% Text title : Prashamamritam % File name : prashamAmRRitam.itx % Category : misc % Location : doc\_z\_misc\_general % Author : Krishnananda Saraswati % Proofread by : Rajesh Thyagarajan % Description/comments : Minor works of Shri Krishnananda Saraswati % Latest update : November 6, 2025 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Prashamamritam ..}## \itxtitle{.. prashamAmR^itam ..}##\endtitles ## vedhA haririti hara iti vANI kamalAlayeti durgeti | yasya vibhUtaya etAstaM shivamakhilopashamapadaM vande || 1|| vande vAchAM devIM vandijanAnandakandalIkandam | pratibimbitamiva darpaNabimbe yasyAmidaM jagadbhAti || 2|| yadvij~nAnAlokena vyavahitaviprakR^iShTasUkShmANi | bhAsvantaste santaH stheyAH sarvatra saMshaye sevyAH || 3|| mUkasvamaprAyaM paritaH khadyotavattamograstam | sphuritAsphuritasvapadaM j~nAnaM yeShAM kR^ito.a~njalisteShAm || 4|| akleshakoshasa~NgrahamanupagataprakR^itira~njanaklesham | aparichitadaNDayogaM vairAgyaM kimapi jayati sAmrAjyam || 5|| bhUyAdidamiti rAgo mA bhUdidamityayaM punardveShaH | ubhayapadAtyayabhAvaM vairAgyaM jayati sujanasaubhAgyam || 6|| uparatiraudAsInyaM prashamo vij~nAnasamprasAdashcha | vairAgyamanAbhogaH paramasukha~ncheti muktiparyAyAH || 7|| so navamo navamarasaH shAntasvAnandathusphurattAtmA | asya tu shR^i~NgArAdyo bhedo vividhopadhAnavashAt || 8|| shamarasamabhivij~nAtuM j~nApayituM chApasanpragalbhante | viShayAshAvashamantaHkaraNaM na niyantumIshate ke.api || 9|| kAmaH spR^ihA cha rAgo garvastR^iShNA cha launyamutkaNThA | AshA ratishcha tApaH paryAyA nirayaduHkhabhedasya || 10|| sadasadbhAntirmUlaM lipsopaghno jarA cha kArpaNyam | dainyAyAsaH prasavaH tR^iShNAviShavIrudhaH phalaM duHkham || 11|| amR^itaM mR^ityuriti dvayamidamiha na mameti yanmametyapi cha | na mametyamR^itaM prashamo mameti tR^iShNAparigraho mR^ityuH || 12|| amamatvasukhopAye tR^iShNAmayashAntiparamasukhe | AyasyanviShayasukhe girikAgrahaNe giriM khanati || 13|| sukhamanvichChan viShaye tR^iShNAM badhnAti yo mUDhaH | sandhukShati savidhe saH jvalantamagnimuShNAluH || 14|| kiyadapi vasu cha kShetraM punarapi kiyadapi cha kiyadapi cha | ityakhilaM brahmANDaM kiMyantI kena tR^ipyatAM tuShNA || 15|| tR^iShNAkAlarajanyA AdhUnA yA naH sR^ikakoNasya | paryAptaM jagadakhilaM tarpayituM tAM prabhUyate kena || 16|| hrIrapi jihreti paraM dhairya kAryaM vivashamupayAti | svAtantryamasvatantraM bhavati tu tR^iShNAparigraho yasya || 17|| tulye.api chAnubandhe mahayati viShayaM kadApi laghayati vA | svachChandastR^iShNAyA laghayatyevAshramaM mahAntamapi || 18|| tR^iShNAmohitachetAH praNamati kR^ipaNa~ncha dhaninamiva pashyan | ghUrNati sa tayA shUnye.anavalambevAtyayeva pi~nChalavaH || 19|| vanamayate khanati mahIM girimadhirohatyapAM nidhiM