%@@1 % File name : kirATArjunIya.itx %-------------------------------------------- % Text title : kirATArjunIya bhAsakR^ita % Author : % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com % Proofread by : Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com % Translation by : % Latest update : APril 6, 2014 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.3 % Site access : % https://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Kiratarjuniya of Bharavi ..}## \itxtitle{.. kirATArjunIya bhAravIrachitam ..}##\endtitles ## shriyaH kurUNAmadhipasya pAlanIM prajAsu vR^ittiM yamayu~Nkta veditum | sa varNili~NgI viditaH samAyayau yudhiShThiraM dvaitavane vanecharaH || 1\.1|| kR^itapraNAmasya mahIM mahIbhuje jitAM sapatnena nivedayiShyataH | na vivyathe tasya mano na hi priyaM pravaktumichChanti mR^iShA hitaiShiNaH || 1\.2|| dviShAM vighAtAya vidhAtumichChato rahasyanuj~nAmadhigamya bhUbhR^itaH | sa sauShThavaudAryavisheShashAlinIM vinishchitArthAmiti vAchamAdadhe || 1\.3|| kriyAsu yuktairnR^ipa chArachakShuSho na va~nchanIyAH prabhavo.anujIvibhiH | ato.arhasi kShantumasAdhu sAdhu vA hitaM manohAri cha durlabhaM vachaH || 1\.4|| sa kiMsakhA sAdhu na shAsti yo.adhipaM hitAn na yaH saMshR^iNute sa kiMprabhuH | sadAnukUleShu hi kurvate ratiM nR^ipeShvamAtyeShu cha sarvasampadaH || 1\.5|| nisargadurbodhamabodhaviklavAH kva bhUpatInAM charitaM kva jantavaH | tavAnubhAvo.ayamabodhi yan mayA nigUDhatattvaM nayavartma vidviShAm || 1\.6|| visha~NkamAno bhavataH parAbhavaM nR^ipAsanastho.api vanAdhivAsinaH | durodarachChadmajitAM samIhate nayena jetuM jagatIM suyodhanaH || 1\.7|| tathApi jihmaH sa bhavajjigIShayA tanoti shubhraM guNasampadA yashaH | samunnayan bhUtimanAryasaMgamAd varaM virodho.api samaM mahAtmabhiH || 1\.8|| kR^itAriShaDvargajayena mAnavImagamyarUpAM padavIM prapitsunA | vibhajya naktaMdinamastatandriNA vitanyate tena nayena pauruSham || 1\.9|| sakhIn iva prItiyujo.anujIvinaH samAnamAnAn suhR^idash cha bandhubhiH | sa santataM darshayate gatasmayaH kR^itAdhipatyAmiva sAdhu bandhutAm || 1\.10|| asaktamArAdhayato yathAyathaM vibhajya bhaktyA samapakShapAtayA | guNAnurAgAd iva sakhyamIyivAn na bAdhate.asya trigaNaH parasparam || 1\.11|| niratyayaM sAma na dAnavarjitaM na bhUri dAnaM virahayya satkriyAm | pravartate tasya visheShashAlinI guNAnurodhena vinA na satkriyA || 1\.12|| vasUni vA~nChan na vashI na manyunA svadharma ityeva nivR^ittakAraNaH | gurUpadiShTena ripau sute.api vA nihanti daNDena sa dharmaviplavam || 1\.13|| vidhAya rakShAn paritaH paretarAn asha~NkitAkAramupaiti sha~NkitaH | kriyApavargeShvanujIvisAtkR^itAH kR^itaj~natAmasya vadanti sampadaH || 1\.14|| anArataM tena padeShu lambhitA vibhajya samyag viniyogasatkriyAm | phalantyupAyAH paribR^iMhitAyatIrupetya saMgharShamivArthasampadaH || 1\.15|| anekarAjanyarathAshvasaMkulaM tadIyamAsthAnaniketanAjiram | nayatyayugmachChadagandhirArdratAM bhR^ishaM nR^ipopAyanadantinAM madaH || 1\.16|| sukhena labhyA dadhataH kR^iShIvalairakR^iShTapachyA iva sasyasampadaH | vitanvati kShemamadevamAtR^ikAsh chirAya tasmin kuravash chakAsati || 1\.17|| mahaujaso mAnadhanA dhanArchitA dhanurbhR^itaH saMyati labdhakIrtayaH | na saMhatAstasya na bhedavR^ittayaH priyANi vA~nChantyasubhiH samIhitum || 1\.18|| udArakIrterudayaM dayAvataH prashAntabAdhaM dishato.abhirakShayA | svayaM pradugdhe.asya guNairupasnutA vasUpamAnasya vasUni medinI || 1\.19|| mahIbhujAM sachcharitaish charaiH kriyAH sa veda niHshesamasheShitakriyaH | mahodayaistasya hitAnubandhibhiH pratIyate dhAturivehitaM phalaiH || 1\.20|| na tena sajyaM kvachid udyataM dhanurna vA kR^itaM kopavijihmamAnanam | guNAnurAgeNa shirobhiruhyate narAdhipairmAlyamivAsya shAsanam || 1\.21|| sa yauvarAjye navayauvanoddhataM nidhAya duHshAsanamiddhashAsanaH | makheShvakhinno.anumataH purodhasA dhinoti havyena hiraNyaretasam || 1\.22|| pralInabhUpAlamapi sthirAyati prashAsad AvAridhi maNDalaM bhuvaH | sa chintayatyeva bhiyastvad eShyatIraho durantA balavadvirodhitA || 1\.23|| kathAprasa~Ngena janairudAhR^itAd anusmR^itAkhaNDalasUnuvikramaH | tavAbhidhAnAd vyathate natAnanaH sa duHsahAn mantrapadAd ivoragaH || 1\.24|| tad Ashu kartuM tvayi jihmamudyate vidhIyatAM tatra vidheyamuttaram | parapraNItAni vachAMsi chinvatAM pravR^ittisArAH khalu mAdR^ishAM dhiyaH || 1\.25|| itIrayitvA giramAttasatkriye gate.atha patyau vanasaMnivAsinAm | pravishya kR^iShNA sadanaM mahIbhujA tad AchachakShe.anujasannidhau vachaH || 1\.26|| nishamya siddhiM dviShatAmapAkR^itIstatastatastyA viniyantumakShamA | nR^ipasya manyuvyavasAyadIpinIrudAjahAra drupadAtmajA giraH || 1\.27|| bhavAdR^isheShu pramadAjanoditaM bhavatyadhikShepa ivAnushAsanam | tathApi vaktuM vyavasAyayanti mAM nirastanArIsamayA durAdhayaH || 1\.28|| akhaNDamAkhaNDalatulyadhAmabhish chiraM dhR^itA bhUpatibhiH svavaMshajaiH | tvayA svahastena mahI madachyutA mata~Ngajena srag ivApavarjitA || 1\.29|| vrajanti te mUDhadhiyaH parAbhavaM bhavanti mAyAviShu ye na mAyinaH | pravishya hi ghnanti shaThAstathAvidhAn asaMvR^itA~NgAn nishitA iveShavaH || 1\.30|| guNAnuraktAmanuraktasAdhanaH kulAbhimAnI kulajAM narAdhipaH | paraistvadanyaH ka ivApahArayen manoramAmAtmavadhUmiva shriyam || 1\.31|| bhavantametarhi manasvigarhite vivartamAnaM naradeva vartmani | kathaM na manyurjvalayatyudIritaH shamItaruM shuShkamivAgniruchChikhaH || 1\.32|| avandhyakopasya nihanturApadAM bhavanti vashyAH svayameva dehinaH | amarShashUnyena janasya jantunA na jAtahArdena na vidviShAdaraH || 1\.33|| paribhramaMllohitachandanochitaH padAtirantargiri reNurUShitaH | mahArathaH satyadhanasya mAnasaM dunoti te kachchid ayaM vR^ikodaraH || 1\.34|| vijitya yaH prAjyamayachChad uttarAn kurUn akupyaM vasu vAsavopamaH | sa valkavAsAMsi tavAdhunAharan karoti manyuM na kathaM dhanaMjayaH || 1\.35|| vanAntashayyAkaThinIkR^itAkR^itI kachAchitau viShvag ivAgajau gajau | kathaM tvametau dhR^itisaMyamau yamau vilokayann utsahase na bAdhitum || 1\.36|| imAmahaM veda na tAvakIM dhiyaM vichitrarUpAH khalu chittavR^ittayaH | vichintayantyA bhavadApadaM parAM rujanti chetaH prasabhaM mamAdhayaH || 1\.37|| purAdhirUDhaH shayanaM mahAdhanaM vibodhyase yaH stutigItima~NgalaiH | adabhradarbhAmadhishayya sa sthalIM jahAsi nidrAmashivaiH shivArutaiH || 1\.38|| puropanItaM nR^ipa rAmaNIyakaM dvijAtisheSheNa yad etad andhasA | tad adya te vanyaphalAshinaH paraM paraiti kArshyaM yashasA samaM vapuH || 1\.39|| anArataM yau maNipIThashAyinAvara~njayad rAjashiraHsrajAM rajaH | niShIdatastau charaNau vaneShu te mR^igadvijAlUnashikheShu barhiShAm || 1\.40|| dviShannimittA yad iyaM dashA tataH samUlamunmUlayatIva me manaH | parairaparyAsitavIryasampadAM parAbhavo.apyutsava eva mAninAm || 1\.41|| vihAya shAntiM nR^ipa dhAma tat punaH prasIda saMdhehi vadhAya vidviShAm | vrajanti shatrUn avadhUya niHspR^ihAH shamena siddhiM munayo na bhUbhR^itaH || 1\.42|| puraHsarA dhAmavatAM yashodhanAH suduHsahaM prApya nikAramIdR^isham | bhavAdR^ishAsh ched adhikurvate parAn nirAshrayA hanta hatA manasvitA || 1\.43|| atha kShamAmeva nirastasAdhanash chirAya paryeShi sukhasya sAdhanam | vihAya lakShmIpatilakShma kArmukaM jaTAdharaH sa~n juhudhIha pAvakam || 1\.44|| na