kShattAram | aupadraShTAya saMgrahItAram | balAyAnucharam | bhUmne pariShkandam | priyAya priyavAdinam | ariShTyA ashvasAdam | medhAya vAsaH palpUlIm | prakAmAya rajayitrIm || 3| 4| 7| 1|| || 7|| 8 bhAyai dArvAhAram | prabhAyA Agnendham | nAkasya pR^iShThAyAbhiShektAram | bradhnasya viShTapAya pAtranirNegam | devalokAya peshitAram | manuShyalokAya prakaritAram | sarvebhyo lokebhya upasektAram | avartyai vadhAyopamanthitAram | suvargAya lokAya bhAgadugham | varShiShThAya nAkAya pariveShTAram || 3| 4| 8| 1|| || 8|| 9 armebhyo hastipam | javAyAshvapam | puShTyai gopAlam | tejase.ajapAlam | vIryAyAvipAlam | irAyai kInAsham | kIlAlAya surAkAram | bhadrAya gR^ihapam | shreyase vittadham | adhyakShAyAnukShattAram || 3| 4| 9| 1|| || 9|| 10 manyave.ayastApam | krodhAya nisaram | shokAyAbhisaram | utkUlavikUlAbhyAM tristhinam | yogAya yoktAram | kShemAya vimoktAram | vapuShe mAnaskR^itam | shIlAyA~njanIkAram | nirR^ityai koshakArIm | yamAyAsUm || 3| 4| 10| 1|| || 10|| 11 yamyai yamasUm | atharvabhyo.avatokAm | saMvathsarAya paryAriNIm | parivathsarAyAvijAtAm | idAvathsarAyApaskadvarIm | idvathsarAyAtItvarIm | vathsarAya vijarjarAm | sarvaMthsarAya paliknIm | vanAya vanapam | anyato.araNyAya dAvapam || 3| 4| 11| 1|| || 11|| 12 sarobhyo dhaivaram | veshantAbhyo dAsham | upasthAvarIbhyo baindam | naDvalAbhyaH shauShkalam | pAryAya kaivartam | avAryAya mArgAram | tIrthebhya Andam | viShamebhyo mainAlam | svanebhyaH parNakam | guhAbhyaH kirAtam | sAnubhyo jambhakam | parvatebhyaH kiMpUruSham || 3| 4| 12| 1|| || 12|| 13 pratishrutkAyA R^itulam | ghoShAya bhaSham | antAya bahuvAdinam | anantAya mUkam | mahase vINAvAdam | kroshAya tUNavadhmam | AkrandAya dundubhyAghAtam | avarasparAya sha~Nkhadhmam | R^ibhubhyo.ajinasandhAyam | sAdhyebhyashcharmamNam || 3| 4| 13| 1|| || 13|| 14 bIbhathsAyai paulkasam | bhUtyai jAgaraNam | abhUtyai svapanam | tulAyai vANijam | varNAya hiraNyakAram | vishvebhyo devebhyaH sidhmalam | pashchAddoShAya glAvam | R^ityai janavAdinam | vyR^iddhyA apagalbham | sa{\m+}sharAya prachChidam || 3| 4| 14| 1|| || 14|| 15 hasAya pu2{\m+}shchalUmAlabhate | vINAvAdaM gaNakaM gItAya | yAdase shAbulyAm | narmAya bhadravatIm | tUShNavadhmaM grAmaNyaM pANisaMghAtaM nR^ittAya | modAyAnukroshakam | AnandAya talavam || 3| 4| 15| 1|| || 15|| 16 akSharAjAya kitavam | kR^itAya sabhAvinam | tretAyA Adinavadarsham | dvAparAya bahiHsadam | kalaye sabhAsthANum | duShkR^itAya charakAchAryam | adhvane brahmachAriNam | pishAchebhyaH sailagam | pipAsAyai govyachCham | nirR^ityai goghAtam | kShudhe govikartam | kShuttR^iShNAbhyAM tam | yo gAM vikR^intantaM mA{\m+}saM bhikShamANa upatiShThate || 3| 4| 16| 1|| || 16|| 17 bhUmyai pIThasarpiNamAlabhate | agnaye.a{\m+}salam | vAyave chANDAlam | antarikShAya va{\m+}shanartinam | dive khalatim | sUryAya haryakSham | chandramase mirmiram | nakShatrebhyaH kilAsam | ahne shuklaM pi~Ngalam | rAtriyai kR^iShNaM pi~NgAkSham || 3| 4| 17| 1|| || 17|| 18 vAche puruShamAlabhate | prANamapAnaM vyAnamudAna{\m+} samAnaM tAn, vAyave | sUryAya chakShurAlabhate | manashchandramase | digbhyaH shrotram | prajApataye puruSham || 3| 4| 18| 1|| || 18|| 19 athaitAnarUpebhya Alabhate | atihrasvamatidIrgham | atikR^ishamatya{\m+}salam | atishuklamatikR^iShNam | atishlakShNamatilomasham | atikiriTamatidanturam | atimirmiramatimemiSham | AshAyai jAmim | pratIkShAyai kumArIm || 3| 4| 19| 1|| || 19|| brahmaNe gItAya shramAya sandhaye nadIbhya uthsAdebhya R^ityaibhAyA armebhyo manyave yamyai dashadasha sarobhyo dvAdasha pratishrutkAyai bIbhathsAyai dashadasha hasAya saptAkhSha rAjAya trayodasha bhUmyai dasha vAche ShaDatha navaikAnna vi{\m+}shatiH || 19|| brahmaNe yamyai navadasha || 19|| brahmaNe kumArIm || \section{tR^itIyAShTake pa~nchamaH prapAThakaH 5} 1 satyaM prapadye | R^itaM prapadye | amR^itaM prapadye | prajApateH priyAM tanuvamanArtAM prapadye | idamahaM pa~nchadashena vajreNa | dviShantaM bhrAtR^ivyamavakrAmAmi | yo.asmAndveShTi | yaM cha vayaM dviShmaH | bhUrbhuvaH suvaH | him || 3| 5| 1| 1|| satyaM dasha || 1|| 2 pra vo vAjA abhidyavaH | haviShmanto ghR^itAchyA | devA~njigAti sumnayuH | agna AyAhi vItaye | gR^iNAno havyadAtaye | nihotA sathsi barhiShi | taM tvA samidbhira~NgiraH | ghR^itena vardhayAmasi | bR^ihachChochA yaviShThya | sa naH pR^ithu shravAyyam || 3| 5| 2| 1|| 3 achChA deva vivAsasi | bR^ihadagne suvIryam | IDenyo namasyastiraH | tamA{\m+}si darshataH | samagniriddhyate vR^iShA | vR^iSho agniH samiddhyate | ashvo na devavAhanaH | ta{\m+} haviShmanta IDate | vR^iShaNaM tvA vayaM vR^iShan | vR^iShANaH samidhImahi || 3| 5| 2| 2|| 4 agne dIdyataM bR^ihat | agniM dUtaM vR^iNImahe | hotAraM vishvavedasam | asya yaj~nasya sukratum | samiddhyamAno adhvare | agniH pAvaka IDyaH | shochiShkeshastamImahe | samiddho agna Ahuta | devAn, yakShi svadhvara | tva{\m+} hi havyavADasi | Ajuhota duvasyata | agniM prayatyadhvare | vR^iNIdhva{\m+} havyavAhanam | tvaM varuNa uta mitro agne | tvAM vardhanti matibhirvasiShThAH | tve vasu suShaNanAni santu | yUyaM pAta svastibhiH sadA naH || 3| 5| 2| 3|| shravAyyamidhImahyasi sapta cha || 2|| 5 agne mahA{\m+} asi brAhmaNa bhArata | asAvasau | deveddho manviddhaH | R^iShiShTuto viprAnumaditaH | kavishasto brahmasa{\m+}shito ghR^itAhavanaH | praNIryaj~nAnAm | rathIradhvarANAm | atUrto hotA | tUrNirhavyavAT | AspAtraM juhUrdevAnAm || 3| 5| 3| 1|| 6 chamaso devapAnaH | arA{\m+} ivAgne nemirdevAgstvaM paribhUrasi | Avaha devAn, yajamAnAya | agnimagna Avaha | somamAvaha | agnimAvaha | prajApatimAvaha | agnIShomAvAvaha | indrAgnI Avaha | indramAvaha | mahendramAvaha | devA{\m+} AjyapA{\m+} Avaha | agni{\m+} hotrAyAvaha | svaM mahimAnamAvaha | A chAgne devAn, vaha | suyajA cha yaja jAtavedaH || 3| 5| 3| 2|| devAnAmindramAvaha ShaTcha || 3|| 7 agnirhotA vetvagniH | hotraM vettu prAvitram | smo vayam | sAdhu te yajamAna devatA | ghR^itavatImadhvaRyo sruchamAsyasva | devAyuvaM vishvavArAm | IDAmahai devA{\m+} IDe.anyAn | namasyAma namasyAn | yajAma yaj~niyAn || 3| 5| 4| 1|| agnirhotA nava || 4|| 8 samidho agna Ajyasya viyantu | tanUnapAdagna Ajyasya vetu | iDo agna Ajyasya viyantu | barhiragna Ajyasya vetu | svAhA.agnim | svAhA somam | svAhA.agnim | svAhA prajApatim | svAhAgnIShomau | svAhendrAgnI | svAhendram | svAhA mahendram | svAhA devA{\m+} AjyapAn | svAhA.agni{\m+} hotrAjjuShANAH | agna Ajyasya viyantu || 3| 5| 5| 1|| indrAgnI pa~ncha cha || 5|| 9 agnirvR^itrANi ja~Nghanat | draviNasyurvipanyayA | samiddhaH shukra AhutaH | juShANo agnirAjyasya vetu | tva{\m+} somAsi satpatiH | tva{\m+} rAjota vR^itrahA | tvaM bhadro asikratuH | juShANaH soma Ajyasya haviSho vetu | agniH pratnena janmanA | shumbhAnastanuvagg svAm | kavirvipreNa vAvR^idhe | juShANo agnirAjyasya vetu | soma gIrbhiShTvA vayam | vardhayAmo vachovidaH | sumR^iDIko na Avisha | juShANaH soma Ajyasya haviSho vetu || 3| 5| 6| 1|| svA{\m+} ShaTcha || 6|| 10 agnirmUrdhA divaH kakut | patiH pR^ithivyA ayam | apA{\m+} retA{\m+}si jinvati | bhuvo yaj~nasya rajasashcha netA | yatrA niyudbhiH sachase shivAbhiH | divi mUrdhAnaM dadhiShe suvarShAm | jihvAmagne chakR^iShe havyavAham | prajApate na tvadetAnyanyaH | vishvA jAtAni pari tA babhUva | yatkAmAste juhumastanno astu || 3| 5| 7| 1|| 11 vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | sa veda putraH pitara{\m+} sa mAtaram | sa sUnurbhuvathsa bhuvatpunarmaghaH | sa dyAmaurNodantarikSha{\m+} sa suvaH | sa vishvA bhuvo abhavathsa Abhavat | agnIShomA savedasA | sahUtI vanataM giraH | saM devatrA babhUvathuH | yuvametAni divi rochanAni | agnishcha soma sakratU adhattam || 3| 5| 7| 2|| 12 yuva{\m+} sindhU{\m+} rabhishasteravadyAt | agnIShomAvamu~nchataM gR^ibhItAn | indrAgnI rochanA divaH | pari vAjeShu bhUShathaH | tadvA~ncheti pravIryam | shnathadvR^itramuta sanoti vAjam | indrAyo agnI sahurI saparyAt | irajyantA vasavyasya bhUreH | sahastamA sahasA vAjayantA | endra sAnasi{\m+} rayim || 3| 5| 7| 3|| 13 sajitvAna{\m+} sadAsaham | varShiShThamUtaye bhara | prasasAhiShe puruhUta shatrUn | jyeShThaste shuShma iha rAtirastu | indrAbhara dakShiNenA vasUni | patiH sindhUnAmasi revatInAm | mahA{\m+} indro ya ojasA | parjanyo vR^iShTimA{\m+} iva | stomairvathsasya vAvR^idhe | mahA{\m+} indro nR^ivadAcharShaNiprAH || 3| 5| 7| 4|| 14 uta dvibarhA aminaH sahobhiH | asmadriyagvAvR^idhe vIryAya | uruH pR^ithuH sukR^itaH kartR^ibhirbhUt | piprIhi devA{\m+} ushato yaviShTha | vidvA{\m+} R^itU{\m+} rR^itupate yajeha | ye daivyA R^itvijastebhiragne | tva{\m+} hotR^INAmasyA yajiShThaH | agni2{\m+} sviShTakR^itam | ayADagniragneH priyA dhAmAni | ayATthsomasya priyA dhAmAni || 3| 5| 7| 5|| 15 ayADagneH priyA dhAmAni | ayATprajApateH priyA dhAmAni | ayADagnIShomayoH priyA dhAmAni | ayADindrAgniyoH priyA dhAmAni | ayADindrasya priyA dhAmAni | ayANmahendrasya priyA dhAmAni | ayADdevAnAmAjyapAnAM priyA dhAmAni | yakShadagnerhotuH priyA dhAmAni | yakShathsvaM mahimAnam | AyajatAmejyA iShaH | kR^iNotu so adhvarA jAtavedAH | juShatA{\m+} haviH | agne yadadya visho adhvarasya hotaH | pAvaka shoche veShTva{\m+} hi yajvA | R^itA yajAsi mahinA viyadbhUH | havyA vaha yaviShThayA te adya || 3| 5| 7| 6|| astvadhatta{\m+} rayiM charShaNiprAH somasya priyA dhAmAnIShaShShaTcha || 7|| 16 upahUta{\m+} rathantara{\m+} saha pR^ithivyA | upa mA rathantara{\m+} saha pR^ithivyA hvayatAm | upahUtaM vAmadevya{\m+} sahAntarikSheNa | upa mA vAmadevya{\m+} sahAntarikSheNa hvayatAm | upahUtaM bR^ihathsaha divA | upa mA bR^ihathsaha divA hvayatAm | upahUtAH sapta hotrAH | upa mA saptahotrA hvayantAm | upahUtA dhenuH saharShabhA | upa mA dhenuH saharShabhA hvayatAm || 3| 5| 8| 1|| 17 upahUto bhakShaH sakhA | upa mA bhakShaH sakhA hvayatAm | upahUtA 4 M ho | iDopahUtA | upahUteDA | upo asmA{\m+} iDA hvayatAm | iDopahUtA | upahUteDA | mAnavI ghR^itapadI maitrAvaruNI | brahmadevakR^itamupahUtam || 3| 5| 8| 2|| 18 daivyA adhvaryava upahUtAH | upahUtA manuShyAH | ya imaM yaj~namavAn | ye yaj~napatiM vardhAn | upahUte dyAvApR^ithivI | pUrvaje R^itAvarI | devI devaputre | upahUto.ayaM yajamAnaH | uttarasyAM devayajyAyAmupahUtaH | bhUyasi haviShkaraNa upahUtaH | divye dhAmannupahUtaH | idaM me devA havirjuShantAmiti tasminnupahUtaH | vishvamasya priyamupahUtam | vishvasya priyasyopahUtasyopahUtaH || 3| 5| 8| 3|| saharShabhA hvayatAmupahUta{\m+} haviShkaraNa upahUtashchatvAri cha || 8|| 19 devaM barhiH | vasuvane vasudheyasya vetu | devo narAsha{\m+}saH | vasuvane vasudheyasya vetu | devo agniH sviShTakR^it | sudraviNA mandraH kaviH | satyamanmA.a.ayajI hotA | hoturhoturAyajIyAn | agne yAndevAnayAT | yA{\m+} apipreH | ye te hotre amathsata | tA{\m+} sasanuShI{\m+} hotrAM devaMgamAm | divi deveShu yaj~namerayemam | sviShTakR^ichchAgne hotA.abhUH | vasuvane vasudheyasya namovAke vIhi || 3| 5| 9| 1|| apipre pa~ncha cha || 9|| 20 idaM dyAvApR^ithivI bhadramabhUt | Ardhma sUktavAkam | uta namovAkam | R^idhyAsma sUktochyamagne | tva{\m+} sUktavAgasi | upashrito divaH pR^ithivyoH | omanvatI te.asmin, yaj~ne yajamAna dyAvApR^ithivI stAm | sha~Ngaye jIradAnU | atrasnU apravede | urugavyUtI abhayaM kR^itau || 3| 5| 10| 1|| 21 vR^iShTidyAvArItyApA | shambhuvau mayobhuvau | UrjaspatI cha payasvatI cha | sUpacharaNA cha svadhicharaNA cha | tayorAvidi | agnirida{\m+} havirajuShata | avIvR^idhata maho jyAyo.akR^ita | soma ida{\m+} havirajuShata | avIvR^idhata mahojyAyo.akR^ita | agnirida{\m+} havirajuShata || 3| 5| 10| 2|| 22 avIvR^idhata mahojyAyo.akR^ita | prajApatirida{\m+} havirajuShata | avIvR^idhata mahojyAyo.akR^ita | agnIShomAvida{\m+} havirajuShetAm | avIvR^idhetAM mahojyAyo.akrAtAm | indrAgnI ida{\m+} havirajuShetAm | avIvR^idhetAM maho jyAyo.akrAtAm | indra ida{\m+} havirajuShata | avIvR^idhata maho jyAyo.akR^ita | mahendra ida{\m+} havirajuShata || 3| 5| 10| 3|| 23 avIvR^idhata maho jyAyo.akR^ita | devA AjyapA AjyamajuShanta | avIvR^idhanta mahojyAyo.akrata | agnirhotreNeda{\m+} havirajuShata | avIvR^idhata mahojyAyo.akR^ita | asyAmR^idhaddhotrAyAM devaMgamAyAm | AshAste.ayaM yajamAno.asau | AyurAshAste | suprajAstvamAshAste | sajAtavanasyAmAshAste || 3| 5| 10| 4|| 24 uttarAM devayajyAmAshAste | bhUyo haviShkaraNamAshAste | divyaM dhAmAshAste | vishvaM priyamAshAste | yadanena haviShA.a.ashAste | tadashyAttadR^iddhyAt | tadasmai devA rAsantAm | tadagnirdevo devebhyo vanate | vayamagnermAnuShAH | iShTaM cha vItaM cha | ubhe cha no dyAvApR^ithivI a{\m+}hasaH spAtAm | iha gatirvAmasyedaM cha | namo devebhyaH || 3| 5| 10| 5|| abhayaMkR^itAvakR^itAgnirida{\m+} havirajuShata mahendra ida{\m+} havirajuShata sajAtavanasyAmAshAste vItaM cha trINi cha || 10|| 25 tachChaM yorAvR^iNImahe | gAtuM yaj~nAya | gAtuM yaj~napataye | daivI svastirastu naH | svastirmAnuShebhyaH | UrdhvaM jigAtu bheShajam | shaM no astu dvipade | shaM chatuShpade || 3| 5| 11| 1|| tachChaMyoraShTau || 11|| 26 ApyAyasva saM te | iha tvaShTAramagriyaM tannasturIpam | devAnAM patnIrushatIravantu naH | prAvantu nastujaye vAjasAtaye | yAH pArthivAso yA apAmapi vrate | tA no devIH suhavAH sharma yachChata | utagnA viyantu devapatnIH | indrANyagnAyyashvinI rAT | A rodasI varuNAnI shR^iNotu | viyantu devIrya R^iturjanInAm || agnirhotA gR^ihapatiH sa rAjA | vishvA veda janimA jAtavedAH | devAnAmuta yo martyAnAm | yajiShThaH sa prayajatAmR^itA vA | vayamu tvA gR^ihapate janAnAm | agne akarma samidhA bR^ihantam | asthUriNo gArhapatyAni santu | tigmena nastejasA sa{\m+}shishAdhi || 3| 5| 12| 1|| janInAmaShTau cha || 12|| 27 upahUta{\m+} rathantara{\m+} saha pR^ithivyA | upa mA rathantara{\m+} saha pR^ithivyA hvayatAm | upahUtaM vAmadevya{\m+} sahAntarikSheNa | upa mA vAmadevya{\m+} sahAntarikSheNa hvayatAm | upahUtaM bR^ihathsaha divA | upa mA bR^ihathsaha divA hvayatAm | upahUtAH saptahotrAH | upa mA saptahotrA hvayantAm | upahUtA dhenuH saharShabhA | upa mA dhenuH saharShabhA hvayatAm || 3| 5| 13| 1|| 28 upahUto bhakShaH sakhA | upa mA bhakShaH sakhA hvayatAm | upahUtA 4 M ho | iDopahUtA | upahUteDA | upo asmA{\m+} iDA hvayatAm | iDopahUtA | upahUteDA | mAnavI ghR^itapadI maitrAvaruNI | brahma devakR^itamupahUtam || 3| 5| 13| 2|| 29 daivyA adhvaryava upahUtAH | upahUtA manuShyAH | ya imaM yaj~namavAn | ye yaj~napatnIM vardhAn | upahUte dyAvApR^ithivI | pUrvaje R^itAvarI | devI devaputre | upahUteyaM yajamAnA | indrANIvAvidhavA | aditiriva suputrA | uttarasyAM devayajyAyAmupahUtA | bhUyasi haviShkaraNa upahUtA | divye dhAmannupahUtA | idaM me devA havirjuShantAmiti tasminnupahUtA | vishvamasyAH priyamupahUtam | vishvasya priyasyopa hUtasyopahUtA || 3| 5| 13| 3|| saharShabhA hvayatAmupahUta{\m+} suputrA ShaTcha || 13|| satyaM pravo.agne mahAnagnirhotA samidho.agnirvR^itrANyagnirmUrdhopa hUtaM devaM barhiridaM dyAvApR^ithivI tachChaMyorA pyAyasvopahUtaM trayodasha || 13|| satyaM vaya2{\m+} syAma vR^iShTidyAvA navavi{\m+}shatiH || 29|| satyamupahUtA || \section{tR^itIyAShTake ShaShThaH prapAThakaH 6} 1 a~njanti tvAmadhvare devayantaH | vanaspate madhunA daivyena | yadUrdhvastiShThAddraviNeha dhattAt | yadvA kShayo mAturasyA upasthe | uchChrayasva vanaspate | varShmanpR^ithivyA adhi | sumitI mIyamAnaH | varchodhA yaj~navAhase | samiddhasya shrayamANaH purastAt | brahma vanvAno ajara{\m+} suvIram || 3| 6| 1| 1|| 2 Are asmadamatiM bAdhamAnaH | uchChrayasva mahate saubhagAya | Urdhva UShuNa Utaye | tiShThA devo na savitA | Urdhvo vAjasya sanitA yada~njibhiH | vAghadbhirvihvayAmahe | Urdhvo naH pAhya{\m+}haso ni ketunA | vishva{\m+} samattriNaM daha | kR^idhI na UrdhvA~ncha rathAya jIvase | vidA deveShu no duvaH || 3| 6| 1| 2|| 3 jAto jAyate sudinatve ahnAm | sa marya A vidathe vardhamAnaH | punanti dhIrA apaso manIShA | devayA vipra udiyarti vAcham | yuvA suvAsAH parivIta AgAt | sa u shreyAnbhavati jAyamAnaH | taM dhIrAsaH kavaya unnayanti | svAdhiyo manasA devayantaH | pR^ithupAjA amartyaH | ghR^itanirNikhsvAhutaH || 3| 6| 1| 3|| 4 agniryaj~nasya havyavAT | ta{\m+} sabAdho yatasruchaH | itthA dhiyA yaj~navantaH | AchakruragnimUtaye | tvaM varuNa uta mitro agne | tvAM vardhanti matibhirvasiShThAH | tve vasu suShaNanAni santu | yUyaM pAta svastibhiH sadA naH || 3| 6| 1| 4|| suvIraM duvaH svAhuto.aShTau cha || 1|| 5 hotA yakShadagni{\m+} samidhA suShamidhA samiddhaM nAbhA pR^ithivyAH saMgathe vAmasya | varShmandiva iDaspade vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattanUnapAtamaditergarbhaM bhuvanasya gopAm | madhvA.adya devo devebhyo devayAnAnpatho anaktu vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShannarAsha{\m+}saM nR^ishastraM nR^IgH praNetram | gobhirvapAvAnthsyAdvIraiH shaktIvAnrathaiH prathamayAvA hiraNyaishchandrI vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadagnimiDa IDito devo devA{\m+} AvakShaddUto havyavADamUraH | upemaM yaj~namupemAM devo devahUtimavatu vetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadbarhiH suShTarImorNaM mradA asmin, yaj~ne vi cha pra cha prathatAg svAsasthaM devebhyaH | emenadadya vasavo rudrA AdityAH sadantu priyamindrasyAstu vetvAjyasya hotaryaja || 3| 6| 2| 1|| 6 hotA yakShaddura R^iShvAH kavaShyo.akoSha dhAvanIrudAtAbhirjihatAM vi pakShobhiH shrayantAm | suprAyaNA asmin, yaj~ne vishrayantAmR^itAvR^idho viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShaduShAsAnaktA bR^ihatI supeshasA nR^IgH patibhyo yoniM kR^iNvAne | saggsmayamAne indreNa devairedaM barhiH sIdatAM vItAmAjyasya hotaryaja | hotA yakShaddaivyA hotArA mandrA potArA kavI prachetasA | sviShTamadyAnyaH karadiShA svabhigUrtamanya UrjA satavasemaM yaj~naM divi deveShu dhattAM vItAmAjyasya hotaryaja | hotA yakShattisro devIrapasAmapastamA achChidramadyedamapastanvatAm | devebhyo devIrdevamapo viyantvAjyasya hotaryaja | hotA yakShattvaShTAramachiShTumapAka{\m+} retodhAM vishravasaM yashodhAm | pururUpamakAmakarshana{\m+} supoShaH poShaiH syAthsuvIro vIrairvetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadvanaspatimupAvasrakShaddhiyo joShTAra{\m+} shashamannaraH | svadAthsvadhitirR^ituthA.adya devo devebhyo havyA.avADvetvAjyasya hotaryaja | hotA yakShadagni2{\m+} svAhA.a.ajyasya svAhA medasaH svAhA stokAnAg svAhA svAhAkR^itInAg svAhA havyasUktInAm | svAhA devA{\m+} AjyapAnthsvAhA.agni{\m+} hotrAjjuShANA agna ajyasya viyantu hotaryaja || 3| 6| 2| 2|| priyamindrasyAstu vetvAjyasya hotaryaja suvIro vIrairvetvAjyasya hotaryaja chatvAri cha || 2|| agniM tanUnapAtaM narAsha{\m+}samagnimiDa IDito barhirdura uShAsAnaktA daivyA tisrastvaShTAraM vanaspatimagnim | pa~ncha vetveko viyantu dvirvItAmeko viyantu dvirvetveko viyantu hotaryaja || 7 samiddho adya manuSho duroNe | devo devAn, yajasi jAtavedaH | A cha vaha mitramahashchikitvAn | tvaM dUtaH kavirasi prachetAH | tanUnapAtpatha R^itasya yAnAn | madhvA sama~njanthsvadhayA sujihva | manmAni dhIbhiruta yaj~namR^indhan | devatrA cha kR^iNuhyadhvaraM naH | narAsha{\m+}sasya mahimAnameShAm | upastoShAma yajatasya yaj~naiH || 3| 6| 3| 1|| 8 te sukratavaH shuchayo dhiyaMdhAH | svadantu devA ubhayAni havyA | AjuhvAna IDyo vandyashcha | AyAhyagne vasubhiH sajoShAH | tvaM devAnAmasi yahva hotA | sa enAn, yakShIShito yajIyAn | prAchInaM barhiH pradishA pR^ithivyAH | vastorasyA vR^ijyate agre ahnAm | vyuprathate vitaraM varIyaH | devebhyo aditaye syonam || 3| 6| 3| 2|| 9 vyachasvatIrurviyA vishrayantAm | patibhyo na janayaH shumbhamAnAH | devIrdvAro bR^ihatIrvishvaminvAH | devebhyo bhavatha suprAyaNAH | A suShvayantI yajate upAke | uShAsA naktA sadatAM ni yonau | divye yoShaNe bR^ihatI surukme | adhi shriya{\m+} shukrapishaM dadhAne | daivyA hotArA prathamA suvAchA | mimAnA yaj~naM manuSho yajadhyai || 3| 6| 3| 3|| 10 prachodayantA vidatheShu kArU | prAchInaM jyotiH pradishA dishantA | A no yaj~naM bhAratI tUyametu | iDA manuShvadiha chetayantI | tisro devIrbarhireda2{\m+} syonam | sarasvatIH svapasaH sadantu | ya ime dyAvApR^ithivI janitrI | rUpairapi{\m+}shadbhuvanAni vishvA | tamadya hotariShito yajIyAn | devaM tvaShTAramiha yakShi vidvAn || 3| 6| 3| 4|| 11 upAvasR^ijattmanyA sama~njan | devAnAM pAtha R^ituthA havI{\m+}Shi | vanaspatiH shamitA devo agniH | svadantu havyaM madhunA ghR^itena | sadyojAto vyamimIta yaj~nam | agnirdevAnAmabhavatpurogAH | asya hotuH pradishyR^itasya vAchi | svAhAkR^ita{\m+} haviradantu devAH || 3| 6| 3| 5|| yaj~naiH syonaM yajadhyai vidvAnaShTau cha || 3|| 12 agnirhotA no adhvare | vAjI sanpariNIyate | devo deveShu yaj~niyaH | pari triviShTyadhvaram | yAtyagnI rathIriva | A deveShu prayo dadhat | pari vAjapatiH kaviH | agnirhavyAnyakramIt | dadhadratnAni dAshuShe || 3| 6| 4| 1|| agnirhotA no nava || 4|| 13 ajaidagniH | asanadvAjaM ni | devo devebhyo havyA.avAT | prA~njobhir hinvAnaH | dhenAbhiH kalpamAnaH | yaj~nasyAyuH pratiran | upapreShya hotaH | havyA devebhyaH || 3| 6| 5| 1|| ajaidaShTau || 5|| 14 daivyAH shamitAra uta manuShyA Arabhadhvam | upanayata medhyA duraH | AshAsAnA medhapatibhyAM medham | prAsmA agniM bharata | stR^iNIta barhiH | anvenaM mAtA manyatAm | anu pitA | anu bhrAtA sagarbhyaH | anu sakhA sayUthyaH | udIchInA{\m+} asya pado nidhattAt || 3| 6| 6| 1|| 15 sUryaM chakShurgamayatAt | vAtaM prANamanvavasR^ijatAt | dishaH shrotram | antarikShamasum | pR^ithivI{\m+} sharIram | ekadhA.asya tvachamAchChyatAt | purA nAbhyA apishaso vapAmutkhidatAt | antarevoShmANaM vArayatAt | shyenamasya vakShaH kR^iNutAt | prashasA bAhU || 3| 6| 6| 2|| 16 shalA doShaNI | kashyapevA{\m+}sA | achChidre shroNI | kavaShorU srekaparNA.aShThIvantA | ShaDvi{\m+}shatirasya va~NkrayaH | tA anuShThyochchyAvayatAt | gAtraM gAtramasyAnUnaM kR^iNutAt | UvadhyagUhaM pArthivaM khanatAt | asnA rakShaH sa{\m+}sR^ijatAt | vaniShThumasya mA rAviShTa || 3| 6| 6| 3|| 17 urUkaM manyamAnAH | nedvastoke tanaye | ravitA ravachChamitAraH | adhrigo shamIdhvam | sushami shamIdhvam | shamIdhvamadhrigo | adhrigushchApApashcha | ubhau devAnA{\m+} shamitArau | tAvimaM pashu2{\m+} shrapayatAM pravidvA{\m+}sau | yathA yathA.asya shrapaNaM tathA tathA || 3| 6| 6| 4|| dhattAdbAhU mA rAviShTa tathAtathA || 6|| 18 juShasva saprathastamam | vacho devapsarastamam | havyA juhvAna Asani | imaM no yaj~namamR^iteShu dhehi | imA havyA jAtavedo juShasva | stokAnAmagne medaso ghR^itasya | hotaH prAshAna prathamo niShadya | ghR^itavantaH pAvaka te | stokAH shchotanti medasaH | svadharmaM devavItaye || 3| 6| 7| 1|| 19 shreShThaM no dhehi vAryam | tubhyagg stokA ghR^itashchutaH | agne viprAya santya | R^iShiH shreShThaH samidhyase | yaj~nasya prAvitA bhava | tubhyagg shchotantyadhrigo shachIvaH | stokAso agne medaso ghR^itasya | kavishasto bR^ihatA bhAnunA.a.agAH | havyA juShasva medhira | ojiShThaM te madhyato meda udbhR^itam | pra te vayaM dadAmahe | shchotanti te vaso stokA adhitvachi | prati tAndevasho vihi || 3| 6| 7| 2|| devavItaya udbhR^itaM trINi cha || 7|| 20 A vR^itrahaNA vR^itrahabhiH shuShmaiH | indra yAtaM namobhiragne arvAk | yuva{\m+} rAdhobhirakavebhirindra | agne asme bhavatamuttamebhiH | hotA yakShadindrAgnI | ChAgasya vapAyA medasaH | juShetA{\m+} haviH | hotaryaja | vi hyakhyanmanasA vasya ichChan | indrAgnI j~nAsa uta vA sajAtAn || 3| 6| 8| 1|| 21 nAnyA yuvatpramatirasti mahyam | sa vAM dhiyaM vAjayantImatakSham | hotA yakShadindrAgnI | puroDAshasya juShetA{\m+} haviH | hotaryaja | tvAmIDate ajiraM dUtyAya | haviShmantaH sadaminmAnuShAsaH | yasya devairAsado barhiragne | ahAnyasmai sudinA bhavantu | hotA yakShadagnim | puroDAshasya juShatA{\m+} haviH | hotaryaja || 3| 6| 8| 2|| sajAtAnagniM dve cha || 8|| 22 gIrbhirvipraH pramatimichChamAnaH | ITTe rayiM yashasaM pUrvabhAjam | indrAgnI vR^itrahaNA suvajrA | pra No navyebhistirataM deShNaiH | mA chChedma rashmI{\m+}riti nAdhamAnAH | pitR^iNA{\m+} shaktIranu yachChamAnAH | indrAgnibhyAM kaM vR^iShaNo madanti | tA hyadrI dhiShaNAyA upasthe | agni{\m+} sudIti{\m+} sudR^ishaM gR^iNantaH | namasyAmastveDyaM jAtavedaH | tvAM dUtamarati{\m+} havyavAham | devA akR^iNvannamR^itasya nAbhim || 3| 6| 9| 1|| jAtavedo dve cha || 9|| 23 tva2{\m+} hyagne prathamo manotA | asyA dhiyo abhavo dasma hotA | tva{\m+} sIM vR^iShannakR^iNorduShTarItu | saho vishvasmai sahase sahadhyai | adhA hotA nyasIdo yajIyAn | iDaspada iShayannIDyaH san | taM tvA naraH prathamaM devayantaH | maho rAye chitayanto anugman | vR^iteva yantaM bahubhirvasavyaiH | tve rayiM jAgR^ivA{\m+}so anugman || 3| 6| 10| 1|| 24 rushantamagniM darshataM bR^ihantam | vapAvantaM vishvahA dIdivA{\m+}sam | padaM devasya namasA viyantaH | shravasyavaH shrava ApannamR^iktam | nAmAni chiddadhire yaj~niyAni | bhadrAyAM te raNayanta saMdR^iShTau | tvAM vardhanti kShitayaH pR^ithivyAm | tva{\m+} rAya ubhayAso janAnAm | tvaM trAtA taraNe chetyo bhUH | pitA mAtA sadaminmAnuShANAm || 3| 6| 10| 2|| 25 sa paryeNyaH sa priyo vikShvagniH | hotA mandro niShasAdA yajIyAn | taM tvA vayaM dama A dIdivA{\m+}sam | upaj~nu bAdho namasA sadema | taM tvA vaya{\m+} sudhiyo navyamagne | sumnAyava Imahe devayantaH | tvaM visho anayo dIdyAnaH | divo agne bR^ihatA rochanena | vishAM kaviM vishpati{\m+} shashvatInAm | nitoshanaM vR^iShabhaM charShaNInAm || 3| 6| 10| 3|| 26 pretIShaNimiShayantaM pAvakam | rAjantamagniM yajata{\m+} rayINAm | so agna Ije shashame cha martaH | yasta AnaT samidhA havyadAtim | ya AhutiM parivedA namobhiH | vishvethsa vAmA dadhate tvotaH | asmA u te mahi mahe vidhema | namobhiragne samidhota havyaiH | vedI sUno sahaso gIrbhirukthaiH | A te bhadrAyA{\m+} sumatau yatema || 3| 6| 10| 4|| 27 A yastatantha rodasI vi bhAsA | shravobhishcha shravasyastarutraH | bR^ihadbhirvAjaiH sthavirebhirasme | revadbhiragne vitaraM vibhAhi | nR^ivadvaso sadamiddhe hyasme | bhUri tokAya tanayAya