.. vālmīki rāmāyaṇa - araṇyakāṇḍa ..

sarga - 64

rāmaḥ prekṣya tu taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudreṇa pātitam .
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vacanamabravīt .. 1..

mamāyaṃ nūnamartheṣu yatamāno vihaṅgamaḥ .
rākṣasena hataḥ saṅkhye prāṇāṃstyajati dustyajān .. 2..

ayamasya śarīre.asminprāṇo lakṣmaṇa vidyate .
tathā svaravihīno.ayaṃ viklavaṃ samudīkṣate .. 3..

jaṭāyo yadi śaknoṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ .
sītāmākhyāhi bhadraṃ te vadhamākhyāhi cātmanaḥ .. 4..

kiṃnimitto.aharatsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā .
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇena hṛtā priyā .. 5..

kathaṃ taccandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanoharam .
sītayā kāni coktāni tasminkāle dvijottama .. 6..

kathaṃvīryaḥ kathaṃrūpaḥ kiṅkarmā sa ca rākṣasaḥ .
kva cāsya bhavanaṃ tāta brūhi me paripṛcchataḥ .. 7..

tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram .
vācātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt .. 8..

sā hṛtā rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā .
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām .. 9..

pariśrāntasya me tāta pakṣau chittvā niśācaraḥ .
sītāmādāya vaidehīṃ prayāto dakṣiṇā mukhaḥ .. 10..

uparudhyanti me prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava .
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān .. 11..

yena yāti muhūrtena sītāmādāya rāvaṇaḥ .
vipranaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmipratipadyate .. 12..

vindo nāma muhūrto.asau sa ca kākutstha nābudhat .
jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣiprameva vinaśyati .. 13..

na ca tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati .
vaidehyā raṃsyase kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇe .. 14..

asaṃmūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ .
āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam .. 15..

putro viśravasaḥ sākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca .
ityuktvā durlabhānprāṇānmumoca patageśvaraḥ .. 16..

brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjaleḥ .
tyaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasaṃ .. 17..

sa nikṣipya śiro bhūmau prasārya caraṇau tadā .
vikṣipya ca śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītale .. 18..

taṃ gṛdhraṃ prekṣya tāmrākṣaṃ gatāsumacalopamam .
rāmaḥ subahubhirduḥkhairdīnaḥ saumitrimabravīt .. 19..

bahūni rakṣasāṃ vāse varṣāṇi vasatā sukham .
anena daṇḍakāraṇye vicīrṇamiha pakṣiṇā .. 20..

anekavārṣiko yastu cirakālaṃ samutthitaḥ .
so.ayamadya hataḥ śete kālo hi duratikramaḥ .. 21..

paśya lakṣmaṇa gṛdhro.ayamupakārī hataś ca me .
sītāmabhyavapanno vai rāvaṇena balīyasā .. 22..

gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat .
mama hetorayaṃ prāṇānmumoca patageśvaraḥ .. 23..

sarvatra khalu dṛśyante sādhavo dharmacāriṇaḥ .
śūrāḥ śaraṇyāḥ saumitre tiryagyonigateṣvapi .. 24..

sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na me saumya tathāgatam .
yathā vināśo gṛdhrasya matkṛte ca parantapa .. 25..

rājā daśarathaḥ śrīmānyathā mama mayā yaśāḥ .
pūjanīyaśca mānyaśca tathāyaṃ patageśvaraḥ .. 26..

saumitre hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam .
gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛte nidhanaṃ gatam .. 27..

nāthaṃ patagalokasya citāmāropayāmyaham .
imaṃ dhakṣyāmi saumitre hataṃ raudreṇa rakṣasā .. 28..

yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgneśca yā gatiḥ .
aparāvartināṃ yā ca yā ca bhūmipradāyinām .. 29..

mayā tvaṃ samanujñāto gaccha lokānanuttamān .
gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaśca mayā vraja .. 30..

evamuktvā citāṃ dīptāmāropya patageśvaram .
dadāha rāmo dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ .. 31..

rāmo.atha sahasaumitrirvanaṃ yātvā sa vīryavān .
sthūlānhatvā mahārohīnanu tastāra taṃ dvijam .. 32..

rohimāṃsāni coddhṛtya peśīkṛtvā mahāyaśāḥ .
śakunāya dadau rāmo ramye haritaśādvale .. 33..

yattatpretasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ .
tatsvargagamanaṃ tasya kṣipraṃ rāmo jajāpa ha .. 34..

tato godāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau .
udakaṃ cakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau .. 35..

sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ
suduṣkaraṃ karma raṇe nipātitaḥ .
maharṣikalpena ca saṃskṛtastadā
jagāma puṇyāṃ gatimātmanaḥ śubhām .. 36..





This devanagari etext of Valmiki Ramayana is based on Prof John Smith's revised CSX version of the original digital files produced by Professor Muneo Tokunaga of Kyoto University. In 1998, the files were converted from CSX to Devnag to ITRANS to XDVNG font for devanagari display on the web. In 2009 the ITRANS version was converted to unicode devanagari.

This page uses Unicode utf-8 encoding for devanagari/sanskrit transliteration. Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct Unicode font. Some help is available at Notes on Viewing and Creating Devanagari Documents with Unicode Support. Some Unicode fonts for Devanagari are linked at http://devanaagarii.net. Some Unicode fonts for Sanskrit Transliteration are available at IndUni Fonts.

Questions, comments? Write to (sanskrit at cheerful dot c om).