samayaparirakShaNaM kShamaM te nikR^itipareShu pareShu bhUridhAmnaH | ariShu hi vijayArthinaH kShitIshA vidadhati sopadhi saMdhidUShaNAni || 1\.45|| vidhisamayaniyogAd dIptisaMhArajihmaM shithilabalamagAdhe magnamApatpayodhau | riputimiramudasyodIyamAnaM dinAdau dinakR^itamiva lakShmIstvAM samabhyetu bhUyaH || 1\.46|| \medskip\hrule\medskip vihitAM priyayA manaHpriyAmatha nishchitya giraM garIyasIm | upapattimad UrjitAshrayaM nR^ipamUche vachanaM vR^ikodaraH || 2\.1|| yad avochata vIkShya mAninI paritaH snehamayena chakShuShA | api vAgadhipasya durvachaM vachanaM tad vidadhIta vismayam || 2\.2|| viShamo.api vigAhyate nayaH kR^itatIrthaH payasAmivAshayaH | sa tu tatra visheShadurlabhaH sad upanyasyati kR^ityavartma yaH || 2\.3|| pariNAmasukhe garIyasi vyathake.asmin vachasi kShataujasAm | ativIryavatIva bheShaje bahuralpIyasi dR^ishyate guNaH || 2\.4|| iyamiShTaguNAya rochatAM ruchirArthA bhavate.api bhAratI | nanu vaktR^ivisheShaniHspR^ihA guNagR^ihyA vachane vipashchitaH || 2\.5|| chatasR^iShvapi te vivekinI nR^ipa vidyAsu nirUDhimAgatA | kathametya matirviparyayaM kariNI pa~NkamivAvasIdati || 2\.6|| vidhuraM kimataH paraM parairavagItAM gamite dashAmimAm | avasIdati yat surairapi tvayi sambhAvitavR^itti pauruSham || 2\.7|| dviShatAmudayaH sumedhasA gururasvantataraH sumarShaNaH | na mahAn api bhUtimichChatA phalasampatpravaNaH parikShayaH || 2\.8|| achireNa parasya bhUyasIM viparItAM vigaNayya chAtmanaH | kShayayuktimupekShate kR^itI kurute tatpratikAramanyathA || 2\.9|| anupAlayatAmudeShyatIM prabhushaktiM dviShatAmanIhayA | apayAntyachirAn mahIbhujAM jananirvAdabhayAd iva shriyaH || 2\.10|| kShayayuktamapi svabhAvajaM dadhataM dhAma shivaM samR^iddhaye | praNamantyanapAyamutthitaM pratipachchandramiva prajA nR^ipam || 2\.11|| prabhavaH khalu koshadaNDayoH kR^itapa~nchA~NgavinirNayo nayaH | sa vidheyapadeShu dakShatAM niyatiM loka ivAnurudhyate || 2\.12|| abhimAnavato manasvinaH priyamuchchaiH padamArurukShataH | vinipAtanivartanakShamaM matamAlambanamAtmapauruSham || 2\.13|| vipado.abhibhavantyavikramaM rahayatyApadupetamAyatiH | niyatA laghutA nirAyateragarIyAn na padaM nR^ipashriyaH || 2\.14|| tad alaM pratipakShamunnateravalambya vyavasAyavandhyatAm | nivasanti parAkramAshrayA na viShAdena samaM samR^iddhayaH || 2\.15|| atha ched avadhiH pratIkShyate kathamAviShkR^itajihmavR^ittinA | dhR^itarAShTrasutena sutyajyAsh chiramAsvAdya narendrasampadaH || 2\.16|| dviShatA vihitaM tvayAthavA yadi labdhA punarAtmanaH padam | jananAtha tavAnujanmanAM kR^itamAviShkR^itapauruShairbhujaiH || 2\.17|| madasiktamukhairmR^igAdhipaH karibhirvartayati svayaM hataiH | laghayan khalu tejasA jagan na mahAn ichChati bhUtimanyataH || 2\.18|| abhimAnadhanasya gatvarairasubhiH sthAsnu yashash chichIShataH | achirAMshuvilAsacha~nchalA nanu lakShmIH phalamAnuSha~Ngikam || 2\.19|| jvalitaM na hiraNyaretasaM chayamAskandati bhasmanAM janaH | abhibhUtibhayAd asUn ataH sukhamujjhanti na dhAma mAninaH || 2\.20|| kimavekShya phalaM payodharAn dhvanataH prArthayate mR^igAdhipaH | prakR^itiH khalu sA mahIyasaH sahate nAnyasamunnatiM yayA || 2\.21|| kuru tan matimeva vikrame nR^ipa nirdhUya tamaH pramAdajam | dhruvametad avehi vidviShAM tvadanutsAhahatA vipattayaH || 2\.22|| dviradAn iva digvibhAvitAMsh chaturastoyanidhIn ivAyataH | prasaheta raNe tavAnujAn dviShatAM kaH shatamanyutejasaH || 2\.23|| jvalatastava jAtavedasaH satataM vairikR^itasya chetasi | vidadhAtu shamaM shivetarA ripunArInayanAmbusantatiH || 2\.24|| iti darshitavikriyaM sutaM marutaH kopaparItamAnasam | upasAntvayituM mahIpatirdviradaM duShTamivopachakrame || 2\.25|| apavarjitaviplave shuchay hR^idayagrAhiNi ma~NgalAspade | vimalA tava vistare girAM matirAdarsha ivAbhidR^ishyate || 2\.26|| sphuTatA na padairapAkR^itA na cha na svIkR^itamarthagauravam | rachitA pR^ithagarthatA girAM na cha sAmarthyamapohitaM kvachit || 2\.27|| upapattirudAhR^itA balAd anumAnena na chAgamaH kShataH | idamIdR^ig anIdR^igAshayaH prasabhaM vaktumupakrameta kaH || 2\.28|| avitR^iptatayA tathApi me hR^idayaM nirNayameva dhAvati | avasAyayituM kShamAH sukhaM na vidheyeShu visheShasampadaH || 2\.29|| sahasA vidadhIta na kriyAmavivekaH paramApadAM padam | vR^iNate hi vimR^ishyakAriNaM guNalubdhAH svayameva sampadaH || 2\.30|| abhivarShati yo.anupAlayan vidhibIjAni vivekavAriNA | sa sadA phalashAlinIM kriyAM sharadaM loka ivAdhitiShThati || 2\.31|| shuchi bhUShayati shrutaM vapuH prashamastasya bhavatyalaMkriyA | prashamAbharaNaM parAkramaH sa nayApAditasiddhibhUShaNaH || 2\.32|| matibhedatamastirohite gahane kR^ityavidhau vivekinAm | sukR^itaH parishuddha AgamaH kurute dIpa ivArthadarshanam || 2\.33|| spR^ihaNIyaguNairmahAtmabhish charite vartmani yachChatAM manaH | vidhiheturaheturAgasAM vinipAto.api samaH samunnateH || 2\.34|| shivamaupayikaM garIyasIM phalaniShpattimadUShitAyatim | vigaNayya nayanti pauruShaM vijitakrodharayA jigIShavaH || 2\.35|| apaneyamudetumichChatA timiraM roShamayaM dhiyA puraH | avibhidya nishAkR^itaM tamaH prabhayA nAMshumatApyudIyate || 2\.36|| balavAn api kopajanmanastamaso nAbhibhavaM ruNaddhi yaH | kShayapakSha ivaindavIH kalAH sakalA hanti sa shaktisampadaH || 2\.37|| samavR^ittirupaiti mArdavaM samaye yash cha tanoti tigmatAm | adhitiShThati lokamojasA sa vivasvAn iva medinIpatiH || 2\.38|| kva chirAya parigrahaH shriyAM kva cha duShTendriyavAjivashyatA | sharadabhrachalAsh chalendriyairasurakShA hi bahuchChalAH shriyaH || 2\.39|| kimasAmayikaM vitanvatA manasaH kShobhamupAttaraMhasaH | kriyate patiruchchakairapAM bhavatA dhIratayAdharIkR^itaH || 2\.40|| shrutamapyadhigamya ye ripUn vinayante sma na sharIrajanmanaH | janayantyachirAya sampadAmayashaste khalu chApalAshrayam || 2\.41|| atipAtitakAlasAdhanA svasharIrendriyavargatApanI | janavan na bhavantamakShamA nayasiddherapanetumarhati || 2\.42|| upakArakamAyaterbhR^ishaM prasavaH karmaphalasya bhUriNaH | anapAyi nibarhaNaM dviShAM na titikShAsamamasti sAdhanam || 2\.43|| praNatipravaNAn vihAya naH sahajasnehanibaddhachetasaH | praNamanti sadA suyodhanaM prathame mAnabhR^itAM na vR^iShNayaH || 2\.44|| suhR^idaH sahajAstathetare matameShAM na vila~Nghayanti ye | vinayAd iva yApayanti te dhR^itarAShTrAtmajamAtmasiddhaye || 2\.45|| abhiyoga imAn mahIbhujo bhavatA tasya tataH kR^itAvadheH | pravighATayitA samutpatan haridashvaH kamalAkarAn iva || 2\.46|| upajApasahAn vila~Nghayan sa vidhAtA nR^ipatIn madoddhataH | sahate na jano.apyadhaHkriyAM kimu lokAdhikadhAma rAjakam || 2\.47|| asamApitakR^ityasampadAM hatavegaM vinayena tAvatA | prabhavantyabhimAnashAlinAM madamuttambhayituM vibhUtayaH || 2\.48|| madamAnasamuddhataM nR^ipaM na viyu~Nkte niyamena mUDhatA | atimUDha udasyate nayAn nayahInAd aparajyate janaH || 2\.49|| aparAgasamIraNeritaH kramashIrNAkulamUlasantatiH | sukarastaruvat sahiShNunA ripurunmUlayituM mahAn api || 2\.50|| aNurapyupahanti vigrahaH prabhumantaHprakR^itiprakopajaH | akhilaM hi hinasti bhUdharaM tarushAkhAntanigharShajo.analaH || 2\.51|| matimAn vinayapramAthinaH samupekSheta samunnatiM dviShaH | sujayaH khalu tAdR^ig antare vipadantA hyavinItasampadaH || 2\.52|| laghuvR^ittitayA bhidAM gataM bahirantash cha