pashvaH | pUrvIriSho bR^ihatIrAre aghAH | asme bhadrA saushravasAni santu | purUNyagne purudhA tvAyA | vasUni rAjanvasutAte ashyAm | purUNi hi tve puruvAra santi | agne vasu vidhate rAjani tve || 3| 6| 10| 5|| jAgR^ivA{\m+}so anugmanmAnuShANAM charShaNInAM yatemAshyAM dve cha || 10|| 28 Abharata{\m+} shikShataM vajrabAhU | asmA{\m+} indrAgnI avata{\m+} shachIbhiH | ime nu te rashmayaH sUryasya | yebhiH sapitvaM pitaro na Ayan | hotA yakShadindrAgnI | ChAgasya haviSha AttAmadya | madhyato meda udbhR^itam | purA dveShobhyaH | purA pauruSheyyA gR^ibhaH | ghastAnnUnam || 3| 6| 11| 1|| 29 ghAse ajrANAM yavasaprathamAnAm | sumatkSharANA{\m+} shatarudriyANAm | agniShvAttAnAM pIvopavasanAnAm | pArshvataH shroNitaH shitAmata uthsAdataH | a~NgAda~NgAdavattAnAm | karata evendrAgnI | juShetA{\m+} haviH | hotaryaja | devebhyo vanaspate havI{\m+}Shi | hiraNyaparNa pradivaste artham || 3| 6| 11| 2|| 30 pradakShiNidrashanayA niyUya | R^itasya vakShi pathibhI rajiShThaiH | hotA yakShadvanaspatimabhi hi | piShTatamayA rabhiShThayA rashanayA.a.adhita | yatrendrAgniyoshChAgasya haviShaH priyA dhAmAni | yatra vanaspateH priyA pAthA{\m+}si | yatra devAnAmAjyapAnAM priyA dhAmAni | yatrAgnerhotuH priyA dhAmAni | tatraitaM prastutyevopastutyevopAvasrakShat | rabhIyA{\m+}samiva kR^itvI || 3| 6| 11| 3|| 31 karadevaM devo vanaspatiH | juShatA{\m+} haviH | hotaryaja | piprIhi devA{\m+} ushato yaviShTha | vidvA{\m+} R^itU{\m+}r R^itupate yajeha | ye daivyA R^itvijastebhiragne | tva{\m+} hotR^INAmasyAyajiShThaH | hotA yakShadagni2{\m+} sviShTakR^itam | ayADagnirindrAgniyoshChAgasya haviShaH priyA dhAmAni | ayADvanaspateH priyA pAthA{\m+}si | ayADdevAnAmAjyapAnAM priyA dhAmAni | yakShadagner hotuH priyA dhAmAni | yakShathsvaM mahimAnam | AyajatAmejyA iShaH | kR^iNotu so adhvarA jAtavedAH | juShatA{\m+} haviH | hotaryaja || 3| 6| 11| 4|| nUnamarthaM kR^itvI pAthA{\m+}si sapta cha || 11|| 32 upoha yadvidathaM vAjino gUH | gIrbhirviprAH pramatimichChamAnAH | arvanto na kAShThAM nakShamANAH | indrAgnI johuvato naraste | vanaspate rashanayA.abhidhAya | piShTatamayA vayunAni vidvAn | vaha devatrA didhiSho havI{\m+}Shi | pra cha dAtAramamR^iteShu vochaH | agni2{\m+} sviShTakR^itam | ayADagnirindrAgniyoshChAgasya haviShaH priyA dhAmAni || 3| 6| 12| 1|| 33 ayADvanaspateH priyA pAthA{\m+}si | ayADdevAnAmAjyapAnAM priyA dhAmAni | yakShadagner hotuH priyA dhAmAni | yakShathsvaM mahimAnam | AyajatAmejyA iShaH | kR^iNotu so adhvarA jAtavedAH | juShatA{\m+} haviH | agne yadadya visho adhvarasya hotaH | pAvaka shoche veShTva{\m+} hi yajvA | R^itA yajAsi mahinA vi yadbhUH | havyA vaha yaviShTha yA te adya || 3| 6| 12| 2|| dhAmAni bhUrekaM cha || 12|| 34 devaM barhiH sudevaM devaiH syAthsuvIraM vIrairvastorvR^ijyetAktoH prabhriyetAtyanyAnrAyA barhiShmato madema vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devIrdvAraH saMghAte viDvIryAma~nChithirA dhruvA devahUtau vathsa ImenAstaruNa AmimIyAtkumAro vA navajAto mainA arvA reNukakATaH pR^iNagvasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devI uShAsA naktA.adyAsmin, yaj~ne prayatyahvetAmapi nUnaM daivIrvishaH prAyAsiShTA{\m+} suprIte sudhite vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devI joShTrI vasudhitI yayoranyA.aghA dveShA{\m+}si yUyavadA.anyA vakShadvasu vAryANi yajamAnAya vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devI UrjAhutI iShamUrjamanyA vakShathsagdhi{\m+} sapItimanyA navena pUrvaM dayamAnAH syAma purANena navaM tAmUrjamUrjAhutI UrjayamAne adhAtAM vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devA daivyAhotArA neShTArA potArA hatAghasha{\m+}sAvAbharadvasU vasuvane vasudheyasya vItAM yaja | devIstisrastisro devIriDA sarasvatI bhAratI dyAM bhAratyAdityairaspR^ikShath sarasvatIma{\m+} rudrairyaj~namAvIdihaiveDayA vasumatyA sadhamAdaM madema vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devo narAsha{\m+}sastri shIrShA ShaDakShaH shatamidena{\m+} shitipR^iShThA Adadhati sahasramIM pravahanti mitrAvaruNedasya hotramarhato bR^ihaspatiH stotramashvinA.a.adhvaryavaM vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo vanaspatirvarShaprAvA ghR^itanirNigdyAmagreNAspR^ikShadA.antarikShaM madhyenAprAH pR^ithivImupareNAdR^i{\m+}hIdvasuvane vasudheyasya vetu yaja | devaM barhirvAritInAM nidhe dhAsi prachyutInAmaprachyutaM nikAmadharaNaM puruspArhaM yashasvadenA barhiShA.anyA barhIgShyabhiShyAma vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo agniH sviShTakR^ithsudraviNA mandraH kaviH satyamanmA.a.ayajI hotA hotur hoturAyajIyAnagne yAndevAnayADyA{\m+} apiprerye te hotre amathsata tA{\m+} sasanuShI{\m+} hotrAM devaMgamAM divi deveShu yaj~namerayema2{\m+} sviShTakR^ichchAgne hotA.abhUrvasuvane vasudheyasya namovAke vIhi yaja || 3| 6| 13| 1|| yajaikaM cha || 13|| 35 devaM barhiH | vasuvane vasudheyasya vetu | devIrdvAraH | vasuvane vasudheyasya viyantu | devI uShAsAnaktA | vasuvane vasudheyasya vItAm | devI joShTrI | vasuvane vasudheyasya vItAm | devI UrjAhutI | vasuvane vasudheyasya vItAm || 3| 6| 14| 1|| 36 devA daivyA hotArA | vasuvane vasudheyasya vItAm | devIstisrastisro devIH | vasuvane vasudheyasya viyantu | devo narAsha{\m+}saH | vasuvane vasudheyasya vetu | devo vanaspatiH | vasuvane vasudheyasya vetu | devaM barhirvAritInAm | vasuvane vasudheyasya vetu || 3| 6| 14| 2|| 37 devo agniH sviShTakR^it | sudraviNA mandraH kaviH | satyamanmA.a.ayajI hotA | hotur hoturAyajIyAn | agneyAndevAnayAT | yA{\m+} apipreH | ye te hotre amathsata | tA{\m+} sasanuShI{\m+} hotrAM devaMgamAm | divi deveShu yaj~namerayemam | sviShTakR^ichchAgne hotA.abhUH | vasuvane vasudheyasya namovAke vIhi || 3| 6| 14| 3|| vItAM vetvabhUrekaM cha || 14|| 38 agnimadya hotAramavR^iNItAyaM yajamAnaH pachanpaktIH pachanpuroDAshaM badhnannindrAgnibhyAM ChAga{\m+} sUpasthA adya devo vanaspatirabhavadindrAgnibhyAM ChAgenAghastAM taM medastaH prati pachatA.agrabhIShTAmavIvR^idhetAM puroDAshena tvAmadyarSha ArSheyarShINAM napAdavR^iNItAyaM yajamAno bahubhya A saMgatebhya eSha me deveShu vasu vAryAyakShyata iti tA yA devA devadAnAnyadustAnyasmA A cha shAsvA cha gurasveShitashcha hotarasi bhadravAchyAya preShito mAnuShaH sUktavAkAya sUktA brUhi || 3| 6| 15| 1|| agnimadyaikam || 15|| a~njanti hotA yakShathsamiddho adyAgnirajaiddaivyA juShasvAvR^itrahaNA gIrbhistva2{\m+} hyAbharatamupoha yaddevaM barhiH sudevaM devaM barhiragnimadya pa~nchadasha || 15|| a~njantyupAvasR^ijannAnyA yuvatkara devamaShTAtri{\m+}shat || 38|| a~njanti sUktAbrUhi || \section{tR^itIyAShTake saptamaH prapAThakaH 7} \section{achChidram} 1 sarvAn vA eSho.agnau kAmAnpraveshayati | yo.agnInanvAdhAya vratamupaiti | sa yadaniShTvA prayAyAt | akAmaprItA enaM kAmA nAnuprayAyuH | atejA avIryaH syAt | sa juhuyAt | tubhyaM tA a~Ngirastama | vishvAH sukShitayaH pR^ithak | agne kAmAya yemira iti | kAmAnevAsmindadhAti || 3| 7| 1| 1|| 2 kAmaprItA enaM kAmA anu prayAnti | tejasvI vIryAvAnbhavati | saMtatirvA eShA yaj~nasya | yo.agnInanvAdhAya vratamupaiti | sa yadudvAyati | vichChittirevAsya sA | taM prA~nchamuddhR^itya | manasopatiShTheta | mano vai prajApatiH | prAjApatyo yaj~naH || 3| 7| 1| 2|| 3 manasaiva yaj~na{\m+} saMtanoti | bhUrityAha | bhUto vai prajApatiH | bhUtimevopaiti | vi vA eSha indriyeNa vIryeNarddhyate | yasyAhitAgneragnirapakShAyati | yAvachChamyayA pravidhyet | yadi tAvadapakShAyet | ta{\m+} saMbharet | idaM ta ekaM para uta ekam || 3| 7| 1| 3|| 4 tR^itIyena jyotiShA saMvishasva | saMveshanastanuvai chAruredhi | priye devAnAM parame janitra iti | brahmaNaivaina{\m+} saMbharati | saiva tataH prAyashchittiH | yadi parastarAmapakShAyet | anu prayAyAvasyet | so eva tataH prAyashchittiH | oShadhIrvA etasya pashUnpayaH pravishati | yasya haviShe vathsA apAkR^itA dhayanti || 3| 7| 1| 4|| 5 tAn, yadduhyAt | yAtayAmnA haviShA yajeta | yanna duhyAt | yaj~naparurantariyAt | vAyavyAM yavAgUM nirvapet | vAyurvai payasaH pradApayitA | sa evAsmai payaH pradApayati | payo vA oShadhayaH | payaH payaH | payasaivAsmai payo.avarundhe || 3| 7| 1| 5|| 6 athottarasmai haviShe vathsAnapAkuryAt | saiva tataH prAyashchittiH | anyatarAn, vA eSha devAnbhAgadheyena vyardhayati | ye yajamAnasya sAyaM gR^ihamAgachChanti | yasya sAyaM dugdha{\m+} havirArtimArChati | indrAya vrIhInnirupyopavaset | payo vA oShadhayaH | paya evArabhya gR^ihItvopavasati | yatprAtaH syAt | tachChR^itaM kuryAt || 3| 7| 1| 6|| 7 athetara aindraH puroDAshaH syAt | indriye evAsmai samIchI dadhAti | payo vA oShadhayaH | payaH payaH | payasaivAsmai payo.avarundhe | athottarasmai haviShe vathsAnapAkuryAt | saiva tataH prAyashchittiH | ubhayAn, vA eSha devAnbhAgadheyena vyardhayati | ye yajamAnasya sAyaM cha prAtashcha gR^ihamAgachChanti | yasyobhaya{\m+} havirArtimArChati || 3| 7| 1| 7|| 8 aindraM pa~nchasharAvamodanaM nirvapet | agniM devatAnAM prathamaM yajet | agnimukhA eva devatAH prINAti | agniM vA anvanyA devatAH | indramanvanyAH | tA evobhayIH prINAti | payo vA oShadhayaH | payaH payaH | payasaivAsmai payo.avarundhe | athottarasmai haviShe vathsAnapAkuryAt || 3| 7| 1| 8|| 9 saiva tataH prAyashchittiH | ardho vA etasya yaj~nasya mIyate | yasya vratye.ahanpatnyanAlambhukA bhavati | tAmaparudhya yajeta | sarveNaiva yaj~nena yajate | tAmiShTvopahvayeta | amUhamasmi | sA tvam | dyauraham | pR^ithivI tvam | sAmAham | R^iktvam | tAvehi saMbhavAva | saha reto dadhAvahai | pu{\m+}se putrAya vettavai | rAyaspoShAya suprajAstvAya suvIryAyeti | ardha evainAmupahvayate | saiva tataH prAyashchittiH || 3| 7| 1| 9|| dadhAti yaj~na uta ekaM dhayanti rundhe kuryAdArChatyapAkuryAtpR^ithivI tvamaShTau cha || 1|| sarvAn vi vai yadi parastarAmoShadhIranyatarAnubhayAnardho vai || 10 yadviShShaNNena juhuyAt | aprajA apashuryajamAnaH syAt | yadanAyatane ninayet | anAyatanaH syAt | prAjApatyayarchA valmIkavapAyAmavanayet | prAjApatyo vai valmIkaH | yaj~naH prajApatiH | prajApatAveva yaj~naM pratiShThApayati | bhUrityAha | bhUto vai prajApatiH || 3| 7| 2| 1|| 11 bhUtimevopaiti | tatkR^itvA | anyAM dugdhvA punarhotavyam | saiva tataH prAyashchittiH | yatkITAvapannena juhuyAt | aprajA apashuryajamAnaH syAt | yadanAyatane ninayet | anAyatanaH syAt | madhyamena parNena dyAvApR^ithivyayarchA.antaHparidhi ninayet | dyAvApR^ithivyorevainatpratiShThApayati || 3| 7| 2| 2|| 12 tatkR^itvA | anyAM dugdhvA punarhotavyam | saiva tataH prAyashchittiH | yadava vR^iShTena juhuyAt | aparUpamasyAtma~njAyeta | kilAso vA syAdarshaso vA | yatpratyeyAt | yaj~naM vichChindyAt | sa juhuyAt | mitro janAnkalpayati prajAnan || 3| 7| 2| 3|| 13 mitro dAdhAra pR^ithivImuta dyAm | mitraH kR^iShTIranimiShA.abhichaShTe | satyAya havyaM ghR^itavajjuhoteti | mitreNaivainatkalpayati | tatkR^itvA | anyAM dugdhvA punarhotavyam | saiva tataH prAyashchittiH | yatpUrvasyAmAhutyA{\m+} hutAyAmuttarA.a.ahutiH skandet | dvipAdbhiH pashubhiryajamAno vyR^iddhyeta | yaduttarayA.abhijuhuyAt || 3| 7| 2| 4|| 14 chatuShpAdbhiH pashubhiryajamAno vyR^iddhyeta | yatra vettha vanaspate devAnAM guhyA nAmAni | tatra havyAni gAmayeti vAnaspatyayarchA samidhamAdhAya | tUShNImeva punarjuhuyAt | vanaspatinaiva yaj~nasyArtAM chAnArtAM chAhutI vidAdhAra | tatkR^itvA | anyAM dugdhvA punarhotavyam | saiva tataH prAyashchittiH | yatpurA prayAjebhyaH prA~Na~NgAraH skandet | adhvaryave cha yajamAnAya chAkagg syAt || 3| 7| 2| 5|| 15 yaddakShiNA | brahmaNe cha yajamAnAya chAkagg syAt | yatpratyak | hotre cha patniyai cha yajamAnAya chAkagg syAt | yaduda~N~N | agnIdhe cha pashubhyashcha yajamAnAya chAkagg syAt | yadabhijuhuyAt | rudro.asya pashUn ghAtukaH syAt | yannAbhijuhuyAt | ashAntaH prahriyeta || 3| 7| 2| 6|| 16 sruvasya budhnenAbhinidadhyAt | mA tamo mA yaj~nastamanmA yajamAnastamat | namaste astvAyate | namo rudra parAyate | namo yatra niShIdasi | amuM mA hi{\m+}sIramuM mA hi{\m+}sIriti yena skandet | taM praharet | sahasrashR^i~Ngo vR^iShabho jAtavedAH | stomapR^iShTho ghR^itavAnthsupratIkaH | mA no hAsInmetthito nettvA jahAma | gopoShaM no vIrapoShaM cha yachCheti | brahmaNaivainaM praharati | saiva tataH prAyashchittiH || 3| 7| 2| 7|| vai prajApatiH sthApayati prajAnannabhi juhuyAthsyAddhriyeta jahAma trINi cha || 2|| yadviShShaNNena prAjApatyayA yatkITA madhyamena yadavavR^iShTena yatpUrvasyAM yatpurA prayAjebhyaH prA~Na~NgAro yaddakShiNA yatpratyagyadudandasha || 17 vi vA eSha indriyeNa vIryeNarddhyate | yasyAhitAgneragnirmathyamAno na jAyate | yatrAnyaM pashyet | tata AhR^itya hotavyam | agnAvevAsyAgni hotra{\m+} hutaM bhavati | yadyanyaM na vindet | ajAyA{\m+} hotavyam | AgneyI vA eShA | yadajA | agnAvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati || 3| 7| 3| 1|| 18 ajasya tu nAshnIyAt | yadajasyAshnIyAt | yAmevAgnAvAhutiM juhuyAt | tAmadyAt | tasmAdajasya nAshyam | yadyajAM na vindet | brAhmaNasya dakShiNe haste hotavyam | eSha vA agnirvaishvAnaraH | yadbrAhmaNaH | agnAvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati || 3| 7| 3| 2|| 19 brAhmaNaM tu vasatyai nAparundhyAt | yadbrAhmaNaM vasatyA aparundhyAt | yasminnevAgnAvAhutiM juhuyAt | taM bhAgadheyena vyardhayet | tasmAdbrAhmaNo vasatyai nAparudhyaH | yadi brAhmaNaM na vindet | darbhastambe hotavyam | agnivAn, vai darbhastambaH | agnAvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | darbhAgstu nAdhyAsIta || 20 yaddarbhAnadhyAsIta | yAmevAgnAvAhutiM juhuyAt | tAmadhyAsIta | tasmAddarbhA nAdhyAsitavyAH | yadi darbhAnna vindet | apsu hotavyam | Apo vai sarvA devatAH | devatAsvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati | Apastu na parichakShIta | yadApaH parichakShIta || 3| 7| 3| 4|| 21 yAmevApsvAhutiM juhuyAt | tAM parichakShIta | tasmAdApo na parichakShyAH | medhyA cha vA etasyAmedhyA cha tanuvau sa{\m+}sR^ijyete | yasyAhitAgneranyairagnibhiragnayaH sa{\m+}sR^ijyante | agnaye vivichaye puroDAshamaShTAkapAlaM nirvapet | medhyAM chaivAsyAmedhyAM cha tanuvau vyAvartayati | agnaye vratapataye puroDAshamaShTAkapAlaM nirvapet | agnimeva vratapatigg svena bhAgadheyenopadhAvati | sa evainaM vratamAlambhayati || 3| 7| 3| 5|| 22 garbhagg sravantamagadamakaH | agnirindrastvaShTA bR^ihaspatiH | pR^ithivyAmavachushchotaitat | nAbhiprApnoti nirR^itiM parAchaiH | reto vA etadvAjinamAhitAgneH | yadagnihotram | tadyathsravet | reto.asya vAjina2{\m+} sravet | garbhagg sravantamagadamakarityAha | reta evAsminvAjinaM dadhAti || 3| 7| 3| 6|| 23 agnirityAha | agnirvai retodhAH | reta eva taddadhAti | indra ityAha | indriyamevAsmindadhAti | tvaShTetyAha | tvaShTA vai pashUnAM mithunAnA{\m+} rUpakR^it | rUpameva pashuShu dadhAti | bR^ihaspatirityAha | brahma vai devAnAM bR^ihaspatiH | brahmaNaivAsmai prajAH prajanayati | pR^ithivyAmavachushchotaitadityAha | asyAmevainatpratiShThApayati | nAbhi prApnoti nirR^itiM parAchairityAha | rakShasAmapahatyai || 3| 7| 3| 7|| ajA.agnAvevAsyAgnihotra{\m+} hutaM bhavati bhavatyAsIta parichakShIta lambhayati dadhAti devAnAM bR^ihaspatiH pa~ncha cha || 3|| vi vai yadyanyamajAyAM brAhmaNasya darbhastambe.aphsu hotavyam || 24 yAH purastAtprasravanti | upariShTAthsarvatashcha yAH | tAbhI rashmi pavitrAbhiH | shraddhAM yaj~namArabhe | devA gAtuvidaH | gAtuM yaj~nAya vindata | manasaspatinA devena | vAtAdyaj~naH prayujyatAm | tR^itIyasyai divaH | gAyatriyA soma AbhR^itaH || 25 somapIthAya saMnayitum | vakalamantaramAdade | Apo devIH shuddhAH stha | imA pAtrANi shundhata | upAta~NkyAya devAnAm | parNavalkamuta shundhata | payo gR^iheShu payo aghniyAsu | payo vathseShu paya indrAya haviShe dhriyasva | gAyatrI parNavalkena | payaH somaM karotvimam || 3| 7| 4| 2|| 26 agniM gR^ihNAmi surathaM yo mayobhUH | ya udyantamArohati sUryamahne | AdityaM jyotiShAM jyotiruttamam | shvo yaj~nAya ramatAM devatAbhyaH | vasUnrudrAnAdityAn | indreNa saha devatAH | tAH pUrvaH parigR^ihNAmi | sva Ayatane manIShayA | imAmUrjaM pa~nchadashIM ye praviShTAH | tAndevAnparigR^ihNAmi pUrvaH || 3| 7| 4| 3|| 27 agnirhavyavADiha tAnAvahatu | paurNamAsa{\m+} haviridameShAM mayi | AmAvAsya{\m+} haviridameShAM mayi | antarA.agnI pashavaH | devasa{\m+}sadamAgaman | tAnpUrvaH parigR^ihNAmi | sva Ayatane manIShayA | iha prajA vishvarUpA ramantAm | agniM gR^ihapatimabhisaMvasAnAH | tAH pUrvaH parigR^ihNAmi || 3| 7| 4| 4|| 28 sva Ayatane manIShayA | iha pashavo vishvarUpA ramantAm | agniM gR^ihapatimabhi saMvasAnAH | tAnpUrvaH parigR^ihNAmi | sva Ayatane manIShayA | ayaM pitR^iNAmagniH | avADDhavyA pitR^ibhya A | taM pUrvaH parigR^ihNAmi | aviShaM naH pituM karat | ajasraM tvA{\m+} sabhApAlAH || 3| 7| 4| 5|| 29 vijayabhAga{\m+} samindhatAm | agne dIdAya me sabhya | vijityai sharadaH shatam | annamAvasathIyam | abhiharANi sharadaH shatam | Avasathe shriyaM mantram | ahirbudhniyo niyachChatu | idamahamagni jyeShThebhyaH | vasubhyo yaj~naM prabravImi | idamahamindrajyeShThebhyaH || 3| 7| 4| 6|| 30 rudrebhyo yaj~naM prabravImi | idamahaM varuNajyeShThebhyaH | Adityebhyo yaj~naM prabravImi | payasvatIroShadhayaH | payasvadvIrudhAM payaH | apAM payaso yatpayaH | tena mAmindra sa{\m+}sR^ija | agne vratapate vrataM chariShyAmi | tachChakeyaM tanme rAdhyatAm | vAyo vratapata Aditya vratapate || 3| 7| 4| 7|| 31 vratAnAM vratapate vrataM chariShyAmi | tachChakeyaM tanme rAdhyatAm | imAM prAchImudIchIm | iShamUrjamabhi sa2{\m+}skR^itAm | bahuparNAmashuShkAgrAm | harAmi pashupAmaham | yatkR^iShNo rUpaM kR^itvA | prAvishastvaM vanaspatIn | tatastvAmekavi{\m+}shatidhA | saMbharAmi susaMbhR^itA || 3| 7| 4| 8|| 32 trInparidhIgstisraH samidhaH | yaj~nAyuranusaMcharAn | upaveShaM mekShaNaM dhR^iShTim | saMbharAmi susaMbhR^itA | yA jAtA oShadhayaH | devebhyastriyugaM purA | tAsAM parva rAdhyAsam | paristaramAharan | apAM medhyaM yaj~niyam | sadeva{\m+} shivamastu me || 3| 7| 4| 9|| 33 AchChettA vo mA riSham | jIvAni sharadaH shatam | aparimitAnAM parimitAH | saMnahye sukR^itAya kam | eno mA nigAM katamachchanAham | punarutthAya bahulA bhavantu | sakR^idAchChinnaM barhirUrNAmR^idu | syonaM pitR^ibhyastvA bharAmyaham | asminthsIdantu me pitaraH somyAH | pitAmahAH prapitAmahAshchAnugaiH saha || 3| 7| 4| 10|| 34 trivR^itpalAshe darbhaH | iyAnprAdeshasaMmitaH | yaj~ne pavitraM potR^itamam | payo havyaM karotu me | imau prANApAnau | yaj~nasyA~NgAni sarvashaH | ApyAyayantau saMcharatAm | pavitre havyashodhane | pavitre stho vaiShNavI | vAyurvAM manasA punAtu || 3| 7| 4| 11|| 35 ayaM prANashchApAnashcha | yajamAnamapigachChatAm | yaj~ne hyabhUtAM potArau | pavitre havyashodhane | tvayA vediM vividuH pR^ithivIm | tvayA yaj~no jAyate vishvadAniH | achChidraM yaj~namanveShi vidvAn | tvayA hotA saMtanotyardhamAsAn | trayastri{\m+}sho.asi tantUnAm | pavitreNa sahAgahi || 3| 7| 4| 12|| 36 shiveya{\m+} rajjurabhidhAnI | aghniyAmupasevatAm | aprasra{\m+}sAya yaj~nasya | ukhe upadadhAmyaham | pashubhiH saMnItaM bibhR^itAm | indrAya shR^itaM dadhi | upaveSho.asi yaj~nAya | tvAM pariveShamadhArayan | indrAya haviH kR^iNvantaH | shivaH shagmo bhavAsi naH || 3| 7| 4| 13|| 37 amR^inmayaM devapAtram | yaj~nasyAyuShi prayujyatAm | tiraHpavitramati nItAH | Apo dhAraya mA.atiguH | devena savitrotpUtAH | vasoH sUryasya rashmibhiH | gAM doha pavitre rajjum | sarvA pAtrANi shundhata | etA Acharanti madhumadduhAnAH | prajAvatIryashaso vishvarUpAH || 3| 7| 4| 14|| 38 bahvIrbhavantIrupajAyamAnAH | iha va indro ramayatu gAvaH | pUShA stha | ayakShmA vaH prajayA sa{\m+}sR^ijAmi | rAyaspoSheNa bahulA bhavantIH | UrjaM payaH pinvamAnA ghR^itaM cha | jIvo jIvantIrupa vaH sadeyam | dyaushchemaM yaj~naM pR^ithivI cha saMduhAtAm | dhAtA somena saha vAtena vAyuH | yajamAnAya draviNaM dadhAtu || 3| 7| 4| 15|| 39 uthsaM duhanti kalashaM chaturbilam | iDAM devIM madhumatI{\m+} suvarvidam | tadindrAgnI jinvata{\m+} sUnR^itAvat | tadyajamAnamamR^itatve dadhAtu | kAmadhukShaH pra No brUhi | indrAya havirindriyam | amUM yasyAM devAnAm | manuShyANAM payo hitam | bahu dugdhIndrAya devebhyaH | havyamApyAyatAM punaH || 3| 7| 4| 16|| 40 vathsebhyo manuShyebhyaH | punardohAya kalpatAm | yaj~nasya saMtatirasi | yaj~nasya tvA saMtatimanu saMtanomi | adastamasi viShNave tvA | yaj~nAyApi dadhAmyaham | adbhirariktena pAtreNa | yAH pUtAH parisherate | ayaM payaH somaM kR^itvA | svAM yonimapigachChatu || 3| 7| 4| 17|| 41 parNavalkaH pavitram | saumyaH somAddhi nirmitaH | imau parNaM cha darbhaM cha | devAnA{\m+} havyashodhanau | prAtarveShAya gopAya | viShNo havya{\m+} hi rakShasi | ubhAvagnI upastR^iNate | devatA upavasantu me | ahaM grAmyAnupavasAmi | mahyaM gopataye pashUn || 3| 7| 4| 18|| AbhR^ita imaM gR^ihNAmi pUrvastAH pUrvaH parigR^ihNAmi sabhApAlA indrajyeShThebhya Aditya vratapate susaMbhR^itA me saha punAtu gahi no vishvarUpA dadhAtu punargachChatu pashUn || 4|| yAH purastAdimAmUrjamiha prajA iha pashavo.ayaM pitR^iNAmagniH || 42 devA deveShu parAkramadhvam | prathamA dvitIyeShu | dvitIyAstR^itIyeShu | trirekAdashA iha mA.avata | ida{\m+} shakeyaM yadidaM karomi | AtmA karotvAtmane | idaM kariShye bheShajam | idaM me vishvabheShajA | ashvinA prAvataM yuvam | idamaha{\m+} senAyA abhItvaryai || 3| 7| 5| 1|| 43 mukhamapohAmi | sUrya jyotirvibhAhi | mahata indriyAya | ApyAyatAM ghR^itayoniH | agnirhavyA.anumanyatAm | khama~NkShva tvachama~NkShva | surUpaM tvA vasuvidam | pashUnAM tejasA | agnaye juShTamabhighArayAmi | syonaM te sadanaM karomi || 3| 7| 5| 2|| 44 ghR^itasya dhArayA sushevaM kalpayAmi | tasminthsIdAmR^ite pratitiShTha | vrIhINAM medha sumanasyamAnaH | ArdraH prathasnurbhuvanasya gopAH | shR^ita uthsnAti janitA matInAm | yasta AtmA pashuShu praviShTaH | devAnAM viShThAmanu yo vitasthe | AtmanvAnthsoma ghR^itavAn hi bhUtvA | devAngachCha suvarvinda yajamAnAya mahyam | irA bhUtiH pR^ithivyai raso motkramIt || 3| 7| 5| 3|| 45 devAH pitaraH pitaro devAH | yo.ahamasmi sa san, yaje | yasyAsmi na tamantaremi | svaM ma iShTa2{\m+} svaM dattam | svaM pUrta2{\m+} sva2{\m+} shrAntam | sva{\m+} hutam | tasya me.agnirupadraShTA | vAyurupashrotA | Adityo.anukhyAtA | dyauH pitA || 3| 7| 5| 4|| 46 pR^ithivI mAtA | prajApatirbandhuH | ya evAsmi sa san, yaje | mA bhermA saMvikthA mA tvA hi{\m+}siSham | mA te tejo.apakramIt | bharatamuddharemanuShi~ncha | avadAnAni te pratyavadAsyAmi | namaste astu mA mA hi{\m+}sIH | yadavadAnAni te.avadyan | vilomAkArShamAtmanaH || 3| 7| 5| 5|| 47 Ajyena pratyanajmyenat | tatta ApyAyatAM punaH | ajyAyo yavamAtrAt | AvyAdhAtkR^ityatAmidam | mA rUrupAma yaj~nasya | shuddha2{\m+} sviShTamida{\m+} haviH | manunA dR^iShTAM ghR^itapadIm | mitrAvaruNasamIritAm | dakShiNArdhAdasaMbhindan | avadyAmyekatomukhAm || 3| 7| 5| 6|| 48 iDe bhAgaM juShasva naH | jinva gA jinvArvataH | tasyAste bhakShivANaH syAma | sarvAtmAnaH sarvagaNAH | bradhna pinvasva | dadato me mA kShAyi | kurvato me mopadasat | dishAM klR^iptirasi | disho me kalpantAm | kalpantAM me dishaH || 3| 7| 5| 7|| 49 daivIshcha mAnuShIshcha | ahorAtre me kalpetAm | ardhamAsA me kalpantAm | mAsA me kalpantAm | R^itavo me kalpantAm | saMvathsaro me kalpatAm | klR^iptirasi kalpatAM me | AshAnAM tvA.a.ashApAlebhyaH | chaturbhyo amR^itebhyaH | idaM bhUtasyAdhyakShebhyaH || 3| 7| 5| 8|| 50 vidhema haviShA vayam | bhajatAM bhAgI bhAgam | mA.abhAgo.abhakta | nirabhAgaM bhajAmaH | apaspinva | oShadhIrjinva | dvipAtpAhi | chatuShpAdava | divo vR^iShTimeraya | brAhmaNAnAmida{\m+} haviH || 3| 7| 5| 9|| 51 somyAnA{\m+} somapIthinAm | nirbhakto brAhmaNaH | nehAbrAhmaNasyAsti | sama~NktAM barhirhaviShA ghR^itena | samAdityairvasubhiH saM marudbhiH | samindreNa vishvebhirdevebhira~NktAm | divyaM nabho gachChatu yathsvAhA | indrANIvAvidhavA bhUyAsam | aditiriva suputrA | asthUri tvA gArhapatya || 3| 7| 5| 10|| 52 upaniShade suprajAstvAya | saM patnI patyA sukR^itena gachChatAm | yaj~nasya yuktau dhuryAvabhUtAm | saMjAnAnau vijahatAmarAtIH | divi jyotirajaramArabhetAm | dasha te tanuvo yaj~na yaj~niyAH | tAH prINAtu yajamAno ghR^itena | nAriShThayoH prashiShamIDamAnaH | devAnAM daivye.api yajamAno.amR^ito.abhUt | yaM vAM devA akalpayan || 3| 7| 5| 11|| 53 Urjo bhAga{\m+} shatakratU | etadvAM tena prINAni | tena tR^ipyatama{\m+}hahau | ahaM devAnA{\m+} sukR^itAmasmi loke | mamedamiShTaM na mithurbhavAti | ahaM nAriShThAvanuyajAmi vidvAn | yadAbhyAmindro adadhAdbhAgadheyam | adArasR^idbhavata deva soma | asmin, yaj~ne maruto mR^iDatA naH | mA no vidadabhi bhAmo ashastiH || 3| 7| 5| 12|| 54 mA no vidadvR^ijanA dveShyA yA | R^iShabhaM vAjinaM vayam | pUrNamAsaM yajAmahe | sa no dohatA{\m+} suvIryam | rAyaspoSha{\m+} sahasriNam | prANAya surAdhase | pUrNamAsAya svAhA | amAvAsyA subhagA sushevA | dhenuriva bhUya ApyAyamAnA | sA no dohatA{\m+} suvIryam | rAyaspoSha{\m+} sahasriNam | apAnAya surAdhase | amAvAsyAyai svAhA | abhistR^iNIhi paridhehi vedim | jAmiM mA hi{\m+}sIramuyA shayAnA | hotR^iShadanA haritAH suvarNAH | niShkA ime yajamAnasya bradhne || 3| 7| 5| 13|| abhItvaryai karomi kramItpitA.a.atmana ekatomukhAM me disho.adhyakShebhyo havirgArhapatyAkalpayannashastiH sA no dohatA{\m+} suvIrya{\m+} sapta cha || 5|| 55 paristR^iNIta paridhattAgnim | parihito.agniryajamAnaM bhunaktu | apA{\m+} rasa oShadhInA{\m+} suvarNaH | niShkA ime yajamAnasya santu kAmadughAH | amutrAmuShmiM lloke | bhUpate bhuvanapate | mahato bhUtasya pate | brahmANaM tvA vR^iNImahe | ahaM bhUpatirahaM bhuvanapatiH | ahaM mahato bhUtasya patiH || 3| 7| 6| 1|| 56 devena savitrA prasUta ArtvijyaM kariShyAmi | devasavitaretaM tvA vR^iNate | bR^ihaspatiM daivyaM brahmANam | tadahaM manase prabravImi | mano gAyatriyai | gAyatrI triShTubhe | triShTubjagatyai | jagatyanuShTubhe | anuShTuk pa~Nktyai | pa~NktiH prajApataye || 3| 7| 6| 2|| 57 prajApatirvishvebhyo devebhyaH | vishve devA bR^ihaspataye | bR^ihaspatirbrahmaNe | brahma bhUrbhuvaH suvaH | bR^ihaspatirdevAnAM brahmA | ahaM manuShyANAm | bR^ihaspate yaj~naM gopAya | idaM tasmai harmyaM karomi | yo vo devAshcharati brahmacharyam | medhAvI dikShu manasA tapasvI || 3| 7| 6| 3|| 58 antardUtashcharati mAnuShIShu | chatuHshikhaNDA yuvatiH supeshAH | ghR^itapratIkA bhuvanasya madhye | marmR^ijyamAnA mahate saubhagAya | mahyaM dhukShva yajamAnAya kAmAn | bhUmirbhUtvA mahimAnaM pupoSha | tato devI vardhayate payA{\m+}si | yaj~niyA yaj~naM vi cha yanti shaM cha | oShadhIrApa iha shakvarIshcha | yo mA hR^idA manasA yashcha vAchA || 3| 7| 6| 4|| 59 yo brahmaNA karmaNA dveShTi devAH | yaH shrutena hR^idayeneShNatA cha | tasyendra vajreNa shirashChinadmi | UrNAmR^idu prathamAna2{\m+} syonam | devebhyo juShTa{\m+} sadanAya barhiH | suvarge loke yajamAna{\m+} hi dhehi | mAM nAkasya pR^iShThe parame vyoman | chatuH shikhaNDA yuvatiH supeshAH | ghR^itapratIkA vayunAni vaste | sA stIryamANA mahate saubhagAya || 3| 7| 6| 5|| 60 sA me dhukShva yajamAnAya kAmAn | shivA cha me shagmA chaidhi | syonA cha me suShadA chaidhi | UrjasvatI cha me payasvatI chaidhi | iShamUrjaM me pinvasva | brahmatejo me pinvasva | kShatramojo me pinvasva | vishaM puShTiM me pinvasva | AyurannAdyaM me pinvasva | prajAM pashUnme pinvasva || 3| 7| 6| 6|| 61 asmin, yaj~na upa bhUya innu me | avikShobhAya paridhIndadhAmi | dhartA dharuNo dharIyAn | agnirdveShA{\m+}si nirito nudAtai | vichChinadmi vidhR^itIbhyA{\m+} sapatnAn | jAtAn bhrAtR^ivyAn ye cha janiShyamANAH | visho yantrAbhyAM vidhamAmyenAn | aha2{\m+} svAnAmuttamo.asAni devAH | visho yantre nudamAne arAtim | vishvaM pApmAnamamatiM durmarAyum || 3| 7| 6| 7|| 62 sIdantI devI sukR^itasya loke | dhR^itI stho vidhR^itI svadhR^itI | prANAnmayi dhArayatam | prajAM mayi dhArayatam | pashUnmayi dhArayatam | ayaM prastara ubhayasya dhartA | dhartA prayAjAnAmutAnUyAjAnAm | sa dAdhAra samidho vishvarUpAH | tasminthsrucho adhyAsAdayAmi | Aroha patho juhu devayAnAn || 3| 7| 6| 8|| 63 yatrarShayaH prathamajA ye purANAH | hiraNyapakShA.ajirA sambhR^itA~NgA | vahAsi mA sukR^itAM yatra lokAH | avAhaM bAdha upabhR^itA sapatnAn | jAtAnbhrAtR^ivyAn ye cha janiShyamANAH | dohai yaj~na{\m+} sudughAmiva dhenum | ahamuttaro bhUyAsam | adhare mathsapatnAH | yo mA vAchA manasA durmarAyuH | hR^idA.arAtIyAdabhidAsadagne || 3| 7| 6| 9|| 64 idamasya chittamadharaM dhruvAyAH | ahamuttaro bhUyAsam | adhare mathsapatnAH | R^iShabho.asi shAkvaraH | ghR^itAchInA{\m+} sUnuH | priyeNa nAmnA priye sadasi sIda | syono me sIda suShadaH pR^ithivyAm | prathayi prajayA pashubhiH suvarge loke | divi sIda pR^ithivyAmantarikShe | ahamuttaro bhUyAsam || 3| 7| 6| 10|| 65 adhare mathsapatnAH | iya2{\m+} sthAlI ghR^itasya pUrNA | achChinnapayAH shatadhAra uthsaH | mArutena sharmaNA daivyena | yaj~no.asi sarvataH shritaH | sarvato mAM bhUtaM bhaviShyachChrayatAm | shataM me santvAshiShaH | sahasraM me santu sUnR^itAH | irAvatIH pashumatIH | prajApatirasi sarvataH shritaH || 3| 7| 6| 11|| 66 sarvato mAM bhUtaM bhaviShyachChrayatAm | shataM me santvAshiShaH | sahasraM me santu sUnR^itAH | irAvatIH pashumatIH | idamindriyamamR^itaM vIryam | anenendrAya pashavo.achikithsan | tena devA avatopa mAm | iheShamUrjaM yashaH saha ojaH saneyam | shR^itaM mayi shrayatAm | yatpR^ithivImacharattatpraviShTam || 3| 7| 6| 12|| 67 yenAsi~nchadbalamindre prajApatiH | idaM tachChukraM madhu vAjinIvat | yenopariShTAdadhi nonmahendram | dadhi mAM dhinotu | ayaM vedaH pR^ithivImanvavindat | guhA satIM gahane gahvareShu | sa vindatu yajamAnAya lokam | achChidraM yaj~naM bhUrikarmA karotu | ayaM yaj~naH samasadaddhaviShmAn | R^ichA sAmnA yajuShA devatAbhiH || 3| 7| 6| 13|| 68 tena lokAnthsUryavato jayema | indrasya sakhyamamR^itatvamashyAm | yo naH kanIya iha kAmayAtai | asmin, yaj~ne yajamAnAya mahyam | apa tamindrAgnI bhuvanAnnudetAm | ahaM prajAM vIravatIM videya | agne vAjajit | vAjaM tvA sariShyantam | vAjaM jeShyantam | vAjinaM vAjajitam || 3| 7| 6| 14|| 69 vAjajityAyai saMmArjmi | agnimannAdamannAdyAya | upahUto dyauH pitA | upa mAM dyauH pitA hvayatAm | agnirAgnIddhrAt | AyuShe varchase | jIvAtvai puNyAya | upahUtA pR^ithivI mAtA | upa mAM mAtA pR^ithivI hvayatAm | agnirAgnIddhrAt || 3| 7| 6| 15|| 70 AyuShe varchase | jIvAtvai puNyAya | mano jyotirjuShatAmAjyam | vichChinnaM yaj~na{\m+} samimaM dadhAtu | bR^ihaspatistanutAmimaM naH | vishve devA iha mAdayantAm | yaM te agna AvR^ishchAmi | ahaM vA kShipitashcharan | prajAM cha tasya mUlaM cha | nIchairdevA nivR^ishchata || 3| 7| 6| 16|| 71 agne yo no.abhidAsati | samAno yashcha niShTyaH | idhmasyeva prakShAyataH | mA tasyochCheShi kiMchana | yo mAM dveShTi jAtavedaH | yaM chAhaM dveShmi yashcha mAm | sarvAgstAnagne saMdaha | yAgshchAhaM dveShmi ye cha mAm | agne vAjajit | vAjaM tvA sasR^ivA{\m+}sam || 3| 7| 6| 17|| 72 vAjaM jigivA{\m+}sam | vAjinaM vAjajitam | vAjajityAyai saMmArjmi | agnimannAdamannAdyAya | vedirbarhiH shR^ita{\m+} haviH | idhmaH paridhayaH sruchaH | AjyaM yaj~na R^icho yajuH | yAjyAshcha vaShaTkArAH | saM me saMnatayo namantAm | idhmasaMnahane hute || 3| 7| 6| 18|| 73 divaH khIlo.avatataH | pR^ithivyA adhyutthitaH | tenA sahasrakANDena | dviShanta{\m+} shochayAmasi | dviShanme bahu shochatu | oShadhe mo aha{\m+} shucham | yaj~na namaste yaj~na | namo namashcha te yaj~na | shivena me saMtiShThasva | syonena me saMtiShThasva || 3| 7| 6| 19|| 74 subhUtena me saMtiShThasva | brahmavarchasena me saMtiShThasva | yaj~nasyarddhimanu saMtiShThasva | upa te yaj~na namaH | upa te namaH | upa te namaH | triShphalI kriyamANAnAm | yo nya~Ngo avashiShyate | rakShasAM bhAgadheyam | ApastatpravahatAditaH || 3| 7| 6| 20|| 75 ulUkhale musale yachcha shUrpe | AshishleSha dR^iShadi yatkapAle | avapruSho vipruShaH saMyajAmi | vishve devA haviridaM juShantAm | yaj~ne yA vipruShaH santi bahvIH | agnau tAH sarvAH sviShTAH suhutA juhomi | udyannadya mitramahaH | sapatnAnme anInashaH | divainAn, vidyutA jahi | nimrochannadharAnkR^idhi || 3| 7| 6| 21|| 76 udyannadya vi no bhaja | pitA putrebhyo yathA | dIrghAyutvasya heshiShe | tasya no dehi sUrya | udyannadya mitramahaH | ArohannuttarAM divam | hR^idrogaM mama sUrya | harimANaM cha nAshaya | shukeShu me harimANam | ropaNAkAsu dadhmasi || 3| 7| 6| 22|| 77 atho hAridraveShu me | harimANaM nidadhmasi | udagAdayamAdityaH | vishvena sahasA saha | dviShantaM mama randhayan | mo ahaM dviShato radham | yo naH shapAdashapataH | yashcha naH shapataH shapAt | uShAshcha tasmai nimrukcha | sarvaM pApa{\m+} samUhatAm || 3| 7| 6| 23|| 78 yo naH sapatno yo raNaH | marto.abhidAsati devAH | idhmasyeva prakShAyataH | mA tasyochCheShi ki~nchana | avasR^iShTaH parApata | sharo brahmasa{\m+}shitaH | gachChAmitrAnpravisha | maiShAM kaMchanochChiShaH || 3| 7| 6| 24|| patiH prajApataye tapasvI vAchA saubhagAya pashUnme pinvasva durmarAyuM devayAnAnagne.antarikShe.ahamuttaro bhUyAsaM prajApatirasi sarvataH shritaH praviShTaM devatAbhirvAjajitaM pR^ithivI hvayatAmagnirAgnIddhrAdvR^ishchata sasR^ivA{\m+} sa{\m+} hute syonena me saMtiShThasvetaH kR^idhi dadhmasyUhatAmaShTau cha || 6|| 79 sakShedaM pashya | vidhartaridaM pashya | nAkedaM pashya | ramatiH paniShThA | R^itaM varShiShTham | amR^itA yAnyAhuH | sURyo variShTho akShabhirvibhAti | anu dyAvApR^ithivI devaputre | dIkShA.asi tapaso yoniH | tapo.asi brahmaNo yoniH || 3| 7| 7| 1|| 80 brahmAsi kShatrasya yoniH | kShatramasyR^itasya yoniH | R^itamasi bhUrArabhe | shraddhAM manasA | dIkShAM tapasA | vishvasya bhuvanasyAdhipatnIm | sarve kAmA yajamAnasya santu | vAtaM prANaM manasA.anvArabhAmahe | prajApatiM yo bhuvanasya gopAH | sa no mR^ityostrAyatAM pAtva{\m+}hasaH || 3| 7| 7| 2|| 81 jyogjIvA jarAmashImahi | indra shAkvara gAyatrIM prapadye | tAM te yunajmi | indra shAkvara triShTubhaM prapadye | tAM te yunajmi | indra shAkvara jagatIM prapadye | tAM te yunajmi | indra shAkvarAnuShTubhaM prapadye | tAM te yunajmi | indra shAkvara pa~NktiM prapadye || 3| 7| 7| 3|| 82 tAM te yunajmi | A.ahaM dIkShAmaruhamR^itasya patnIm | gAyatreNa ChandasA brahmaNA cha | R^ita{\m+} satye.adhAyi | satyamR^ite.adhAyi | R^itaM cha me satyaM chAbhUtAm | jyotirabhUva{\m+} suvaragamam | suvargaM lokaM nAkasya pR^iShTham | bradhnasya viShTapamagamam | pR^ithivI dIkShA || 3| 7| 7| 4|| 83 tayA.agnirdIkShayA dIkShitaH | yayA.agnirdIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | antarikShaM dIkShA | tayA vAyurdIkShayA dIkShitaH | yayA vAyurdIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | dyaurdIkShA | tayA.a.adityo dIkShayA dIkShitaH | yayA.a.adityo dIkShayA dIkShitaH || 3| 7| 7| 5|| 84 tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | disho dIkShA | tayA chandramA dIkShayA dIkShitaH | yayA chandramA dIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | Apo dIkShA | tayA varuNo rAjA dIkShayA dIkShitaH | yayA varuNo rAjA dIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | oShadhayo dIkShA || 3| 7| 7| 6|| 85 tayA somo rAjA dIkShayA dIkShitaH | yayA somo rAjA dIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | vAgdIkShA | tayA prANo dIkShayA dIkShitaH | yayA prANo dIkShayA dIkShitaH | tayA tvA dIkShayA dIkShayAmi | pR^ithivI tvA dIkShamANamanu dIkShatAm | antarikShaM tvA dIkShamANamanu dIkShatAm | dyaustvA dIkShamANamanu dIkShatAm || 3| 7| 7| 7|| 86 dishastvA dIkShamANamanu dIkShantAm | ApastvA dIkShamANamanu dIkShantAm | oShadhayastvA dIkShamANamanu dIkShantAm | vAktvA dIkShamANamanu dIkShatAm | R^ichastvA dIkShamANamanu dIkShantAm | sAmAni tvA dIkShamANamanu dIkShantAm | yajU{\m+}Shi tvA dIkShamANamanu dIkShantAm | ahashcha rAtrishcha | kR^iShishcha vR^iShTishcha | tviShishchApachitishcha || 3| 7| 7| 8|| 87 ApashchauShadhayashcha | Urkcha sUnR^itA cha | tAstvA dIkShamANamanu dIkShantAm | sve dakShe dakShapiteha sIda | devAnA{\m+} sumno mahate raNAya | svAsasthastanuvA saMvishasva | pitevaidhi sUnava AsushevaH | shivo mA shivamAvisha | satyaM ma AtmA | shraddhA me kShitiH || 3| 7| 7| 9|| 88 tapo me pratiShThA | savitR^iprasUtA mA disho dIkShayantu | satyamasmi | ahaM tvadasmi madasi tvametat | mamAsi yonistava yonirasmi | mamaiva sanvaha havyAnyagne | putraH pitre lokakR^ijjAtavedaH | AjuhvAnaH supratIkaH purastAt | agne svAM yonimAsIda sAdhyA | asminthsadhasthe adhyuttarasmin || 3| 7| 7| 10|| 89 vishve devA yajamAnashcha sIdata | ekamiShe viShNustvA.anvetu | dve Urje viShNustvA.anvetu | trINi vratAya viShNustvA.anvetu | chatvAri mAyo bhavAya viShNustvA.anvetu | pa~ncha pashubhyo viShNustvA.anvetu | ShaDrAyaspoShAya viShNustvA.anvetu | sapta saptabhyo hotrAbhyo viShNustvA.anvetu | sakhAyaH saptapadA abhUma | sakhyaM te gameyam || 3| 7| 7| 11|| 90 sakhyAtte mA yoSham | sakhyAnme mA yoShThAH | sA.asi subrahmaNye | tasyAste pR^ithivI pAdaH | sA.asi subrahmaNye | tasyAste.antarikShaM pAdaH | sA.asi subrahmaNye | tasyAste dyauH pAdaH | sA.asi subrahmaNye | tasyAste dishaH pAdaH || 3| 7| 7| 12|| 91 parorajAste pa~nchamaH pAdaH | sA na iShamUrjaM dhukShva | teja indriyam | brahmavarchasamannAdyam | vimime tvA payasvatIm | devAnAM dhenu{\m+} sudughAmanapasphurantIm | indraH somaM pibatu | kShemo astu naH | imAM narAH kR^iNuta vedimetya | vasumatI{\m+} rudravatImAdityavatIm || 3| 7| 7| 13|| 92 varShmandivaH | nAbhA pR^ithivyAH | yathA.ayaM yajamAno na riShyet | devasya savituH save | chatuHshikhaNDA yuvatiH supeshAH | ghR^itapratIkA bhuvanasya madhye | tasyA{\m+} suparNAvadhi yau niviShTau | tayordevAnAmadhi bhAgadheyam | apa janyaM bhayaM nuda | apa chakrANi vartaya | gR^iha{\m+} somasya gachChatam | na vA uvetanmriyase na riShyasi | devA{\m+} ideShi pathibhiH sugebhiH | yatra yanti sukR^ito nApi duShkR^itaH | tatra tvA devaH savitA dadhAtu || 3| 7| 7| 14|| brahmaNo yonira{\m+}hasaH pa~NktiM prapadye dIkShA yayA.a.adityo dIkShayA dIkShitastayA tvA dIkShayA dIkShayAmyoShadhayo dIkShA dyaustvA dIkShamANamanu dIkShatAmapa chitishchAkShitiruttarasmingameyaM dishaH pAda AdityavatIM vartaya pa~ncha cha || 7|| 93 yadasya pAre rajasaH | shukraM jyotirajAyata | tannaH parShadati dviShaH | agne vaishvAnara svAhA | yasmAdbhIShA.avAshiShThAH | tato no abhayaM kR^idhi | prajAbhyaH sarvAbhyo mR^iDa | namo rudrAya mIDhuShe | yasmAdbhIShA nyaShadaH | tato no abhayaM kR^idhi || 3| 7| 8| 1|| 94 prajAbhyaH sarvAbhyo mR^iDa | namo rudrAya mIDhuShe | udusra tiShTha pratitiShTha mA riShaH | memaM yaj~naM yajamAnaM cha rIriShaH | suvarge loke yajamAna{\m+} hi dhehi | shaM na edhi dvipade shaM chatuShpade | yasmAdbhIShA.avepiShThAH palAyiShThAH samaj~nAsthAH | tato no abhayaM kR^idhi | prajAbhyaH sarvAbhyo mR^iDa | namo rudrAya mIDhuShe || 3| 7| 8| 2|| 95 ya idamakaH | tasmai namaH | tasmai svAhA | na vA u vetanmriyase | AshAnAM tvA vishvA AshAH | yaj~nasya hi stha R^itviyau | indrAgnI chetanasya cha | hutAhutasya tR^ipyatam | ahutasya hutasya cha | hutasya chAhutasya cha | ahutasya hutasya cha | indrAgnI asya somasya | vItaM pibataM juShethAm | mA yajamAnaM tamo vidat | martvijo mo imAH prajAH | mA yaH somamimaM pibAt | sa{\m+}sR^iShTamubhayaM kR^itam || 3| 7| 8| 3|| kR^idhi mIDhuShe.ahutasya cha sapta cha || 8|| 96 anAgasastvA vayam | iMdreNa preShitA upa | vAyuShTe astva{\m+}shabhUH | mitraste astva{\m+}shabhUH | varuNaste astva{\m+}shabhUH | apAM kShayA R^itasya garbhAH | bhuvanasya gopAH shyenA atithayaH | parvatAnAM kakubhaH prayuto napAtAraH | vagnunendragg hvayata | ghoSheNAmIvAgshchAtayata || 3| 7| 9| 1|| 97 yuktAH stha vahata | devA grAvANa indurindra ityavAdiShuH | endramachuchyavuH paramasyAH parAvataH | A.asmAthsadhasthAt | ororantarikShAt | A subhUtamasuShavuH | brahmavarchasaM ma AsuShavuH | samare rakShAgsyavadhiShuH | apahataM brahmajyasya | vAkcha tvA manashcha shriNItAm || 3| 7| 9| 2|| 98 prANashcha tvA.apAnashcha shrINItAm | chakShushcha tvA shrotraM cha shrINItAm | dakShashcha tvA balaM cha shrINItAm | ojashcha tvA sahashcha shrINItAm | Ayushcha tvA jarA cha shrINItAm | AtmA cha tvA tanUshcha shrINItAm | shR^ito.asi shR^itaM kR^itaH | shR^itAya tvA shR^itebhyastvA | yamindramAhurvaruNaM yamAhuH | yaM mitramAhuryamu satyamAhuH || 3| 7| 9| 3|| 99 yo devAnAM devatamastapojAH | tasmai tvA tebhyastvA | mayi tyadindriyaM mahat | mayi dakSho mayi kratuH | mayi dhAyi suvIryam | trishuggharmo vibhAtu me | AkUtyA manasA saha | virAjA jyotiShA saha | yaj~nena payasA saha | tasya dohamashImahi || 3| 7| 9| 4|| 100 tasya sumnamashImahi | tasya bhakShamashImahi | vAgjuShANA somasya tR^ipyatu | mitro janAnprasamitra | yasmAnna jAtaH paro anyo asti | ya Avivesha bhuvanAni vishvA | prajApatiH prajayA saMvidAnaH | trINi jyotI{\m+}Shi sachate sa ShoDashI | eSha brahmA ya R^itviyaH | indro nAma shruto gaNe || 3| 7| 9| 5|| 101 pra te mahe vidathe sha{\m+}siSha{\m+} harI | ya R^itviyaH pra te vanve | vanuSho haryataM madam | indro nAma ghR^itaM na yaH | haribhishchAru sechate | shruto gaNa A tvA vishantu | harivarpasaM giraH | indrAdhipate.adhipatistvaM devAnAmasi | adhipatiM mAm | AyuShmantaM varchasvantaM manuShyeShu kuru || 3| 7| 9| 6|| 102 indrashcha samrADvaruNashcha rAjA | tau te bhakShaM chakraturagra etam | tayoranu bhakShaM bhakShayAmi | vAgjuShANA somasya tR^ipyatu | prajApatirvishvakarmA | tasya mano devaM yaj~nena rAdhyAsam | arthe gA asya jahitaH | avasAnapate.avasAnaM me vinda | namo rudrAya vAstoShpataye | Ayane vidravaNe || 3| 7| 9| 7|| 103 udyAne yatparAyaNe | Avartane vivartane | yo gopAyati ta{\m+} huve | yAnyapAmityAnyapratIttAnyasmi | yamasya balinA charAmi | ihaiva santaH prati tadyAtayAmaH | jIvA jIvebhyo niharAma enat | anR^iNA asminnanR^iNAH parasmin | tR^itIye loke anR^iNAH syAma | ye devayAnA uta pitR^iyANAH || 3| 7| 9| 8|| 104 sarvAnpatho anR^iNA AkShIyema | idamUnuH shreyo.avasAnamAganma | shive no dyAvApR^ithivI ubhe ime | gomaddhanavadashvavadUrjasvat | suvIrA vIrairanu saMcharema | arkaH pavitra{\m+} rajaso vimAnaH | punAti devAnAM bhuvanAni vishvA | dyAvApR^ithivI payasA saMvidAne | ghR^itaM duhAte amR^itaM prapIne | pavitramarko rajaso vimAnaH | punAti devAnAM bhuvanAni vishvA | suvarjyotiryasho mahat | ashImahi gAdhamuta pratiShThAm || 3| 7| 9| 9|| chAtayata shrINItA{\m+} satyamAhurashImahi gaNe kuru vidravaNe pitR^iyANA arko rajaso vimAnastrINi cha || 9|| 105 udastAMpsIthsavitA mitro aryamA | sarvAnamitrAnavadhIdyugena | bR^ihantaM mAmakaradvIravantam | rathantare shrayasva svAhA pR^ithivyAm | vAmadevye shrayasva svAhA.antarikShe | bR^ihati shrayasva svAhA divi | bR^ihatA tvopastabhnomi | A tvA dade yashase vIryAya cha | asmAsvaghniyA yUyaM dadhAthendriyaM payaH | yaste drapso yasta udarShaH || 3| 7| 10| 1|| 106 daivyaH keturvishvaM bhuvanamAvivesha | sa naH pAhyariShTyai svAhA | anu mA sarvo yaj~no.ayametu | vishve devA marutaH sAmArkaH | ApriyashChandA{\m+}si nivido yajU{\m+}Shi | asyai pR^ithivyai yadyaj~niyam | prajApatervartanimanuvartasva | anu vIrairanurAdhyAma gobhiH | anvashvairanu sarvairu puShTaiH | anu prajayA.anvindriyeNa || 3| 7| 10| 2|| 107 devA no yaj~namR^ijudhA nayantu | prati kShattre prati tiShThAmi rAShTre | pratyashveShu pratitiShThAmi goShu | prati prajAyAM pratitiShThAmi bhavye | vishvamanyA.abhivAvR^idhe | tadanyasyAmadhishritam | dive cha vishvakarmaNe | pR^ithivyai chAkaraM namaH | askAndyauH pR^ithivIm | askAnR^iShabho yuvA gAH || 3| 7| 10| 3|| 108 skannemA vishvA bhuvanA | skanno yaj~naH prajanayatu | askAnajani prAjani | AskannAjjAyate vR^iShA | skannAtprajaniShImahi | ye devA yeShAmidaM bhAgadheyaM babhUva | yeShAM prayAjA utAnUyAjAH | indrajyeShThebhyo varuNarAjabhyaH | agnihotR^ibhyo devebhyaH svAhA | uta tyA no divA matiH || 3| 7| 10| 4|| 109 aditirUtyA.a.agamat | sA shantAchI mayaskarat | apa sridhaH | uta tyA daivyA bhiShajA | shaM naskarato ashvinA | yUyAtAmasmadrapaH | apa sridhaH | shamagniragnibhiskarat | shaM nastapatu sUryaH | shaM vAto vAtvarapAH || 3| 7| 10| 5|| 110 apa sridhaH | taditpadaM na vichiketa vidvAn | yanmR^itaH punarapyeti jIvAn | trivR^idyadbhuvanasya rathavR^it | jIvo garbho na mR^itaH sa jIvAt | pratyasmai pipIShate | vishvAni viduShe bhara | araMgamAya jagmave | apashchAddadhvane nare | indurindramavAgAt | indorindro.apAt | tasya ta indavindrapItasya madhumataH | upahUtasyopahUto bhakShayAmi || 3| 7| 10| 6|| udarSha indriyeNa gA matirarapA agAttrINi cha || 10|| 111 brahma pratiShThA manaso brahma vAchaH | brahma yaj~nAnA{\m+} haviShAmAjyasya | atiriktaM karmaNo yachcha hInam | yaj~naH parvANi pratiranneti kalpayan | svAhAkR^itA.a.ahutiretu devAn | AshrAvitamatyAshrAvitam | vaShaTkR^itamatyanUktaM cha yaj~ne | atiriktaM karmaNo yachcha hInam | yaj~naH parvANi pratiranneti kalpayan | svAhAkR^itA.a.ahutiretu devAn || 3| 7| 11| 1|| 112 yadvo devA atipAdayAni | vAchA chitprayataM deva heDanam | arAyo asmA{\m+} abhiduchChunAyate | anyatrAsman marutastannidhetana | tataM ma Apastadu tAyate punaH | svAdiShThA dhItiruchathAya shasyate | aya{\m+} samudra uta vishvabheShajaH | svAhAkR^itasya samutR^ipNutarbhuvaH | udvayaM tamasaspari | udu tyaM chitram || 3| 7| 11| 2|| 113 imaM me varuNa tattvA yAmi | tvaM no agne sa tvaM no agne | tvamagne ayAsi prajApate | imaM jIvebhyaH paridhiM dadhAmi | maiShAM nu gAdaparo ardhametam | shataM jIvantu sharadaH purUchIH | tiro mR^ityuM dadhatAM parvatena | iShTebhyaH svAhA vaShaDaniShTebhyaH svAhA | bheShajaM duriShTyai svAhA niShkR^ityai svAhA | daurArddhyai svAhA daivIbhyastanUbhyaH svAhA || 3| 7| 11| 3|| 114 R^iddhyai svAhA samR^iddhyai svAhA | yata indra bhayAmahe | tato no abhayaM kR^idhi | maghava~nChagdhi tava tanna Utaye | vi dviSho vi mR^idho jahi | svastidA vishaspatiH | vR^itrahA vimR^idho vashI | vR^iShendraH pura etu naH | svastidA abhayaMkaraH | AbhirgIrbhiryadato na Unam || 3| 7| 11| 4|| 115 ApyAyaya harivo vardhamAnaH | yadA stotR^ibhyo mahi gotrA rujAsi | bhUyiShThabhAjo adha te syAma | anAj~nAtaM yadAj~nAtam | yaj~nasya kriyate mithu | agne tadasya kalpaya | tva{\m+} hi vettha yathAtatham | puruShasaMmito yaj~naH | yaj~naH puruShasaMmitaH | agne tadasya kalpaya | tva{\m+} hi vettha yathAtatham | yatpAkatrA manasA dInadakShA na | yaj~nasya manvate martAsaH | agniShTaddhotA kratuvidvijAnan | yajiShTho devA{\m+} R^itusho yajAti || 3| 7| 11| 5|| devAgshchitraM tanUbhyaH svAhonaM puruShasaMmito.agne tadasya kalpaya pa~ncha cha || 11|| 116 yaddevA devaheDanam | devAsashchakR^imA vayam | AdityAstasmAnmA mu~nchata | R^itasyartena mAmuta | devA jIvanakAmyA yat | vAchA.anR^itamUdima | agnirmA tasmAdenasaH | gArhapatyaH pramu~nchatu | duritA yAni chakR^ima | karotu mAmanenasam || 3| 7| 12| 1|| 117 R^itena dyAvApR^ithivI | R^itena tva{\m+} sarasvati | R^itAnmA mu~nchatA{\m+}hasaH | yadanyakR^itamArima | sajAtasha{\m+}sAduta vA jAmisha{\m+}sAt | jyAyasaH sha{\m+}sAduta vA kanIyasaH | anAj~nAtaM devakR^itaM yadenaH | tasmAttvamasmAnjAtavedo mumugdhi | yadvAchA yanmanasA | bAhubhyAmUrubhyAmaShThIvadbhyAm || 3| 7| 12| 2|| 118 shishnairyadanR^itaM chakR^imA vayam | agnirmA tasmAdenasaH | yaddhastAbhyAM chakara kilbiShANi | akShANAM vagnumupa jighnamAnaH | dUrepashyA cha rAShTrabhR^ichcha | tAnyapsarasAvanu dattA mR^iNAni | adIvyannR^iNaM yadahaM chakAra | yadvA.adAsyanthsaMjagArA janebhyaH | agnirmA tasmAdenasaH | yanmayi mAtA garbhe sati || 3| 7| 12| 3|| 119 enashchakAra yatpitA | agnirmA tasmAdenasaH | yadA pipeSha mAtaraM pitaram | putraH pramudito dhayan | ahi{\m+}sitau pitarau mayA tat | tadagne anR^iNo bhavAmi | yadantarikShaM pR^ithivImuta dyAm | yanmAtaraM pitaraM vA jihi{\m+}sima | agnirmA tasmAdenasaH | yadAshasA nishasA yatparAshasA || 3| 7| 12| 4|| 120 yadenashchakR^imA nUtanaM yatpurANam | agnirmA tasmAdenasaH | atikrAmAmi duritaM yadenaH | jahAmi ripraM parame sadhasthe | yatra yanti sukR^ito nApi duShkR^itaH | tamArohAmi sukR^itAM nu lokam | trite devA amR^ijataitadenaH | trita etanmanuShyeShu mAmR^ije | tato mA yadi kiMchidAnashe | agnirmA tasmAdenasaH || 3| 7| 12| 5|| 121 gArhapatyaH pramu~nchatu | duritA yAni chakR^ima | karotu mAmanenasam | divi jAtA apsu jAtAH | yA jAtA oShadhIbhyaH | atho yA agnijA ApaH | tA naH shundhantu shundhanIH | yadApo naktaM duritaM charAma | yadvA divA nUtanaM yatpurANam | hiraNyavarNAstata utpunIta naH | imaM me varuNa tattvA yAmi | tvaM no agne sa tvaM no agne | tvamagne ayA.asi || 3| 7| 12| 6|| anenasamaShThIvadbhyA{\m+} sati parAshasA.a.anashe.agnirmA tasmAdenasaH punIta nastrINi cha || 12|| yaddevA devA R^itena sajAtasha{\m+}sAdyadvAchA yaddhastAbhyAmadIvyaM yanmayi mAtA yadApipeSha yadantarikShaM yadAshasA.atikrAmAmi trite devA divi jAtA apsu jAtA yadApa imaM me varuNa tattvA yAmi tvaM no agne sa tvaM no agne tvamagne ayA.asi || 122 yatte grAvNNA chichChiduH soma rAjan | priyANya~NgAni svadhitA parU{\m+}Shi | tathsaMdhathsvAjyenota vardhayasva | anAgaso adhamithsaMkShayema | yatte grAvA bAhuchyuto achuchyavuH | naro yatte duduhurdakShiNena | tatta ApyAyatAM tatte | niShTyAyatAM deva soma | yatte tvachaM bibhiduryachcha yonim | yadAsthAnAtprachyuto venasi tmanA || 3| 7| 13| 1|| 123 tvayA tathsoma guptamastu naH | sA naH saMdhA.asatparame vyoman | ahAchCharIraM payasA sametya | anyo.anyo bhavati varNo asya | tasminvayamupahUtAstava smaH | A no bhaja sadasi vishvarUpe | nR^ichakShAH soma uta shushrugastu | mA no vihAsIdgira AvR^iNAnaH | anAgAstanuvo vAvR^idhAnaH | A no rUpaM vahatu jAyamAnaH || 3| 7| 13| 2|| 124 upakSharanti juhvo ghR^itena | priyANya~NgAni tava vardhayantIH | tasmai te soma nama idvaShaTcha | upa mA rAjanthsukR^ite hvayasva | saMprANApAnAbhyA{\m+} samu chakShuShA tvam | sa2{\m+} shrotreNa gachChasva soma rAjan | yatta Asthita{\m+} shamu tatte astu | jAnItAnnaH saMgamane pathInAm | etaM jAnItAtparame vyoman | vR^ikAH sadhasthA vida rUpamasya || 3| 7| 13| 3|| 125 yadA gachChAtpathibhirdevayAnaiH | iShTApUrte kR^iNutAdAvirasmai | ariShTo rAjannagadaH parehi | namaste astu chakShase raghUyate | nAkamAroha saha yajamAnena | sUryaM gachChatAtparame vyoman | abhUddevaH savitA vandyo nu naH | idAnImahna upavAchyo nR^ibhiH | vi yo ratnA bhajati mAnavebhyaH | shreShThaM no atra draviNaM yathA dadhat | upa no mitrAvaruNAvihAvatam | anvAdIdhyAthAmiha naH sakhAyA | AdityAnAM prasitirhetiH | ugrA shatApAShThA ghaviShA pari No vR^iNaktu | ApyAyasva saM te || 3| 7| 13| 4|| tmanA jAyamAno.asya dadhatpa~ncha cha || 13|| 126 yaddidIkShe manasA yachcha vAchA | yadvA prANaishchakShuShA yachcha shrotreNa | yadretasA mithunenApyAtmanA | adbhyo lokA dadhire teja indriyam | shukrA dIkShAyai tapaso vimochanIH | Apo vimoktrIrmayi teja indriyam | yadR^ichA sAmnA yajuShA | pashUnAM charman haviShA didIkShe | yachChandobhiroShadhIbhirvanaspatau | adbhyo lokA dadhire teja indriyam || 3| 7| 14| 1|| 127 shukrA dIkShAyai tapaso vimochanIH | Apo vimoktrIrmayi teja indriyam | yena brahma yena kShatram | yenendrAgnI prajApatiH somo varuNo yena rAjA | vishve devA R^iShayo yena prANAH | adbhyo lokA dadhire teja indriyam | shukrA dIkShAyai tapaso vimochanIH | Apo vimoktrIrmayi teja indriyam | apAM puShpamasyoShadhInA{\m+} rasaH | somasya priyaM dhAma || 3| 7| 14| 2|| 128 agneH priyatama{\m+} haviH svAhA | apAM puShpamasyoShadhInA{\m+} rasaH | somasya priyaM dhAma | indrasya priyatama{\m+} haviH svAhA | apAM puShpamasyoShadhInA{\m+} rasaH | somasya priyaM dhAma | vishveShAM devAnAM priyatama{\m+} haviH svAhA | vaya{\m+} soma vrate tava | manastanUShu piprataH | prajAvanto ashImahi || 3| 7| 14| 3|| 129 devebhyaH pitR^ibhyaH svAhA | somyebhyaH pitR^ibhyaH svAhA | kavyebhyaH pitR^ibhyaH svAhA | devAsa iha mAdayadhvam | somyAsa iha mAdayadhvam | kavyAsa iha mAdayadhvam | anantaritAH pitaraH somyAH somapIthAt | apaitu mR^ityuramR^itaM na