vishati | paricharati pApajAtiM kimiva na tR^iShNAturaH kurute || 20|| praNamati kamapi pralapati kimapi prakR^itaM vacho.athavA.atrakR^itam | shiva shiva bahu vikriyate tR^iShNAviShamajvarAturo manujaH || 21|| aspR^ishyamapi padena spR^ishati pade gADhanamitasakalA~NgaH | darshayati dInabhAvaM grastastR^iShNApishAchikayA || 22|| vyAlAcharite.api vane hitatR^iNachArI mR^igo.api varam | taM tu dhiganudhaninaM yaH svodarabharaNAya sahati santApam || 23|| IShadgAhaM gahanaM ghoraM vArAshimAshayA vishataH | kaShTamidaM tu yadagre tiShThati kR^ipaNo durIshasya || 24|| shlathamiva sichayaM grathayan a~Nge lagnamiva kimapi sammArjan | anabhimatameva dhanino vikriyate hanta tR^iShNayA krAntaH || 25|| deva svAminnArya prasIda nAtheti neshvaraM na gurum | shiva shiva jaTharabubhUShA kaiShA kApuruShamAha kiM dhanikam || 26|| pashyatyanyaM dhanike kathayati chAnyena dhanamadaskhalitam | pashya balaM tR^iShNAyAH svayamayamanumodate kasmAt || 27|| bahuchATuraTandhanako dhanikenAkarNitAvadhIraNayA | pashya phalaM tR^iShNAyA vhINo dInashcha bhartsyate sakalaiH || 28|| avanatimadhikAma~njalimashlathabandhaM samastarada vivR^itim | durdhanike dainyoktastR^iShNaikA shikShayatyupAdhyAyA || 29|| tiryakprekShiNi puruShe bhayataralAkShaH svadainyavinivedI | kR^ichChraM jIvati kR^ipaNo dhikkaShTaM tR^iShNikA viDambayati || 30|| nATyAnura~njanAya nApi maheshAnasamprasAdAya | na pR^ithagjanakutukAya cha nAnAbhinayaishcha naTati kiM kR^ipaNaH || 31|| kR^ipaNo.abhinayati karuNaM dInavachaH praNatidR^iShTichApalyaiH | puShyati raudraM dhaniko bIbhatsaM prekShakastu hAsyamapi || 32|| anvayamunnatamabhijanamakhilakalAkaushalashcha sArvaj~nyam | tR^iShNaikA nR^ipatisame prahasananaTanA~NgahArayati || 33|| upasarpatyapasarpati vaktumiva prastuvaMshcha vibhyadiva | uttiShThatyupavishati cha tR^iShNAvivashaH kiyannR^ipe naTati || 34|| na svasya cha na svAnAM shAmyati tR^iShNAjvarotkalikA | kiM sevante kR^ipaNA bhUpatiriti sa~ncharatpretam || 35|| AstAmarthijano.ayaM svIyajane vA kiyatkadopakR^itam | nR^ipatiM nihInavR^ittyA sevante hanta tR^iShNayaiva hatAH || 36|| narapatirAlokiShTa smayate sma pratyavekShya mAmadya | iti tR^iShNAvivashamatirnistrapamanubhAShate sadasi || 37|| kimataH kumbhIpAke yadi vadanaM dR^ishyate durIshasya | Atmambharimamumapi shrayate tR^iShNA.a.aturantu dhigdhiktam || 38|| narapatyantaravedyaiH dattAyurvAhyacheTikAmapi yat | kR^ipaNo nAthati nR^ipaternivedayetIha kinvito vIcheH || 39|| dhanapatihatakasya puraH shvajAtilalitaM chiraM charannantaH | sarvasyeShTa iva bahistR^iShNAnihato.akhile karotu sa kim || 40|| yadrAjAnaM vashayati yatparijanamasya sAntvayati | yada patrapate chAntarbhAvI lAbhassa kasya samaH || 41|| kati kati parahitarahitAH kukShimbharayo