nR^ipasya maNDalam | abhibhUya haratyanantaraH shithilaM kUlamivApagArayaH || 2\.53|| anushAsatamityanAkulaM nayavartmAkulamarjunAgrajam | svayamartha ivAbhivA~nChitastamabhIyAya parAsharAtmajaH || 2\.54|| madhurairavashAni lambhayann api tirya~nchi shamaM nirIkShitaiH | paritaH paTu bibhrad enasAM dahanaM dhAma vilokanakShamam || 2\.55|| sahasopagataH savismayaM tapasAM sUtirasUtirenasAm | dadR^ishe jagatIbhujA muniH sa vapuShmAn iva puNyasaMchayaH || 2\.56|| athochchakairAsanataH parArdhyAd udyan sa dhUtAruNavalkalAgraH | rarAja kIrNAkapishAMshujAlaH shR^i~NgAt sumeroriva tigmarashmiH || 2\.57|| avahitahR^idayo vidhAya sa arhAm R^iShivad R^iShipravare gurUpadiShTAm | tadanumatamalaMchakAra pashchAt prashama iva shrutamAsanaM narendraH || 2\.58|| vyaktoditasmitamayUkhavibhAsitoShThastiShThan munerabhimukhaM sa vikIrNadhAmnaH | tanvantamiddhamabhito gurumaMshujAlaM lakShmImuvAha sakalasya shashA~NkamUrteH || 2\.59|| \medskip\hrule\medskip tataH sharachchandrakarAbhirAmairutsarpibhiH prAMshumivAMshujAlaiH | bibhrANamAnIlaruchaM pisha~NgIrjaTAstaDitvantamivAmbuvAham || 3\.1|| prasAdalakShmIM dadhataM samagrAM vapuHprakarSheNa janAtigena | prasahya chetaHsu samAsajantamasaMstutAnAmapi bhAvamArdram || 3\.2|| anuddhatAkAratayA viviktAM tanvantamantaHkaraNasya vR^ittim | mAdhuryavisrambhavisheShabhAjA kR^itopasambhAShamivekShitena || 3\.3|| dharmAtmajo dharmanibandhinInAM prasUtimenaHpraNudAM shrutInAm | hetuM tadabhyAgamane parIpsuH sukhopaviShTaM munimAbabhAShe || 3\.4|| anAptapuNyopacharairdurApA phalasya nirdhUtarajAH savitrI | tulyA bhavaddarshanasampad eShA vR^iShTerdivo vItabalAhakAyAH || 3\.5|| adya kriyAH kAmadughAH kratUnAM satyAshiShaH samprati bhUmidevAH | A saMsR^iterasmi jagatsu jAtastvayyAgate yad bahumAnapAtram || 3\.6|| shriyaM vikarShatyapahantyaghAni shreyaH parisnauti tanoti kIrtim | saMdarshanaM lokaguroramoghamamoghaM tavAtmayoneriva kiM na dhatte || 3\.7|| shchyotanmayUkhe.api himadyutau me nanirvR^itaM nirvR^itimeti chakShuH | samujjhitaj~nAtiviyogakhedaM tvatsaMnidhAvuchChvasatIva chetaH || 3\.8|| nirAspadaM prashnakutUhalitvamasmAsvadhInaM kimu niHspR^ihANAm | tathApi kalyANakarIM giraM te mAM shrotumichChA mukharIkaroti || 3\.9|| ityuktavAn uktivisheSharamyaM manaH samAdhAya jayopapattau | udArachetA giramityudArAM dvaipAyanenAbhidadhe narendraH || 3\.10|| chichIShatAM janmavatAmalaghvIM yashovataMsAmubhayatra bhUtim | abhyarhitA bandhuShu tulyarUpA vR^ittirvisheSheNa tapodhanAnAm || 3\.11|| tathApi nighnaM nR^ipa tAvakInaiH prahvIkR^itaM me hR^idayaM guNaughaiH | vItaspR^ihANAmapi muktibhAjAM bhavanti bhavyeShu hi pakShapAtAH || 3\.12|| sutA na yUyaM kimu tasya rAj~naH suyodhanaM vA na guNairatItAH | yastyaktavAn vaH sa vR^ithA balAd vA mohaM vidhatte viShayAbhilAShaH || 3\.13|| jahAtu nainaM kathamarthasiddhiH saMshayya karNAdiShu tiShThate yaH | asAdyuyogA hi jayAntarAyAH pramAthinInAM vipadAM padAni || 3\.14|| pathash chyutAyAM samitau ripUNAM dharmyAM dadhAnena dhuraM chirAya | tvayA vipatsvapyavipatti ramyamAviShkR^itaM prema paraM guNeShu || 3\.15|| vidhAya vidhvaMsanamAtmanInaM shamaikavR^itterbhavatash Chalena | prakAshitatvanmatishIlasArAH kR^itopakArA iva vidviShaste || 3\.16|| labhyA dharitrI tava vikrameNa jyAyAMsh cha vIryAstrabalairvipakShaH | ataH prakarShAya vidhirvidheyaH prakarShatantrA hi raNe jayashrIH || 3\.17|| triHsaptakR^itvo jagatIpatInAM hantA gururyasya sa jAmadagnyaH | vIryAvadhUtaH sma tadA viveda prakarShamAdhAravashaM guNAnAm || 3\.18|| yasminn anaishvaryakR^itavyalIkaH parAbhavaM prApta ivAntako.api | dhunvan dhanuH kasya raNe na kuryAn mano bhayaikapravaNaM sa bhIShmaH || 3\.19|| sR^ijantamAjAviShusaMhatIrvaH saheta kopajvalitaM guruM kaH | parisphurallolashikhAgrajihvaM jagaj jighatsantamivAntavahnim || 3\.20|| nirIkShya saMrambhanirastadhairyaM rAdheyamArAdhitajAmadagnyam | asaMstuteShu prasabhaM bhayeShu jAyeta mR^ityorapi pakShapAtaH || 3\.21|| yayA samAsAditasAdhanena sudushcharAmAcharatA tapasyAm | ete durApaM samavApya vIryamunmIlitAraH kapiketanena || 3\.22|| mahattvayogAya mahAmahimnAmArAdhanIM tAM nR^ipa devatAnAm | dAtuM pradAnochita bhUridhAmnImupAgataH siddhimivAsmi vidyAm || 3\.23|| ityuktavantaM vraja sAdhayeti pramANayan vAkyamajAtashatroH | prasedivAMsaM tamupAsasAda vasann ivAnte vinayena jiShNuH || 3\.24|| niryAya vidyA+tha dinAdiramyAd bimbAd ivArkasya mukhAn maharSheH | pArthAnanaM vahnikaNAvadAtA dIptiH sphuratpadmamivAbhipede || 3\.25|| yogaM cha taM yogyatamAya tasmai tapaHprabhAvAd vitatAra sadyaH | yenAsya tattveShu kR^ite.avabhAse samunmimIleva chirAya chakShuH || 3\.26|| AkAramAshaMsitabhUrilAbhaM dadhAnamantaHkaraNAnurUpam | niyojayiShyan vijayodaye taM tapaHsamAdhau munirityuvAcha || 3\.27|| anena yogena vivR^iddhatejA nijAM parasmai padavImayachChan | samAcharAchAramupAttashastro japopavAsAbhiShavairmunInAm || 3\.28|| kariShyase yatra sudushcharANi prasattaye gotrabhidastapAMsi | shilochchayaM chArushilochchayaM tameSha kShaNAn neShyati guhyakastvAm || 3\.29|| iti bruvANena mahendrasUnuM maharShiNA tena tirobabhUve | taM rAjarAjAnucharo.asya sAkShAt pradeshamAdeshamivAdhitasthau || 3\.30|| kR^itAnatirvyAhR^itasAntvavAde jAtaspR^ihaH puNyajanaH sa jiShNau | iyAya sakhyAviva samprasAdaM vishvAsayatyAshu satAM hi yogaH || 3\.31|| athoShNabhAseva sumeruku~njAn vihIyamAnAn udayAya tena | bR^ihaddyutIn duHkhakR^itAtmalAbhaM tamaH shanaiH pANDusutAn prapede || 3\.32|| asaMshayAlochitakAryanunnaH premNA samAnIya vibhajyamAnaH | tulyAd vibhAgAd iva tanmanobhirduHkhAtibhAro.api laghuH sa mene || 3\.33|| dhairyeNa vishvAsyatayA maharShestIvrAd arAtiprabhavAchcha manyoH | vIryaM cha vidvatsu sute maghonaH sa teShu na sthAnamavApa shokaH || 3\.34|| tAn bhUridhAmnash chaturo.api dUraM vihAya yAmAn iva vAsarasya | ekaughabhUtaM tad asharma kR^iShNAM vibhAvarIM dhvAntamiva prapede || 3\.35|| tuShAralekhAkulitotpalAbhe paryashruNI ma~Ngalabha~NgabhIruH | agUDhabhAvApi vilokane sA na lochane mIlayituM viShehe || 3\.36|| akR^itrimapremarasAbhirAmaM rAmArpitaM dR^iShTivilobhi dR^iShTam | manaHprasAdA~njalinA nikAmaM jagrAha pAtheyamivendrasUnuH || 3\.37|| dhairyAvasAdena hR^itaprasAdA vanyadvipeneva nidAghasindhuH | niruddhabAShpodayasannakaNThamuvAcha kR^ichChrAd iti rAjaputrI || 3\.38|| magnAM dviShachChadmani pa~NkabhUte sambhavAnAM bhUtimivoddhariShyan | AdhidviShAmA tapasAM prasiddherasmad vinA mA bhR^ishamunmanIbhUH || 3\.39|| yasho.adhigantuM sukhalipsayA vA manuShyasaMkhyAmativartituM vA | nirutsukAnAmabhiyoggabhAjAM samutsukevA~Nkamupaiti siddhiH || 3\.40|| lokaM vidhAtrA vihitasya goptuM kShattrasya muShNan vasu jaitramojaH | tejasvitAyA vijayaikavR^itternighnan priyaM prANamivAbhimAnam || 3\.41|| vrIDAnatairAptajanopanItaH saMshayya kR^ichChreNa nR^ipaiH prapannaH | vitAnabhUtaM vitataM pR^ithivyAM yashaH samUhann iva digvikIrNam || 3\.42|| vIryAvadAneShu kR^itAvamarShastanvann abhUtAmiva sampratItim | kurvan prayAmakShayamAyatInAmarkatviShAmahna ivAvasheShaH || 3\.43|| prasahya yo.asmAsu paraiH prayuktaH smartuM na shakyaH kimutAdhikartum | navIkariShyatyupashuShyad ArdraH sa tvad vinA me hR^idayaM nikAraH || 3\.44|| prApto.abhimAnavyasanAd asahyaM