Agan | vaivasvato no abhayaM kR^iNotu | parNaM vanaspateriva || 3| 7| 14| 4|| 130 abhi naH shIyatA{\m+} rayiH | sachatAM naH shachIpatiH | paraM mR^ityo anuparehi panthAm | yaste sva itaro devayAnAt | chakShuShmate shR^iNvate te bravImi | mA naH prajA{\m+} rIriSho mota vIrAn | idamUnu shreyo.avasAnamAganma | yadgojiddhanajidashvajidyat | parNaM vanaspateriva | abhi naH shIyatA{\m+} rayiH | sachatAM naH shachIpatiH || 3| 7| 14| 5|| vanaspatAvadbhyo lokA dadhire teja indriyaM dhAmAshImahIvAbhi naH shIyatA{\m+} rayirekaM cha || 14|| sarvAn yadviShShaNNena vi vai yAH purastAddevA deveShu pari stR^iNIta sakShedaM yadasya pAre.anAgasa udastAMpsIdbrahma pratiShThA yaddevA yatte grAvNNA yaddidIkShe chaturdasha || 14|| sarvAnbhUtimeva yAmevApsvAhutiM vratAnAM parNavalkaH somyAnAmasmin, yaj~ne.agne yo no jyogjIvAH parorajAH pratemahe brahma pratiShThA gArhapatyastri{\m+}shaduttarashatam || 130|| sarvAnnaH shachIpatiH || \section{tR^itIyAShTake aShTamaH prapAThakaH 8} \section{ashvamedham vaishvadevaM kAMDaM tatra prathamamahaH} 1 sAMgrahaNyeShTyA yajate | imAM janatA{\m+} saMgR^ihNAnIti | dvAdashAratnI rashanA bhavati | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsaramevAvarundhe | mau~njI bhavati | Urgvai mu~njAH | UrjamevAvarundhe | chitrA nakShatraM bhavati | chitraM vA etatkarma || 3| 8| 1| 1|| 2 yadashvamedhaH samR^iddhyai | puNyanAma devayajanamadhyavasyati | puNyAmeva tena kIrtimabhijayati | apadAtInR^itvijaH samAvahantyA subrahmaNyAyAH | suvargasya lokasya samaShTyai | keshashmashru vapate | nakhAni nikR^intate | dato dhAvate | snAti | ahataM vAsaH paridhatte | pApmano.apahatyai | vAchaM yatvopavasati | suvargasya lokasya guptyai | rAtriM jAgarayanta Asate | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 8| 1| 2|| karma dhatte pa~ncha cha || 1|| 3 chatuShTayya Apo bhavanti | chatuHshapho vA ashvaH prAjApatyaH samR^iddhyai | tA digbhyaH samAbhR^itA bhavanti | dikShu vA ApaH | annaM vA ApaH | adbhyo vA annaM jAyate | yadevAdbhyo.annaM jAyate | tadavarundhe | tAsu brahmaudanaM pachati | reta eva taddadhAti || 3| 8| 2| 1|| 4 chatuHsharAvo bhavati | dikShveva pratitiShThati | ubhayato rukmau bhavataH | ubhayata evAsminruchaM dadhAti | uddharati shR^itatvAya | sarpiShvAnbhavati medhyatvAya | chatvAra ArSheyAH prAshnanti | dishAmeva jyotiShi juhoti | chatvAri hiraNyAni dadAti | dishAmeva jyotIgShyavarundhe || 3| 8| 2| 2|| 5 yadAjyamuchChiShyate | tasminrashanAM nyunatti | prajApatirvA odanaH | reta Ajyam | yadAjye rashanAM nyunatti | prajApatimeva retasA samardhayati | darbhamayI rashanA bhavati | bahu vA eSha kucharo.amedhyamupagachChati | yadashvaH | pavitraM vai darbhAH || 3| 8| 2| 3|| 6 yaddarbhamayI rashanA bhavati | punAtyevainam | pUtamenaM medhyamAlabhate | ashvasya vA Alabdhasya mahimodakrAmat | sa mahartvijaH prAvishat | tanmahartvijAM mahartviktvam | yanmahartvijaH prAshnanti | mahimAnamevAsmintaddadhati | ashvasya vA Alabdhasya reta udakrAmat | tathsuvarNa{\m+} hiraNyamabhavat | yathsuvarNa{\m+} hiraNyaM dadAti | reta eva taddadhAti | odane dadAti | reto vA odanaH | reto hiraNyam | retasaivAsminreto dadhAti || 3| 8| 2| 4|| dadhAti rundhe darbhA abhavathShaT cha || 2|| 7 yo vai brahmaNe devebhyaH prajApataye.apratiprochyAshvaM medhyaM badhnAti | A devatAbhyo vR^ishchyate | pApIyAnbhavati | yaH pratiprochya | na devatAbhya AvR^ishchyate | vasIyAnbhavati | yadAha | brahmannashvaM medhyaM bhanthsyAmi devebhyaH prajApataye tena rAdhyAsamiti | brahma vai brahmA | brahmaNa eva devebhyaH prajApataye pratiprochyAshvaM medhyaM badhnAti || 3| 8| 3| 1|| 8 na devatAbhya AvR^ishchyate | vasIyAnbhavati | devasya tvA savituH prasava iti rashanAmAdatte prasUtyai | ashvinorbAhubhyAmityAha | ashvinau hi devAnAmadhvaryU AstAm | pUShNo hastAbhyAmityAha yatyai | vyR^iddhaM vA etadyaj~nasya | yadayajuShkeNa kriyate | imAmagR^ibhNanrashanAmR^itasyetyadhivadati yajuShkR^ityai | yaj~nasya samR^iddhyai || 3| 8| 3| 2|| 9 tadAhuH | dvAdashAratnI rashanA kartavyA 3 trayodashAratnI 3 riti | R^iShabho vA eSha R^itUnAm | yathsaMvathsaraH | tasya trayodasho mAso viShTapam | R^iShabha eSha yaj~nAnAm | yadashvamedhaH | yathA vA R^iShabhasya viShTapam | evametasya viShTapam | trayodashamaratni{\m+} rashanAyAmupAdadhAti || 3| 8| 3| 3|| 10 yatharShabhasya viShTapa{\m+} sa2{\m+}skaroti | tAdR^igeva tat | pUrva AyuShi vidatheShu kavyetyAha | AyurevAsmindadhAti | tayA devAH sutamAbabhUvurityAha | bhUtimevopAvartate | R^itasya sAmanthsaramArapantItyAha | satyaM vA R^itam | satyenaivainamR^itenArabhate | abhidhA asItyAha || 3| 8| 3| 4|| 11 tasmAdashvamedhayAjI sarvANi bhUtAnyabhibhavati | bhuvanamasItyAha | bhUmAnamevopaiti | yantA.asItyAha | yantAramevainaM karoti | dhartA.asItyAha | dhartAramevainaM karoti | so.agniM vaishvAnaramityAha | agnAvevainaM vaishvAnare juhoti | saprathasamityAha || 3| 8| 3| 5|| 12 prajayaivainaM pashubhiH prathayati | svAhAkR^ita ityAha | homa evAsyaiShaH | pR^ithivyAmityAha | asyAmevainaM pratiShThApayati | yantA rADyantA.asi yamano dhartA.asi dharuNa ityAha | rUpamevAsyaitanmahimAnaM vyAchaShTe | kR^iShyai tvA kShemAya tvA rayyai tvA poShAya tvetyAha | AshiShamevaitAmAshAste | svagA tvA devebhya ityAha | devebhya evainagg svagA karoti | svAhA tvA prajApataya ityAha | prAjApatyo vA ashvaH | yasyA eva devatAyA Alabhyate | tayaivaina{\m+} samardhayati || 3| 8| 3| 6|| badhnAti samR^iddhyA upAdadhAtyasItyAha saprathasamityAha devebhya ityAha pa~ncha cha || 3|| 13 yaH pituranujAyAH putraH | sa purastAnnayati | yo mAturanujAyAH putraH | sa pashchAnnayati | viShva~nchamevAsmAtpApmAnaM vivR^ihataH | yo arvantaM jighA{\m+}sati tamabhyamIti varuNa iti shvAnaM chaturakShaM prasauti | paro martaH paraH shveti shunashchaturakShasya prahanti | shveva vai pApmA bhrAtR^ivyaH | pApmAnamevAsya bhrAtR^ivya{\m+} hanti | saidhrakaM musalaM bhavati || 3| 8| 4| 1|| 14 karma karmaivAsmai sAdhayati | paugshchaleyo hanti | puggshchalvAM vai devAH shuchaM nyadadhuH | shuchaivAsya shucha{\m+} hanti | pApmA vA etamIpsatItyAhuH | yo.ashvamedhena yajata iti | ashvasyAdhaspadamupAsyati | vajrI vA ashvaH prAjApatyaH | vajreNaiva pApmAnaM bhrAtR^ivyamavakrAmati | dakShiNA.apaplAvayati || 3| 8| 4| 2|| 15 pApmAnamevAsmAchChamalamapaplAvayati | aiShIka udUho bhavati | AyurvA iShIkAH | AyurevAsmindadhati | amR^itaM vA iShIkAH | amR^itamevAsmindadhati | vetasa shAkhopa saMbaddhA bhavati | apsuyonirvA ashvaH | apsujo vetasaH | svAdevainaM yonernirmimIte | purastAtpratya~nchamabhyudUhati | purastAdevAsminpratIchyamR^itaM dadhAti | ahaM cha tvaM cha vR^itrahanniti brahmA yajamAnasya hastaM gR^ihNAti | brahmakShattre eva saMdadhAti | abhi kratvendra bhUradhajmannityadhvaryuryajamAnaM vAchayatyabhijityai || 3| 8| 4| 3|| bhavati plAvayati mimIte pa~ncha cha || 4|| 16 chatvAra R^itvijaH samukShanti | Abhya evainaM chatasR^ibhyo digbhyo.abhisamIrayanti | shatena rAjaputraiH sahAdhvaryuH | purastAtpratya~NtiShThanprokShati | anenAshvena medhyeneShTvA | aya{\m+} rAjA vR^itraM vadhyAditi | rAjyaM vA adhvaryuH | kShattra{\m+} rAjaputraH | rAjyenaivAsmin kShattraM dadhAti | shatenArAjabhirugraiH saha brahmA || 3| 8| 5| 1|| 17 dakShiNata uda~N tiShThan prokShati | anenAshvena medhyeneShTvA | aya{\m+} rAjA.apratidhR^iShyo.astviti | balaM vai brahmA | balamarAjograH | balenaivAsminbalaM dadhAti | shatena sUtagrAmaNibhiH saha hotA | pashchAt prA~N tiShThan prokShati | anenAshvena medhyeneShTvA | aya{\m+} rAjA.asyai vishaH || 3| 8| 5| 2|| 18 bahugvai bahvashvAyai bahvajAvikAyai | bahuvrIhiyavAyai bahumAShatilAyai | bahuhiraNyAyai bahuhastikAyai | bahudAsapUruShAyai rayimatyai puShTimatyai | bahurAyaspoShAyai rAjA.astviti | bhUmA vai hotA | bhUmA sUtagrAmaNyaH | bhUmnaivAsminbhUmAnaM dadhAti | shatena kShattasaMgrahItR^ibhiH sahodgAtA | uttarato dakShiNA tiShThan prokShati || 3| 8| 5| 3|| 19 anenAshvena medhyeneShTvA | aya{\m+} rAjA sarvamAyuretviti | AyurvA udgAtA | AyuH, kShattasaMgrahItAraH | AyuShaivAsminnAyurdadhAti | shata{\m+} shataM bhavanti | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | chatuHshatA bhavanti | chatasro dishaH | dikShveva pratitiShThati || 3| 8| 5| 4|| brahmA visha ukShiti disha ekaM cha || 5|| 20 yathA vai haviSho gR^ihItasya skandati | evaM vA etadashvasya skandati | yanniktamanAlabdhamuthsR^ijanti | yathstokyA anvAha | sarvahutamevainaM karotyaskandAya | askanna{\m+} hi tat | yaddhutasya skandati | sahasramanvAha | sahasrasaMmitaH suvargo lokaH | suvargasya lokasyAbhijityai || 3| 8| 6| 1|| 21 yatparimitA anubrUyAt | parimitamavarundhIta | aparimitA anvAha | aparimitaH suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai | stokyA juhoti | yA eva varShyA ApaH | tA avarundhe | asyAM juhoti | iyaM vA agnirvaishvAnaraH || 3| 8| 6| 2|| 22 asyAmevainAH pratiShThApayati | uvAcha ha prajApatiH | stokyAsu vA ahamashvamedha{\m+} sa2{\m+}sthApayAmi | tena tataH sa2{\m+}sthitena charAmIti | agnaye svAhetyAha | agnaya evainaM juhoti | somAya svAhetyAha | somAyaivainaM juhoti | savitre svAhetyAha | savitra evainaM juhoti || 3| 8| 6| 3|| 23 sarasvatyai svAhetyAha | sarasvatyA evainaM juhoti | pUShNe svAhetyAha | pUShNa evainaM juhoti | bR^ihaspataye svAhetyAha | bR^ihaspataya evainaM juhoti | apAM modAya svAhetyAha | adbhya evainaM juhoti | vAyave svAhetyAha | vAyava evainaM juhoti || 3| 8| 6| 4|| 24 mitrAya svAhetyAha | mitrAyaivainaM juhoti | varuNAya svAhetyAha | varuNAyaivainaM juhoti | etAbhya evainaM devatAbhyo juhoti | dasha dasha saMpAdaM juhoti | dashAkSharA virAT | annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | pra vA eSho.asmAllokAchchyavate | yaH parAchIrAhutIrjuhoti | punaH punarabhyAvartaM juhoti | asminneva loke pratitiShThati | etA{\m+} ha vAva so.ashvamedhasya sa2{\m+}sthitimuvAchAskandAya | askanna{\m+} hi tat | yadyaj~nasya sa2{\m+}sthitasya skandati || 3| 8| 6| 5|| abhijityai vaishvAnaraH savitra evainaM juhoti vAyava evainaM juhoti chyavate ShaTcha || 6|| 25 prajApataye tvA juShTaM prokShAmIti purastAt pratya~N tiShThan prokShati | prajApatirvai devAnAmannAdo vIryAvAn | annAdyamevAsminvIryaM dadhAti | tasmAdashvaH pashUnAmannAdo vIryAvattamaH | indrAgnibhyAM tveti dakShiNataH | indrAgnI vai devAnAmojiShThau baliShThau | oja evAsminbalaM dadhAti | tasmAdashvaH pashUnAmojiShTho baliShThaH | vAyave tveti pashchAt | vAyurvai devAnAmAshuH sArasAritamaH || 3| 8| 7| 1|| 26 javamevAsmindadhAti | tasmAdashvaH pashUnAmAshuH sArasAritamaH | vishvebhyastvA devebhya ityuttarataH | vishve vai devA devAnAM yashasvitamAH | yasha evAsmindadhAti | tasmAdashvaH pashUnAM yashasvitamaH | devebhyastvetyadhastAt | devA vai devAnAmapachitatamAH | apachitimevAsmindadhAti | tasmAdashvaH pashUnAmapachitatamaH || 3| 8| 7| 2|| 27 sarvebhyastvA devebhya ityupariShTAt | sarve vai devAstviShimanto harasvinaH | tviShimevAsmin haro dadhAti | tasmAdashvaH pashUnAM tviShimAn harasvitamaH | dive tvA.antarikShAya tvA pR^ithivyai tvetyAha | ebhya evainaM lokebhyaH prokShati | sate tvA.asate tvA.adbhyastvauShadhIbhyastvA vishvebhyastvA bhUtebhya ityAha | tasmAdashvamedhayAjina{\m+} sarvANi bhUtAnyupajIvanti | brahmavAdino vadanti | yatprAjApatyo.ashvaH | atha kasmAdenamanyAbhyo devatAbhyo.api prokShatIti | ashve vai sarvA devatA anvAyattAH | taM yadvishvebhyastvA bhUtebhya iti prokShati | devatA evAsminnanvAyAtayati | tasmAdashve sarvA devatA anvAyattAH || 3| 8| 7| 3|| sArasAritamopachitatamaH prAjApatyo.ashvaH pa~ncha cha || 7|| 28 yathA vai haviSho gR^ihItasya skandati | evaM vA etadashvasya skandati | yatprokShitamanAlabdhamuthsR^ijanti | yadashvacharitAni juhoti | sarvahutamevainaM karotyaskandAya | askanna{\m+} hi tat | yaddhutasya skandati | IMkArAya svAheMkR^itAya svAhetyAha | etAni vA ashvacharitAni | charitairevaina{\m+} samardhayati || 3| 8| 8| 1|| 29 tadAhuH | anAhutayo vA ashvacharitAni | naitA hotavyA iti | atho khalvAhuH | hotavyA eva | atra vAvaivaM vidvAnashvamedha{\m+} sa2{\m+}sthApayati | yadashvacharitAni juhoti | tasmAddhotavyA iti | bahirdhA vA enametadAyatanAddadhAti | bhrAtR^ivyamasmai janayati || 3| 8| 8| 2|| 30 yasyAnAyatane.anyatrAgnerAhutIrjuhoti | sAvitriyA iShTyAH purastAthsviShTakR^itaH | AhavanIye.ashvacharitAni juhoti | Ayatana evAsyAhutIrjuhoti | nAsmai bhrAtR^ivyaM janayati | tadAhuH | yaj~namukhe yaj~namukhe hotavyAH | yaj~nasya klR^iptyai | suvargasya lokasyAnukhyAtyA iti | atho khalvAhuH | 31 yadyaj~namukhe yaj~namukhe juhuyAt | pashubhiryajamAnaM vyardhayet | ava suvargAllokAtpadyeta | pApIyAnthsyAditi | sakR^ideva hotavyAH | na yajamAnaM pashubhirvyardhayati | abhi suvargaM lokaM jayati | na pApIyAnbhavati | aShTAchatvAri{\m+}shatamashvarUpANi juhoti | aShTAchatvAri{\m+}shadakSharA jagatI | jAgato.ashvaH prAjApatyaH samR^iddhyai | ekamatiriktaM juhoti | tasmAdekaH prajAsvardhukaH || 3| 8| 8| 4|| ardhayati janayati khalvAhurjagatI trINi cha || 8|| 32 vibhUrmAtrA prabhUH pitretyAha | iyaM vai mAtA | asau pitA | AbhyAmevainaM paridadAti | ashvo.asi hayo.asItyAha | shAstyevainametat | tasmAchChiShTAH prajA jAyante | atyo.asItyAha | tasmAdashvaH sarvAnpashUnatye.ati | tasmAdashvaH sarveShAM pashUnAg shraiShThyaM gachChati || 3| 8| 9| 1|| 33 pra yashaH shraiShThyamApnoti | ya evaM veda | naro.asyarvA.asi saptirasi vAjyasItyAha | rUpamevAsyaitanmahimAnaM vyAchaShTe | yayurnAmA.asItyAha | etadvA ashvasya priyaM nAmadheyam | priyeNaivainaM nAmadheyenAbhivadati | tasmAdapyAmitrau saMgatya | nAmnA cheddhvayete | mitrameva bhavataH || 3| 8| 9| 2|| 34 AdityAnAM patvA.anvihItyAha | AdityAnevainaM gamayati | agnaye svAhA svAhendrAgnibhyAmiti pUrvahomA~njuhoti | pUrva eva dviShantaM bhrAtR^ivyamatikrAmati | bhUrasi bhuve tvA bhavyAya tvA bhaviShyate tvetyuthsR^ijati sarvatvAya | devA AshApAlA etaM devebhyo.ashvaM medhAya prokShitaM gopAyatetyAha | shataM vai talpyA rAjaputrA devA AshApAlAH | tebhya evainaM paridadAti | Ishvaro vA ashvaH pramuktaH parAM parAvataM gantoH | iha dhR^itiH svAheha vidhR^itiH svAheha rantiH svAheha ramatiH svAheti chatR^iShu pathsu juhoti || 3| 8| 9| 3|| 35 etA vA ashvasya bandhanam | tAbhirevainaM badhnAti | tasmAdashvaH pramukto bandhanamAgachChati | tasmAdashvaH pramukto bandhanaM na jahAti | rAShTraM vA ashvamedhaH | rAShTre khalu vA ete vyAyachChante | ye.ashvaM medhya{\m+} rakShanti | teShAM ya udR^ichaM gachChanti | rAShTrAdeva te rAShTraM gachChanti | atha ya udR^ichaM na gachChanti | 36 rAShTrAdeva te vyavachChidyante | parA vA eSha sichyate | yo.abalo.ashvamedhena yajate | yadamitrA ashvaM vinderan | hanyetAsya yaj~naH | chatuHshatA rakShanti | yaj~nasyAghAtAya | athAnyamAnIya prokSheyuH | saiva tataH prAyashchittiH || 3| 8| 9| 4|| gachChati bhavataH pathsu juhoti na gachChanti nava cha || 9|| 37 prajApatirakAmayatAshvamedhena yajeyeti | sa tapo.atapyata | tasya tepAnasya | saptAtmano devatA udakrAman | sA dIkShA.abhavat | sa etAni vaishvadevAnyapashyat | tAnyajuhot | tairvai sa dIkShAmavArundha | yadvaishvadevAni juhoti | dIkShAmeva tairyajamAno.avarundhe || 3| 8| 10| 1|| 38 sapta juhoti | sapta hi tA devatA udakrAman | anvahaM juhoti | anvahameva dIkShAmavarundhe | trINi vaishvadevAni juhoti | chatvAryaudgrahaNAni | sapta saMpadyante | sapta vai shIrShaNyAH prANAH | prANA dIkShA | prANaireva prANAndIkShAmavarundhe || 3| 8| 10| 2|| 39 ekavi{\m+}shatiM vaishvadevAni juhoti | ekavi{\m+}shatirvai devalokAH | dvAdasha mAsAH pa~nchartavaH | traya ime lokAH | asAvAditya ekavi{\m+}shaH | eSha suvargo lokaH | taddaivyaM kShattram | sA shrIH | tadbradhnasya viShTapam | tathsvArAjyamuchyate || 3| 8| 10| 3|| 40 tri{\m+}shatamaudgrahaNAni juhoti | tri{\m+}shadakSharA virAT | annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | tredhA vibhajya devatAM juhoti | tryAvR^ito vai devAH | tryAvR^ita ime lokAH | eShAM lokAnAmAptyai | eShAM lokAnAM klR^iptyai | apa vA etasmAt prANAH krAmanti || 3| 8| 10| 4|| 41 yo dIkShAmati rechayati | saptAhaM pracharanti | sapta vai shIrShaNyAH prANAH | prANA dIkShA | prANaireva prANAndIkShAmavarundhe | pUrNAhutimuttamAM juhoti | sarvaM vai pUrNAhutiH | sarvamevApnoti | atho iyaM vai pUrNAhutiH | asyAmeva pratitiShThati || 3| 8| 10| 5|| rundhe prANAndIkShAmavarundha uchyate krAmanti tiShThati || 10|| 42 prajApatirashvamedhamasR^ijata | ta{\m+} sR^iShTaM na kiMchanodayachChat | taM vaishvadevAnyevodayachChan | yadvaishvadevAni juhoti | yaj~nasyodyatyai | svAhA.a.adhimAdhItAya svAhA | svAhA.a.adhItaM manase svAhA | svAhA manaH prajApataye svAhA | kAya svAhA kasmai svAhA katamasmai svAheti prAjApatye mukhye bhavataH | prajApatimukhAbhirevainaM devatAbhirudyachChate || 3| 8| 11| 1|| 43 adityai svAhA.adityai mahyai svAhA.adityai sumR^iDIkAyai svAhetyAha | iyaM vA aditiH | asyA evainaM pratiShThAyodyachChate | sarasvatyai svAhA sarasvatyai bR^ihatyai svAhA sarasvatyai pAvakAyai svAhetyAha | vAgvai sarasvatI | vAchaivainamudyachChate | pUShNe svAhA pUShNe prapathyAya svAhA pUShNe narandhiShAya svAhetyAha | pashavo vai pUShA | pashubhirevainamudyachChate | tvaShTre svAhA tvaShTre turIpAya svAhA tvaShTre pururUpAya svAhetyAha | tvaShTA vai pashUnAM mithunAnA{\m+} rUpakR^it | rUpameva pashuShu dadhAti | atho rUpairevainamudyachChate | viShNave svAhA viShNave nikhuryapAya svAhA viShNave nibhUyapAya svAhetyAha | yaj~no vai viShNuH | yaj~nAyaivainamudyachChate | pUrNAhutimuttamAM juhoti | pratyuttabdhyai sayatvAya || 3| 8| 11| 2|| yachChate pururUpAya svAhetyAhAShTau cha || 11|| 44 sAvitramaShTAkapAlaM prAtarnirvapati | aShTAkSharA gAyatrI | gAyatraM prAtaHsavanam | prAtaHsavanAdevainaM gAyatriyAshChandaso.adhi nirmimIte | atho prAtaHsavanameva tenApnoti | gAyatrIM ChandaH | savitre prasavitra ekAdashakapAlaM madhyandine | ekAdashAkSharA triShTup | traiShTubhaM mAdhyandina{\m+} savanam | mAdhyandinAdevaina{\m+} savanAt triShTubhashChandaso.adhi nirmimIte || 3| 8| 12| 1|| 45 atho mAdhyandinameva savanaM tenApnoti | triShTubhaM ChandaH | savitra Asavitre dvAdashakapAlamaparAhNe | dvAdashAkSharA jagatI | jAgataM tR^itIyasavanam | tR^itIyasavanAdevainaM jagatyAshChandaso.adhi nirmimIte | atho tR^itIyasavanameva tenApnoti | jagatIM ChandaH | Ishvaro vA ashvaH pramuktaH parAM parAvataM gantoH | iha dhR^itiH svAheha vidhR^itiH svAheha rantiH svAheha ramatiH svAheti chatasra AhutIrjuhoti | 46 chatasro dishaH | digbhirevainaM parigR^ihNAti | Ashvattho vrajo bhavati | prajApatirdevebhyo nilAyata | ashvo rUpaM kR^itvA | so.ashvatthe saMvathsaramatiShThat | tadashvatthasyAshvatthatvam | yadAshvattho vrajo bhavati | sva evainaM yonau pratiShThApayati || 3| 8| 12| 2|| triShTubhashChandaso.adhi nirmimIte juhoti nava cha || 12|| 47 A brahmanbrAhmaNo brahmavarchasI jAyatAmityAha | brAhmaNa eva brahmavarchasaM dadhAti | tasmAtpurA brAhmaNo brahmavarchasyajAyata | A.asminrAShTre rAjanya iShavyaH shUro mahAratho jAyatAmityAha | rAjanya eva shauryaM mahimAnaM dadhAti | tasmAtpurA rAjanya iShavyaH shUro mahAratho.ajAyata | dogdhrI dhenurityAha | dhenvAmeva payo dadhAti | tasmAtpurA dogdhrI dhenurajAyata | voDhA.anaDvAnityAha || 3| 8| 13| 1|| 48 anaDuhyeva vIryaM dadhAti | tasmAtpurA voDhA.anaDvAnajAyata | AshuH saptirityAha | ashva eva javaM dadhAti | tasmAt purA.a.ashurashvo.ajAyata | puraMdhiRyoShetyAha | yoShityeva rUpaM dadhAti | tasmAthstrI yuvatiH priyA bhAvukA | jiShNU ratheShThA ityAha | A ha vai tatra jiShNU ratheShThA jAyate || 3| 8| 13| 2|| 49 yatraitena yaj~nena yajante | sabheyo yuvetyAha | yo vai pUrvavayasI | sa sabheyo yuvA | tasmAdyuvA pumAnpriyo bhAvukaH | A.asya yajamAnasya vIro jAyatAmityAha | A ha vai tatra yajamAnasya vIro jAyate | yatraitena yaj~nena yajante | nikAme nikAme naH parjanyo varShatvityAha | nikAme nikAme ha vai tatra parjanyo varShati | yatraitena yaj~nena yajante | phalinyo na oShadhayaH pachyantAmityAha | phalinyo ha vai tatrauShadhayaH pachyante | yatraitena yaj~nena yajante | yogakShemo naH kalpatAmityAha | kalpate ha vai tatra prajAbhyo yogakShemaH | yatraitena yaj~nena yajante || 3| 8| 13| 3|| anaDvAnityAha jAyate varShati sapta cha || 13|| 50 prajApatirdevebhyo yaj~nAnvyAdishat | sa Atmannashvamedhamadhatta | taM devA abruvan | eSha vAva yaj~naH | yadashvamedhaH | apyeva no.atrAstviti | tebhya etAnannahomAn prAyachChat | tAnajuhot | tairvai sa devAnaprINAt | yadannahomA~njuhoti || 3| 8| 14| 1|| 51 devAneva tairyajamAnaH prINAti | Ajyena juhoti | agnervA etadrUpam | yadAjyam | yadAjyena juhoti | agnimeva tatprINAti | madhunA juhoti | mahatyai vA etaddevatAyai rUpam | yanmadhu | yanmadhunA juhoti || 3| 8| 14| 2|| 52 mahatImeva taddevatAM prINAti | taNDulairjuhoti | vasUnAM vA etadrUpam | yattaNDulAH | yattaNDulairjuhoti | vasUneva tatprINAti | pR^ithukairjuhoti | rudrANAM vA etadrUpam | yatpR^ithukAH | yatpR^ithukairjuhoti || 3| 8| 14| 3|| 53 rudrAneva tatprINAti | lAjairjuhoti | AdityAnAM vA etadrUpam | yallAjAH | yallAjairjuhoti | AdityAneva tatprINAti | karambairjuhoti | vishveShAM vA etaddevAnA{\m+} rUpam | yatkarambAH | yatkarambairjuhoti || 3| 8| 14| 4|| 54 vishvAneva taddevAnprINAti | dhAnAbhirjuhoti | nakShatrANAM vA etadrUpam | yaddhAnAH | yaddhAnAbhirjuhoti | nakShatrANyeva tatprINAti | saktubhirjuhoti | prajApatervA etadrUpam | yathsaktavaH | yathsaktubhirjuhoti || 3| 8| 14| 5|| 55 prajApatimeva tatprINAti | masUsyairjuhoti | sarvAsAM vA etaddevatAnA{\m+} rUpam | yanmasUsyAni | yanmasUsyairjuhoti | sarvA eva taddevatAH prINAti | priya~NgutaNDulairjuhoti | priyA~NgA ha vai nAmaite | etairvai devA ashvasyA~NgAni samadadhuH | yatpriya~NgutaNDulairjuhoti | ashvasyaivA~NgAni saMdadhAti | dashAnnAni juhoti | dashAkSharA virAT | virATkR^ithsnasyAnnAdyasyAvaruddhyai || 3| 8| 14| 6|| juhoti madhunA juhoti pR^ithukairjuhoti karambaijuhoti saktubhirjuhoti priya~NgutaNDulairjuhoti chatvAri cha || 14|| annahomAnAjyenAgnermadhunA taNDulaiH pR^ithukairlAjaiH karambairdhAnAbhiH saktubhirmasUsyaiH priya~NgutaNDulairdashAnnAni virAD dvAdasha || 56 prajApatirashvamedhamasR^ijata | ta{\m+} sR^iShTa{\m+} rakShAgsyajighA{\m+}san | sa etAnprajApatirnakta{\m+} homAnapashyat | tAnajuhot | tairvai sa yaj~nAdrakShAgsyapAhan | yannakta{\m+}homA~njuhoti | yaj~nAdeva tairyajamAno rakShAgsyapahanti | Ajyena juhoti | vajro vA Ajyam | vajreNaiva yaj~nAdrakShAgsyapahanti || 3| 8| 15| 1|| 57 Ajyasya pratipadaM karoti | prANo vA Ajyam | mukhata evAsya prANaM dadhAti | annahomA~njuhoti | sharIravadevAvarundhe | vyatyAsaM juhoti | ubhayasyAvarudhyai | naktaM juhoti | rakShasAmapahatyai | AjyenAntato juhoti || 3| 8| 15| 2|| 58 prANo vA Ajyam | ubhayata evAsya prANaM dadhAti | purastAchchopariShTAchcha | ekasmai svAhetyAha | asminneva loke pratitiShThati | dvAbhyAg svAhetyAha | amuShminneva loke pratitiShThati | ubhayoreva lokayoH pratitiShThati | asmi2{\m+}shchAmuShmiggshcha | shatAya svAhetyAha | shatAyurvai puruShaH shatavIryaH | Ayureva vIryamavarundhe | sahasrAya svAhetyAha | Ayurvai sahasram | AyurevAvarundhe | sarvasmai svAhetyAha | aparimitamevAvarundhe || 3| 8| 15| 3|| eva yaj~nAdrakShAgsyapahantyantato juhoti shatAya svAhetyAha sapta cha || 15|| 59 prajApatiM vA eSha IpsatItyAhuH | yo.ashvamedhena yajata iti | atho AhuH | sarvANi bhUtAnIti | ekasmai svAhetyAha | prajApatirvA ekaH | tamevApnoti | ekasmai svAhA dvAbhyAg svAhetyabhi pUrvamAhutIrjuhoti | abhipUrvameva suvargaM lokameti | ekottaraM juhoti || 3| 8| 16| 1|| 60 ekavadeva suvargaM lokameti | santataM juhoti | suvargasya lokasya saMtatyai | shatAya svAhetyAha | shatAyurvai puruShaH shatavIryaH | Ayureva vIryamavarundhe | sahasrAya svAhetyAha | Ayurvai sahasram | AyurevAvarundhe | ayutAya svAhA niyutAya svAhA prayutAya svAhetyAha || 3| 8| 16| 2|| 61 traya ime lokAH | imAneva lokAnavarundhe | arbudAya svAhetyAha | vAgvA arbudam | vAchamevAvarundhe | nyarbudAya svAhetyAha | yo vai vAcho bhUmA | tannyarbudam | vAcha eva bhUmAnamavarundhe | samudrAya svAhetyAha || 3| 8| 16| 3|| 62 samudramevApnoti | madhyAya svAhetyAha | madhyamevApnoti | antAya svAhetyAha | antamevApnoti | parArdhAya svAhetyAha | parArdhamevApnoti | uShase svAhA vyuShTyai svAhetyAha | rAtrirvA uShAH | aharvyuShTiH | ahorAtre evAvarundhe | atho ahorAtrayoreva pratitiShThati | tA yadubhayIrdivA vA naktaM vA juhuyAt | ahorAtre mohayet | uShase svAhA vyuShTyai svAhodeShyate svAhodyate svAhetyanudite juhoti | uditAya svAhA suvargAya svAhA lokAya svAhetyudite juhoti | ahorAtrayoravyatimohAya || 3| 8| 16| 4|| ekottaraM juhoti prayutAya svAhetyAha samudrAya svAhetyAhAharvyuShTiH sapta cha || 16|| 63 vibhUrmAtrA prabhUH pitretyashvanAmAni juhoti | ubhayorevainaM lokayornAmadheyaM gamayati | AyanAya svAhA prAyaNAya svAhetyuddrAvA~njuhoti | sarvamevainamaskanna{\m+} suvargaM lokaM gamayati | agnaye svAhA somAya svAheti pUrvahomA~njuhoti | pUrva eva dviShantaM bhrAtR^ivyamatikrAmati | pR^ithivyai svAhA.antarikShAya svAhetyAha | yathA yajurevaitat | agnaye svAhA somAya svAheti pUrvadIkShA juhoti | pUrva eva dviShantaM bhrAtR^ivyamatikrAmati || 3| 8| 17| 1|| 64 pR^ithivyai svAhA.antarikShAya svAhetyekavi{\m+}shinIM dIkShAM juhoti | ekavi{\m+}shatirvai devalokAH | dvAdasha mAsAH pa~nchartavaH | traya ime lokAH | asAvAditya ekavi{\m+}shaH | eSha suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai | bhuvo devAnAM karmaNetyR^itudIkShA juhoti | R^itUnevAsmai kalpayati | agnaye svAhA vAyave svAheti juhotyanantarityai || 3| 8| 17| 2|| 65 arvA~Nyaj~naH saMkrAmatvityAptIrjuhoti | suvargasya lokasyAptyai | bhUtaM bhavyaM bhaviShyaditi paryAptIrjuhoti | suvargasya lokasya paryAptyai | A me gR^ihA bhavantvityAbhUrjuhoti | suvargasya lokasyAbhUtyai | agninA tapo.anvabhavadityanubhUrjuhoti | suvargasya lokasyAnubhUtyai | svAhA.a.adhimAdhItAya