na dhanigR^ihashvAnaH | upatAnapi bata kR^ipaNAste chADhyaM teShu santi kiM brUmaH || 42|| rAjA sa tava mama tvaM tvadadhInA vayamiheti nR^ipacheTam | anunAthati kR^ipaNaM yat ki~nchidiha labhyeta kinna jAnImaH || 43|| brahmANDaM kiyadetat kiyatI chAsminvasundharA sakalA | tattrAsa~NkhyA bhUpAH kR^ipaNAste kinnu dadatu kR^ipaNAya || 44|| kaNamapi dadatamudAraM kR^ipaNaM taddAnato manute | kR^ipaNo.ayaM kimasAviti tUlayati tR^iShNA mithaH pashya || 45|| AjIvannatisR^iShTaM kiyadapi dadataM mitampachaM brUte | charvannR^ijIShamikShoH kR^ipaNaM niShThIvinaM kShipanniva saH || 46|| sampadamuShya samagrA gahanamadhUdumbaro bhR^ishaM phalitaH | kiyatAmapyAjIvo nihnumahe nAntarasya yadi sha~NkAH || 47|| sampadamuShya samagrA kimpAkaH kAnane bhR^ishaM phalitaH | kiyatAmapyAjIvo nahi nahi shobhaiva pashyatAM dUre || 48|| analambuddhistR^iShNA tatkArpaNyaM tadeva dAridryam | AlokeshastambaM tulyamidaM tatra kasya kA sampat || 49|| ajire surataruvATe goShThe surabhivrajo gR^ihArAme | chintAmaNiravanigirayaH kimalammatirasti satyamIrayata || 50|| paratR^iShNAsamavAyAt IrShyAviShayoparodhataH krodhaH | udyamabha~NgAdAdhirde lavidhineva kandalati tR^iShNA || 51|| valgati tR^iShNAviShaye yasyA bhAvaM mamatvamutkurute | pashya tayoH kArkashyaM yadayamasanneva saMrujati || 52|| gardhayati vardhamAnA guNamiva viShayeShu puShNatI tR^iShNA | te punaranayA mR^iShTA dR^iShTA dR^iShTiviShaviShadharAyante || 53|| nR^ipachorAderarthe rogaviyogAdito bhoge | mR^ityujvarAderdehe bhaktaM klishnAti bhayamayI tR^iShNA || 54|| prANaparitrANAya prAyaH prANyarthatR^iShNayA hiyate | pashya viparyayamamuyA ra~njitahR^idayo raNA~NgaNaM vishati || 55|| yadi tR^iShNAmudraNayet yadi vA.amarSha bhayaM viShAdaM vA mA bhUtpadamaindraM vA vaidhaM vA vairiNAmapi cha || 56|| viShayAdhigame bha~Ngo nirvedo viShaya doSha sambodhaH | labdhavyAntaravirahaH prAyastR^iShNAdhishamasukhopAyaH || 57|| prakR^itiriyaM tR^iShNAyAH lAbhe lAbhe vivardhate viyataH | bhagnodyamabhUyiShThA kShIyata hINe vashamasukhaM sUte || 58|| kiyadapi labdhaM labdhaM tR^iShNopekShA tu labdhalabdhavye | AdyodvegavahAnyA shAntarasaprANavahanADI || 59| tR^iShNA yadi kiM niraye davadAhamayaM yayaiva jagadakhilam | shAntiryadi kinvamR^ite yayaiva chandrAtapAyate vishvam || 60||| antaHkaraNe shAnte kAntaM jagadindushIkaraikAntam | tR^iShNAviShAnaloShme sakalaM kAlAnaloShmalaM bhIShmam || 61|| arthAnathavA kAmAn AshAste tR^iShNayA yasmAt | yadupakramamasyAmI sa eva dharmaH svayaM sevyaH || 62|| arthe.athavApi kAme yAmanubadhnan sadA tapati | tadupashame tAM tR^iShNAM baddhvA sadyaH sukhI bhavati || 63|| puShNAtyanarthajAlaM tR^iShNaikA satyamanyadAsthAbhUH | shamaviShayA punareShA katakarajonyAyamanusarate || 64|| na dhanena