dantIva dantavyasanAd vikAram | dviShatpratApAntaritorutejAH sharadghanAkIrNa ivAdirahnaH || 3\.45|| savrIDamandairiva niShkriyatvAn nAtyarthamastrairavabhAsamAnaH | yashaHkShayakShINajalArNavAbhastvamanyamAkAramivAbhipannaH || 3\.46|| duHshAsanAmarSharajovikIrNairebhirvinArthairiva bhAgyanAthaiH | keshaiH kadarthIkR^itavIryasAraH kachchit sa evAsi dhanaMjayastvam || 3\.47|| sa kShattriyastrANasahaH satAM yastat kArmukaM karmasu yasya shaktiH | vahan dvayIM yadyaphale.arthajAte karotyasaMskArahatAmivoktim || 3\.48|| vItaujasaH sannidhimAtrasheShA bhavatkR^itAM bhUtimapekShamANAH | samAnaduHkhA iva nastvadIyAH sarUpatAM pArtha guNA bhajante || 3\.49|| AkShipyamANaM ripubhiH pramAdAn nAgairivAlUnasaTaM mR^igendram | tvAM dhUriyaM yogyatayAdhirUDhA dIptyA dinashrIriva tigmarashmim || 3\.50|| karoti yo.asheShajanAtiriktAM sambhAvanAmarthavatIM kriyAbhiH | saMsatsu jAte puruShAdhikAre na pUraNI taM samupaiti saMkhyA || 3\.51|| priyeShu yaiH pArtha vinopapattervichintyamAnaiH klamameti chetaH | tava prayAtasya jayAya teShAM kriyAd aghAnAM maghavA vighAtam || 3\.52|| mA gAsh chirAyaikacharaH pramAdaM vasann asambAdhashive.api deshe | mAtsaryarAgopahatAtmanAM hi skhalanti sAdhuShvapi mAnasAni || 3\.53|| tad Ashu kurvan vachanaM maharShermanorathAn naH saphalIkuruShva | pratyAgataM tvAsmi kR^itArthameva stanopapIDaM parirabdhukAmA || 3\.54|| udIritAM tAmiti yAj~nasenyA navIkR^itodgrAhitaviprakArAm | AsAdya vAchaM sa bhR^ishaM didIpe kAShThAmudIchImiva tigmarashmiH || 3\.55|| athAbhipashyann iva vidviShaH puraH purodhasAropitahetisaMhatiH | babhAra ramyo.api vapuH sa bhIShaNaM gataH kriyAM mantra ivAbhichArikIm || 3\.56|| avila~NghyavikarShaNaM paraiH prathitajyAravakarma kArmukam | agatAvaridR^iShTigocharaM shitanistriMshayujau maheShudhI || 3\.57|| yashaseva tirodadhan muhurmahasA gotrabhidAyudhakShatIH | kavachaM cha saratnamudvaha~n jvalitajyotirivAntaraM divaH || 3\.58|| akalAdhipabhR^ityadarshitaM shivamurvIdharavartma samprayAn | hR^idayAni samAvivesha sa kShaNamudbAShpadR^ishAM tapobhR^itAm || 3\.59|| anujaguratha divyaM dundubhidhvAnamAshAH+ surakusumanipAtairvyomni lakShmIr vitene | priyamiva kathayiShyann Alili~Nga sphurantIM bhuvamanibhR^itavelAvIchibAhuH payodhiH || 3\.60|| \medskip\hrule\medskip tataH sa kUjatkalahaMsamekhalAM sapAkasasyAhitapANDutAguNAm | upAsasAdopajanaM janapriyaH priyAmivAsAditayauvanAM bhuvam || 4\.1|| vinamrashAliprasavaughashAlinIrapetapa~NkAH sasaroruhAmbhasaH | nananda pashyann upasIma sa sthalIrupAyanIbhUtasharadguNashriyaH || 4\.2|| nirIkShyamANA iva vismayAkulaiH payobhirunmIlitapadmalochanaiH | hR^itapriyAdR^iShTivilAsavibhramA mano.asya jahruH shapharIvivR^ittayaH || 4\.3|| tutoSha pashyan kalamasya sa adhikaM savArije vAriNi rAmaNIyakam | sudurlabhe nArhati ko.abhinandituM prakarShalakShmImanurUpasaMgame || 4\.4|| nunoda tasya sthalapadminIgataM vitarkamAviShkR^itaphenasaMtati | avAptaki~njalkavibhedamuchchakairvivR^ittapAThInaparAhataM payaH || 4\.5|| kR^itormirekhaM shithilatvamAyatA shanaiH shanaiH shAntarayeNa vAriNA | nirIkShya reme sa samudrayoShitAM tara~NgitakShaumavipANDu saikatam || 4\.6|| manoramaM prApitamantaraM bhruvoralaMkR^itaM kesarareNuNANunA | alaktatAmrAdharapallavashriyA samAnayantImiva bandhujIvakam || 4\.7|| navAtapAlohitamAhitaM muhurmahAniveshau paritaH payodharau | chakAsayantImaravindajaM rajaH parishramAmbhaHpulakena sarpatA || 4\.8|| kapolasaMshleShi vilochanatviShA vibhUShayantImavataMsakotpalam | sutena pANDoH kalamasya gopikAM nirIkShya mene sharadaH kR^itArthatA || 4\.9|| upAratAH pashchimarAtrigocharAd apArayantaH patituM javena gAm | tamutsukAsh chakruravekShaNotsukaM gavAM gaNAH prasnutapIvaraudharasaH || 4\.10|| parItamukShAvajaye jayashriyA nadantamuchchaiH kShatasindhurodhasam | dadarsha puShTiM dadhataM sa shAradIM savigrahaM darpamivAdhipaM gavAm || 4\.11|| vimuchyamAnairapi tasya mantharaM gavAM himAnIvishadaiH kadambakaiH | sharannadInAM pulinaiH kutUhalaM galaddukUlairjaghanairivAdadhe || 4\.12|| gatAn pashUnAM sahajanmabandhutAM gR^ihAshrayaM prema vaneShu bibhrataH | dadarsha gopAn upadhenu pANDavaH kR^itAnukArAn iva gobhirArjave || 4\.13|| paribhraman mUrdhajaShaTpadAkulaiH smitodayAdarshitadantakesaraiH | mukhaish chalatkuNDalarashmira~njitairnavAtapAmR^iShTasarojachArubhiH || 4\.14|| nibaddhaniHshvAsavikampitAdharA latA iva prasphuritaikapallavAH | vyapoDhapArshvairapavartitatrikA vikarShaNaiH pANivihArahAribhiH || 4\.15|| vrajAjireShvambudanAdasha~NkinIH shikhaNDinAmunmadayatsu yoShitaH | muhuH praNunneShu mathAM vivartanairnadatsu kumbheShu mR^ida~Ngamantharam || 4\.16|| sa mantharAvalgitapIvarastanIH parishramaklAntavilochanotpalAH | nirIkShituM nopararAma ballavIrabhipranR^ittA iva vArayoShitaH || 4\.17|| papAta pUrvAM jahato vijihmatAM vR^iShopabhuktAntikasasyasampadaH | rathA~NgasImantitasAndrakardamAn prasaktasampAtapR^ithakkR^itAn pathaH || 4\.18|| janairupagrAmamanindyakarmabhirviviktabhAve~NgitabhUShaNairvR^itAH | bhR^ishaM dadarshAshramamaNDapopamAH sapuShpahAsAH sa niveshavIrudhaH || 4\.19|| tataH sa samprekShya sharadguNashriyaM sharadguNAlokanalolachakShuSham | uvAcha yakShastamachodito.api gAM na hI~Ngitaj~no.avasare.avasIdati || 4\.20|| iyaM shivAyA niyaterivAyatiH kR^itArthayantI jagataH phalaiH kriyAH | jayashriyaM pArtha pR^ithUkarotu te sharat prasannAmburanambuvAridA || 4\.21|| upaiti sasyaM pariNAmaramyatA nadIranauddhatyamapa~NkatA mahIm | navairguNaiH samprati saMstavasthiraM tirohitaM prema ghanAgamashriyaH || 4\.22|| patanti nAsmin vishadAH patattriNo dhR^itendrachApA na payodapa~NktayaH | tathApi puShNAti nabhaH shriyaM parAM na ramyamAhAryamapekShate guNam || 4\.23|| vipANDubhirglAnatayA payodharaish chyutAchirAbhAguNahemadAmabhiH | iyaM kadambAnilabharturatyaye na digvadhUnAM kR^ishatA na rAjate || 4\.24|| vihAya vA~nChAmudite madAtyayAd araktakaNThasya rute shikhaNDinaH | shrutiH shrayatyunmadahaMsaniHsvanaM guNAH priyatve.adhikR^itA na saMstavaH || 4\.25|| amI pR^ithustambabhR^itaH pisha~NgatAM gatA vipAkena phalasya shAlayaH | vikAsi vaprAmbhasi gandhasUchitaM namanti nighrAtumivAsitotpalam || 4\.26|| mR^iNAlinInAmanura~njitaM tviShA vibhinnamambhojapalAshashobhayA | payaH sphurachChAlishikhApisha~NgitaM drutaM dhanuShkhaNDamivAhividviShaH || 4\.27|| vipANDu saMvyAnamivAniloddhataM nirundhatIH saptapalAshajaM rajaH | anAvilonmIlitabANachakShuShaH sapuShpahAsA vanarAjiyoShitaH || 4\.28|| adIpitaM vaidyutajAtavedasA sitAmbudachChedatirohitAtapam | tatAntaraM sAntaravArishIkaraiH shivaM nabhovartma sarojavAyubhiH || 4\.29|| sitachChadAnAmapadishya dhAvatAM rutairamIShAM grathitAH patatriNAm | prakurvate vAridarodhanirgatAH parasparAlApamivAmalA dishaH || 4\.30|| vihArabhUmerabhighoShamutsukAH sharIrajebhyash chyutayUthapa~NktayaH | asaktamUdhAMsi payaH kSharantyamUrupAyanAnIva nayanti dhenavaH || 4\.31|| jagatprasUtirjagadekapAvanI vrajopakaNThaM tanayairupeyuShI | dyutiM samagrAM samitirgavAmasAvupaiti mantrairiva saMhitAhutiH || 4\.32|| kR^itAvadhAnaM jitabarhiNadhvanau suraktagopIjanagItaniHsvane | idaM jighatsAmapahAya bhUyasIM na sasyamabhyeti mR^igIkadambakam || 4\.33|| asAvanAsthAparayAvadhIritaH saroruhiNyA shirasA