svAheti samastAni vaishvadevAni juhoti | samastameva dviShantaM bhrAtR^ivyamatikrAmati || 3| 8| 17| 3|| 66 dadbhyaH svAhA hanUbhyAg svAhetya~NgahomA~njuhoti | a~Nge a~Nge vai puruShasya pApmopashliShTaH | a~NgAda~NgAdevainaM pApmanastena mu~nchati | a~njyetAya svAhA kR^iShNAya svAhA shvetAya svAhetyashvarUpANi juhoti | rUpairevaina{\m+} samardhayati | oShadhIbhyaH svAhA mUlebhyaH svAhetyoShadhi homA~njuhoti | dvayyo vA oShadhayaH | puShpebhyo.anyAH phalaM gR^ihNanti | mUlebhyo.anyAH | tA evobhayIravarundhe || 3| 8| 17| 4|| 67 vanaspatibhyaH svAheti vanaspatihomA~njuhoti | AraNyasyAnnAdyasyAvarudhyai | meShastvA pachatairavatvityapAvyAni juhoti | prANA vai devA apAvyAH | prANAnevAvarundhe | kUpyAbhyaH svAhA.adbhyaH svAhetyapA{\m+} homA~njuhoti | apsu vA ApaH | annaM vA ApaH | adbhyo vA annaM jAyate | yadevAdbhyo.annaM jAyate | tadavarundhe || 3| 8| 17| 5|| pUrvadIkShA juhoti pUrva eva dviShantaM bhrAtR^ivyamatikrAmatyanantarityai krAmati rundhe jAyata ekaM cha || 17|| 68 ambhA{\m+}si juhoti | ayaM vai loko.ambhA{\m+}si | tasya vasavo.adhipatayaH | agnirjyotiH | yadambhA{\m+}si juhoti | imameva lokamavarundhe | vasUnA{\m+} sAyujyaM gachChati | agniM jyotiravarundhe | nabhA{\m+}si juhoti | antarikShaM vai nabhA{\m+}si || 3| 8| 18| 1|| 69 tasya rudrA adhipatayaH | vAyurjyotiH | yannabhA{\m+}si juhoti | antarikShamevAvarundhe | rudrANA{\m+} sAyujyaM gachChati | vAyuM jyotiravarundhe | mahA{\m+}si juhoti | asau vai loko mahA{\m+}si | tasyAdityA adhipatayaH | sURyo jyotiH || 3| 8| 18| 2|| 70 yanmahA{\m+}si juhoti | amumeva lokamavarundhe | AdityAnA{\m+} sAyujyaM gachChati | sUryaM jyotiravarundhe | namo rAj~ne namo varuNAyeti yavyAni juhoti | annAdyasyAvarudhyai | mayobhUrvAto abhi vAtUsrA iti gavyAni juhoti | pashUnAmavarudhyai | prANAya svAhA vyAnAya svAheti saMtatihomA~njuhoti | suvargasya lokasya saMtatyai || 3| 8| 18| 3|| 71 itAya svAhA.asitAya svAheti pramuktIrjuhoti | suvargasya lokasya pramuktyai | pR^ithivyai svAhA.antarikShAya svAhetyAha | yathA yajurevaitat | dattvate svAhA.adantakAya svAheti sharIrahomA~njuhoti | pitR^ilokameva tairyajamAno.avarundhe | kastvA yunakti sa tvA yunaktviti paridhIn, yunakti | ime vai lokAH paridhayaH | imAnevAsmai lokAn, yunakti | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 8| 18| 4|| 72 yaH prANato ya AtmadA iti mahimAnau juhoti | suvargo vai loko mahaH | suvargameva tAbhyAM lokaM yajamAno.avarundhe | A brahmanbrAhmaNo brahmavarchasI jAyatAmiti samastAni brahmavarchasAni juhoti | brahmavarchasameva tairyajamAno.avarundhe | jaj~ni bIjamiti juhotyanantarityai | agnaye samanamatpR^ithivyai samanamaditi sannati homA~njuhoti | suvargasya lokasya saMnatyai | bhUtAya svAhA bhaviShyate svAheti bhUtAbhavyau homau juhoti | ayaM vai loko bhUtam || 3| 8| 18| 5|| 73 asau bhaviShyat | anayoreva lokayoH pratitiShThati | sarvasyAptyai | sarvasyAvaruddhyai | yadakrandaH prathamaM jAyamAna ityashvastomIyaM juhoti | sarvasyAptyai | sarvasya jityai | sarvameva tenApnoti | sarvaM jayati | yo.ashvamedhena yajate || 3| 8| 18| 6|| 74 ya u chainamevaM veda | yaj~na{\m+} rakShAgsyajighA{\m+}san | sa etAnprajApatirnakta{\m+} homAnapashyat | tAnajuhot | tairvai sa yaj~nAdrakShAgsyapAhan | yannakta{\m+}homA~njuhoti | yaj~nAdeva tairyajamAno rakShAgsyapahanti | uShase svAhA vyuShTyai svAhetyantato juhoti | suvargasya lokasya samaShTyai || 3| 8| 18| 7|| vai nabhA{\m+}si sURyo jyotiH saMtatyai samaShTyai bhUtaM yajate nava cha || 18|| 75 ekayUpo vaikAdashinI vA | anyeShAM yaj~nAnAM yUpA bhavanti | ekavi{\m+}shinyashvamedhasya | suvargasya lokasyAbhijityai | bailvo vA khAdiro vA pAlAsho vA | anyeShAM yaj~nakratUnAM yUpA bhavanti | rAjjudAla ekavi{\m+}shatyaratnirashvamedhasya | suvargasya lokasya samaShTyai | nAnyeShAM pashUnAM tejanyA avadyanti | avadyantyashvasya || 3| 8| 19| 1|| 76 pApmA vai tejanI | pApmano.apahatyai | plakShashAkhAyAmanyeShAM pashUnAmavadyanti | vetasashAkhAyAmashvasya | apsuyonirvA ashvaH | apsujo vetasaH | sva evAsya yonAvavadyati | yUpeShu grAmyAnpashUnniyu~njanti | ArokeShvAraNyAndhArayanti | pashUnAM vyAvR^ittyai | A grAmyAn pashUnlabhante | prAraNyAnthsR^ijanti | pApmano.apahatyai || 3| 8| 19| 2|| ashvasya vyAvR^ittyai trINi cha || 19|| 77 rAjjudAlamagniShThaM minoti | bhrUNahatyAyA apahatyai | pautudravAvabhito bhavataH | puNyasya gandhasyAvarudhyai | bhrUNahatyAmevAsmAdapahatya | puNyena gandhenobhayataH parigR^ihNAti | ShaDbailvA bhavanti | brahmavarchasasyAvaruddhyai | ShaTkhAdirAH | tejaso.avarudhyai || 3| 8| 20| 1|| 78 ShaTpAlAshAH | somapIthasyAvarudhyai | ekavi{\m+}shatiH saMpadyante | ekavi{\m+}shatirvai devalokAH | dvAdasha mAsAH pa~nchartavaH | traya ime lokAH | asAvAditya ekavi{\m+}shaH | eSha suvargo lokaH | suvargasya lokasya samaShTyai | shataM pashavo bhavanti || 3| 8| 20| 2|| 79 shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | sarvaM vA ashvamedhyApnoti | aparimitA bhavanti | aparimitasyAvaruddhyai | brahmavAdino vadanti | kasmAthsatyAt | dakShiNato.anyeShAM pashUnAmavadyanti | uttarato.ashvasyeti | vAruNo vA ashvaH || 3| 8| 20| 3|| 80 eShA vai varuNasya dik | svAyAmevAsya dishyavadyati | yaditareShAM pashUnAmavadyati | shatadevatyaM tenAvarundhe | chite.agnAvadhivaitase kaTe.ashvaM chinoti | apsuyonirvA ashvaH | apsujo vetasaH | sva evainaM yonau pratiShThApayati | purastAtpratya~nchaM tUparaM chinoti | pashchAtprAchInaM gomR^igam || 3| 8| 20| 4|| 81 prANApAnAvevAsminthsamya~nchau dadhAti | ashvaM tUparaM gomR^igamiti sarvahuta etA~njuhoti | eShAM lokAnAmabhijityai | AtmanA.abhijuhoti | sAtmAnamevaina{\m+} satanuM karoti | sAtmA.amuShmiM lloke bhavati | ya evaM veda | atho vasoreva dhArAM tenAvarundhe | iluvardAya svAhA balivardAya svAhetyAha | saMvathsaro vA iluvardaH | parivathsaro balivardaH | saMvathsarAdeva parivathsarAdAyuravarundhe | AyurevAsmindadhAti | tasmAdashvamedhayAjI jarasA visrasA.amuM lokameti || 3| 8| 20| 5|| tejaso.avarudhyai bhavantyashvo gomR^igamiluvardashchatvAri cha || 20|| 82 ekavi{\m+}sho.agnirbhavati | ekavi{\m+}shaH stomaH | ekavi{\m+}shatiryUpAH | yathA vA ashvA varShabhA vA vR^iShANaH sa2{\m+}sphureran | evametathstomAH sa2{\m+}sphurante | yadekavi{\m+}shAH | te yathsamR^ichCheran | hanyetAsya yaj~naH | dvAdasha evAgniH syAdityAhuH | dvAdashaH stomaH | 83 ekAdasha yUpAH | yaddvAdasho.agnirbhavati | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsareNaivAsmA annamavarundhe | yaddasha yUpA bhavanti | dashAkSharA virAT | annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | ya ekAdashaH | stana evAsyai saH | 84 duha evainAM tena | tadAhuH | yaddvAdasho.agniH syAddvAdashaH stoma ekAdasha yUpAH | yathA sthUriNA yAyAt | tAdR^iktat | ekavi{\m+}sha evAgniH syAdityAhuH | ekavi{\m+}shaH stomaH | ekavi{\m+}shatiryUpAH | yathA praShTibhiryAti | tAdR^igeva tat || 3| 8| 21| 3|| 85 yo vA ashvamedhe tisraH kakubho veda | kakuddha rAj~nAM bhavati | ekavi{\m+}sho.agnirbhavati | ekavi{\m+}shaH stomaH | ekavi{\m+}shatiryUpAH | etA vA ashvamedhe tisraH kakubhaH | ya evaM veda | kakuddha rAj~nAM bhavati | yo vA ashvamedhe trINi shIrShANi veda | shiro ha rAj~nAM bhavati | ekavi{\m+}sho.agnirbhavati | ekavi{\m+}shaH stomaH | ekavi{\m+}shatiryUpAH | etAni vA ashvamedhe trINi shIrShANi | ya evaM veda | shiro ha rAj~nAM bhavati || 3| 8| 21| 4|| dvAdashaH stomaH sa eva tachChiro ha rAj~nAM bhavati ShaTcha || 21|| 86 devA vA ashvamedhe pavamAne | suvargaM lokaM na prAjAnan | tamashvaH prAjAnAt | yadashvamedhe.ashvena medhyenoda~ncho bahiShpavamAna{\m+} sarpanti | suvargasya lokasya praj~nAtyai | na vai manuShyaH suvargaM lokama~njasA veda | ashvo vai suvargaM lokama~njasA veda | yadudgAtodgAyet | yathA.akShetraj~no.anyena pathA pratipAdayet | tAdR^iktat || 3| 8| 22| 1|| 87 udgAtAramaparuddhya | ashvamudgIthAya vR^iNIte | yathA kShetraj~no.a~njasA nayati | evamevainamashvaH suvargaM lokama~njasA nayati | puchChamanvArabhante | suvargasya lokasya samaShTyai | hiM karoti | sAmaivAkaH | hiM karoti | udgItha evAsya saH || 3| 8| 22| 2|| 88 vaDabA uparundhanti | mithunatvAya prajAtyai | atho yathopagAtAra upagAyanti | tAdR^igeva tat | udagAsIdashvo medhya ityAha | prAjApatyo vA ashvaH | prajApatirudgIthaH | udgIthamevAvarundhe | atho R^ikhsAmayoreva pratitiShThati | hiraNyenopAkaroti | jyotirvai hiraNyam | jyotireva mukhato dadhAti | yajamAne cha prajAsu cha | atho hiraNyajyotireva yajamAnaH suvargaM lokameti || 3| 8| 22| 3|| tathsa upAkaroti chatvAri cha || 22|| 89 puruSho vai yaj~naH | yaj~naH prajApatiH | yadashve pashUnniyu~njanti | yaj~nAdeva tadyaj~naM prayu~Nkte | ashvaM tUparaM gomR^igam | tAnagniShTha Alabhate | senAmukhameva tathsa2{\m+}shyati | tasmAdrAjamukhaM bhIShmaM bhAvukam | AgneyaM kR^iShNagrIvaM purastAllalATe | pUrvAgnimeva taM kurute || 3| 8| 23| 1|| 90 tasmAtpUrvAgniM purastAthsthApayanti | pauShNamanva~ncham | annaM vai pUShA | tasmAtpUrvAgnAvAhAryamAharanti | aindrApauShNamupariShTAt | aindro vai rAjanyo.annaM pUShA | annAdyenaivainamubhayataH parigR^ihNAti | tasmAdrAjanyo.annAdo bhAvukaH | Agneyau kR^iShNagrIvau bAhuvoH | bAhuvoreva vIryaM dhatte || 3| 8| 23| 2|| 91 tasmAdrAjanyo bAhubalI bhAvukaH | tvAShTrau lomashasakthau sakthyoH | sakthyoreva vIryaM dhatte | tasmAdrAjanya UrubalI bhAvukaH | shitipR^iShThau bArhaspatyau pR^iShThe | brahmavarchasamevopariShTAddhatte | atho kavache evaite abhitaH paryUhate | tasmAdrAjanyaH saMnaddho vIryaM karoti | dhAtre pR^iShodaramadhastAt | pratiShThAmevaitAM kurute | atho iyaM vai dhAtA | asyAmeva pratitiShThati | sauryaM balakShaM puchChe | uthsedhameva taM kurute | tasmAduthsedhaM bhaye prajA abhisa2{\m+}shrayanti || 3| 8| 23| 3|| kurute dhatte kurute pa~ncha cha || 23|| sA~NgrahaNyA chatuShTayyo yo vai yaH pitushchatvAro yathA niktaM prajApataye tvA yathA prokShitaM vibhUrAha prajApatirakAmayatAshvamedhena prajApatirna ki~ncha na sAvitramA brahman prajApatirdevebhyaH prajApatI rakShA{\m+}si prajApatimIpsati vibhUrashvanAmAnyambhAgsyekayUpo rAjjudAlamekavi{\m+}sho devAH puruShastrayovi{\m+}shatiH || 23|| sA~NgrahaNyA tasmAdashvamedhayAjI yatparimitA yadyaj~namukhe yo dIkShAM devAneva traya ime sitAya prANApAnAvevAsmin tasmAdrAjanya ekanavatiH || 91|| sA~NgrahaNyA sa2{\m+}shrayanti || \section{tR^itIyAShTake navamaH prapAThakaH 9} \section{ashvamedhasya dvitIya tR^itIyAharvidhAnam} 1 prajApatirashvamedhamasR^ijata | so.asmAthsR^iShTo.apAkrAmat | tamaShTAdashibhiranu prAyu~Nkta | tamApnot | tamAptvA.aShTAdashibhiravArundha | yadaShTAdashina Alabhyante | yaj~nameva tairAptvA yajamAno.avarundhe | saMvathsarasya vA eShA pratimA | yadaShTAdashinaH | dvAdasha mAsAH pa~nchartavaH || 3| 9| 1| 1|| 2 saMvathsaro.aShTAdashaH | yadaShTAdashina Alabhyante | saMvathsarameva tairAptvA yajamAno.avarundhe | agniShThe.anyAnpashUnupAkaroti | itareShu yUpeShvaShTAdashino.ajAmitvAya | nava navAlabhyante savIryatvAya | yadAraNyaiH saggsthApayet | vyavasyetAM pitAputrau | vyadhvAnaH krAmeyuH | vidUraM grAmayorgrAmAntau syAtAm || 3| 9| 1| 2|| 3 R^ikShIkAH puruShavyAghrAH parimoShiNa AvyAdhinIstaskarA araNyeShvAjAyeran | tadAhuH | apashavo vA ete | yadAraNyAH | yadAraNyaiH saggsthApayet | kShipre yajamAnamaraNyaM mR^ita{\m+} hareyuH | araNyAyatanA hyAraNyAH pashava iti | yatpashUnnAlabheta | anavaruddhA asya pashavaH syuH | yatparyagnikR^itAnuthsR^ijet || 3| 9| 1| 3|| 4 yaj~naveshasaM kuryAt | yatpashUnAlabhate | tenaiva pashUnavarundhe | yat paryagni kR^itAnuthsR^ijatyayaj~na veshasAya | avaruddhA asya pashavo bhavanti | na yaj~naveshasaM bhavati | na yajamAnamaraNyaM mR^ita{\m+} haranti | grAmyaiH sa2{\m+}sthApayati | ete vai pashavaH, kShemo nAma | saM pitAputrAvavasyataH | samadhvAnaH krAmanti | samantikaM grAmayorgrAmAntau bhavataH | narkShIkAH puruShavyAghrAH parimoShiNa AvyAdhinIstaskarA araNyeShvAjAyante || 3| 9| 1| 4|| R^itavaH syAtAmuthsR^ijethsyatastrINi cha || 1|| 5 prajApatirakAmayatobhau lokAvavarundhIyeti | sa etAnubhayAnpashUnapashyat | grAmyAgshchAraNyAgshcha | tAnAlabhata | tairvai sa ubhau lokAvavArundha | grAmyaireva pashubhirimaM lokamavArundha | AraNyairamum | yadgrAmyAnpashUnAlabhate | imameva tairlokamavarundhe | yadAraNyAn || 3| 9| 2| 1|| 6 amuM taiH | anavaruddho vA etasya saMvathsara ityAhuH | ya ita itashchAturmAsyAni saMvathsaraM prayu~Nkta iti | etAvAn vai saMvathsaraH | yachchAturmAsyAni | yadete chAturmAsyAH pashava Alabhyante | pratyakShameva taiH saMvathsaraM yajamAno.avarundhe | vi vA eSha prajayA pashubhirR^iddhyate | yaH saMvathsaraM prayu~Nkte | saMvathsaraH suvargo lokaH || 3| 9| 2| 2|| 7 suvargaM tu lokaM nAparAdhnoti | prajA vai pashava ekAdashinI | yadeta aikAdashinAH pashava Alabhyante | sAkShAdeva prajAM pashUn, yajamAno.avarundhe | prajApatirvirAjamasR^ijata | sA sR^iShTA.ashvamedhaM prAvishat | tAM dashibhiranu prAyu~Nkta | tAmApnot | tAmAptvA dashibhiravArundha | yaddashina Alabhyante || 3| 9| 2| 3|| 8 virAjameva tairAptvA yajamAno.avarundhe | ekAdasha dashata Alabhyante | ekAdashAkSharA triShTup | traiShTubhAH pashavaH | pashUnevAvarundhe | vaishvadevo vA ashvaH | nAnAdevatyAH pashavo bhavanti | ashvasya sarvatvAya | nAnArUpA bhavanti | tasmAnnAnArUpAH pashavaH | bahurUpA bhavanti | tasmAdbahurUpAH pashavaH samR^iddhyai || 3| 9| 2| 4|| AraNyAnloko dashina Alabhyante nAnArUpAH pashavo dve cha || 2|| 9 asmai vai lokAya grAmyAH pashava Alabhyante | amuShmA AraNyAH | yadgrAmyAnpashUnAlabhate | imameva tairlokamavarundhe | yadAraNyAn | amuM taiH | ubhayAnpashUnAlabhate | grAmyAgshchAraNyAgshcha | ubhayorlokayoravaruddhyai | ubhayAn pashUnAlabhate || 3| 9| 3| 1|| 10 grAmyAgshchAraNyAgshcha | ubhayasyAnnAdyasyAvaruddhyai | ubhayAnpashUnAlabhate | grAmyAgshchAraNyAgshcha | ubhayeShAM pashUnAmavaruddhyai | trayastrayo bhavanti | traya ime lokAH | eShAM lokAnAmAptyai | brahmavAdino vadanti | kasmAthsatyAt || 3| 9| 3| 2|| 11 asmiM lloke bahavaH kAmA iti | yathsamAnIbhyo devatAbhyo.anye.anye pashava Alabhyante | asminneva taM lloke kAmAndadhAti | tasmAdasmiM lloke bahavaH kAmAH | trayANAM trayANA{\m+} saha vapA juhoti | tryAvR^ito vai devAH | tryAvR^ita ime lokAH | eShAM lokAnAmAptyai | eShAM lokAnAM klR^iptyai | paryagnikR^itAnAraNyAnuthsR^ijantyahi{\m+}sAyai || 3| 9| 3| 3|| avaruddhyA ubhayAnpashUnAlabhate satyAdahi{\m+}sAyai || 3|| 12 yu~njanti bradhnamityAha | asau vA Adityo bradhnaH | AdityamevAsmai yunakti | aruShamityAha | agnirvA aruShaH | agnimevAsmai yunakti | charantamityAha | vAyurvai charan | vAyumevAsmai yunakti | paritasthuSha ityAha || 3| 9| 4| 1|| 13 ime vai lokAH paritasthuShaH | imAnevAsmai lokAn, yunakti | rochante rochanA divItyAha | nakShatrANi vai rochanA divi | nakShatrANyevAsmai rochayati | yu~njantyasya kAmyetyAha | kAmAnevAsmai yunakti | harI vipakShasetyAha | ime vai harI vipakShasA | ime evAsmai yunakti || 3| 9| 4| 2|| 14 shoNA dhR^iShNU nR^ivAhasetyAha | ahorAtre vai nR^ivAhasA | ahorAtre evAsmai yunakti | etA evAsmai devatA yunakti | suvargasya lokasya samaShTyai | ketuM kR^iNvannaketava iti dhvajaM pratimu~nchati | yasha evaina{\m+} rAj~nAM gamayati | jImUtasyeva bhavati pratIkamityAha | yathA yajurevaitat | ye te panthAnaH savitaH pUrvyAsa ityadhvaryuryajamAnaM vAchayatyabhijityai || 3| 9| 4| 3|| 15 parA vA etasya yaj~na eti | yasya pashurupAkR^ito.anyatra vedyA eti | eta2{\m+} stotaretena pathA punarashvamAvartayAsi na ityAha | vAyurvai stotA | vAyumevAsya parastAddadhAtyAvR^ittyai | yathA vai haviSho gR^ihItasya skandati | evaM vA etadashvasya skandati | yadasyopAkR^itasya lomAni shIyante | yadvAleShu kAchAnAvayanti | lomAnyevAsya tathsaMbharanti || 3| 9| 4| 4|| 16 bhUrbhuvaH suvariti prAjApatyAbhirAvayanti | prAjApatyo vA ashvaH | svayaivainaM devatayA samardhayanti | bhUriti mahiShI | bhuva iti vAvAtA | suvariti parivR^iktI | eShAM lokAnAmabhijityai | hiraNyayAH kAchA bhavanti | jyotirvai hiraNyam | rAShTramashvamedhaH || 3| 9| 4| 5|| 17 jyotishchaivAsmai rAShTraM cha samIchI dadhAti | sahasraM bhavanti | sahasrasaMmitaH suvargo lokaH | suvargasya lokasyAbhijityai | apa vA etasmAtteja indriyaM pashavaH shrIH krAmanti | yo.ashvamedhena yajate | vasavastvA.a~njantu gAyatreNa Chandaseti mahiShyabhyanakti | tejo vA Ajyam | tejo gAyatrI | tejasaivAsmai tejo.avarundhe || 3| 9| 4| 6|| 18 rudrAstvA.a~njantu traiShTubhena Chandaseti vAvAtA | tejo vA Ajyam | indriyaM triShTup | tejasaivAsmA indriyamavarundhe | AdityAstvA.a~njantu jAgatena Chandaseti parivR^iktI | tejo vA Ajyam | pashavo jagatI | tejasaivAsmai pashUnavarundhe | patnayo.abhya~njanti | shriyA vA etadrUpam || 3| 9| 4| 7|| 19 yatpatnayaH | shriyamevAsmintaddadhati | nAsmAtteja indriyaM pashavaH shrIrapakrAmanti | lAjI 3 ~nChAchI 3 n, yashomamA 4 M ityatiriktamannamashvAyopAharanti | prajAmevAnnAdIM kurvate | etaddevA annamattaitadannamaddhi prajApata ityAha | prajAyAmevAnnAdyaM dadhate | yadi nAvajighret | agniH pashurAsIdityavaghrApayet | ava haiva jighrati | AkrAn vAjI kramairatyakramIdvAjI dyauste pR^iShThaM pR^ithivI sadhasthamityashvamanumantrayate | eShAM lokAnAmabhijityai | samiddho a~njankR^idaraM matInAmityashvasyApriyo bhavanti sarUpatvAya || 3| 9| 4| 8|| paritasthuSha ityAheme evAsmai yunaktyabhijityai bharantyashvamedho rundhe rUpaM jighrati trINi cha || 4|| 20 tejasA vA eSha brahmavarchasena vyR^iddhyate | yo.ashvamedhena yajate | hotA cha brahmA cha brahmodyaM vadataH | tejasA chaivainaM brahmavarchasena cha samardhayataH | dakShiNato brahmA bhavati | dakShiNata Ayatano vai brahmA | bArhaspatyo vai brahmA | brahmavarchasamevAsya dakShiNato dadhAti | tasmAddakShiNo.ardho brahmavarchasitaraH | uttarato hotA bhavati || 3| 9| 5| 1|| 21 uttarata Ayatano vai hotA | Agneyo vai hotA | tejo vA agniH | teja evAsyottarato dadhAti | tasmAduttaro.ardhastejasvitaraH | yUpamabhito vadataH | yajamAnadevatyo vai yUpaH | yajamAnameva tejasA cha brahmavarchasena cha samardhayataH | ki2{\m+}svidAsItpUrvachittirityAha | dyaurvai vR^iShTiH pUrvachittiH || 3| 9| 5| 2|| 22 divameva vR^iShTimavarundhe | ki2{\m+} svidAsIdbR^ihadvaya ityAha | ashvo vai bR^ihadvayaH | ashvamevAvarundhe | ki2{\m+}svidAsItpishaMgiletyAha | rAtrirvai pishaMgilA | rAtrimevAvarundhe | ki2{\m+}svidAsItpilippiletyAha | shrIrvai pilippilA | annAdyamevAvarundhe || 3| 9| 5| 3|| 23 kaH svidekAkI charatItyAha | asau vA Aditya ekAkI charati | teja evAvarundhe | ka u svijjAyate punarityAha | chandramA vai jAyate punaH | AyurevAvarundhe | ki2{\m+}sviddhimasya bheShajamityAha | agnirvai himasya bheShajam | brahmavarchasamevAvarundhe | ki2{\m+}svidAvapanaM mahadityAha || 3| 9| 5| 4|| 24 ayaM vai loka AvapanaM mahat | asminneva loke pratitiShThati | pR^ichChAmi tvA paramaM taM pR^ithivyA ityAha | vedirvai paro.antaH pR^ithivyAH | vedimevAvarundhe | pR^ichChAmi tvA bhuvanasya nAbhimityAha | yaj~no vai bhuvanasya nAbhiH | yaj~namevAvarundhe | pR^ichChAmi tvA vR^iShNo ashvasya reta ityAha | somo vai vR^iShNo ashvasya retaH | somapIthamevAvarundhe | pR^ichChAmi vAchaH paramaM vyometyAha | brahma vai vAchaH paramaM vyoma | brahmavarchasamevAvarundhe || 3| 9| 5| 5|| hotA bhavati vai vR^iShTiH pUrvachittirannAdyamevAva rundhe mahadityAha somo vai vR^iShNo ashvasya retashchatvAri cha || 5|| 25 apa vA etasmAtprANAH krAmanti | yo.ashvamedhena yajate | prANAya svAhA vyAnAya svAheti saMj~napyamAna AhutIrjuhoti | prANAnevAsmindadhAti | nAsmAtprANA apakrAmanti | avantI sthAvantIstvA.avantu | priyaM tvA priyANAm | varShiShThamApyAnAm | nidhInAM tvA nidhipati{\m+} havAmahe vaso mametyAha | apaivAsmai taddhnuvate || 3| 9| 6| 1|| 26 atho dhuvantyevainam | atho nyevAsmai hnuvate | triH pariyanti | traya ime lokAH | ebhya evainaM lokebhyo dhuvate | triH punaH pariyanti | ShaTthsaMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itubhirevainaM dhuvate | apa vA etebhyaH prANAH krAmanti || 3| 9| 6| 2|| 27 ye yaj~ne dhuvanaM tanvate | navakR^itvaH pariyanti | nava vai puruShe prANAH | prANAnevAtmandadhate | naibhyaH prANA apakrAmanti | ambe ambAlyambika iti patnImudAnayati | ahvataivainAm | subhage kAmpIlavAsinItyAha | tapa evainAmupanayati | suvarge loke saMprorNvAthAmityAha || 3| 9| 6| 3|| 28 suvargamevainAM lokaM gamayati | A.ahamajAni garbhadhamA tvamajAsi garbhadhamityAha | prajA vai pashavo garbhaH | prajAmeva pashUnAtmandhatte | devA vA ashvamedhe pavamAne | suvargaM lokaM na prAjAnan | tamashvaH prAjAnAt | yathsUchIbhirasi pathAnkalpayanti | suvargasya lokasya praj~nAtyai | gAyatrI triShTubjagatItyAha || 3| 9| 6| 4|| 29 yathA yajurevaitat | trayyaH sUchyo bhavanti | ayasmayyo rajatA hariNyaH | asya vai lokasya rUpamayasmayyaH | antarikShasya rajatAH | divo hariNyaH | disho vA ayasmayyaH | avAntaradishA rajatAH | UrdhvA hariNyaH | disha evAsmai kalpayati | kastvA Chyati kastvA vishAstItyAhAhi{\m+}sAyai || 3| 9| 6| 5|| hnuvate krAmantyUrNvAthAmityAha jagatItyAha kalpayatyekaM cha || 6|| 30 apa vA etasmAchChrI rAShTraM krAmati | yo.ashvamedhena yajate | UrdhvAmenAmuchChrayatAdityAha | shrIrvai rAShTramashvamedhaH | shriyamevAsmai rAShTramUrdhvamuchChrayati | veNubhAraM girAvivetyAha | rAShTraM vai bhAraH | rAShTramevAsmai paryUhati | athAsyA madhyamedhatAmityAha | shrIrvai rAShTrasya madhyam || 3| 9| 7| 1|| 31 shriyamevAvarundhe | shIte vAte punannivetyAha | kShemo vai rAShTrasya shIto vAtaH | kShemamevAvarundhe | yaddhariNI yavamattItyAha | viDvai hariNI | rAShTraM yavaH | vishaM chaivAsmai rAShTraM cha samIchI dadhAti | na puShTaM pashumanyata ityAha | tasmAdrAjA pashUnna puShyati || 3| 9| 7| 2|| 32 shUdrA yadaryajArA na poShAya dhanAyatItyAha | tasmAdvaishIputraM nAbhiShi~nchante | iyaM yakA shakuntiketyAha | viDvai shakuntikA | rAShTramashvamedhaH | vishaM chaivAsmai rAShTraM cha samIchI dadhAti | Ahalamiti sarpatItyAha | tasmAdrAShTrAya vishaH sarpanti | AhataM gabhe pasa ityAha | viDvai gabhaH || 3| 9| 7| 3|| 33 rAShTraM pasaH | rAShTrameva vishyAhanti | tasmAdrAShTraM vishaM ghAtukam | mAtA cha te pitA cha ta ityAha | iyaM vai mAtA | asau pitA | AbhyAmevainaM paridadAti | agraM vR^ikShasya rohata ityAha | shrIrvai vR^ikShasyAgram | shriyamevAvarundhe || 3| 9| 7| 4|| 34 prasulAmIti te pitA gabhe muShTimata{\m+}sayadityAha | viDvai gabhaH | rAShTraM muShTiH | rAShTrameva vishyAhanti | tasmAdrAShTraM vishaM ghAtukam | apa vA etebhyaH prANAH krAmanti | ye yaj~ne.apUtaM vadanti | dadhikrAvNNo akAriShamiti surabhimatImR^ichaM vadanti | prANA vai surabhayaH | prANAnevAtmandadhate | naibhyaH prANA apakrAmanti | Apo hi ShThA mayobhuva ityadbhirmArjayante | Apo vai sarvA devatAH | devatAbhirevAtmAnaM pavayante || 3| 9| 7| 5|| rAShTrasya madhyaM puShyati gabho rundhe dadhate chatvAri cha || 7|| 35 prajApatiH prajAH sR^iShTvA preNA.anu prAvishat | tAbhyaH punaH saMbhavituM nAshaknot | so.abravIt | R^idhnavadithsaH | yo metaH punaH saMbharaditi | taM devA ashvamedhenaiva samabharan | tato vai ta Ardhnuvan | yo.ashvamedhena yajate | prajApatimeva saMbharatyR^idhnoti | puruShamAlabhate || 3| 9| 8| 1|| 36 vairAjo vai puruShaH | virAjamevAlabhate | atho annaM vai virAT | annamevAvarundhe | ashvamAlabhate | prAjApatyo vA ashvaH | prajApatimevAlabhate | atho shrIrvA ekashapham | shriyamevAvarundhe | gAmAlabhate || 3| 9| 8| 2|| 37 yaj~no vai gauH | yaj~namevAlabhate | atho annaM vai gauH | annamevAvarundhe | ajAvI Alabhate bhUmne | atho puShTirvai bhUmA | puShTimevAvarundhe | paryagnikR^itaM puruShaM chAraNyAgshchothsR^ijantyahi{\m+}sAyai | ubhau vA etau pashU Alabhyete | yashchAvamo yashcha paramaH | te.asyobhaye yaj~ne baddhAH | abhIShTA abhiprItAH | abhijitA abhihutA bhavanti | nainaM daMkShNavaH pashavo yaj~ne baddhAH | abhIShTA abhiprItAH | abhijitA abhihutA hi{\m+}santi | yo.ashvamedhena yajate | ya u chainamevaM veda || 3| 9| 8| 3|| labhate gAmAlabhate paramo.aShTau cha || 8|| 38 prathamena vA eSha stomena rAdhvA | chatuShTomena kR^itenAyAnAmuttare.ahan | ekavi{\m+}she pratiShThAyAM pratitiShThati | ekavi{\m+}shAtpratiShThAyA R^itUnanvArohati | R^itavo vai pR^iShThAni | R^itavaH saMvathsaraH | R^ituShveva saMvathsare pratiShThAya | devatA abhyArohati | shakvarayaH pR^iShThaM bhavantyanyadanyachChandaH | anye.anye vA ete pashava Alabhyante || 3| 9| 9| 1|| 39 uteva grAmyAH | utevAraNyAH | ahareva rUpeNa samardhayati | atho ahna evaiSha balirhriyate | tadAhuH | apashavo vA ete | yadajAvayashchAraNyAshcha | ete vai sarve pashavaH | yadgavyA iti | gavyAnpashUnuttame.ahannAlabhate || 3| 9| 9| 2|| 40 tenaivobhayAnpashUnavarundhe | prAjApatyA bhavanti | anabhijitasyAbhijityai | saurIrnava shvetA vashA anUbandhyA bhavanti | antata eva brahmavarchasamavarundhe | somAya svarAj~ne.anovAhAvanaDvAhAviti dvandvinaH pashUnAlabhate | ahorAtrANAmabhijityai | pashubhirvA eSha vyR^iddhyate | yo.ashvamedhena yajate | ChagalaM kalmAShaM kikidIviM vidIgayamiti tvAShTrAnpashUnAlabhate | pashubhirevAtmAna{\m+} samardhayati | R^itubhirvA eSha vyR^iddhyate | yo.ashvamedhena yajate | pisha~NgAstrayo vAsantA ityR^itupashUnAlabhate | R^itubhirevAtmAna{\m+} samardhayati | A vA eSha pashubhyo vR^ishchyate | yo.ashvamedhena yajate | paryagnikR^itA uthsR^ijantyanAvraskAya || 3| 9| 9| 3|| labhyante labhate tvAShTrAnpashUnAlabhate.aShTau cha || 9|| 41 prajApatirakAmayata mahAnannAdaH syAmiti | sa etAvashvamedhe mahimAnAvapashyat | tAvagR^ihNIta | tato vai sa mahAnannAdo.abhavat | yaH kAmayeta mahAnannAdaH syAmiti | sa etAvashvamedhe mahimAnau gR^ihNIta | mahAnevAnnAdo bhavati | yajamAnadevatyA vai vapA | rAjA mahimA | yadvapAM mahimnobhayataH pariyajati | yajamAnameva rAjyenobhayataH parigR^ihNAti | purastAthsvAhAkArA vA anye devAH | upariShTAthsvAhAkArA anye | te vA ete.ashva eva medhya ubhaye.avarudhyante | yadvapAM mahimnobhayataH