kretavyA nApi cha girigahvare vichetavyA | nirviNNe karaNagaNe joShaM yA sA dashA shAntiH || 65|| na sharIrasyAyAso na cha kApi glAnirindriyagaNasya | na cha hR^idayasya viShAdaH shamasukhasampattisukaratAM pashya || 66|| tachChAstraM sa vivekaH sA vidyA sA kriyA vinAvadyA | darshayati nirvimarshaM shAntarasasrotaso yadi prasaram || 67|| sa viveko naviveko yena hi viShayeShu sadasadAdimayaH | idamada iti vivekaH kR^imikITAderapi prakaTaH || 68|| AshAvaivashyamalaM shamayitumanalaM prayasyato yasyaH | tasya cha yogAbhyAsaH kevalabusarAshicharvaNAyAsaH || 69|| AshA paramAyAsaH svAmyaM vaiShamyamantara~Ngasya | bhogashcha rogayogaH shAntarasapravaNachetaso bhAti || 70|| gADhanimagno viShaye duHkhairapi yo varaM sukhI mUDhaH | uShTra iva laguDaghAtaiH shAnto na tvakShipAtramiva khedI || 71|| anuhR^iShyati nopetaM nApetaM vApi ki~nchidanutapati | pashya virAgaudAryaM shAntarasAsvAdashItalasvAntam || 72|| kabalayatu kAladahano vishvaM saptArNavI vilApayatu | udghUrNayatu marudgaNa uddishamo ne~Ngate ki~nchit || 73|| vidhyaNDe.api vyatiyati shAntarasAsvAdasAditodvegaH | ambhonidhigambhIro dhIramudAste mudA paraM dhanyaH || 74|| udvejayatvasAdhuH sAdhussAdhuM prapUjayatu | ejayatu ko.api chapalaH sarvasamashshamaparo jayati || 75|| limpatu chandanapa~Nkera~NgaM vAsyA vilumpatu vA | nAshaMsati kalyANaM nAkalyANaM tathA shAntaH || 76|| upatiShThantAM viShayA ghanAghanA vAtha sampratiShThantAm | upashAntasya kimetairantaramathavAntarikShasya || 77|| tasya kimIshatayA vA brahmatvenAtha vA mahendratayA | dainyanidAnaM tR^iShNA dahanajvAleva yadi punashshAntA || 78|| upadAbhirAtmalokairupatiShThantAM tamavasaraprekShAH | brahmAdyAH kimamIbhiH shAntiparaishvaryamIyuSho viduShaH || 79|| brahmeti na bahu manute shvasUkarAdIti vimanute nApi | samamanupashyannAste tuShTaH svenaiva kevalaM shAntaH || 80|| sabrahmakAssurA girishikharagatasyeva bhUcharAH kR^imayaH | ke.amI bhUpApashadAH shAntipade shAshvate.abhiShiktasya || 81|| kiM brahmA kiM mashako martavye mahati kAlaparivarte | kiM meruH kimaNurvA ma~Nktavye sati mahArNavAvarte || 82|| amR^itaM vAstu tR^iNaM vA yadyashitenaiva tena tR^ipyeyuH | devAH kiM kR^imayaH kiM jvaladashanAyAmaye tulye || 83|| yogAya na chettanuriyamasulabha evAmanohaterbhogaH | dohAya na vAhAya na kimasau vandhyeva puShyate karabhA || 84|| bhrUbha~Ngakelikalite vaktrAvarte bhramanti vanitAnAm | bahutaTamavivekahatAH kulAchalA iva tu nichalA dhIrAH || 85|| tva~NmAMsamasthikeshA bIbhatsyante vibhaktadR^iShTAni | samavAyiShu teShu kuto vanitA vaniteti durdhiyo mohaH || 86|| sthAnaM kimasya bIjaM kiM kimupaShTambhakaM kimantarvA | ityavimR^ishya bahirhak kAntA kAnteti muhyati mudhaiva || 87|| anvakShaM yadanukShaNamakShAlitamAsravanmalairvisram | tasmi~njugupsitavye malabhANDe mAninIti kiM tvetat || 88|| harichandanamiti surabhilamAleti manoj~navATIti | vanitAtanukeshAsye durgandhaM pidadhadeva muhyati kim || 89|| vadanaM yadamR^itakara iti nayanaM yachchApi nIlanalinamiti | kanakalateti yada~NgaM tadeva nidhane tanoH kathaM pashya || 90|| amR^itAvayavasharIrA bAlA chAndrI kaleva nirgalitA | ApyAyatyapA~Ngairiti muhyati pashya kasya ko yogaH || 91|| AlambitamAli~NgitamAghrAta~nchAnuchumbita~nchApi | upabhuktama~NganA~NgaM kimala mohashramAdanyat || 92|| kaNDUtinodanaM vA kAmAnalavegasaMshamo vApi | ubhayorubhayaM tulyaM kimayaM svayameva ki~NkaraH strINAm || 93|| medovudamakShyutpalamasthivivAraM mR^idusmitaM jyotsnA | lAlAmadharAmR^itamiti kavibhirmahayadbhirAhato lokaH || 94|| yadapA~Ngaleshasa~NgAda~NgamupA~NgaM jugupsanIyamapi | ma~NgalamivA~NganAnAM tamana~NgaM brUmahe jaganmoham || 95|| kAlavyAlidaMShTrA kShuradhArA kShudrarAjamaitrI cha | ekatraikatra vadhUriyamathavaikAtirichyate sakalAt || 96|| kuTilAssarve bhAvAH kuntalajAle kutaH kaverniShThA || karkashamantaHkaraNaM tarkaya yuvateruta stanagranthI || 97|| vaditunna prabhavAmo vanitA yAssantu tAssantu | mUrvAbhirmAyAbhiH mumukShatAmastvalantAbhiH || 98|| saMsR^itinirayasaraNyAM mohAntardAhasandhamadhamanyA | muktidvArArgalayA galanigale nAlama~NganayA || 99|| sAhasasa~NketabhruvA chapalachApalyachAdushikShikayA | malamaNima~njUShikayA chiramalamudbaddhapAshyayA~NganayA || 100|| rAgodrechitapUyaklinne nADIvraNe kR^imikShINe | putraH putra itIme lokA bambhramati sambhrameNa kiyat || 101|| uparundhana kushalaM svaM putraM mitraM kalatramiti | pashyati kiM pAtheyaM paralokaprasthito yadA bhavati || 102|| abhyasyAmo vidyAM viShayAnupabhu~njmahe.atha shAmyAmaH | kurmo yathAbhilaShitaM krUro mR^ityustu na kShaNaM kurute || 103|| vR^iddhau mAtApitarau sAdhvI bhAryA sutashshishurakAryaiH | api bhAryA ityandhassvayaM patantannipAtayatyandham || 104|| lAbho bahulAyAso labdhasyAdhirvyaye.athavA nAshe | kinna dhanAshA duHkhaM bhogApagataM cha yattadanutapati || 105|| satyaM labhye labdhe kimapi sukhaM tatra bhuktanaShTe.api | yaddukhaM tadaruntudamAmR^ityordahati koTarAgniriva || 106|| nArjanarakShAyAso na vyayanAshAdisha~NkayAta~NkaH | nityasukhaikanidhAnaM dhanamAki~nchanyamanyadeva satAm || 107|| hAlAhalavAhinyA balavadudanyAM sa shamayituM ghaTate | kimpAkairashanAyAM sukhAya mUDho dhanAya yatate yaH || 108|| dArA hR^idayavidArAH sutAssatA~nchaivamasutarAdhikarAH | dhanamapi santatanidhanaM pArivrAjyaM sukhaikasAmrAjyam || 109|| dhanavAnasmIti madaH kiyatApi dhanena kR^ichChralabdhena | tadapAye mR^itimUrchChA tadanichChaiva tvanichChato.apyamR^itam || 110|| viShayaparigrahamUlA varShAvadhikApagA ivotkUlAH | pravahantyApannadyo yAsvAshApAshitA