namann api | upaiti shuShyan kalamaH sahAmbhasA manobhuvA tapta ivAbhipANDutAm || 4\.34|| amI samuddhUtasarojareNunA hR^itA hR^itAsArakaNena vAyunA | upAgame dushcharitA ivApadAM gatiM na nishchetumalaM shilImukhAH || 4\.35|| mukhairasau vidrumabha~NgalohitaiH shikhAH pisha~NgIH kalamasya bibhratI | shukAvalirvyaktashirIShakomalA dhanuHshriyaM gotrabhido.anugachChati || 4\.36|| iti kathayati tatra nAtidUrAd atha dadR^ishe pihitoShNarashmibimbaH | vigalitajalabhArashuklabhAsAM nichaya ivAmbumuchAM nagAdhirAjaH || 4\.37|| tamatanuvanarAjishyAmitopatyakAntaM nagamupari himAnIgauramAsadya jiShNuH | vyapagatamadarAgasyAnusasmAra lakShmImasitamadharavAso bibhrataH sIrapANeH || 4\.38|| \medskip\hrule\medskip atha jayAya nu merumahIbhR^ito rabhasayA nu digantadidR^ikShayA | abhiyayau sa himAchalamuchChritaM samuditaM nu vila~NghayituM nabhaH || 5\.1|| tapanamaNDaladItitamekataH satatanaishatamovR^itamanyataH | hasitabhinnatamisrachayaM puraH shivamivAnugataM gajacharmaNA || 5\.2|| kShitinabhaHsuralokanivAsibhiH kR^itaniketamadR^iShTaparasparaiH | prathayituM vibhutAmabhinirmitaM pratinidhiM jagatAmiva shambhunA || 5\.3|| bhujagarAjasitena nabhaHshriyA kanakarAjivirAjitasAnunA | samuditaM nichayena taDitvatIM laghayatA sharadambudasaMhatim || 5\.4|| maNimayUkhachayAMshukabhAsurAH suravadhUparibhuktalatAgR^ihAH | dadhatamuchchashilAntaragopurAH pura ivoditapuShpavanA bhuvaH || 5\.5|| aviratojjhitavArivipANDubhirvirahitairachiradyutitejasA | uditapakShamivArataniHsvanaiH pR^ithunitambavilambibhirambudaiH || 5\.6|| dadhatamAkaribhiH karibhiH kShataiH samavatArasamairasamaistaTaiH | vividhakAmahitA mahitAmbhasaH sphuTasarojavanA javanA nadIH || 5\.7|| navavinidrajapAkusumatviShAM dyutimatAM nikareNa mahAshmanAm | vihitasAMdhyamayUkhamiva kvachin nichitakA~nchanabhittiShu sAnuShu || 5\.8|| pR^ithukadambakadambakarAjitaM grahitamAlatamAlavanAkulam | laghutuShAratuShArajalashchyutaM dhR^itasadAnasadAnanadantinam || 5\.9|| rahitaratnachayAn na shilochchayAn aphalatAbhavanA na darIbhuvaH | vipulinAmburuhA na saridvadhUrakusumAn dadhataM na mahIruhaH || 5\.10|| vyathitasindhumanIrashanaiH shanairamaralokavadhUjaghanairghanaiH | phaNabhR^itAmabhito vitataM tataM dayitaramyalatAbakulaiH kulaiH || 5\.11|| sasurachApamanekamaNiprabhairapapayovishadaM himapANDubhiH | avichalaM shikharairupabibhrataM dhvanitasUchitamambumuchAM chayam || 5\.12|| vikachavAriruhaM dadhataM saraH sakalahaMsagaNaM shuchi mAnasam | shivamagAtmajayA cha kR^iterShyayA sakalahaM sagaNaM shuchimAnasam || 5\.13|| grahavimAnagaNAn abhito divaM jvalayatauShadhijena kR^ishAnunA | muhuranusmarayantamanukShapaM tripuradAhamupApatisevinaH || 5\.14|| vitatashIkararAshibhiruchChritairupalarodhavivartibhirambubhiH | dadhatamunnatasAnusamuddhatAM dhR^itasitavyajanAmiva jAhnavIm || 5\.15|| anuchareNa dhanAdhipateratho nagavilokanavismitamAnasaH | sa jagade vachanaM priyamAdarAn mukharatAvasare hi virAjate || 5\.16|| alameSha vilokitaH prajAnAM sahasA saMhatimaMhasAM vihantum | ghanavartma sahasradheva kurvan himagaurairachalAdhipaH shirobhiH || 5\.17|| iha duradhigamaiH kiMchid evAgamaiH satatamasutaraM varNayantyantaram | amumativipinaM veda digvyApinaM puruShamiva paraM padmayoniH param || 5\.18|| ruchirapallavapuShpalatAgR^ihairupalasajjalajairjalarAshibhiH | nayati saMtatamutsukatAmayaM dhR^itimatIrupakAntamapi striyaH || 5\.19|| sulabhaiH sadA nayavatAyavatA nidhiguhyakAdhiparamaiH paramaiH | amunA dhanaiH kShitibhR^itAtibhR^itA samatItya bhAti jagatI jagatI || 5\.20|| akhilamidamamuShya gairIgurostribhuvanamapi naiti manye tulAm | adhivasati sadA yad enaM janairaviditavibhavo bhavAnIpatiH || 5\.21|| vItajanmajarasaM paraM shuchi brahmaNaH padamupaitumichChatAm | AgamAd iva tamopahAd itaH sambhavanti matayo bhavachChidaH || 5\.22|| divyastrINAM sacharaNalAkShArAgA rAgAyAte nipatitapuShpApIDAH | pIDAbhAjaH kusumachitAH sAshaMsaM shaMsantyasmin suratavisheShaM shayyAH || 5\.23|| guNasampadA samadhigamya paraM mahimAnamatra mahite jagatAm | nayashAlini shriya ivAdhipatau viramanti na jvalitumauShadhayaH || 5\.24|| kurarIgaNaH kR^itaravastaravaH kusumAnatAH sakamalaM kamalam | iha sindhavash cha varaNAvaraNAH kariNAM mude sanaladAnaladAH || 5\.25|| sAdR^ishyaM gatamapanidrachUtagandhairAmodaM madajalasekajaM dadhAnaH | etasmin madayati kokilAn akAle lInAliH surakariNAM kapolakAShaH || 5\.26|| sanAkavanitaM nitambaruchiraM chiraM suninadairnadairvR^itamamum | matA phalavato.avato rasaparA parAstavasudhA sudhAdhivasati || 5\.27|| shrImallatAbhavanamoShadhayaH pradIpAH shayyA navAni harichandanapallavAni | asmin ratishramanudash cha sarojavAtAH smartuM dishanti na divaH surasundarIbhyaH || 5\.28|| IshArthamambhasi chirAya tapash charantyA yAdovila~NghanavilolavilochanAyAH | AlambatAgrakaramatra bhavo bhavAnyAH shchyotannidAghasalilA~NgulinA kareNa || 5\.29|| yenApaviddhasalilaH sphuTanAgasadmA devAsurairamR^itamambunidhirmamanthe | vyAvartanairahipaterayamAhitA~NkaH khaM vyAlikhann iva vibhAti sa mandarAdriH || 5\.30|| nItochChrAyaM muhurashishirarashmerusrairAnIlAbhairvirachitaparabhAgA ratnaiH | jyotsnAsha~NkAmiva vitarati haMsashyenI madhye.apyahnaH sphaTikarajatabhittichChAyA || 5\.31|| dadhata iva vilAsashAli nR^ityaM mR^idu patatA pavanena kampitAni | iha lalitavilAsinIjanabhrU gatikuTileShu payaHsu pa~NkajAni || 5\.32|| asminn agR^ihyata pinAkabhR^itA salIlamAbaddhavepathuradhIravilochanAyAH | vinyastama~NgalamahauShadhirIshvarAyAH srastoragapratisareNa kareNa pANiH || 5\.33|| krAmadbhirghanapadavImanekasaMkhyaistejobhiH shuchimaNijanmabhirvibhinnaH | usrANAM vyabhicharatIva saptasapteH paryasyann iha nichayaH sahasrasaMkhyAm || 5\.34|| vyadhatta yasmin puramuchchagopuraM purAM vijeturdhR^itaye dhanAdhipaH | sa eSha kailAsa upAntasarpiNaH karotyakAlAstamayaM vivasvataH || 5\.35|| nAnAratnajyotiShAM saMnipAtaish ChanneShvantaHsAnu vaprAntareShu | baddhAM baddhAM bhittisha~NkAmamuShmin nAvAnAvAn mAtarishvA nihanti || 5\.36|| ramyA navadyutirapaiti na shAdvalebhyaH shyAmIbhavantyanudinaM nalinIvanAni | asmin vichitrakusumastabakAchitAnAM shAkhAbhR^itAM pariNamanti na pallavAni || 5\.37|| parisaraviShayeShu lIDhamuktA haritatR^iNodgamasha~NkayA mR^igIbhiH | iha navashukakomalA maNInAM ravikarasaMvalitAH phalanti bhAsaH || 5\.38|| utphullasthalanalinIvanAd amuShmAd uddhUtaH sarasijasambhavaH parAgaH | vAtyAbhirviyati vivartitaH samantAd Adhatte kanakamayAtapatralakShmIm || 5\.39|| iha saniyamayoH surApagAyAmuShasi sayAvakasavyapAdarekhA | kathayati shivayoH sharIrayogaM viShamapadA padavI vivartaneShu || 5\.40|| saMmUrChatAM rajatabhittimayUkhajAlairAlokapAdapalatAntaranirgatAnAm | gharmadyuteriha muhuH paTalAni dhAmnAmAdarshamaNDalanibhAni samullasanti || 5\.41|| shuklairmayUkhanichayaiH parivItamUrtirvaprAbhighAtaparimaNDalitorudehaH | shR^i~NgANyamuShya bhajate gaNabharturukShA kurvan vadhUjanamanaHsu shashA~Nkasha~NkAm || 5\.42|| samprati labdhajanma shanakaiH kathamapi laghuni kShINapayasyupeyuShi bhidAM jaladharapaTale | khaNDitavigrahaM balabhido dhanuriha vividhAH pUrayituM bhavanti vibhavaH shikharamaNiruchaH || 5\.43|| snapitanavalatAtarupravAlairamR^italavasrutishAlibhirmayUkhaiH | satatamasitayAminIShu shambho amalayatIha vanAntamindulekhA || 5\.44|| kShipati yo.anuvanaM vitatAM bR^ihad bR^ihatikAmiva rauchanikIM rucham | ayamanekahiraNmayakaMdarastava piturdayito jagatIdharaH || 5\.45|| saktiM lavAd apanayatyanile latAnAM vairochanairdviguNitAH sahasA mayUkhaiH | rodhobhuvAM muhuramutra hiraNmayInAM bhAsastaDidvilasitAni viDambayanti || 5\.46|| kaShaNakampanirastamahAhibhiH kShaNavimattamata~NgajavarjitaiH | iha madasnapitairanumIyate suragajasya gataM harichandanaiH || 5\.47|| jaladajAlaghanairasitAshmanAmupahataprachayeha marIchibhiH | bhavati dIptiradIpitakaMdarA timirasaMvaliteva vivasvataH || 5\.48|| bhavyo bhavann api muneriha shAsanena kShAtre sthitaH pathi tapasya hatapramAdaH | prAyeNa satyapi hitArthakare vidhau hi shreyAMsi labdhumasukhAni vinAntarAyaiH || 5\.49|| mA bhUvann apathahR^itastavendriyAshvAH saMtApe dishatu shivaH shivAM prasaktim | rakShantastapasi balaM cha lokapAlAH kalyANImadhikaphalAM kriyAM kriyAyuH || 5\.50|| ityuktvA sapadi hitaM priyaM priyArhe dhAma svaM gatavati rAjarAjabhR^itye | sotkaNThaM kimapi pR^ithAsutaH pradadhyau saMdhatte bhR^ishamaratiM hi sadviyogaH || 5\.51|| tamanatishayanIyaM sarvataH sArayogAd avirahitamanekenA~NkabhAjA phalena | akR^ishamakR^ishalakShmIsh chetasAshaMsitaM sa svamiva puruShakAraM shailam abhyAsasAda || 5\.52|| \medskip\hrule\medskip ruchirAkR^itiH kanakasAnumatho paramaH pumAn iva patiM patatAm | dhR^itasatpathastripathagAmabhitaH sa tamAruroha puruhUtasutaH || 6\.1|| tamanindyabandina ivendrasutaM vihitAlinikvaNajayadhvanayaH | pavaneritAkulavijihmashikhA jagatIruho.avachakaruH kusumaiH || 6\.2|| avadhUtapa~NkajaparAgakaNAstanujAhnavIsalilavIchibhidaH | parirebhire.abhimukhametya sukhAH suhR^idaH sakhAyamiva taM marutaH || 6\.3|| uditopalaskhalanasaMvalitAH sphuTahaMsasArasavirAvayujaH | mudamasya mA~NgalikatUryakR^itAM dhvanayaH pratenuranuvapramapAm || 6\.4|| avarugNatu~NgasuradArutarau nichaye puraH surasaritpayasAm | sa dadarsha vetasavanAcharitAM praNatiM balIyasi samR^iddhikarIm || 6\.5|| prababhUva nAlamavalokayituM paritaH sarojarajasAruNitam | sariduttarIyamiva saMhatimat sa tara~Ngara~Ngi kalahaMsakulam || 6\.6|| dadhati kShatIH pariNatadvirade muditAliyoShiti madasrutibhiH | adhikAM sa rodhasi babandha dhR^itiM mahate rujann api guNAya mahAn || 6\.7|| anuhemavapramaruNaiH samatAM gatamUrmibhiH sahacharaM pR^ithubhiH | sa rathA~NganAmavanitAM karuNairanubadhnatImabhinananda rutaiH || 6\.8|| sitavAjine nijagadU ruchayash chalavIchirAgarachanApaTavaH | maNijAlamambhasi nimagnamapi sphuritaM manogatamivAkR^itayaH || 6\.9|| upalAhatoddhatatara~NgadhR^itaM javinA vidhUtavitataM marutA | sa dadarsha ketakashikhAvishadaM saritaH prahAsamiva phenamapAm || 6\.10|| bahu barhichandrikanibhaM vidadhe dhR^itimasya dAnapayasAM paTalam | avagADhamIkShitumivaibhapatiM vikasadvilochanashataM saritaH || 6\.11|| pratibodhajR^imbhaNavibhInamukhI puline saroruhadR^ishA dadR^ishe | patadachChamauktikamaNiprakarA galadashrubinduriva shuktivadhUH || 6\.12|| shuchirapsu vidrumalatAviTapastanusAndraphenalavasaMvalitaH | smaradAyinaH smarayati sma bhR^ishaM dayitAdharasya dashanAMshubhR^itaH || 6\.13|| upalabhya cha~nchalatara~NgahR^itaM madagandhamutthitavatAM payasaH | pratidantinAmiva sa sambubudhe kariyAdasAmabhimukhAn kariNaH || 6\.14|| sa jagAma vismayamudvIkShya puraH sahasA samutpipatiShoH phaNinaH | prahitaM divi prajavibhiH shvasitaiH sharadabhravibhramamapAM paTalam || 6\.15|| sa tatAra saikatavatIrabhitaH shapharIparisphuritachArudR^ishaH | lalitAH sakhIriva bR^ihajjaghanAH suranimnagAmupayatIH saritaH || 6\.16|| adhiruhya puShpabharanamrashikhaiH paritaH pariShkR^itatalAM tarubhiH | manasaH prasattimiva mUrdhni gireH shuchimAsasAda sa vanAntabhuvam || 6\.17|| anusAnu puShpitalatAvitatiH phalitorubhUruhaviviktavanaH | dhR^itimAtatAna tanayasya harestapase.adhivastumachalAmachalaH || 6\.18|| praNidhAya tatra vidhinAtha dhiyaM dadhataH purAtanamunermunitAm | shramamAdadhAvasukaraM na tapaH kimivAvasAdakaramAtmavatAm || 6\.19|| shamayan dhR^itendriyashamaikasukhaH shuchibhirguNairaghamayaM sa tamaH | prativAsaraM sukR^itibhirvavR^idhe vimalaH kalAbhiriva shItaruchiH || 6\.20|| adharIchakAra cha vivekaguNAd aguNeShu tasya dhiyamastavataH | pratighAtinIM viShayasa~NgaratiM nirupaplavaH shamasukhAnubhavaH || 6\.21|| manasA japaiH praNatibhiH prayataH samupeyivAn adhipatiM sa divaH | sahajetare jayashamau dadhatI bibharAMbabhUva yugapan mahasI || 6\.22|| shirasA harinmaNinibhaH sa vahan kR^itajanmano.abhiShavaNena jaTAH | upamAM yayAvaruNadIdhitibhiH parimR^iShTamUrdhani tamAlatarau || 6\.23|| dhR^itahetirapyadhR^itajihmamatish charitairmunIn adharaya~n shuchibhiH | rajayAMchakAra virajAH sa mR^igAn kamiveshate ramayituM na guNAH || 6\.24|| anukUlapAtinamachaNDagatiM kiratA sugandhimabhitaH pavanam | avadhIritArtavaguNaM sukhatAM nayatA ruchAM nichayamaMshumataH || 6\.25|| navapallavA~njalibhR^itaH prachaye bR^ihatastarUn gamayatAvanatim | stR^iNatA tR^iNaiH pratinishaM mR^idubhiH shayanIyatAmupayatIM vasudhAm || 6\.26|| patitairapetajaladAn nabhasaH pR^iShatairapAM shamayatA cha rajaH | sa dayAluneva parigADhakR^ishaH paricharyayAnujagR^ihe tapasA || 6\.27|| mahate phalAya tad avekShya shivaM vikasannimittakusumaM sa puraH | na jagAma vismayavashaM vashinAM na nihanti dhairyamanubhAvaguNaH || 6\.28|| tad abhUrivAsarakR^itaM sukR^itairupalabhya vaibhavamananyabhavam | upatasthurAsthitaviShAdadhiyaH shatayajvano vanacharA vasatim || 6\.29|| viditAH pravishya vihitAnatayaH shithilIkR^ite.adhikR^itakR^ityavidhau | anapetakAlamabhirAmakathAH kathayAMbabhUvuriti gotrabhide || 6\.30|| shuchivalkavItatanuranyatamastimirachChidAmiva girau bhavataH | mahate jayAya maghavann anaghaH puruShastapasyati tapaj jagatIm || 6\.31|| sa bibharti bhIShaNabhujaMgabhujaH pR^ithi vidviShAM bhayavidhAyi dhanuH | amalena tasya dhR^itasachcharitAsh charitena chAtishayitA munayaH || 6\.32|| marutaH shivA navatR^iNA jagatI vimalaM nabho rajasi vR^iShTirapAm | guNasampadAnuguNatAM gamitaH kurute.asya bhaktimiva bhUtagaNaH || 6\.33|| itaretarAnabhibhavena mR^igAstamupAsate gurumivAntasadaH | vinamanti chAsya taravaH prachaye paravAn sa tena bhavateva nagaH || 6\.34|| uru sattvamAha viparishramatA paramaM vapuH prathayatIva jayam | shamino.api tasya navasaMgamane vibhutAnuSha~Ngi bhayameti janaH || 6\.35|| R^iShivaMshajaH sa yadi daityakule yadi vAnvaye mahati bhUmibhR^itAm | charatastapastava vaneShu sadA na vayaM nirUpayitumasya gatim || 6\.36|| vigaNayya kAraNamanekaguNaM nijayAthavA kathitamalpatayA | asad apyadaH sahitumarhati naH kva vanecharAH kva nipuNA matayaH || 6\.37|| adhigamya guhyakagaNAd iti tan manasaH priyaM priyasutasya tapaH | nijugopa harShamuditaM maghavA nayavartmagAH prabhavatAM hi dhiyaH || 6\.38|| praNidhAya chittamatha bhaktatayA vidite.apyapUrva iva tatra hariH | upalabdhumasya niyamasthiratAM surasundarIriti vacho.abhidadhe || 6\.39|| sukumAramekamaNu marmabhidAmatidUragaM yutamamoghatayA | avipakShamastramaparaM katamad vijayAya yUyamiva chittabhuvaH || 6\.40|| bhavavItaye hatabR^ihattamasAmavabodhavAri rajasaH shamanam | paripIyamANamiva