pariyajati | tAnevobhayAnprINAti || 3| 9| 10| 1|| pariyajati ShaTcha || 10|| 42 vaishvadevo vA ashvaH | taM yatprAjApatyaM kuryAt | yA devatA apibhAgAH | tA bhAgadheyena vyardhayet | devatAbhyaH samadaM dadhyAt | stegAnda2{\m+}ShTrAbhyAM maNDUkA~njambhyebhiriti | AjyamavadAnaM kR^itvA pratisaMkhyAyamAhutIrjuhoti | yA eva devatA apibhAgAH | tA bhAgadheyena samardhayati | na devatAbhyaH samadaM dadhAti || 3| 9| 11| 1|| 43 chaturdashaitAnanuvAkA~njuhotyanantarityai | prayAsAya svAheti pa~nchadasham | pa~nchadasha vA ardhamAsasya rAtrayaH | ardhamAsashaH saMvathsara Apyate | devAsurAH saMyattA Asan | te.abruvannagnayaH sviShTakR^itaH | ashvasya medhyasya vayamuddhAramuddharAmahai | athaitAnabhibhavAmeti | te lohitamudaharanta | tato devA abhavan || 3| 9| 11| 2|| 44 parA.asurAH | yathsviShTakR^idbhyo lohitaM juhoti bhrAtR^ivyAbhibhUtyai | bhavatyAtmanA | parA.asya bhrAtR^ivyo bhavati | gomR^igakaNThena prathamAmAhutiM juhoti | pashavo vai gomR^igaH | rudro.agniH sviShTakR^it | rudrAdeva pashUnantardadhAti | atho yatraiShA.a.ahutirhUyate | na tatra rudraH pashUnabhimanyate || 3| 9| 11| 3|| 45 ashvashaphena dvitIyAmAhutiM juhoti | pashavo vA ekashapham | rudro.agniH sviShTakR^it | rudrAdeva pashUnantardadhAti | atho yatraiShA.a.ahutir hUyate | na tatra rudraH pashUnabhimanyate | ayasmayena kamaNDalunA tR^itIyAm | AhutiM juhotyAyAsyo vai prajAH | rudro.agniH sviShTakR^it | rudrAdeva prajA antardadhAti | atho yatraiShA.a.ahutirhUyate | na tatra rudraH prajA abhimanyate || 3| 9| 11| 4|| dadhAtyabhavanmanyate prajA antardadhAti dve cha || 11|| 46 ashvasya vA Alabdhasya medha udakrAmat | tadashvastomIyamabhavat | yadashvastomIyaM juhoti | sa medhamevainamAlabhate | Ajyena juhoti | medho vA Ajyam | medho.ashvastomIyam | medhenaivAsminmedhaM dadhAti | ShaTtri{\m+}shataM juhoti | ShaTtri{\m+}shadakSharA bR^ihatI || 3| 9| 12| 1|| 47 bArhatAH pashavaH | sA pashUnAM mAtrA | pashUneva mAtrayA samardhayati | tA yadbhUyasIrvA kanIyasIrvA juhuyAt | pashUnmAtrayA vyardhayet | ShaTtri{\m+}shataM juhoti | ShaTtri{\m+}shadakSharA bR^ihatI | bArhatAH pashavaH | sA pashUnAM mAtrA | pashUneva mAtrayA samardhayati || 3| 9| 12| 2|| 48 ashvastomIya{\m+} hutvA dvipadA juhoti | dvipAdvai puruSho dvipratiShThaH | tadenaM pratiShThayA samardhayati | tadAhuH | ashvastomIyaM pUrva{\m+} hotavyA 3 M dvipadA 3 iti | ashvo vA ashvastomIyam | puruSho dvipadAH | ashvastomIya{\m+} hutvA dvipadA juhoti | tasmAddvipAchchatuShpAdamatti | atho dvipadyeva chatuShpadaH pratiShThApayati | dvipadA hutvA | nAnyAmuttarAmAhutiM juhuyAt | yadanyAmuttarAmAhutiM juhuyAt | pra pratiShThAyAshchyaveta | dvipadA antato juhoti pratiShThityai || 3| 9| 12| 3|| bR^ihatyardhayati sthApayati pa~ncha cha || 12|| 49 prajApatirashvamedhamasR^ijata | so.asmAthsR^iShTo.apAkrAmat | taM yaj~nakratubhiranvaichChat | taM yaj~nakratubhirnAnvavindat | tamiShTibhiranvaichChat | tamiShTibhiranvavindat | tadiShTInAmiShTitvam | yathsaMvathsaramiShTibhiryajate | ashvameva tadanvichChati | sAvitriyo bhavanti || 3| 9| 13| 1|| 50 iyaM vai savitA | yo vA asyAM nashyati yo nilayate | asyAM vAva taM vindanti | na vA imAM kashchanetyAhuH | tirya~Nnordhvo.atyetumarhatIti | yathsAvitriyo bhavanti | savitR^iprasUta evainamichChati | Ishvaro vA ashvaH pramuktaH parAM parAvataM gantoH | yathsAyaM dhR^itIrjuhoti | ashvasya yatyai dhR^ityai || 3| 9| 13| 2|| 51 yatprAtariShTibhiryajate | ashvameva tadanvichChati | yathsAyaM dhR^itIrjuhoti | ashvasyaiva yatyai dhR^ityai | tasmAthsAyaM prajAH, kShemyA bhavanti | yatprAtariShTibhiryajate | ashvameva tadanvichChati | tasmAddivA naShTaiSha eti | yatprAtariShTibhiryajate sAyaM dhR^itIrjuhoti | ahorAtrAbhyAmevainamanvichChati | atho ahorAtrAbhyAmevAsmai yogakShemaM kalpayati || 3| 9| 13| 3|| bhavanti dhR^ityA enamanvichChatyekaM cha || 13|| 52 apa vA etasmAchChrI rAShTraM krAmati | yo.ashvamedhena yajate | brAhmaNau vINAgAthinau gAyataH | shriyA vA etadrUpam | yadvINA | shriyamevAsmintaddhattaH | yadA khalu vai puruShaH shriyamashnute | vINA.asmai vAdyate | tadAhuH | yadubhau brAhmaNau gAyetAm || 3| 9| 14| 1|| 53 prabhra{\m+}shukA.asmAchChrIH syAt | na vai brAhmaNe shrI ramata iti | brAhmaNo.anyo gAyet | rAjanyo.anyaH | brahma vai brAhmaNaH | kShattra{\m+} rAjanyaH | tathA hAsya brahmaNA cha kShattreNa chobhayataH shrIH parigR^ihItA bhavati | tadAhuH | yadubhau divA gAyetAm | apAsmAdrAShTraM krAmet || 3| 9| 14| 2|| 54 na vai brAhmaNe rAShTra{\m+} ramata iti | yadA khalu vai rAjA kAmayate | atha brAhmaNaM jinAti | divA brAhmaNo gAyet | nakta{\m+} rAjanyaH | brahmaNo vai rUpamahaH | kShattrasya rAtriH | tathA hAsya brahmaNA cha kShattreNa chobhayato rAShTraM parigR^ihItaM bhavati | ityadadA ityayajathA ityapacha iti brAhmaNo gAyet | iShTApUrtaM vai brAhmaNasya || 3| 9| 14| 3|| 55 iShTApUrtenaivaina{\m+} sa samardhayati | ityajinA ityayudhyathA ityamu{\m+} saMgrAmamahanniti rAjanyaH | yuddhaM vai rAjanyasya | yuddhenaivaina{\m+} sa samardhayati | aklR^iptA vA etasyartava ityAhuH | yo.ashvamedhena yajata iti | tisro.anyo gAyati tisro.anyaH | ShaTthsaMpadyante | ShaDvA R^itavaH | R^itUnevAsmai kalpayataH | tAbhyA{\m+} saggsthAyAm | anoyukte cha shate cha dadAti | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati || 3| 9| 14| 4|| gAyetAM krAmedbrAhmaNasya kalpayatashchatvAri cha || 14|| 56 sarveShu vA eShu lokeShu mR^ityavo.anvAyattAH | tebhyo yadAhutIrna juhuyAt | loke loka enaM mR^ityurvindet | mR^ityave svAhA mR^ityave svAhetyabhi pUrvamAhutIrjuhoti | lokAllokAdeva mR^ityumavayajate | nainaM loke loke mR^ityurvindati | yadamuShmai svAhA.amuShmai svAheti juhvathsaMchakShIta | bahuM mR^ityumamitraM kurvIta | mR^ityave svAhetyekasmA evaikAM juhuyAt | eko vA amuShmiM lloke mR^ityuH || 3| 9| 15| 1|| 57 ashanayA mR^ityureva | tamevAmuShmiM lloke.avayajate | bhrUNahatyAyai svAhetyavabhR^itha AhutiM juhoti | bhrUNahatyAmevAvayajate | tadAhuH | yadbhrUNahatyA.apAtryA.atha | kasmAdyaj~ne.api kriyata iti | amR^ityurvA anyo bhrUNahatyAyA ityAhuH | bhrUNahatyA vAva mR^ityuriti | yadbhrUNahatyAyai svAhetyavabhR^itha AhutiM juhoti || 3| 9| 15| 2|| 58 mR^ityumevAhutyA tarpayitvA paripANaM kR^itvA | bhrUNaghne bheShajaM karoti | etA{\m+} ha vai muNDibha audanyavaH | bhrUNahatyAyai prAyashchittiM vidA~nchakAra | yo hAsyApi prajAyAM brAhmaNa{\m+} hanti | sarvasmai tasmai bheShajaM karoti | jumbakAya svAhetyavabhR^itha uttamAmAhutiM juhoti | varuNo vai jumbakaH | antata eva varuNamavayajate | khalaterviklidhasya shuklasya pi~NgAkShasya mUrdha~njuhoti | etadvai varuNasya rUpam | rUpeNaiva varuNamavayajate || 3| 9| 15| 3|| loke mR^ityurjuhoti mUrdha~njuhoti dve cha || 15|| 59 vAruNo vA ashvaH | taM devatayA vyardhayati | yatprAjApatyaM karoti | namo rAj~ne namo varuNAyetyAha | vAruNo vA ashvaH | svayaivainaM devatayA samardhayati | namo.ashvAya namaH prajApataya ityAha | prAjApatyo vA ashvaH | svayaivainaM devatayA samardhayati | namo.adhipataya ityAha || 3| 9| 16| 1|| 60 dharmo vA adhipatiH | dharmamevAvarundhe | adhipatirasyadhipatiM mA kurvadhipatirahaM prajAnAM bhUyAsamityAha | adhipatimevaina{\m+} samAnAnAM karoti | mAM dhehi mayi dhehItyAha | AshiShamevaitAmAshAste | upAkR^itAya svAhetyupAkR^ite juhoti | AlabdhAya svAheti niyukte juhoti | hutAya svAheti hute juhoti | eShAM lokAnAmabhijityai || 3| 9| 16| 2|| 61 pra vA eSha ebhyo lokebhyashchyavate | yo.ashvamedhena yajate | AgneyamaindrAgnamAshvinam | tAnpashUnAlabhate pratiShThityai | yadAgneyo bhavati | agniH sarvA devatAH | devatA evAvarundhe | brahma vA agniH | kShattramindraH | yadaindrAgno bhavati || 3| 9| 16| 3|| 62 brahmakShattre evAvarundhe | yadAshvino bhavati | AshiShAmavaruddhyai | trayo bhavanti | traya ime lokAH | eShveva lokeShu pratitiShThati | agnaye.a{\m+}homuche.aShTAkapAla iti dashahaviShamiShTiM nirvapati | dashAkSharA virAT | annaM virAT | virAjaivAnnAdyamavarundhe | agnermanve prathamasya prachetasa iti yAjyAnuvAkyA bhavanti sarvatvAya || 3| 9| 16| 4|| adhipataya ityAhAbhijityA aindrAgno bhavati rundha ekaM cha || 16|| 63 yadyashvamupatapadvindet | AgneyamaShTAkapAlaM nirvapet | saumyaM charum | sAvitramaShTAkapAlam | yadAgneyo bhavati | agniH sarvA devatAH | devatAbhirevainaM bhiShajyati | yathsaumyo bhavati | somo vA oShadhInA{\m+} rAjA | yAbhya evainaM vindati || 3| 9| 17| 1|| 64 tAbhirevainaM bhiShajyati | yathsAvitro bhavati | savitR^iprasUta evainaM bhiShajyati | etAbhirevainaM devatAbhirbhiShajyati | agado haiva bhavati | pauShNaM charuM nirvapet | yadi shloNaH syAt | pUShA vai shlauNyasya bhiShak | sa evainaM bhiShajyati | ashloNo haiva bhavati || 3| 9| 17| 2|| 65 raudraM charuM nirvapet | yadi mahatI devatA.abhimanyeta | etaddevatyo vA ashvaH | svayaivainaM devatayA bhiShajyati | agado haiva bhavati | vaishvAnaraM dvAdashakapAlaM nirvapenmR^igAkhare yadi nAgachChet | iyaM vA agnirvaishvAnaraH | iyamevainamarchibhyAM parirodhamAnayati | A haiva sutyamahargachChati | yadyadhIyAt || 3| 9| 17| 3|| 66 agnaye.a{\m+}homuche.aShTAkapAlaH | sauryaM payaH | vAyavya AjyabhAgaH | yajamAno vA ashvaH | a{\m+}hasA vA eSha gR^ihItaH | yasyAshvo medhAya prokShito.adhyeti | yada{\m+}homuche nirvapati | a{\m+}hasa eva tena muchyate | yajamAno vA ashvaH | retasA vA eSha vyR^idhyate || 3| 9| 17| 4|| 67 yasyAshvo medhAya prokShito.adhyeti | saurya{\m+} retaH | yathsauryaM payo bhavati | retasaivaina{\m+} sa samardhayati | yajamAno vA ashvaH | garbhairvA eSha vyR^idhyate | yasyAshvo medhAya prokShito.adhyeti | vAyavyA garbhAH | yadvAyavya AjyabhAgo bhavati | garbhairevaina{\m+} sa samardhayati | atho yasyaiShA.ashvamedhe prAyashchitiH kriyate | iShTvA vasIyAnbhavati || 3| 9| 17| 5|| vindatyashloNo haiva bhavatyadhIyAdR^iddhyate garbhairevaina{\m+} samardhayati dve cha || 17|| 68 tadAhuH | dvAdasha brahmaudanAnthsa2{\m+}sthite nirvapet | dvAdashabhirveShTibhiryajeteti | yadiShTibhiryajeta | upanAmuka enaM yaj~naH syAt | pApIyAgstu syAt | AptAni vA etasya ChandA{\m+}si | ya IjAnaH | tAni ka etAvadAshu punaH prayuMjIteti | sarvA vai sa2{\m+}sthite yaj~ne vAgApyate || 3| 9| 18| 1|| 69 sA.a.aptA bhavati yAtayAmnI | krUrIkR^iteva hi bhavatyaruShkR^itA | sA na punaH prayujyetyAhuH | dvAdashaiva brahmaudanAnthsa2{\m+}sthite nirvapet | prajApatirvA odanaH | yaj~naH prajApatiH | upanAmuka enaM yaj~no bhavati | na pApIyAnbhavati | dvAdasha bhavanti | dvAdasha mAsAH saMvathsaraH | saMvathsara eva pratitiShThati || 3| 9| 18| 2|| Apyate saMvathsara ekaM cha || 18|| 70 eSha vai vibhUrnAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra vibhu bhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai prabhUrnAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra prabhu bhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vA UrjasvAnnAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatrorjasvadbhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai payasvAnnAma yaj~naH || 3| 9| 19| 1|| 71 sarva{\m+} ha vai tatra payasvadbhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai vidhR^ito nAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra vidhR^itaM bhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai vyAvR^itto nAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra vyAvR^ittaM bhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai pratiShThito nAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra pratiShThitaM bhavati || 3| 9| 19| 2|| 72 yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai tejasvI nAma yaj~naH | sarva{\m+} ha vai tatra tejasvi bhavati | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai brahmavarchasI nAma yaj~naH | A ha vai tatra brAhmaNo brahmavarchasI jAyate | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vA ativyAdhI nAma yaj~naH | A ha vai tatra rAjanyo.ativyAdhI jAyate | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai dIrgho nAma yaj~naH | dIrghAyuSho ha vai tatra manuShyA bhavanti | yatraitena yaj~nena yajante | eSha vai klR^ipto nAma yaj~naH | kalpate ha vai tatra prajAbhyo yogakShemaH | yatraitena yaj~nena yajante || 3| 9| 19| 3|| payasvAnnAma yaj~naH pratiShThitaM bhavati yatraitena yaj~nena yajante ShaTcha || 19|| eSha vai vibhUH prabhUrUrjasvAn payasvAn vidhR^ito vyAvR^ittaH pratiShThitastejasvI brahmavarchasyati vyAdhI dIrghaH klR^ipto dvAdasha || 73 tArpyeNAshva{\m+} saMj~napayanti | yaj~no vai tArpyam | yaj~nenaivaina{\m+} samardhayanti | yAmena sAmnA prastotA.anUpatiShThate | yamalokamevainaM gamayati | tArpye cha kR^ittyadhIvAse chAshva{\m+} saMj~napayanti | etadvai pashUnA{\m+} rUpam | rUpeNaiva pashUnavarundhe | hiraNyakashipu bhavati | tejaso.avaruddhyai || 3| 9| 20| 1|| 74 rukmo bhavati | suvargasya lokasyAnukhyAtyai | ashvo bhavati | prajApaterAptyai | asya vai lokasya rUpaM tArpyam | antarikShasya kR^ittyadhIvAsaH | divo hiraNyakashipu | Adityasya rukmaH | prajApaterashvaH | imameva lokaM tArpyeNApnoti || 75 antarikShaM kR^ityadhIvAsena | diva{\m+} hiraNyakashipunA | Aditya{\m+} rukmeNa | ashvenaiva medhyena prajApateH sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | etAsAmeva devatAnA{\m+} sAyujyam | sArShTitA{\m+} samAnalokatAmApnoti | yo.ashvamedhena yajate | ya u chainamevaM veda || 3| 9| 20| 3|| avaruddhyA ApnotyaShTau cha || 20|| 76 AdityAshchAMgirasashcha suvarge loke.aspardhanta | te.aMgirasa AdityebhyaH | amumAdityamashvagg shvetaM bhUtaM dakShiNAmanayan | te.abruvan | yaM no.aneShTa | sa vaRyo.abhUditi | tasmAdashva{\m+} savaryetyAhvayanti | tasmAdyaj~ne varo dIyate | yatprajApatirAlabdho.ashvo.abhavat | tasmAdashvo nAma || 3| 9| 21| 1|| 77 yachChvayadarurAsIt | tasmAdarvA nAma | yathsadyo vAjAnthsamajayat | tasmAdvAjI nAma | yadasurANAM lokAnAdatta | tasmAdAdityo nAma | agnirvA ashvamedhasya yonirAyatanam | sURyo.agneRyonirAyatanam | yadashvamedhe.agnau chitya uttaravedimupavapati | yonimantamevainamAyatanavantaM karoti || 3| 9| 21| 2|| 78 yonimAnAyatanavAnbhavati | ya evaM veda | prANApAnau vA etau devAnAm | yadarkAshvamedhau | prANApAnAvevAvarundhe | ojo balaM vA etau devAnAm | yadarkAshvamedhau | ojo balamevAvarundhe | agnirvA ashvamedhasya yonirAyatanam | sURyo.agneRyonirAyatanam | yadashvamedhe.agnau chitya uttaravediM chinoti | tAvarkAshvamedhau | arkAshvamedhAvevAvarundhe | atho arkAshvamedhayoreva pratitiShThati || 3| 9| 21| 3|| nAma karoti sURyo.agneRyonirAyatanaM chatvAri cha || 21|| 79 prajApatiM vai devAH pitaram | pashuM bhUtaM medhAyAlabhanta | tamAlabhyopAvasan | prAtaryaShTAsmaha iti | ekaM vA etaddevAnAmahaH | yathsaMvathsaraH | tasmAdashvaH purastAthsaMvathsara Alabhyate | yatprajApatirAlabdho.ashvo.abhavat | tasmAdashvaH | yathsadyo medho.abhavat || 3| 9| 22| 1|| 80 tasmAdashvamedhaH | veduko.ashvamAshuM bhavati | ya evaM veda | yadvai tatprajApatirAlabdho.ashvo.abhavat | tasmAdashvaH prajApateH pashUnAmanurUpatamaH | A.asya putraH pratirUpo jAyate | ya evaM veda | sarvANi bhUtAni saMbhR^ityAlabhate | samenaM devAstejase brahmavarchasAya bharanti | yo.ashvamedhena yajate || 3| 9| 22| 2|| 81 ya u chainamevaM veda | etadvai taddevA etAM devatAm | pashuM bhUtaM medhAyAlabhanta | yaj~nameva | yaj~nena yaj~namayajanta devAH | kAmapraM yaj~namakurvata | te.amR^itatvamakAmayanta | te.amR^itatvamagachChan | yo.ashvamedhena yajate | devAnAmevAyanenaiti || 3| 9| 22| 3|| 82 prAjApatyenaiva yaj~nena yajate kAmapreNa | apunarmArameva gachChati | etasya vai rUpeNa purastAtprAjApatyamR^iShabhaM tUparaM bahurUpamA labhate | sarvebhyaH kAmebhyaH | sarvasyAptyai | sarvasya jityai | sarvameva tenApnoti | sarvaM jayati | yo.ashvamedhena yajate | ya u chainamevaM veda || 3| 9| 22| 4|| medho.abhavadyajata eti veda || 22|| 83 yo vA ashvasya medhyasya lomanI veda | ashvasyaiva medhyasya lomaM lloma~njuhoti | ahorAtre vA ashvasya medhyasya lomanI | yathsAyaM prAtarjuhoti | ashvasyaiva medhyasya lomaM lloma~njuhoti | etadanukR^iti ha sma vai purA | ashvasya medhyasya lomaM lloma~njuhvati | yo vA ashvasya medhyasya pade veda | ashvasyaiva medhyasya pade pade juhoti | darshapUrNamAsau vA ashvasya medhyasya pade || 3| 9| 23| 1|| 84 yaddarshapUrNamAsau yajate | ashvasyaiva medhyasya pade pade juhoti | etadanukR^iti ha sma vai purA | ashvasya medhyasya pade pade juhvati | yo vA ashvasya medhyasya vivartanaM veda | ashvasyaiva medhyasya vivartane vivartane juhoti | asau vA Adityo.ashvaH | sa AhavanIyamAgachChati | tadvivartate | yadagnihotraM juhoti | ashvasyaiva medhyasya vivartane vivartane juhoti | etadanukR^iti ha sma vai purA | ashvasya medhyasya vivartane vivartane juhvati || 3| 9| 23| 2|| pade agnihotraM juhoti trINi cha || 23|| prajApatistamaShTAdashibhiH prajApatirakAmayato bhAvasmai yu~njanti tejasA.apa prANA apa shrIrUrdhvAM prajApatiH preNA.anu prathamena prajApatirakAmayata mahAn, vaishvadevo vA ashvo.ashvasya prajApatistaM yaj~nakratubhirapa shrIrbrAhmaNau sarveShu vAruNo yadyashvaM tadAhureSha vai vibhUstArpyeNAdityAH prajApatiM vai devAH pitaraM yo vA ashvasya medhyasya lomanI trayovi{\m+}shatiH || 23|| prajApatirasmiM lloka uttarataH shriyameva prajApatirakAmayata mahAn, yatprAtaH pra vA eSha ebhyo lokebhyaH sarva{\m+} ha vai tatra payasvadya u chainamevaM veda chatvAryashItiH || 84|| prajApatirashvamedhaM juhvati || iti tR^itIyaM aShTakaM saMpUrNam || || taittirIya\-brAhmaNam || \chapter{|| kAThakam ||} || shrI gurubhyo namaH || hariH o(4)m || \section{kAThake prathamaH prapAThakaH 1} \section{sAvitra chayanam} 1 saMj~nAnaM vij~nAnaM praj~nAnaM jAnadabhijAnat | saMkalpamAnaM prakalpamAnamupakalpamAnamupaklR^iptaM klR^iptam | shreyo vasIya AyathsaMbhUtaM bhUtam | chitraH ketuH prabhAnAbhAnthsaMbhAn | jyotiShmAg stejasvAnAtapagg stapannabhitapan | rochano rochamAnaH shobhanaH shobhamAnaH kalyANaH | darshA dR^iShTA darshatA vishvarUpA sudarshanA | ApyAyamAnA pyAyamAnA pyAyA sUnR^iterA | ApUryamANA pUryamANA pUrayantI pUrNA paurNamAsI | dAtA pradAtA.a.anando modaH pramodaH || 3| 10| 1| 1|| 2 AveshayanniveshayanthsaMveshanaH sa{\m+}shAntaH shAntaH | AbhavanprabhavanthsaMbhavanthsaMbhUto bhUtaH | prastutaM viShTuta{\m+} sa2{\m+}stutaM kalyANaM vishvarUpam | shukramamR^itaM tejasvi tejaH samiddham | aruNaM bhAnumanmarIchimadabhitapattapasvat | savitA prasavitA dIpto dIpayandIpyamAnaH | jvala~njvalitA tapanvitapanthsaMtapan | rochano rochamAnaH shumbhUH shumbhamAno vAmaH | sutA sunvatI prasutA sUyamAnA.abhiShUyamANA | pItI prapA saMpA tR^iptistarpayantI || 3| 10| 1| 2|| 3 kAntA kAmyA kAmajAtA.a.ayuShmatI kAmadughA | abhishAstA.anumantA.a.anando modaH pramodaH | AsAdayanniShAdayanthsa{\m+}sAdanaH sa{\m+}sannaH sannaH | AbhUrvibhUH prabhUH shaMbhUrbhuvaH | pavitraM paviyiShyanpUto medhyaH | yasho yashasvAnAyuramR^itaH | jIvo jIviShyanthsvargo lokaH | sahasvAnthsahIyAnojasvAnthsahamAnaH | jayannabhijayanthsudraviNo draviNodAH | Ardrapavitro harikesho modaH pramodaH || 3| 10| 1| 3|| 4 aruNo.aruNarajAH puNDarIko vishvajidabhijit | ArdraH pinvamAno.annavAnrasavAnirAvAn | sarvauShadhaH sambharo mahasvAn | ejatkA jovatkAH | kShullakAH shipiviShTakAH | sarisrarAH susheravaH | ajirAso gamiShNavaH | idAnIM tadAnImetarhi kShipramajiram | AshurnimeShaH phaNo dravannatidravan | tvaraggstvaramANa AshurAshIyA~njavaH | agniShToma ukthyo.atirAtro dvirAtrastrirAtrashchatUrAtraH | agnirR^ituH sUrya R^itushchandramA R^ituH | prajApatiH saMvathsaro mahAnkaH || 3| 10| 1| 4|| pramodastarpayantI pramodo javastrINi cha || 1|| 5 bhUragniM cha pR^ithivIM cha mAM cha | trIgshcha lokAnthsaMvathsaraM cha | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | bhuvo vAyuM chAntarikShaM cha mAM cha | trIgshcha lokAnthsaMvathsaraM cha | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | svarAdityaM cha divaM cha mAM cha | trIgshcha lokAnthsaMvathsaraM cha | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | bhUrbhuvaH svashchandramasaM cha dishashcha mAM cha | trIgshcha lokAnthsaMvathsaraM cha | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 10| 2| 1|| saMvathsaraM cha ShaTcha || 2|| 6 tvameva tvAM vettha yo.asi so.asi | tvameva tvAmachaiShIH | chitashchAsi saMchitashchAsyagne | etAvAgshchAsi bhUyAgshchAsyagne | yatte agne nyUnaM yadu te.atiriktam | AdityAstadaMgirasashchinvantu | vishve te devAshchitimApUrayantu | chitashchAsi saMchitashchAsyagne | etAvAgshchAsi bhUyAgshchAsyagne | mA te agne chayena mA.ati cha yenAyurAvR^ikShi | sarveShAM jyotiShAM jyotiryadadAvudeti | tapaso jAtamanibhR^iShTamojaH | tatte jyotiriShTake | tena me tapa | tena me jvala | tena me dIdihi | yAvaddevAH | yAvadasAti sUryaH | yAvadutApi brahma || 3| 10| 3| 1|| A vR^ikShi nava cha || 3|| 7 saMvathsaro.asi parivathsaro.asi | idAvathsaro.asIdu vathsaro.asi | idvathsaro.asi vathsaro.asi | tasya te vasantaH shiraH | grIShmo dakShiNaH pakShaH | varShAH puchCham | sharaduttaraH pakShaH | hemanto madhyam | pUrvapakShAshchitayaH | aparapakShAH purISham || 3| 10| 4| 1|| 8 ahorAtrANIShTakAH | R^iShabho.asi svargo lokaH | yasyAM dishi mahIyase | tato no maha Avaha | vAyurbhUtvA sarvA disha AvAhi | sarvA disho.anu vivAhi | sarvA disho.anu saMvAhi | chityA chitimApR^iNa | achityA chitimApR^iNa | chidasi samudrayoniH || 3| 10| 4| 2|| 9 indurdakShaH shyena R^itAvA | hiraNyapakShaH shakuno bhuraNyuH | mahAnthsadhasthe dhruva AniShattaH | namaste astu mA mA hi{\m+}sIH | eti preti vIti samityuditi | divaM me yachCha | antarikShaM me yachCha | pR^ithivIM me yachCha | pR^ithivIM me yachCha | antarikShaM me yachCha | divaM me yachCha | ahnA prasAraya | rAtryA samacha | rAtryA prasAraya | ahnA samacha | kAmaM prasAraya | kAma{\m+} samacha || 3| 10| 4| 3|| purISha{\m+} samudrayoniH pR^ithivIM me yachChAntarikShaM me yachCha sapta cha || 4|| 10 bhUrbhuvaH svaH | ojo balam | brahma kShattram | yasho mahat | satyaM tapo nAma | rUpamamR^itam | chakShuH shrotram | mana AyuH | vishvaM yasho mahaH | samaM tapo haro bhAH | jAtavedA yadi vA pAvako.asi | vaishvAnaro yadi vA vaidyuto.asi | shaM prajAbhyo yajamAnAya lokam | UrjaM puShTiM dadadabhyAvavR^ithsva || 3| 10| 5| 1|| bhAshchatvAri cha || 5|| 11 rAj~nI virAj~nI | samrAj~nI svarAj~nI | archiH shochiH | tapo haro bhAH | agnirindro bR^ihaspatiH | vishve devA bhuvanasya gopAH | te mA sarve yashasA sa{\m+}sR^ijantu || 3| 10| 6| 1|| rAj~nIndro mA sapta || 6|| 12 asave svAhA vasave svAhA | vibhuve svAhA vivasvate svAhA | abhibhuve svAhA.adhipataye svAhA | divAM pataye svAhA.a{\m+}haspatyAya svAhA | chAkShuShmatyAya svAhA jyotiShmatyAya svAhA | rAj~ne svAhA virAj~ne svAhA | saMrAj~ne svAhA svarAj~ne svAhA | shUShAya svAhA sUryAya svAhA | chandramase svAhA jyotiShe svAhA | sa{\m+}sarpAya svAhA kalyANAya svAhA | arjunAya svAhA || 3| 10| 7| 1|| kalyANAya svAhaikaM cha || 7|| 13 vipashchite pavamAnAya gAyata | mahI na dhArA.atyandho arShati | ahirha jIrNAmatisarpati tvacham | atyo na krIDannasaradvR^iShA hariH | upayAmagR^ihIto.asi mR^ityave tvA juShTaM gR^ihNAmi | eSha te yonirmR^ityave tvA | apa mR^ityumapa kShudham | apetaH shapathaM jahi | adhA no agna Avaha | rAyaspoSha{\m+} sahasriNam || 3| 10| 8| 1|| 14 ye te sahasramayutaM pAshAH | mR^ityo martyAya hantave | tAn, yaj~nasya mAyayA | sarvAnavayajAmahe | bhakSho.asyamR^itabhakShaH | tasya te mR^ityupItasyAmR^itavataH | svagAkR^itasya madhumataH | upahUtasyopahUto bhakShayAmi | mandrA.abhibhUtiH keturyaj~nAnAM vAk | asAvehi || 3| 10| 8| 2|| 15 andho jAgR^iviH prANa | asAvehi | badhira AkrandayitarapAna | asAvehi | ahasto.astvA chakShuH | asAvehi | apAdAsho manaH | asAvehi | kave viprachitte shrotra | asAvehi | 16 suhastaH suvAsAH | shUSho nAmAsyamR^ito martyeShu | taM tvA.ahaM tathA veda | asAvehi | agnirme vAchi shritaH | vAgghR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | vAyurme prANe shritaH || 3| 10| 8| 4|| 17 prANo hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | sURyo me chakShuShi shritaH | chakShurhR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | chandramA me manasi shritaH || 3| 10| 8| 5|| 18 mano hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | disho me shrotre shritAH | shrotra{\m+} hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | Apo me retasi shritAH || 3| 10| 8| 6|| 19 reto hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | pR^ithivI me sharIre shritA | sharIra{\m+} hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | oShadhivanaspatayo me lomasu shritAH || 3| 10| 8| 7|| 20 lomAni hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | indro me bale shritaH | bala{\m+} hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | parjanyo me mUrdhni shritaH || 3| 10| 8| 8|| 21 mUrdhA hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | IshAno me manyau shritaH | manyurhR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | AtmA ma Atmani shritaH || 3| 10| 8| 9|| 22 AtmA hR^idaye | hR^idayaM mayi | ahamamR^ite | amR^itaM brahmaNi | punarma AtmA punarAyurAgAt | punaH prANaH punarAkUtamAgAt | vaishvAnaro rashmibhirvAvR^idhAnaH | antastiShThatvamR^itasya gopAH || 3| 10| 8| 9|| sahasriNamihi shrotrAsAvehi prANe shrito manasi shrito retasi shritA lomasu shritA mUrdhni shrita Atmani shrito.aShTau cha || 8|| agnirvAyuH sUryashchandramA disha ApaH pR^ithivyoShadhivanaspataya indraH parjanya IshAna AtmA punarme trayodasha || 23 prajApatirdevAnasR^ijata | te pApmanA saMditA ajAyanta | tAnvyadyat | yadvyadyat | tasmAdvidyut | tamavR^ishchat | yadavR^ishchat | tasmAdvR^iShTiH | tasmAdyatraite devate abhiprApnutaH | vi cha haivAsya tatra pApmAnaM dyataH || 3| 10| 9| 1|| 24 vR^ishchatashcha | saiShA mImA{\m+}sA.agnihotra eva saMpannA | atho AhuH | sarveShu yaj~nakratuShviti | hoShyannapa upaspR^ishet | vidyudasi vidya me