vipadyante || 111|| Amaj~no jij~nAsitamudgrAhyo grAhitaM mitho.avadhR^itam | sarvAshasaMshAntinarttai vinivartate bhavAvartaH || 112|| kiM yAgaiH kimu yogaiH kiM vA bhUmipradakShiNakramaNaiH | hR^idi yadi rUDhA shAntiryadi vAshA kinnu taireva || 113|| dharmAya kushalamastu smartumanarthAtmano vibhemyarthAn | dhikkAmAnasukhamayAn adhunA vishramitumasmi shAntipade || 114|| ye ke.apyAntarabAhyAH sukhahetoranusR^itAH kriyAyogAH | tAnanujAnAmyadhunA vishrAnto niyatameva shAntipade || 115|| A druhiNAdA cha kR^imerakramikA kAlike.api sukhaHduHkhe | aMho pashyata mohaM kShaNaM prasIdati jano viShIdati cha || 116|| bhadramabhadraM vA naH karma vinirmAtu kAmato janma | ashrAntaM shAntipade vishrAntaM syAdyadi svAntam || 117|| divyanadI kunadI vetyAryAvarto.atha kIkaTo veti | tAvadvikalpamoho yAvanneta pAvanIM shAntim || 118|| puNyamidaM tIrthamadaH puNyatamashcheti yashcharatu chashchAH | prAyo deshAtithayaH shAntasyAtmaiva tIrthamamR^itamayam || 119|| kiM puShkaraM prayAgaH kiM vA ga~NgAbdhisa~Ngamo vApi | bahiranu vimR^ishatyaMho nAtmAnaM tIrthamakhilatApakaram || 120|| kartavyamakartavyaM pratikartavyamiti vibhramavikalpaiH | alamalamAyAsaphalairantarvishrAntimemi shAntipade || 121|| sAdhitamanayA tanvA bhavamarupathachAravibhramasthAnam | alamalamamuyA bhUyaH kR^itaghnateyaM tu marShaNIyA naH || 122|| AshvAsitamakhilendriyamAnanditamantara~Ngamatara~Ngam | bahvannA jIvakalA kiM brUmaH shamarasAmR^itAsvAdam || 123|| upashAntAssantApAH shArIrA mAnasAshcha ye chAnye | kairapi sukR^itairadhunA shAntisukhAbdhau viharati svAntam || (viharati hR^idayaM shamAmR^itAmbunidhau )|| 124|| yeShAM pakShavipakShau na sto nApi priyApriye mahatAm | nApi cha harShaviShAdau te shAntAstAnnamasyAmaH || 125|| UhAsahamupariplavamupachitasandehamunmiShanmoham | chyutapUrvaparakramakaM j~nAnaM yeShAmimeShi huM guravaH || 126|| avyAhataM vyavahitepyatisUkShme.api sphuTottarasphuraNam | akrAmikasakalaviShayaM j~nAnaM mahatAM nira~njanaM jayati || 127|| iti shAstrasudhAmbudhiM mathitvA pratilabdhaM prashamAmR^itaM niShIya | avadhUtabhavAmayAdhivAdhA vibudhA nirguNutAjarAmarAshcha || 128|| vAsudevendra yogIndracharaNAmbujareNunA | kR^iShNAnandena yaminA praNItaM prashamAmR^itam | iti kR^iShNAnandakR^itiShu prashamAmR^itaM sampUrNam || ## Notes: Ambrosia of tranquility longest of the nine works by Krishnananda describing the blissful nature of a stage when the mind is completely checked from its frivolous tendencies, though not annihilated and made receptive of the blissful nature of the Atman, the dearest and the supreme object of love of all the living creatures. (beings). It consists of 128 verses. Proofread by Rajesh Thyagarajan \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}