vo.asakalairavasAdameti nayanA~njalibhiH || 6\.41|| bahudhA gatAM jagati bhUtasR^ijA kamanIyatAM samabhihR^itya purA | upapAditA vidadhatA bhavatIH surasadmayAnasumukhI janatA || 6\.42|| tad upetya vighnayata tasya tapaH kR^itibhiH kalAsu sahitAH sachivaiH | hR^itavItarAgamanasAM nanu vaH sukhasa~NginaM prati sukhAvajitiH || 6\.43|| avimR^iShyametad abhilaShyati sa dviShatAM vadhena viShayAbhiratim | bhavavItaye na hi tathA sa vidhiH kva sharAsanaM kva cha vimuktipathaH || 6\.44|| pR^ithudAmni tatra paribodhi cha mA bhavatIbhiranyamunivad vikR^itiH | svayashAMsi vikramavatAmavatAM na vadhUShvaghAni vimR^iShyanti dhiyaH || 6\.45|| AshaMsitApachitichAru puraH surANAmAdeshamityabhimukhaM samavApya bhartuH | lebhe parAM dyutimamartyavadhUsamUhaH sambhAvanA hyadhikR^itasya tanoti tejaH || 6\.46|| praNatimatha vidhAya prasthitAH sadmanastAH stanabharanamitA~NgIra~NganAH prItibhAjaH | achalanalinalakShmIhAri nAlaM babhUva stimitamamarabharturdraShTumakShNAM sahasram || 6\.47|| shrImadbhiH sarathagajaiH surA~NganAnAM guptAnAmatha sachivaistrilokabhartuH | \medskip\hrule\medskip saMmUrChann alaghuvimAnarandhrabhinnaH prasthAnaM samabhidadhe mR^ida~NganAdaH || 7\.1|| sotkaNThairamaragaNairanuprakIrNAn niryAya jvalitaruchaH purAn maghonaH | rAmANAmupari vivasvataH sthitAnAM nAsede charitaguNatvamAtapatraiH || 7\.2|| dhUtAnAmabhimukhapAtibhiH samIrairAyAsAd avishadalochanotpalAnAm | Aninye madajanitAM shriyaM vadhUnAmuShNAMshudyutijanitaH kapolarAgaH || 7\.3|| tiShThadbhiH kathamapi devatAnubhAvAd AkR^iShTaiH prajavibhirAyataM tura~NgaiH | nemInAmasati vivartanaI rathaughairAsede viyati vimAnavat pravR^ittiH || 7\.4|| kAntAnAM kR^itapulakaH stanA~NgarAge vaktreShu chyutatilakeShu mauktikAbhaH | sampede shramasalilodgamo vibhUShA ramyANAM vikR^itirapi shriyaM tanoti || 7\.5|| rAjadbhiH pathi marutAmabhinnarUpairulkArchiH sphuTagatibhir dhvajA~NkushAnAm | tejobhiH kanakanikASharAjigaurairAyAmaH kriyata iva sma sAtirekaH || 7\.6|| rAmANAmavajitamAlyasaukumArye samprApte vapuShi sahatvamAtapasya | gandharvairadhigatavismayaiH pratIye kalyANI vidhiShu vichitratA vidhAtuH || 7\.7|| sindUraiH kR^itaruchayaH sahemakakShyAH srotobhistridashagajA madaM kSharantaH | sAdR^ishyaM yayuraruNAMshurAgabhinnairvarShadbhiH sphuritashatahradaiH payodaiH || 7\.8|| atyarthaM durupasadAd upetya dUraM paryantAd ahimamayUkhamaNDalasya | AshAnAmuparachitAmivaikaveNIM ramyormIM tridashanadIM yayurbalAni || 7\.9|| AmattabhramarakulAkulAni dhunvann udbhUtagrathitarajAMsi pa~NkajAni | kAntAnAM gagananadItara~NgashItaH saMtApaM viramayati sma mAtarishvA || 7\.10|| sambhinnairibhaturagAvagAhanena prApyorvIranupadavIM vimAnapa~NktIH | tatpUrvaM pratividadhe surApagAyA vaprAntaskhalitavivartanaM payobhiH || 7\.11|| krAntAnAM grahacharitAt patho rathAnAmakShAgrakShatasuraveshmavedikAnAm | niHsa~NgaM pradhibhirupAdade vivR^ittiH sampIDakShubhitajaleShu toyadeShu || 7\.12|| taptAnAmupadadhire viShANabhinnAH prahlAdaM surakariNAM ghanAH kSharantaH | yuktAnAM khalu mahatAM paropakAre kalyANI bhavati rujatsvapi pravR^ittiH || 7\.13|| saMvAtA muhuranilena nIyamAne divyastrIjaghanavarAMshuke vivR^ittim | paryasyatpR^ithumaNimekhalAMshujAlaM saMjaj~ne yutakamivAntarIyamUrvoH || 7\.14|| pratyArdrIkR^itatilakAstuShArapAtaiH prahlAdaM shamitaparishramA dishantaH | kAntAnAM bahumatimAyayuH payodA nAlpIyAn bahu sukR^itaM hinasti doShaH || 7\.15|| yAtasya grathitatara~NgasaikatAbhe vichChedaM vipayasi vArivAhajAle | AtenustridashavadhUjanA~NgabhAjAM saMdhAnaM suradhanuShaH prabhA maNInAm || 7\.16|| saMsiddhAviti karaNIyasaMnibaddhairAlApaiH pipatiShatAM vila~Nghya vIthIm | Asede dashashatalochanadhvajinyA jImUtairapihitasAnurindrakIlaH || 7\.17|| AkIrNA mukhanalinairvilAsinInAmudbhUtasphuTavishadAtapatraphenA | sA tUryadhvanitagabhIramApatantI bhUbhartuH shirasi nabhonadIva reje || 7\.18|| setutvaM dadhati payomuchAM vitAne saMrambhAd abhipatato rathA~n javena | AninyurniyamitarashmibhugnaghoNAH kR^ichChreNa kShitimavanAmitastura~NgAH || 7\.19|| mAhendraM nagamabhitaH kareNuvaryAH paryantasthitajaladA divaH patantaH | sAdR^ishyaM nilayananiShprakampapakShairAjagmurjalanidhishAyibhirnagendraiH || 7\.20|| utsa~Nge samaviShame samaM mahAdreH krAntAnAM viyadabhipAtalAghavena | A mUlAd upanadi saikateShu lebhe sAmagrI khurapadavI tura~NgamANAm || 7\.21|| sadhvAnaM nipatitanirjharAsu mandraiH saMmUrChan pratininadairadhityakAsu | udgrIvairghanaravasha~NkayA mayUraiH sotkaNThaM dhvanirupashushruve rathAnAm || 7\.22|| sambhinnAmaviralapAtibhirmayUkhairnIlAnAM bhR^ishamupamekhalaM maNInAm | vichChinAmiva vanitA nabhontarAle vaprAmbhaHsrutimavalokayAMbabhUvuH || 7\.23|| AsannadvipapadavImadAnilAya krudhyanto dhiyamavamatya dhUrgatAnAm | savyAjaM nijakariNIbhirAttachittAH prasthAnaM surakariNaH kathaMchid IShuH || 7\.24|| nIrandhraM pathiShu rajo rathA~NganunnaM paryasyan navasalilAruNaM vahantI | Atene vanagahanAni vAhinI sA gharmAntakShubhitajaleva jahnukanyA || 7\.25|| sambhogakShamagahanAmathopaga~NgaM bibhrANAM jvalitamaNIni saikatAni | adhyUShush chyutakusumAchitAM sahAyA vR^itrAreraviralashAdvalAM dharitrIm || 7\.26|| bhUbhartuH samadhikamAdadhe tadorvyAH shrImattAM harisakhavAhinIniveshaH | saMsaktau kimasulabhaM mahodayAnAmuchChrAyaM nayati yadR^ichChayApi yogaH || 7\.27|| sAmodAH kusumatarushriyo viviktAH sampattiH kisalayashAlinIlatAnAm | sAphalyaM yayuramarA~NganopabhuktAH sA lakShmIrupakurute yayA pareShAm || 7\.28|| klAnto.api tridashavadhUjanaH purastAllInAhishvasitavilolapallavAnAm | sevyAnAM hatavinayairivAvR^itAnAM samparkaM pariharati sma chandanAnAm || 7\.29|| utsR^iShTadhvajakuthaka~NkaTA dharitrImAnItA viditanayaiH shramaM vinetum | AkShiptadrumagahanA yugAntavAtaiH paryastA giraya iva dvipA virejuH || 7\.30|| prasthAnashramajanitAM vihAya nidrAmAmukte gajapatinA sadAnapa~Nke | shayyAnte kulamalinAM kShaNaM vilInaM saMrambhachyutamiva shR^i~NkhalaM chakAshe || 7\.31|| AyastaH surasaridogharuddhavartmA samprAptuM vanagajadAnagandhi rodhaH | mUrdhAnaM nihitashitA~NkushaM vidhunvan yantAraM na vigaNayAMchakAra nAgaH || 7\.32|| AroDhuH samavanatasya pItasheShe sAsha~NkaM payasi samIrite kareNa | saMmArjann aruNamadasrutI kapolau sasyande mada iva shIkaraH kareNoH || 7\.33|| AghrAya kShaNamatitR^iShyatApi roShAd uttIraM nihitavivR^ittalochanena | sampR^iktaM vanakarinAM madAmbusekairnAcheme himamapi vAri vAraNena || 7\.34|| prashchyotanmadasurabhINi nimnagAyAH krIDanto gajapatayaH payAMsi kR^itvA | ki~njalkavyavahitatAmradAnalekhairutteruH sarasijagandhibhiH kapolaiH || 7\.35|| AkIrNaM balarajasA ghanAruNena prakShobhaiH sapadi tara~NgitaM taTeShu | mAta~NgonmathitasarojareNupi~NgaM mA~njiShThaM vasanamivAmbu nirbabhAse || 7\.36|| shrImadbhirniyamitakandharAparAntaiH saMsaktairaguruvaneShu sA~NgahAram | samprApe nisR^itamadAmbubhirgajendraiH prasyandiprachalitagaNDashailashobhA || 7\.37|| niHsheShaM prashamitareNu vAraNAnAM srotobhirmadajalamujjhatAmajasram | AmodaM vyavahitabhUripuShpagandho bhinnailAsurabhimuvAha gandhavAhaH || 7\.38|| sAdR^ishyaM dadhati gabhIrameghaghoShairunnidrakShubhitamR^igAdhipashrutAni | Atenush chakitachakoranIlakaNThAn kachChAntAn amaramahebhabR^iMhitAni || 