pApmAnamiti | atha hutvopaspR^ishet | vR^iShTirasi vR^ishcha me pApmAnamiti | yakShyamANo veShTvA vA | vi cha haivAsyaite devate pApmAnaM dyataH || 3| 10| 9| 2|| 25 vR^ishchatashcha | atya{\m+}ho hAruNiH | brahmachAriNe prashnAnprochya prajighAya | parehi | plakShaM daiyAmpAtiM pR^ichCha | vettha sAvitrA 3 nna vetthA 3 iti | tamAgatya paprachCha | AchARyo mA prAhaiShIt | vettha sAvitrA 3 nna vetthA 3 iti | sa hovAcha vedeti || 3| 10| 9| 3|| 26 sa kasminpratiShThita iti | parorajasIti | kastadyatparorajA iti | eSha vAva sa parorajA iti hovAcha | ya eSha tapati | eSho.arvAgrajA iti | sa kasmintveSha iti | satya iti | kiM tathsatyamiti | tapa iti || 3| 10| 9| 4|| 27 kasminnu tapa iti | bala iti | kiM tadbalamiti | prANa iti | mA sma prANamati pR^ichCha iti mA.a.achARyo.abravIditi hovAcha brahmachArI | sa hovAcha plakSho dayyAmpAtiH | yadvai brahmachArinprANamatyaprakShyaH | mUrdhA te vyapatiShyat | ahamuta AchAryAchChreyAnbhaviShyAmi | yo mA sAvitre samavAdiShTeti || 3| 10| 9| 5|| 28 tasmAthsAvitre na saMvadeta | sa yo ha vai sAvitraM viduShA sAvitre saMvadate | sahAsmi~nChriyaM dadhAti | anu ha vA asmA asau tapa~nChriyaM manyate | anvasmai shrIstapo manyate | anvasmai tapo balaM manyate | anvasmai balaM prANaM manyate | sa yadAha | saMj~nAnaM vij~nAnaM darshA dR^iShTeti | eSha eva tat || 3| 10| 9| 6|| 29 atha yadAha | prastutaM viShTuta{\m+} sutA sunvatIti | eSha eva tat | eSha hyeva tAnyahAni | eSha rAtrayaH | atha yadAha | chitraH keturdAtA pradAtA savitA prasavitA.abhishAstA.anumanteti | eSha eva tat | eSha hyeva te.ahno muhUrtAH | eSha rAtreH || 3| 10| 9| 7|| 30 atha yadAha | pavitraM pavayiShyanthsahasvAn thsahIyAnaruNo.aruNarajA iti | eSha eva tat | eSha hyeva te.ardhamAsAH | eSha mAsAH | atha yadAha | agniShToma ukthyo.agnirR^ituH prajApatiH saMvathsara iti | eSha eva tat | eSha hyeva te yaj~nakratavaH | eSha R^itavaH | 31 eSha saMvathsaraH | atha yadAha | idAnIM tadAnImiti | eSha eva tat | eSha hyeva te muhUrtAnAM muhUrtAH | janako ha vaidehaH | ahorAtraiH samAjagAma | ta{\m+} hochuH | yo vA asmAn, veda | vijahatpApmAnameti || 3| 10| 9| 9|| 32 sarvamAyureti | abhi svargaM lokaM jayati | nAsyAmuShmiM lloke.annaM kShIyata iti | vijahaddha vai pApmAnameti | sarvamAyureti | abhi svargaM lokaM jayati | nAsyAmuShmiM lloke.annaM kShIyate | ya evaM veda | ahInA hAshvathyaH | sAvitraM vidAMchakAra || 3| 10| 9| 10|| 33 sa ha ha{\m+}so hiraNmayo bhUtvA | svargaM lokamiyAya | Adityasya sAyujyam | ha{\m+}so ha vai hiraNmayo bhUtvA | svargaM lokameti | Adityasya sAyujyam | ya evaM veda | devabhAgo ha shrautarShaH | sAvitraM vidAMchakAra | ta{\m+} ha vAgadR^ishyamAnA.abhyuvAcha || 3| 10| 9| 11|| 34 sarvaM bata gautamo veda | yaH sAvitraM vedeti | sa hovAcha | kaiShA vAgasIti | ayamaha{\m+} sAvitraH | devAnAmuttamo lokaH | guhyaM maho bibhraditi | etAvati ha gautamaH | yaj~nopavItaM kR^itvA.adho nipapAta | namo nama iti || 3| 10| 9| 12|| 35 sa hovAcha | mA bhaiShIrgautama | jito vai te loka iti | tasmAdye ke cha sAvitraM viduH | sarve te jitalokAH | sa yo ha vai sAvitrasyAShTAkSharaM pada2{\m+} shriyA.abhiShiktaM veda | shriyA haivAbhiShichyate | ghR^iNiriti dve akShare | sUrya iti trINi | Aditya iti trINi || 3| 10| 9| 13|| 36 etadvai sAvitrasyAShTAkSharaM pada2{\m+} shriyA.abhiShiktam | ya evaM veda | shriyA haivAbhiShichyate | tadetadR^ichA.abhyuktam | R^icho akShare parame vyoman | yasmindevA adhi vishve niSheduH | yastaM na veda kimR^ichA kariShyati | ya ittadvidusta ime samAsata iti | na ha vA etasyarchA na yajuShA na sAmnA.artho.asti | yaH sAvitraM veda || 3| 10| 9| 14|| 37 tadetatpari yaddevachakram | ArdraM pinvamAna2{\m+} svarge loka eti | vijahadvishvA bhUtAni saMpashyat | Ardro ha vai pinvamAnaH svarge loka eti | vijahanvishvA bhUtAni saMpashyan | ya evaM veda | shUSho ha vai vArShNeyaH | Adityena samAjagAma | ta{\m+} hovAcha | ehi sAvitraM viddhi | ayaM vai svargyo.agniH pArayiShNuramR^itAthsaMbhUta iti | eSha vAva sa sAvitraH | ya eSha tapati | ehi mAM viddhi | iti haivainaM taduvAcha || 3| 10| 9| 15|| dyato dyato vedeti tapa iti samavAdiShTeti tadrAtrer R^itava eti chakArovAcha nama ityAditya iti trINi sAvitraM veda viddhi pa~ncha cha || 9|| prajApatirdevAnthsaMj~nAnaM prastutaM tAnyahAnyeSha rAtrayashchitraH ketuste.ahno muhUrtA rAtreH pavitraM te.ardhamAsA agniShTomA yaj~nakratava idAnIM muhUrtAnAM janako.ahInA devabhAgaH kaiShA vA~NmAshUSho ha vai ShoDasha || 38 iyaM vAva saraghA | tasyA agnireva sAraghaM madhu | yA etAH pUrvapakShAparapakShayo rAtrayaH | tA madhukR^itaH | yAnyahAni | te madhuvR^iShAH | sa yo ha vA etA madhukR^itashcha madhuvR^iShAgshcha veda | kurvanti hAsyaitA agnau madhu | nAsyeShTApUrtaM dhayanti | atha yo na veda || 3| 10| 10| 1|| 39 na hAsyaitA agnau madhu kurvanti | dhayantyasyeShTApUrtam | yo ha vA ahorAtrANAM nAmadheyAni veda | nAhorAtreShvArtimArchChati | saMj~nAnaM vij~nAnaM darshA dR^iShTeti | etAvanuvAkau pUrvapakShasyAhorAtrANAM nAmadheyAni | prastutaM viShTuta{\m+} sutA sunvatIti | etAvanuvAkAvaparapakShasyAhorAtrANAM nAmadheyAni | nAhorAtreShvArtimArchChati | ya evaM veda || 3| 10| 10| 2|| 40 yo ha vai muhUrtAnAM nAmadheyAni veda | na muhUrteShvArtimArchChati | chitraH keturdAtA pradAtA savitA prasavitA.abhishAstA.anumanteti | ete.anuvAkA muhUrtAnAM nAmadheyAni | na muhUrteShvArtimArchChati | ya evaM veda | yo ha vA ardhamAsAnAM cha mAsAnAM cha nAmadheyAni veda | nArdhamAseShu na mAseShvArtimArchChati | pavitraM paviyiShyanthsahasvAnthsahIyAnaruNo.aruNarajA iti | ete.anuvAkA ardhamAsAnAM cha mAsAnAM cha nAmadheyAni || 3| 10| 10| 3|| 41 nArdhamAseShu na mAseShvArtimArchChati | ya evaM veda | yo ha vai yaj~nakratUnAM chartUnAM cha saMvathsarasya cha nAmadheyAni veda | na yaj~nakratuShu nartuShu na saMvathsara ArtimArchChati | agniShToma ukthyo.agnir R^ituH prajApatiH saMvathsara iti | ete.anuvAkA yaj~nakratUnAM chartUnAM cha saMvathsarasya cha nAmadheyAni | na yaj~nakratuShu nartuShu na saMvathsara ArtimArchChati | ya evaM veda | yo ha vai muhUrtAnAM muhUrtAn, veda | na muhUrtAnAM muhUrteShvArtimArchChati | 42 idAnIM tadAnImiti | ete vai muhUrtAnAM muhUrtAH | na muhUrtAnAM muhUrteShvArtimArchChati | ya evaM veda | atho yathA kShetraj~no bhUtvA.anu pravishyAnnamatti | evamevaitAn kShetraj~no bhUtvA.anu pravishyAnnamatti | sa eteShAmeva salokatA{\m+} sAyujyamashnute | apa punarmR^ityuM jayati | ya evaM veda || 3| 10| 10| 4|| na vedaivaM vedAnuvAkA ardhamAsAnAM cha mAsAnAM cha nAmadheyAni muhUrteShvArtimArchChati nava cha || 10|| iyamahorAtrANA{\m+} saMj~nAnaM pUrvapakShasya prastutamaparapakShasya muhUrtAnAM chitraH keturardhamAsAnAM pavitraM yaj~nakratUnAmagniShTomo yaj~nakratUnAmidAnIM muhUrtAnAM muhUrtAn, vededAnImatho dvAdasha || 43 kashchiddha vA asmAllokAtpretya | AtmAnaM veda | ayamahamasmIti | kashchithsvaM lokaM na prati prajAnAti | agnimugdho haiva dhUmatAntaH | svaM lokaM na prati prajAnAti | atha yo haivaitamagni{\m+} sAvitraM veda | sa evAsmAllokAtpretya | AtmAnaM veda | ayamahamasmIti || 3| 10| 11| 1|| 44 sa svaM lokaM pratiprajAnAti | eSha u vevainaM tathsAvitraH | svargaM lokamabhivahati | ahorAtrairvA ida{\m+} sayugbhiH kriyate | itirAtrAyAdIkShiShata | itirAtrAya vratamupAguriti | tAnihAnevaM viduShaH | amuShmiM lloke shevadhiM dhayanti | dhIta{\m+} haiva sa shevadhimanu paraiti | atha yo haivaitamagni{\m+} sAvitraM veda || 3| 10| 11| 1|| 45 tasya haivAhorAtrANi | amuShmiM lloke shevadhiM na dhayanti | adhIta{\m+} haiva sa shevadhimanu paraiti | bharadvAjo ha tribhirAyurbhirbrahmacharyamuvAsa | ta{\m+} ha jIrNigg sthavira{\m+} shayAnam | indra upa vrajyovAcha | bharadvAja | yatte chaturthamAyurdadyAm | kimenena kuryA iti | brahmacharyamevainena chareyamiti hovAcha || 3| 10| 11| 3|| 46 ta{\m+} ha trIngirirUpAnavij~nAtAniva darshayAMchakAra | teShA{\m+} haikaikasmAnmuShTinA.a.adade | sa hovAcha | bharadvAjetyAmantrya | vedA vA ete | anantA vai vedAH | etadvA etaistribhirAyurbhiranvavochathAH | atha ta itaradananUktameva | ehImaM viddhi | ayaM vai sarvavidyeti || 3| 10| 11| 4|| 47 tasmai haitamagni{\m+} sAvitramuvAcha | ta{\m+} sa viditvA | amR^ito bhUtvA | svargaM lokamiyAya | Adityasya sAyujyam | amR^ito haiva bhUtvA | svargaM lokameti | Adityasya sAyujyam | ya evaM veda | eSho eva trayI vidyA || 3| 10| 11| 5|| 48 yAvanta{\m+} ha vai trayyA vidyayA lokaM jayati | tAvantaM lokaM jayati | ya evaM veda | agnervA etAni nAmadheyAni | agnereva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | vAyorvA etAni nAmadheyAni | vAyoreva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | indrasya vA etAni nAmadheyAni || 3| 10| 11| 6|| 49 indrasyaiva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | bR^ihaspatervA etAni nAmadheyAni | bR^ihaspatereva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | prajApatervA etAni nAmadheyAni | prajApatereva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | brahmaNo vA etAni nAmadheyAni | brahmaNa eva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | ya evaM veda | sa vA eSho.agnirapakShapuchCho vAyureva | tasyAgnirmukham | asAvAdityaH shiraH | sa yadete devate antareNa | tathsarva{\m+} sIvyati | tasmAthsAvitraH || 3| 10| 11| 7|| ayamahamasmIti veda hovAcha sarvavidyeti vidyendrasya vA etAni nAmadheyAni brahmaNa eva sAyujya{\m+} salokatAmApnoti sapta cha || 11|| agnervAyorindrasya bR^ihaspateH prajApaterbrahmaNaH sa vai sapta || saMj~nAnaM bhUstvameva saMvathsarosi bhU rAj~nyasave vipashchite prajApatirdevAniyaM vAva saraghA kashchiddhaikAdasha || 11|| saMj~nAna{\m+} rAj~nI mUrdhA hR^idaya eSha saMvathsaro nArdhamAseShu nava chatvAri{\m+}shat || 49|| saMj~nAna{\m+} sAvitraH || \section{kAThake dvitIyaH prapAThakaH 2} \section{nAchiketa chayanam} 1 loko.asi svargo.asi | ananto.asyapAro.asi | akShito.asyakShayyo.asi | tapasaH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 1|| 2 tapo.asi loke shritam | tejasaH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartR^i vishvasya janayitR^i | tattvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 2|| 3 tejo.asi tapasi shritam | samudrasya pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartR^i vishvasya janayitR^i | tattvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 3|| 4 samudro.asi tejasi shritaH | apAM pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 4|| 5 ApaH stha samudre shritAH | pR^ithivyAH pratiShThA yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartRyo vishvasya janayitryaH | tA va upadadhe kAmadughA akShitAH | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 5|| 6 pR^ithivyasyapsu shritA | agneH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartrI vishvasya janayitrI | tAM tvopadadhe kAmadughAmakShitAm | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 6|| 7 agnirasi pR^ithivyAg shritaH | antarikShasya pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 7|| 8 antarikShamasyagnau shritam | vAyoH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartR^i vishvasya janayitR^i | tattvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 8|| 9 vAyurasyantarikShe shritaH | divaH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 9|| 10 dyaurasi vAyau shritA | Adityasya pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartrI vishvasya janayitrI | tAM tvopadadhe kAmadughAmakShitAm | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 10|| 11 Adityo.asi divi shritaH | chandramasaH pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 11|| 12 chandramA asyAditye shritaH | nakShatrANAM pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 12|| 13 nakShatrANi stha chandramasi shritAni | saMvathsarasya pratiShThA yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartR^INi vishvasya janayitR^INi | tAni va upadadhe kAmadughAnyakShitAni | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 13|| 14 saMvathsaro.asi nakShatreShu shritaH | R^itUnAM pratiShThA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 14|| 15 R^itavaH stha saMvathsare shritAH | mAsAnAM pratiShThA yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartAro vishvasya janayitAraH | tAn, va upadadhe kAmadughAnakShitAn | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 15|| 16 mAsAH sthartuShu shritAH | ardhamAsAnAM pratiShThA yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartAro vishvasya janayitAraH | tAn, va upadadhe kAmadughAnakShitAn | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 16|| 17 ardhamAsAH stha mAsu shritAH | ahorAtrayoH pratiShThA yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartAro vishvasya janayitAraH | tAn, va upadadhe kAmadughAnakShitAn | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 17|| 18 ahorAtre stho.ardhamAseShu shrite | bhUtasya pratiShThe bhavyasya pratiShThe | yuvayoridamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartryau vishvasya janayitryau | te vAmupadadhe kAmadughe akShite | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 18|| 19 paurNamAsyaShTakA.amAvAsyA | annAdAH sthAnnadugho yuShmAsu | idamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartRyo vishvasya janayitryaH | tA va upadadhe kAmadughA akShitAH | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 19|| 20 rADasi bR^ihatI shrIrasIndrapatnI dharmapatnI | vishvaM bhUtamanuprabhUtA | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartrI vishvasya janayitrI | tAM tvopadadhe kAmadughAmakShitAm | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 20|| 21 ojo.asi saho.asi | balamasi bhrAjo.asi | devAnAM dhAmAmR^itam | amartyastapojAH | tvayIdamantaH | vishvaM yakShaM vishvaM bhUtaM vishva{\m+} subhUtam | vishvasya bhartA vishvasya janayitA | taM tvopadadhe kAmadughamakShitam | prajApatistvA sAdayatu | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 11| 1| 21|| lokastapastejaH samudra ApaH pR^ithivyagnirantarikShaM vAyurdyaurAdityashchandramA nakShatrANi saMvathsara R^itavo mAsA ardhamAsA ahorAtre paurNamAsI rADasyojosyekavi{\m+}shatiH || 1|| loko.asi bhartA tam | tapastejo.asi bhartR^i tat | samudro.asi bhartA tam | ApaH stha bhartryastA vaH | pR^ithivI bhartrI tAm | agnirasi bhartA tam | antarikShaM bhartR^i tat | vAyurasi bhartA tam | dyaurasi bhartrI tAm | AdityashchandramA bhartA tam | nakShatrANi stha bhartR^INi tAni vaH | saMvathsarosi bhartA tam | R^itavo mAsA ardhamAsA bhartArastAn, vaH | ahorAtre bhartryau te vAm | paurNamAsI bhartryastA vaH | rADasi bhartrI tAm | ojo.asi bhartA tamekavi{\m+}shatiH || 22 tvamagne rudro asuro maho divaH | tva{\m+} shardho mArutaM pR^ikSha IshiShe | tvaM vAtairaruNairyAsi sha~NgayaH | tvaM pUShA vidhataH pAsi nu tmanA | devA deveShu shrayadhvam | prathamA dvitIyeShu shrayadhvam | dvitIyAstR^itIyeShu shrayadhvam | tR^itIyAshchaturtheShu shrayadhvam | chaturthAH pa~nchameShu shrayadhvam | pa~nchamAH ShaShTheShu shrayadhvam || 3| 11| 2| 1|| 23 ShaShThAH saptameShu shrayadhvam | saptamA aShTameShu shrayadhvam | aShTamA navameShu shrayadhvam | navamA dashameShu shrayadhvam | dashamA ekAdasheShu shrayadhvam | ekAdashA dvAdasheShu shrayadhvam | dvAdashAstrayodasheShu shrayadhvam | trayodashAshchaturdasheShu shrayadhvam | chaturdashAH pa~nchadasheShu shrayadhvam | pa~nchadashAH ShoDasheShu shrayadhvam || 3| 11| 2| 2|| 24 ShoDashAH saptadasheShu shrayadhvam | saptadashA aShTAdasheShu shrayadhvam | aShTAdashA ekAnnavi{\m+}sheShu shrayadhvam | ekAnnavi{\m+}shA vi{\m+}sheShu shrayadhvam | vi{\m+}shA ekavi{\m+}sheShu shrayadhvam | ekavi{\m+}shA dvAvi{\m+}sheShu shrayadhvam | dvAvi{\m+}shAstrayovi{\m+}sheShu shrayadhvam | trayovi{\m+}shAshchaturvi{\m+}sheShu shrayadhvam | chaturvi{\m+}shAH pa~nchavi{\m+}sheShu shrayadhvam | pa~nchavi{\m+}shAH ShaDvi{\m+}sheShu shrayadhvam || 3| 11| 2| 3|| 25 ShaDvi{\m+}shAH saptavi{\m+}sheShu shrayadhvam | saptavi{\m+}shA aShTAvi{\m+}sheShu shrayadhvam | aShTAvi{\m+}shA ekAnnatri{\m+}sheShu shrayadhvam | ekAnnatri{\m+}shAstri{\m+}sheShu shrayadhvam | tri{\m+}shA ekatri{\m+}sheShu shrayadhvam | ekatri{\m+}shA dvAtri{\m+}sheShu shrayadhvam | dvAtri{\m+}shAstrayastri{\m+}sheShu shrayadhvam | devAstrirekAdashAstristrayastri{\m+}shAH | uttare bhavata | uttaravartmAna uttarasatvAnaH | yatkAma idaM juhomi | tanme samR^iddhyatAm | vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | bhUrbhuvaH svaH svAhA || 3| 11| 2| 4|| ShaShTheShu shrayadhva{\m+} ShoDasheShu shrayadhva{\m+} ShaDvi{\m+}sheShu shrayadhvamuttare bhavatottara vartmAna uttarasatvAnashchatvAri cha || 2|| 26 agnAviShNU sajoShasA | imA vardhantu vAM giraH | dyumnairvAjebhirAgatam | rAj~nI virAj~nI | samrAj~nI svarAj~nI | archiH shochiH | tapo haro bhAH | agniH somo bR^ihaspatiH | vishve devA bhuvanasya gopAH | te sarve saMgatya | idaM me prAvatA vachaH | vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | bhUrbhuvaH svaH svAhA || 3| 11| 3| 1|| saMgatya trINi cha || 3|| 27 annapate.annasya no dehi | anamIvasya shuShmiNaH | pra pradAtAraM tAriShaH | UrjaM no dhehi dvipade chatuShpade | agne pR^ithivIpate | soma vIrudhAM pate | tvaShTaH samidhAM pate | viShNavAshAnAM pate | mitra satyAnAM pate | varuNa dharmaNAM pate || 3| 11| 4| 1|| 28 maruto gaNAnAM patayaH | rudra pashUnAM pate | indraujasAM pate | bR^ihaspate brahmaNaspate | A ruchA roche.aha2{\m+} svayam | ruchA ruruche rochamAnaH | atItyAdaH svarA bhareha | tasmin yonau prajanau prajAyeya | vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | bhUrbhuvaH svaH svAhA || 3| 11| 4| 2|| varuNa dharmaNAM pate svaH svAhA || 4|| 29 sapta te agne samidhaH sapta jihvAH | saptarShayaH sapta dhAma priyANi | sapta hotrA anuvidvAn | sapta yonIrA pR^iNasvA ghR^itena | prAchI dik | agnirdevatA | agni{\m+} sa dishAM devaM devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati | dakShiNA dik | indro devatA || 3| 11| 5| 1|| 30 indra{\m+} sa dishAM devaM devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati | pratIchI dik | somo devatA | soma{\m+} sa dishAM devaM devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati | udIchI dik | mitrAvaruNau devatA | mitrAvaruNau sa dishAM devau devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati || 3| 11| 5| 2|| 31 UrdhvA dik | bR^ihaspatirdevatA | bR^ihaspati{\m+} sa dishAM devaM devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati | iyaM dik | aditirdevatA | aditi{\m+} sa dishAM devIM devatAnAmR^ichChatu | yo maitasyai disho.abhidAsati | puruSho dik | puruSho me kAmAnthsamardhayatu || 3| 11| 5| 3|| 32 andho jAgR^iviH prANa | asAvehi | badhira AkrandayitarapAna | asAvehi | uShasamuShasamashIya | ahamaso jyotirashIya | ahamaso.apo.ashIya | vaya2{\m+} syAma patayo rayINAm | bhUrbhuvaH svaH svAhA || 3| 11| 5| 3|| dakShiNA digindro devatA mitrAvaruNau sa dishAM devau devatAnAmR^ichChatu yo maitasyai disho.abhidAsatyardhayatu nava cha || 5|| 33 yatte.achitaM yadu chitaM te agne | yatta UnaM yadu te.atiriktam | AdityAstadaMgirasashchinvantu | vishve te devAshchitimA pUrayantu | chitashchAsi saMchitashchAsyagne | etAvAgshchAsi bhUyAgshchAsyagne | lokaM pR^iNa chChidraM pR^iNa | atho sIda shivA tvam | indrAgnI tvA bR^ihaspatiH | asmin, yonAvasIShadan || 3| 11| 6| 1|| 34 tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | tA asya sUdadohasaH | somagg shrINanti pR^ishnayaH | janmandevAnAM vishaH | triShvArochane divaH | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | agne devA{\m+} ihAvaha | jaj~nAno vR^iktabarhiShe | asi hotA na IDyaH | aganma mahA manasA yaviShTham || 3| 11| 6| 2|| 35 yo dIdAya samiddha sve duroNe | chitrabhAnU rodasI antarurvI | svAhutaM vishvataH pratya~ncham | medhAkAraM vidathasya prasAdhanam | agni{\m+} hotAraM paribhUtamaM matim | tvAmarbhasya haviShaH samAnamit | tvAM maho vR^iNate naro nAnyaM tvat | manuShvattvA nidhImahi | manuShvathsamidhImahi | agne manuShvada~NgiraH || 3| 11| 6| 3|| 36 devAndevAyate yaja | agnirhi vAjinaM vishe | dadAti vishvacharShaNiH | agnI rAye svAbhuvam | sa prIto yAti vAryam | iShagg stotR^ibhya Abhara | pR^iShTo divi pR^iShTo agniH pR^ithivyAm | pR^iShTo vishvA oShadhIrAvivesha | vaishvAnaraH sahasA pR^iShTo agniH | sa no divA sa riShaH pAtu naktam || 3| 11| 6| 4|| asIShadan yaviShThama~Ngiro naktam || 6|| 37 ayaM vAva yaH pavate | so.agnirnAchiketaH | sa yatprA~Npavate | tadasya shiraH | atha yaddakShiNA | sa dakShiNaH pakShaH | atha yatpratyak | tatpuchCham | yaduda~N | sa uttaraH pakShaH || 3| 11| 7| 1|| 38 atha yathsaMvAti | tadasya sama~nchanaM cha prasAraNaM cha | atho sampadevAsya sA | sa{\m+} ha vA asmai sa kAmaH padyate | yatkAmo yajate | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | yo ha vA agnernAchiketasyAyatanaM pratiShThAM veda | AyatanavAnbhavati | gachChati pratiShThAm || 3| 11| 7| 2|| 39 hiraNyaM vA agnernAchiketasyAyatanaM pratiShThA | ya evaM veda | AyatanavAnbhavati | gachChati pratiShThAm | yo ha vA agnernAchiketasya sharIraM veda | sasharIra eva svargaM lokameti | hiraNyaM vA agnernAchiketasya sharIram | ya evaM veda | sasharIra eva svargaM lokameti | atho yathA rukma uttapto bhAyyAt || 3| 11| 7| 3|| 40 evameva sa tejasA yashasA | asmi2{\m+}shcha loke.amuShmiggshcha bhAti | uravo ha vai nAmaite lokAH | ye.avareNAdityam | atha haite varIyA{\m+}so lokAH | ye pareNAdityam | antavanta{\m+} ha vA eSha kShayyaM lokaM jayati | yo.avareNAdityam | atha haiSho.anantamapAramakShayyaM lokaM jayati | yaH pareNAdityam || 3| 11| 7| 4|| 41 ananta{\m+} ha vA apAramakShayyaM lokaM jayati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atho yathA rathe tiShThanpakShasI paryAvartamAne pratyapekShate | evamahorAtre pratyapekShate | nAsyAhorAtre lokamApnutaH | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda || 3| 11| 7| 5|| uttaraH pakSho gachChati pratiShThAM bhAyyAdyaH pareNAdityamaShTau cha || 7|| 42 ushan ha vai vAjashravasaH sarvavedasaM dadau | tasya ha nachiketA nAma putra Asa | ta{\m+} ha kumAra{\m+} santam | dakShiNAsu nIyamAnAsu shraddhA.a.avivesha | sa hovAcha | tata kasmai mAM dAsyasIti | dvitIyaM tR^itIyam | ta{\m+} ha parIta uvAcha | mR^ityave tvA dadAmIti | ta{\m+} ha smotthitaM vAgabhivadati || 3| 11| 8| 1|| 43 gautama kumAramiti | sa hovAcha | parehi mR^ityorgR^ihAn | mR^ityave vai tvA.adAmiti | taM vai pravasantaM gantAsIti hovAcha | tasya sma tisro rAtrIranAshvAngR^ihe vasatAt | sa yadi tvA pR^ichChet | kumAra kati rAtrIravAthsIriti | tisra iti prati brUtAt | kiM prathamA{\m+} rAtrimAshnA iti || 3| 11| 8| 2|| 44 prajAM ta iti | kiM dvitIyAmiti | pashUgsta iti | kiM tR^itIyAmiti | sAdhukR^ityAM ta iti | taM vai pravasantaM jagAma | tasya ha tisro rAtrIranAshvAngR^iha uvAsa | tamAgatya paprachCha | kumAra kati rAtrIravAthsIriti | tisra iti pratyuvAcha || 3| 11| 8| 3|| 45 kiM prathamA{\m+} rAtrimAshnA iti | prajAM ta iti | kiM dvitIyAmiti | pashUgsta iti | kiM tR^itIyAmiti | sAdhukR^ityAM ta iti | namaste astu bhagava iti hovAcha | varaM vR^iNIShveti | pitarameva jIvannayAnIti | dvitIyaM vR^iNIShveti || 3| 11| 8| 4|| 46 iShTApUrtayorme.akShitiM brUhIti hovAcha | tasmai haitamagniM nAchiketamuvAcha | tato vai tasyeShTApUrte nA kShIyete | nAsyeShTApUrte kShIyete | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | tR^itIyaM vR^iNIShveti | punarmR^ityorme.apajitiM brUhIti hovAcha | tasmai haitamagniM nAchiketamuvAcha | tato vai so.apa punarmR^ityumajayat || 3| 11| 8| 5|| 47 apa punarmR^ityuM jayati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | prajApatirvai prajAkAmastapo.atapyata | sa hiraNyamudAsyat | tadagnau prAsyat | tadasmai nAchChadayat | taddvitIyaM prAsyat | tadasmai naivAchChadayat | tattR^itIyaM prAsyat || 3| 11| 8| 6|| 48 tadasmai naivAchChadayat | tadAtmanneva hR^idayye.agnau vaishvAnare prAsyat | tadasmA achChadayat | tasmAddhiraNyaM kaniShThaM dhanAnAm | bhu~njatpriyatamam | hR^idayaja{\m+} hi | sa vai tameva nAvindat | yasmai tAM dakShiNAmaneShyat | tAg svAyaiva hastAya dakShiNAyAnayat | tAM pratyagR^ihNAt || 3| 11| 8| 7|| 49 dakShAya tvA dakShiNAM pratigR^ihNAmIti | so.adakShata dakShiNAM pratigR^ihya | dakShate ha vai dakShiNAM pratigR^ihya | ya evaM veda | etaddha sma vai tadvidvA{\m+}so vAjashravasA gotamAH | apyanUdeshyAM dakShiNAM pratigR^ihNanti | ubhayena vayaM dakShiShyAmaha eva dakShiNAM pratigR^ihyeti | te.adakShanta dakShiNAM pratigR^ihya | dakShate ha vai dakShiNAM pratigR^ihya | ya evaM veda | prahAnyaM vlInAti || 3| 11| 8| 8|| vadatyAshnA ityuvAcha dvitIyaM vR^iNIShvetyajayattR^itIyaM prAsyadagR^ihNAdya evaM vedaikaM cha || 8|| 50 ta{\m+} haitameke pashubandha evottaravedyAM chinvate | uttaravedisammita eSho.agniriti vadantaH | tanna tathA kuryAt | etamagniM kAmena vyarddhayet | sa enaM kAmena vyR^iddhaH | kAmena vyarddhayet | saumye vAvainamadhvare chinvIta | yatra vA bhUyiShThA Ahutayo hUyeran | etamagniM kAmena samarddhayati | sa enaM kAmena samR^iddhaH || 3| 11| 9| 1|| 51 kAmena samarddhayati | atha hainaM purarShayaH | uttaravedyAmeva satriyamachinvata | tato vai te.avindanta prajAm | abhi svargaM lokamajayan | vindata eva prajAm | abhi svargaM lokaM jayati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atha hainaM vAyurR^iddhikAmaH || 3| 11| 9| 2|| 52 yathAnyuptamevopadadhe | tato vai sa etAmR^iddhimArdhnot | yAmidaM vAyur R^iddhaH | etAmR^iddhimR^idhnoti | yAmidaM vAyur R^iddhaH | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atha hainaM gobalo vArShNaH pashukAmaH | pA~Nktameva chikye | pa~ncha purastAt || 3| 11| 9| 3|| 53 pa~ncha dakShiNataH | pa~ncha pashchAt | pa~nchottarataH | ekAM madhye | tato vai sa sahasraM pashUnprApnot | pra sahasraM pashUnApnoti | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atha hainaM prajApatirjyaiShThyakAmo yashaskAmaH prajananakAmaH | trivR^itameva chikye || 3| 11| 9| 4|| 54 sapta purastAt | tisro dakShiNataH | sapta pashchAt | tisra uttarataH | ekAM madhye | tato vai sa pra yasho jyaiShThyamApnot | etAM prajAtiM prAjAyata | yAmidaM prajAH prajAyante | trivR^idvai jyaiShThyam | mAtA pitA putraH || 3| 11| 9| 5|| 55 trivR^itprajananam | upastho yonirmadhyamA | pra yasho jyaiShThyamApnoti | etAM prajAtiM prajAyate | yAmidaM prajAH prajAyante | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atha hainamindro jyaiShThyakAmaH | UrdhvA evopadadhe | tato vai sa jyaiShThyamagachChat || 3| 11| 9| 6|| 56 jyaiShThyaM gachChati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | atha hainamasAvAdityaH svargakAmaH | prAchIrevopadadhe | tato vai so.abhi svargaM lokamajayat | abhi svargaM lokaM jayati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | sa yadIchChet || 3| 11| 9| 7|| 57 tejasvI yashasvI brahmavarchasI syAmiti | prA~NAhoturdhiShNyAduthsarpet | yeyaM prAgAdyashasvatI | sA mA prorNotu | tejasA yashasA brahmavarchaseneti | tejasvyeva yashasvI brahmavarchasI bhavati | atha yadIchChet | bhUyiShThaM me shraddadhIran | bhUyiShThA dakShiNA nayeyuriti | dakShiNAsu nIyamAnAsu prAchyehi prAchyehIti prAchI juShANA vetvAjyasya svAheti sruveNopa hatyAhavanIye juhuyAt || 3| 11| 9| 8|| 58 bhUyiShThamevAsmai shraddadhate | bhUyiShThA dakShiNA nayanti | purIShamupadhAya | chitiklR^iptibhirabhimR^ishya | agniM praNIyopasamAdhAya | chatasra etA AhutIrjuhoti | tvamagne rudra iti shatarudrIyasya rUpam | agnAviShNU iti vasordhArAyAH | annapata ityanna homaH | sapta te agne samidhaH sapta jihvA iti vishvaprIH || 3| 11| 9| 9|| samR^iddha R^iddhikAmaH purastAchchikye putro.agachChadichChejjuhuyAdvishvaprIH || 9|| purarShayo vAyurgobalaH sahasraM prajApatistrivR^idindrosAvAdityaH sa yadIchChet || 59 yAM prathamAmiShTakAmupadadhAti | imaM tayA lokamabhijayati | atho yA asmi3{\m+}lloke devatAH | tAsA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | yAM dvitIyAmupadadhAti | antarikShalokaM tayA.abhijayati | atho yA antarikShaloke devatAH | tAsA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | yAM tR^itIyAmupadadhAti | amuM tayA lokamabhijayati || 3| 11| 10| 1|| 60 atho yA amuShmiM lloke devatAH | tAsA{\m+} sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | atho yA amUritarA aShTAdasha | ya evAmI uravashcha varIyA{\m+}sashcha lokAH | tAneva tAbhirabhijayati | kAmachAro ha vA asyoruShu cha varIyaHsu cha lokeShu bhavati | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda | saMvathsaro vA agnirnAchiketaH | tasya vasantaH shiraH || 3| 11| 10| 2|| 61 grIShmo dakShiNaH pakShaH | varShA uttaraH | sharatpuchCham | mAsAH karmakArAH | ahorAtre shatarudrIyam | parjanyo vasordhArA | yathA vai parjanyaH suvR^iShTaM vR^iShTvA | prajAbhyaH sarvAnkAmAnthsaMpUrayati | evameva sa tasya sarvAnkAmAnthsaMpUrayati | yo.agniM nAchiketaM chinute || 3| 11| 10| 3|| 62 ya u chainamevaM veda | saMvathsaro vA agnirnAchiketaH | tasya vasantaH shiraH | grIShmo dakShiNaH pakShaH | varShAH puchCham | sharaduttaraH pakShaH | hemanto madhyam | pUrvapakShAshchitayaH | aparapakShAH purISham | ahorAtrANIShTakAH | eSha vAva so.agniragnimayaH punarNavaH | agnimayo ha vai punarNavo bhUtvA | svargaM lokameti | Adityasya sAyujyam | yo.agniM nAchiketaM chinute | ya u chainamevaM veda || 3| 11| 10| 4|| amuM tayA lokamabhi jayati shirashchinuta iShTakAShShaTcha || 10|| lokastvamagne.agnAviShNU annapate sapta te agne yatte chitamayamushan, ha vai ta{\m+} haitaM yAM prathamAmiShTakAM dasha || 10|| loka Aditya ojosyUrdhvA digananta{\m+} ha vai kAmena grIShmo dviShaShTiH || 62|| lokosi ya uchainamevaM veda || \section{kAThake tR^itIyaH prapAThakaH 3} \section{chAturhotra chayanaM vaishvasR^ija chayanaM cha} 1 tubhyaM tA a~NgirastamA.ashyAma taM kAmamagne | AshAnAM tvA vishvA AshAH | anu no.adyAnumatiranvidanumate tvam | kAmo bhUtasya kAmastadagre | brahma jaj~nAnaM pitA virAjAm | yaj~no rAyo.ayaM yaj~naH | Apo bhadrA AditpashyAmi | tubhyaM bharanti yo dehyaH | pUrvaM devA apareNa prANApAnau | havyavAhagg sviShTam || 3| 12| 1| 1|| tubhyaM dasha || 1|| 2 devebhyo vai svargo lokastiro.abhavat | te prajApatimabruvan | prajApate svargo vai no lokastiro.abhUt | tamanvichCheti | taM yaj~nakratubhiranvaichChat | taM yaj~nakratubhirnAnvavindat | tamiShTibhiranvaichChat | tamiShTibhiranvavindat | tadiShTInAmiShTitvam | eShTayo ha vai nAma | tA iShTaya ityAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH || 3| 12| 2| 1|| 3 tamAshA.abravIt | prajApata AshayA vai shrAmyasi | ahamu vA AshA.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyA.a.ashA bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | AshAyai charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyA.a.ashA.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satyA ha vA asyAshA bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA.a.ashAyai svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 2|| 4 taM kAmo.abravIt | prajApate kAmena vai shrAmyasi | ahamu vai kAmo.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyaH kAmo bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | kAmAya charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyaH kAmo.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satyo ha vA asya kAmo bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA kAmAya svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 3|| 5 taM brahmAbravIt | prajApate brahmaNA vai shrAmyasi | ahamu vai brahmAsmi | mAM nu yajasva | atha te brahmaNvAn, yaj~no bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | brahmaNe charum | anumatyai charum | tato vai tasya brahmaNvAn, yaj~no.abhavat | anu svargaM lokamavindat | brahmaNvAn, ha vA asya yaj~no bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA brahmaNe svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 4|| 6 taM yaj~no.abravIt | prajApate yaj~nena vai shrAmyasi | ahamu vai yaj~no.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyo yaj~no bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | yaj~nAya charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyo yaj~no.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satyo ha vA asya yaj~no bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA yaj~nAya svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 5|| 7 tamApo.abruvan | prajApate.apsu vai sarve kAmAH shritAH | vayamu vA ApaH smaH | asmAnnu yajasva | atha tvayi sarve kAmAH shrayiShyante | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | adbhyashcharum | anumatyai charum | tato vai tasminthsarve kAmA ashrayanta | anu svargaM lokamavindat | sarve ha vA asmin kAmAH shrayante | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA.adbhyaH svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 6|| 8 tamagnirbalimAnabravIt | prajApate.agnaye vai balimate sarvANi bhUtAni bali{\m+} haranti | ahamu vA agnirbalimAnasmi | mAM nu yajasva | atha te sarvANi bhUtAni bali{\m+} hariShyanti | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | agnaye balimate charum | anumatyai charum | tato vai tasmai sarvANi bhUtAni balimaharan | anu svargaM lokamavindat | sarvANi ha vA asmai bhUtAni bali{\m+} haranti | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA.agnaye balimate svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 7|| 9 tamanuvittirabravIt | prajApate svargaM vai lokamanu vivithsasi | ahamu vA anuvittirasmi | mAM nu yajasva | atha te satyA.anuvittirbhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamagnaye kAmAya puroDAshamaShTAkapAlaM niravapat | anuvittyai charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyA.anuvittirabhavat | anu svargaM lokamavindat | satyA ha vA asyAnuvittirbhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye kAmAya svAhA.anuvittyai svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 2| 8|| 10 tA vA etAH sapta svargasya lokasya dvAraH | divaHshyenayo.anuvittayo nAma | AshA prathamA{\m+} rakShati | kAmo dvitIyAm | brahma tR^itIyAm | yaj~nashchaturthIm | ApaH pa~nchamIm | agnirbalimAntShaShThIm | anuvittiH saptamIm | anu ha vai svargaM lokaM vindati | kAmachAro.asya svarge loke bhavati | ya etAbhiriShTibhiryajate | ya u chainA evaM veda | tAsvanviShTi | paShThauhIvarAM dadyAtka{\m+}saM cha | striyai chAbhAra{\m+} samR^iddhyai || 3| 12| 2| 9|| 11 tapasA devA devatAmagra Ayan | tapasarShayaH svaranvavindan | tapasA sapatnAn praNudAmArAtIH | yenedaM vishvaM paribhUtaM yadasti | prathamajaM deva{\m+} haviShA vidhema | svayaMbhu brahma paramaM tapo yat | sa eva putraH sa pitA sa mAtA | tapo ha yakShaM prathama{\m+} saMbabhUva | shraddhayA devo devatvamashnute | shraddhA pratiShThA lokasya devI || 3| 12| 3| 1|| 12 sA no juShANopa yaj~namAgAt | kAmavathsA.amR^itaM duhAnA | shraddhA devI prathamajA R^itasya | vishvasya bhartrI jagataH pratiShThA | tAg shraddhA{\m+} haviShA yajAmahe | sA no lokamamR^itaM dadhAtu | IshAnA devI bhuvanasyAdhipatnI | AgAthsatya{\m+} haviridaM juShANam | yasmAddevA jaj~nire bhuvanaM cha vishve | tasmai vidhema haviShA ghR^itena || 3| 12| 3| 2|| 13 yathA devaiH sadhamAdaM madema | yasya pratiShThorvantarikSham | yasmAddevA jaj~nire bhuvanaM cha sarve | tathsatyamarchadupa yaj~naM na AgAt | brahmAhutIrupamodamAnam | manaso vashe sarvamidaM babhUva | nAnyasya mano vashamanviyAya | bhIShmo hi devaH sahasaH sahIyAn | sa no juShANa upa yaj~namAgAt | AkUtInAmadhipatiM chetasAM cha || 3| 12| 3| 3|| 14 saMkalpajUtiM devaM vipashchim | mano rAjAnamiha vardhayantaH | upahave.asya sumatau syAma | charaNaM pavitraM vitataM purANam | yena pUtastarati duShkR^itAni | tena pavitreNa shuddhena pUtAH | ati pApmAnamarAtiM tarema | lokasya dvAramarchimatpavitram | jyotiShmadbhrAjamAnaM mahasvat | amR^itasya dhArA bahudhA dohamAnam | charaNaM no loke sudhitAM dadhAtu | agnirmUrdhA bhuvaH | anu no.adyAnumatiranvidanumate tvam | havyavAhagg sviShTam || 3| 12| 3| 4|| devI ghR^itena chetasAM cha dohamAnaM chatvAri cha || 3|| 15 devebhyo vai svargo lokastiro.abhavat | te prajApatimabruvan | prajApate svargo vai no lokastiro.abhUt | tamanvichCheti | taM yaj~nakratubhiranvaichChat | taM yaj~nakratubhirnAnvavindat | tamiShTibhiranvaichChat | tamiShTibhiranvavindat | tadiShTInAmiShTitvam | eShTayo ha vai nAma | tA iShTaya ityAchakShate parokSheNa | parokShapriyA iva hi devAH || 3| 12| 4| 1|| 16 taM tapo.abravIt | prajApate tapasA vai shrAmyasi | ahamu vai tapo.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyaM tapo bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamAgneyamaShTAkapAlaM niravapat | tapase charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyaM tapo.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satya{\m+} ha vA asya tapo bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA tapase svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 4| 2|| 17 ta2{\m+} shraddhA.abravIt | prajApate shraddhayA vai shrAmyasi | ahamu vai shraddhA.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyA shraddhA bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamAgneyamaShTAkapAlaM niravapat | shraddhAyai charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyA shraddhA.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satyA ha vA asya shraddhA bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA shraddhAyai svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 4| 3|| 18 ta{\m+} satyamabravIt | prajApate satyena vai shrAmyasi | ahamu vai satyamasmi | mAM nu yajasva | atha te satya{\m+} satyaM bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamAgneyamaShTAkapAlaM niravapat | satyAya charum | anumatyai charum | tato vai tasya satya{\m+} satyamabhavat | anu svargaM lokamavindat | satya{\m+} ha vA asya satyaM bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA satyAya svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 4| 4|| 19 taM mano.abravIt | prajApate manasA vai shrAmyasi | ahamu vai mano.asmi | mAM nu yajasva | atha te satyaM mano bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamAgneyamaShTAkapAlaM niravapat | manase charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyaM mano.abhavat | anu svargaM lokamavindat | satya{\m+} ha vA asya mano bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA manase svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 4| 5|| 20 taM charaNamabravIt | prajApate charaNena vai shrAmyasi | ahamu vai charaNamasmi | mAM nu yajasva | atha te satyaM charaNaM bhaviShyati | anu svargaM lokaM vethsyasIti | sa etamAgneyamaShTAkapAlaM niravapat | charaNAya charum | anumatyai charum | tato vai tasya satyaM charaNamabhavat | anu svargaM lokamavindat | satya{\m+} ha vA asya charaNaM bhavati | anu svargaM lokaM vindati | ya etena haviShA yajate | ya u chainadevaM veda | so.atra juhoti | agnaye svAhA charaNAya svAhA | anumatyai svAhA prajApataye svAhA | svargAya lokAya svAhA.agnaye sviShTakR^ite svAheti || 3| 12| 4| 6|| 21 tA vA etAH pa~ncha svargasya lokasya dvAraH | apAghA anuvittayo nAma | tapaH prathamA{\m+} rakShati | shraddhA dvitIyAm | satyaM tR^itIyAm | manashchaturthIm | charaNaM pa~nchamIm | anu ha vai svargaM lokaM vindati | kAmachAro.asya svarge loke bhavati | ya etAbhiriShTibhiryajate | ya u chainA evaM veda | tAsvanviShTi | paShThauhIvarAM dadyAtka{\m+}saM cha | striyai chAbhAra{\m+} samR^iddhyai || 3| 12| 4| 7|| 22 brahma vai chaturhotAraH | chaturhotR^ibhyo.adhi yaj~no nirmitaH | naina{\m+} shaptam | nAbhicharitamAgachChati | ya evaM veda | yo ha vai chaturhotR^iNAM chaturhotR^itvaM veda | atho pa~nchahotR^itvam | sarvA hAsmai dishaH kalpante | vAchaspatir hotA dashahotR^INAm | pR^ithivI hotA chaturhotR^INAm || 3| 12| 5| 1|| 23 agnirhotA pa~nchahotR^INAm | vAgghotA ShaDDhotR^INAm | mahAhavir hotA saptahotR^INAm | etadvai chaturhotR^iNAM chaturhotR^itvam | atho pa~nchahotR^itvam | sarvA hAsmai dishaH kalpante | ya evaM veda | eShA vai sarvavidyA | etadbheShajam | eShA pa~NktiH svargasya lokasyA~njasA.ayaniH srutiH || 3| 12| 5| 2|| 24 etAn, yo.adhyaityaChadirdarshe yAvattarasam | svareti | anapabravaH sarvamAyureti | vindate prajAm | rAyaspoShaM gaupatyam | brahmavarchasI bhavati | etAn, yo.adhyaiti | spR^iNotyAtmAnam | prajAM pitR^In | etAn, vA aruNa aupaveshirvidA~nchakAra || 3| 12| 5| 3|| 25 etairadhivAdamapAjayat | atho vishvaM pApmAnam | svaryayau | etAn, yo.adhyaiti | adhivAdaM jayati | atho vishvaM pApmAnam | svareti | etairagniM chinvIta svargakAmaH | etairAyuShkAmaH | prajA pashukAmo vA || 3| 12| 5| 4|| 26 purastAddashahotAramuda~nchamupadadhAti yAvatpadam | hR^idayaM yajuShI patnyau cha | dakShiNataH prA~nchaM chaturhotAram | pashchAduda~nchaM pa~nchahotAram | uttarataH prA~ncha{\m+} ShaDDhotAram | upariShTAtprA~ncha{\m+} saptahotAram | hR^idayaM yajU{\m+}Shi patnyashcha | yathAvakAshaM grahAn | yathAvakAshaM pratigrahAM llokaMpR^iNAshcha | sarvA hAsyaitA devatAH prItA abhIShTA bhavanti || 3| 12| 5| 5|| 27 sadevamagniM chinute | rathasaMmitashchetavyaH | vajro vai rathaH | vajreNaiva pApmAnaM bhrAtR^ivya2{\m+} stR^iNute | pakShaH saMmitashchetavyaH | etAvAn vai rathaH | yAvatpakShaH | rathasaMmitameva chinute | imameva lokaM pashubandhenAbhijayati | atho agniShTomena || 3| 12| 5| 6|| 28 antarikShamukthyena | svaratirAtreNa | sarvAn lokAnahInena | atho satreNa | varo dakShiNA | vareNaiva varagg spR^iNoti | AtmA hi varaH | ekavi{\m+}shatirdakShiNA dadAti | ekavi{\m+}sho vA itaH svargo lokaH | pra svargaM lokamApnoti || 3| 12| 5| 7|| 29 asAvAditya ekavi{\m+}shaH | amumevAdityamApnoti | shataM dadAti | shatAyuH puruShaH shatendriyaH | AyuShyevendriye pratitiShThati | sahasraM dadAti | sahasrasaMmitaH svargo lokaH | svargasya lokasyAbhijityai | anviShTakaM dakShiNA dadAti | sarvANi vayA{\m+}si || 3| 12| 5| 8|| 30 sarvasyAptyai | sarvasyAvaruddhyai | yadi na vindeta | manthAnetAvato dadyAdodanAn, vA | ashnute taM kAmam | yasmai kAmAyAgnishchIyate | paShThauhIM tvantarvatIM dadyAt | sA hi sarvANi vayA{\m+}si | sarvasyAptyai | sarvasyAvaruddhyai || 3| 12| 5| 9|| 31 hiraNyaM dadAti | hiraNyajyotireva svargaM lokameti | vAso dadAti | tenAyuH pratirate | veditR^itIye yajeta | triShatyA hi devAH | sa satyamagniM chinute | tadetatpashubandhe brAhmaNaM brUyAt | netareShu yaj~neShu | yo ha vai chaturhotR^InanusavanaM tarpayitavyAn veda || 3| 12| 5| 10|| 32 tR^ipyati prajayA pashubhiH | upaina{\m+} somapItho namati | ete vai chaturhotAro.anusavanaM tarpayitavyAH | ye brAhmaNA bahuvidaH | tebhyo yaddakShiNA na nayet | duriShTa2{\m+} syAt | agnimasya vR^i~njIran | tebhyo yathAshraddhaM dadyAt | sviShTamevaitatkriyate | nAsyAgniM vR^i~njate || 3| 12| 5| 11|| 33 hiraNyeShTako bhavati | yAvaduttamama~NgulikANDaM yaj~naparuShA saMmitam | tejo hiraNyam | yadi hiraNyaM na vindet | sharkarA aktA upadadhyAt | tejo ghR^itam | satejasamevAgniM chinute | agniM chitvA sautrAmaNyA yajeta maitrAvaruNyA vA | vIryeNa vA eSha vyR^iddhyate | yo.agniM chinute | 34 yAvadeva vIryam | tadasmindadhAti | brahmaNaH sAyujya{\m+} salokatAmApnoti | etAsAmeva devatAnA{\m+} sAyujyam | sArShTitA{\m+} samAna lokatAmApnoti | ya etamagniM chinute | ya u chainamevaM veda | etadeva sAvitre brAhmaNam | atho nAchikete || 3| 12| 5| 12|| hotA chaturhotR^INAg srutishchakAra vA bhavantyagniShTomenApnoti vayA{\m+}si vayA{\m+}si sarvasyAptyai sarvasyAvarudhyai veda vR^i~njate chinute nava cha || 5|| 35 yachchAmR^itaM yachcha martyam | yachcha prANiti yachcha na | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | sarvAH striyaH sarvAn pu{\m+}saH | sarvaM na strIpumaM cha yat | sarvAstAH | yAvantaH pA{\m+}savo bhUmeH || 3| 12| 6| 1|| 36 saMkhyAtA devamAyayA | sarvAstAH | yAvanta UShAH pashUnAm | pR^ithivyAM puShTirhitAH | sarvAstAH | yAvatIH sikatAH sarvAH | apsvantashcha yAH shritAH | sarvAstAH | yAvatIH sharkarA dhR^ityai | asyAM pR^ithivyAmadhi || 3| 12| 6| 2|| 37 sarvAstAH | yAvanto.ashmAno.asyAM pR^ithivyAm | pratiShThAsu pratiShThitAH | sarvAstAH | yAvatIrvIrudhaH sarvAH | viShThitAH pR^ithivImanu | sarvAstAH | yAvatIroShadhIH sarvAH | viShThitAH pR^ithivImanu | sarvAstAH || 3| 12| 6| 3|| 38 yAvanto vanaspatayaH | asyAM pR^ithivyAmadhi | sarvAstAH | yAvanto grAmyAH pashavaH sarve | AraNyAshcha ye | sarvAstAH | ye dvipAdashchatuShpAdaH | apAda udarasarpiNaH | sarvAstAH | yAvadA~njanamuchyate || 3| 12| 6| 4|| 39 devatrA yachcha mAnuSham | sarvAstAH | yAvatkR^iShNAyasa{\m+} sarvam | devatrA yachcha mAnuSham | sarvAstAH | yAvallohAyasa{\m+} sarvam | devatrA yachcha mAnuSham | sarvAstAH | sarva{\m+} sIsa{\m+} sarvaM trapu | devatrA yachcha mAnuSham || 3| 12| 6| 5|| 40 sarvAstAH | sarva{\m+} hiraNya{\m+} rajatam | devatrA yachcha mAnuSham | sarvAstAH | sarva{\m+} suvarNa{\m+} haritam | devatrA yachcha mAnuSham | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 12| 6| 6|| bhUmeradhi viShThitAH pR^ithivImanu sarvAstA uchyate mAnuSha{\m+} sIda || 6|| yachcha striyaH pA{\m+}sava UShAH sikatAH sharkarA ashmAno vIrudha oShadhIrvanaspatayo grAmyA ye dvipAdo yAvadA~njanaM yAvatkR^iShNAyasaM lohAyasa{\m+} sIsa{\m+} hiraNya{\m+} suvarNa{\m+} haritamaShTAdasha || 41 sarvA disho dikShu | yachchAntarbhUtaM pratiShThitam | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | antarikShaM cha kevalam | yachchAsminnantarAhitam | sarvAstAH | AntarikShyashcha yAH prajAH || 3| 12| 7| 1|| 42 gandharvApsarasashcha ye | sarvAstAH | sarvAnudArAnthsalilAn | antarikShe pratiShThitAn | sarvAstAH | sarvAnudArAnthsalilAn | sthAvarAH proShyAshcha ye | sarvAstAH | sarvAM dhuni{\m+} sarvAndhva{\m+}sAn | himo yachcha shIyate || 3| 12| 7| 2|| 43 sarvAstAH | sarvAnmarIchIn vitatAn | nIhAro yachcha shIyate | sarvAstAH | sarvA vidyutaH sarvAnthstanayitnUn | hrAdunIryachcha shIyate | sarvAstAH | sarvAH sravantIH saritaH | sarvamapsucharaM cha yat | sarvAstAH || 3| 12| 7| 3|| 44 yAshcha kUpyA yAshcha nAdyAH samudriyAH | yAshcha vaishantIruta prAsachIryAH | sarvAstAH | ye chottiShThanti jImUtAH | yAshcha varShanti vR^iShTayaH | sarvAstAH | tapasteja AkAsham | yachchAkAshe pratiShThitam | sarvAstAH | vAyuM vayA{\m+}si sarvANi || 3| 12| 7| 4|| 45 antarikShacharaM cha yat | sarvAstAH | agni{\m+} sUryaM chandram | mitraM varuNaM bhagam | sarvAstAH | satya2{\m+} shraddhAM tapo damam | nAma rUpaM cha bhUtAnAm | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 12| 7| 5|| prajA himo yachcha shIyate sarvAstAH sarvANi brahmaNaikaM cha || 7|| disho.antarikShamAntarikShya udArAnudArAndhuniM marIchIn, vidyutaH sravantIryAshcha ye cha tapo vAyumagni{\m+} satyaM pa~nchadasha || 46 sarvAndiva{\m+} sarvAndevAndivi | yachchAntarbhUtaM pratiShThitam | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda | yAvatIstArakAH sarvAH | vitatA rochane divi | sarvAstAH | R^icho yajU{\m+}Shi sAmAni || 3| 12| 8| 1|| 47 atharvA~Ngirasashcha ye | sarvAstAH | itihAsapurANaM cha | sarpadevajanAshcha ye | sarvAstAH | ye cha lokA ye chAlokAH | antarbhUtaM pratiShThitam | sarvAstAH | yachcha brahma yachchAbrahma | antarbrahmanpratiShThitam || 3| 12| 8| 2|| 48 sarvAstAH | ahorAtrANi sarvANi | ardhamAsAgshcha kevalAn | sarvAstAH | sarvAnR^itUnthsarvAnmAsAn | saMvathsaraM cha kevalam | sarvAstAH | sarvaM bhUta{\m+} sarvaM bhavyam | yachchAto.adhi bhaviShyati | sarvAstA iShTakAH kR^itvA | upa kAmadughA dadhe | tenarShiNA tena brahmaNA | tayA devatayA.a~NgirasvaddhruvA sIda || 3| 12| 8| 3|| sAmAni brahmanpratiShThitaM kR^itvA trINi cha || 8|| divaM tArakA R^icha itihAsapurANaM cha ye cha yachchAhorAtrANyR^itUnbhUtaM nava || 49 R^ichAM prAchI mahatI diguchyate | dakShiNAmAhuryajuShAmapArAm | atharvaNAmaMgirasAM pratIchI | sAmnAmudIchI mahatI diguchyate | R^igbhiH pUrvAhNe divi deva Iyate | yajurvede tiShThati madhye ahnaH | sAmavedenAstamaye mahIyate | vedairashUnyastribhireti sUryaH | R^igbhyo jAtA{\m+} sarvasho mUrtimAhuH | sarvA gatiryAjuShI haiva shashvat || 3| 12| 9| 1|| 50 sarvaM tejaH sAmarUpya{\m+} ha shashvat | sarva{\m+} hedaM brahmaNA haiva sR^iShTam | R^igbhyo jAtaM vaishyaM varNamAhuH | yajurvedaM kShatriyasyAhuRyonim | sAmavedo brAhmaNAnAM prasUtiH | pUrve pUrvebhyo vacha etadUchuH | AdarshamagniM chinvAnAH | pUrve vishvasR^ijo.amR^itAH | shataM varSha sahasrANi | dIkShitAH sattramAsata || 3| 12| 9| 2|| 51 tapa AsIdgR^ihapatiH | brahma brahmA.abhavathsvayam | satya{\m+} ha hotaiShAmAsIt | yadvishvasR^ija Asata | amR^itamebhya udagAyat | sahasraM parivathsarAn | bhUta{\m+} ha prastotaiShAmAsIt | bhaviShyatprati chAharat | prANo adhvaryurabhavat | ida{\m+} sarva{\m+} siShAsatAm || 3| 12| 9| 3|| 52 apAno vidvAnAvR^itaH | prati prAtiShThadadhvare | ArtavA upagAtAraH | sadasyA R^itavo.abhavan | ardhamAsAshcha mAsAshcha | chamasAdhvaryavo.abhavan | asha{\m+}sadbrahmaNastejaH | achChAvAko.abhavadyashaH | R^itameShAM prashAstA.a.asIt | yadvishvasR^ija Asata || 3| 12| 9| 4|| 53 UrgrAjAnamudavahat | dhruvagopaH saho.abhavat | ojo.abhyaShTaudgrAvNNaH | yadvishvasR^ija Asata | apachitiH potrIyAmayajat | neShTrIyAmayajattviShiH | AgnIddhrAdviduShI satyam | shraddhA haivAyajathsvayam | irA patnI vishvasR^ijAm | AkUtirapinaDDhaviH || 3| 12| 9| 5|| 54 idhma{\m+} ha kShuchchaibhya ugre | tR^iShNA chAvahatAmubhe | vAgeShA{\m+} subrahmaNyA.a.asIt | ChandoyogAn, vijAnatI | kalpatantrANi tanvAnA.ahaH | saggsthAshcha sarvashaH | ahorAtre pashupAlyau | muhUrtAH preShyA abhavan | mR^ityustadabhavaddhAtA | shamitogro vishAM patiH || 3| 12| 9| 6|| 55 vishvasR^ijaH prathamAH sattramAsata | sahasrasamaM prasutena yantaH | tato ha jaj~ne bhuvanasya gopAH | hiraNmayaH shakunirbrahma nAma | yena sUryastapati tejaseddhaH | pitA putreNa pitR^imAn, yoni yonau | nAvedavinmanute taM bR^ihantam | sarvAnubhumAtmAna{\m+} saMparAye | eSha nityo mahimA brAhmaNasya | na karmaNA vardhate no kanIyAn || 3| 12| 9| 7|| 56 tasyaivAtmA padavittaM viditvA | na karmaNA lipyate pApakena | pa~nchapa~nchAshatastrivR^itaH saMvathsarAH | pa~nchapa~nchAshataH pa~nchadashAH | pa~nchapa~nchAshataH saptadashAH | pa~ncha pa~nchAshata ekavi{\m+}shAH | vishvasR^ijA{\m+} sahasrasaMvathsaram | etena vai vishvasR^ija idaM vishvamasR^ijanta | yadvishvamasR^ijanta | tasmAdvishvasR^ijaH | vishvamenAnanu prajAyate | brahmaNaH sAyujya{\m+} salokatAM yanti | etAsAmeva devatAnA{\m+} sAyujyam | sArShTitA{\m+} samAna lokatAM yanti | ya etadupayanti | ye chainatprAhuH | yebhyashchainatprAhuH | (om) (saMpradAyadalli heLuvudilla) || 3| 12| 9| 8|| shashvadAsata siShAsatAmAsata haviShpatiH kanIyAntasmAdvishvasR^ijo.aShTau cha || 9|| tubhyaM devebhyastapasA devebhyo brahma vai chatur hotAro yachchAmR^ita{\m+} sarvA disho dikShu sarvAM divamR^ichAM prAchI nava || 9|| tubhyaM tapasA tA vA etAH pa~ncha hiraNyaM dadAti sarvA dishastapa AsIdgR^ihapatiH ShaTpa~nchAshat || 56|| tubhyaM yebhyashchainatprAhuH || (tubhyamom) || (saMpradAyadalli heLuvudilla) iti kAThakaM saMpUrNam || iti taittirIya\-brAhmaNam || AbhirgIrbhiryadato na UnamApyAyaya harivo vardhamAnaH | yadA stotR^ibhyo mahi gotrA rujAsi bhUyiShThabhAjo adha te syAma || brahma prAvAdiShma tanno mA hAsIt || oM shAntiH shAntiH shAntiH || || hariH o(3)m || || shrI kR^iShNArpaNamastu || ## Encoded and proofread by Muralidhara B A muraliba at gmail.com Shri muralidhar has studied kRRiShNayajurveda from his father Anathakrishna, Proffessor in Chamarajendra Sanskrit College, Chamarajpet, Bangalore. Muralidhar received MA from Karnataka Samskrit University. \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}