7\.39|| sAsrAvasaktakamaniyaparichChadAnAmadhvashramAturavadhUjanasevitAnAm | jaj~ne niveshanavibhAgapariShkR^itAnAM lakShmIH puropavanajA vanapAdapAnAm || 7\.40|| \medskip\hrule\medskip atha svamAyAkR^itamandirojjvalaM jvalanmaNi vyomasadAM sanAtanam | surA~NganA gopatichApagopuraM puraM vanAnAM vijihIrShayA jahuH || 8\.1|| yathAyathaM tAH sahitA nabhashcharaiH prabhAbhirudbhAsitashailavIrudhaH | vanaM vishantyo vanajAyatekShaNAH kShaNadyutInAM dadhurekarUpatAm || 8\.2|| nivR^ittavR^ittorupayodharaklamaH pravR^ittainirhrAdivibhUShaNAravaH | nitambinInAM bhR^ishamAdadhe dhR^itiM nabhaHprayANAd avanau parikramaH || 8\.3|| ghanAni kAmaM kusumAni bibhrataH karapracheyAnyapahAya shAkhinaH | puro.abhisasre surasundarIjanairyathottarechChA hi guNeShu kAminaH || 8\.4|| tanUralaktAruNapANipallavAH sphurannakhAMshUtkarama~njarIbhR^itaH | vilAsinIbAhulatA vanAlayo vilepanAmodahR^itAH siShevire || 8\.5|| nipIyamAnastabakA shilImukhairashokayaShTish chalabAlapallavA | viDambayantI dadR^ishe vadhUjanairamandadaShTauShThakarAvadhUnanam || 8\.6|| karau dhunAnA navapallavAkR^itI vR^ithA kR^ithA mAnini mA parishramam | upeyuShI kalpalatAbhisha~NkayA kathaM nvitastrasyati ShaTpadAvaliH || 8\.7|| jahIhi kopaM dayito.anugamyatAM purAnushete tava cha~nchalaM manaH | iti priyaM kAMchid upaitumichChatIM puro.anuninye nipuNaH sakhIjanaH || 8\.8|| samunnataiH kAshadukUlashAlibhiH parikvaNatsArasapa~NktimekhalaiH | pratIradeshaiH svakalatrachArubhirvibhUShitAH ku~njasamudrayoShitaH || 8\.9|| vidUrapAtena bhidAmupeyuShash chyutAH pravAhAd abhitaH prasAriNaH | priyA~NkashItAH shuchimauktikatviSho vanaprahAsA iva vAribindavaH || 8\.10|| sakhIjanaM prema gurUkR^itAdaraM nirIkShamANA iva namramUrtayaH | sthiradvirephA~njanasharitodarairvisAribhiH puShpavilochanairlatAH || 8\.11|| upeyuShINAM bR^ihatIradhityakA manAMsi jahruH surarAjayoShitAm | kapolakAShaiH kariNAM madAruNairupAhitashyAmaruchash cha chandanAH || 8\.12|| svagochare satyapi vittahAriNA vilobhyamAnAH prasavena shAkhinAm | nabhashcharANAmupakartumichChatAM priyANi chakruH praNayena yoShitaH || 8\.13|| prayachChatochchaiH kusumAni mAninI vipakShagotraM dayitena lambhitA | na kiMchid Uche charaNena kevalaM lilekha bAShpAkulalochanA bhuvam || 8\.14|| priye.aparA yachChati vAchamunmukhI nibaddhadR^iShTiH shithilAkulochchayA | samAdadhe nAMshukamAhitaM vR^ithA viveda puShpeShu na pANipallavam || 8\.15|| salIlamAsaktalatAntabhUShaNaM samAsajantyA kusumAvataMsakam | stanopapIDaM nunude nitambinA ghanena kashchij jaghanena kAntayA || 8\.16|| kalatrabhAreNa vilolanIvinA galaddukUlastanashAlinorasA | balivyapAyasphuTaromarAjinA nirAyatatvAd udareNa tAmyatA || 8\.17|| vilambamAnAkulakeshapAshayA kayAchid AviShkR^itabAhumUlayA | taruprasUnAnyapadishya sAdaraM manodhinAthasya manaH samAdade || 8\.18|| vyapohituM lochanato mukhAnilairapArayantaM kila puShpajaM rajaH | payodhareNorasi kAchid unmanAH priyaM jaghAnonnatapIvarastanI || 8\.19|| imAnyamUnItyapavarjite shanairyathAbhirAmaM kusumAgrapallave | vihAya niHsAratayeva bhUruhAn padaM vanashrIrvanitAsu saMdadhe || 8\.20|| pravAlabha~NgAruNapANipallavaH parAgapANDUkR^itapIvarastanaH | mahIruhaH puShpasugandhirAdade vapurguNochChrAyamivA~NganAjanaH || 8\.21|| varorubhirvAraNahastapIvaraish chirAya khinnAn navapallavashriyaH | same.api yAtuM charaNAn anIshvarAn madAd iva praskhalataH pade pade || 8\.22|| visArikA~nchImaNirashmilabdhayA manoharochChAyanitambashobhayA | sthitAni jitvA navasaikatadyutiM shramAtiriktairjaghanAni gauravaiH || 8\.23|| samuchChvasatpa~NkajakoshakomalairupAhitashrINyupanIvi nAbhibhiH | dadhanti madhyeShu valIvibha~NgiShu stanAtibhArAd udarANi namratAm || 8\.24|| samAnakAntIni tuShArabhUShaNaiH saroruhairasphuTapattrapa~NktibhiH | chitAni gharmAmbukaNaiH samantato mukhAnyanutphullavilochanAni cha || 8\.25|| viniryatInAM gurusvedamantharaM surA~NganAnAmanusAnuvartmanaH | savismayaM rUpayato nabhashcharAn vivesha tatpUrvamivekShaNAdaraH || 8\.26|| atha sphuranmInavidhUtapa~NkajA vipa~NkatIraskhalitormisaMhatiH | payo.avagADhuM kalahaMsanAdinI samAjuhAveva vadhUH surApagA || 8\.27|| prashAntagharmAbhibhavaH shanairvivAn vilAsinIbhyaH parimR^iShTapa~NkajaH | dadau bhujAlambamivAttashIkarastara~NgamAlAntaragocharo.anilaH || 8\.28|| gataiH sahAvaiH kalahaMsavikramaM kalatrabhAraiH pulinaM nitambibhiH | mukhaiH sarojAni cha dIrghalochanaiH surastriyaH sAmyaguNAn nirAsire || 8\.29|| vibhinnaparyantagamInapa~NktayaH puro vigADhAH sakhibhirmarutvataH | kathaMchid ApaH surasundarIjanaiH sabhItibhistatprathamaM prapedire || 8\.30|| vigADhamAtre ramaNIbhirambhasi prayatnasaMvAhitapIvarorubhiH | vibhidyamAnA visasAra sArasAn udasya tIreShu tara~NgasaMhatiH || 8\.31|| shilAghanairnAkasadAmuraHsthalairbR^ihanniveshaish cha vadhUpayodharaiH | taTAbhinItena vibhinnavIchinA ruSheva bheje kaluShatvamambhasA || 8\.32|| vidhUtakeshAH parilolitasrajaH surA~NganAnAM praviluptachandanAH | atiprasa~NgAd vihitAgaso muhuH prakampamIyuH sabhayA ivormayaH || 8\.33|| vipakShachittonmathanA nakhavraNAstirohitA vibhramamaNDanena ye | hR^itasya sheShAn iva ku~Nkumasya tAn vikatthanIyAn dadhuranyathA striyaH || 8\.34|| sarojapattre nu vilInaShaTpade viloladR^iShTeH svid amU vilochane | shiroruhAH svin natapakShmasantaterdvirephavR^indaM nu nishabdanishchalam || 8\.35|| agUDhahAsasphuTadantakesaraM mukhaM svid etad vikasan nu pa~Nkajam | iti pralInAM nalinIvane sakhIM vidAMbabhUvuH suchireNa yoShitaH || 8\.36|| priyeNa saMgrathya vipakShasaMnidhAvupAhitAM vakShasi pIvarastane | srajaM na kAchid vijahau jalAvilAM vasanti hi premNi guNA na vastuni || 8\.37|| asaMshayaM nyastamupAntaraktatAM yad eva roddhuM ramaNIbhira~njanam | hR^ite.api tasmin salilena shuklatAM nirAsa rAgo nayaneShu na shriyam || 8\.38|| dyutiM vahanto vanitAvataMsakA hR^itAH pralobhAd iva vegibhirjalaiH | upaplutAstatkShaNashochanIyatAM chyutAdhikArAH sachivA ivAyayuH || 8\.39|| vipattralekhA niralaktakAdharA nira~njanAkShIrapi bibhratIH shriyam | nirIkShya rAmA bubudhe nabhashcharairalaMkR^itaM tadvapuShaiva maNDanam || 8\.40|| tathA na pUrvaM kR^itabhUShaNAdaraH priyAnurAgeNa vilAsinIjanaH | yathA jalArdro nakhamaNDanashriyA dadAha dR^iShTIsh cha vipakShayoShitAm || 8\.41|| shubhAnanAH sAmburuheShu bhIravo vilolahArAsh chalaphenapa~NktiShu | nitAntagauryo hR^itaku~NkumeShvalaM na lebhire tAH parabhAgamUrmiShu || 8\.42|| hradAmbhasi vyastavadhUkarAhate ravaM mR^ida~NgadhvanidhIramujjhati | muhustanaistAlassamaM samAdade manoramaM nR^ityamiva pravepitam || 8\.43|| shriyA hasadbhiH kalamAni sasmitairalaMkR^itAmbuH pratimAgatairmukhaiH | kR^itAnukUlyA surarAjayoShitAM prasAdasAphalyamavApa jAhvanI || 8\.44|| parisphuranmInavighaTTitoravaH surA~NganAstrAsaviloladR^iShTayaH | upAyayuH kampitapANipallavAH sakhIjanasyApi vilokanIyatAm || 8\.45|| bhayAd ivAshliShya jhaShAhate.ambhasi priyaM mudAnandayati sma mAninI | akR^itrimapremarasAhitairmano haranti rAmAH kR^itakairapIhitaiH || 8\.46|| tirohitAntAni nitAntamAkulairapAM vigAhAd alakaiH prasAribhiH | yayurvadhUnAM vadanAni tulyatAM dvirephavR^indAntaritaiH saroruhaiH || 8\.47|| karau dhunAnA navapallavAkR^itI payasyagAdhe kila jAtasambhramA | sakhIShu nirvAchyamadhArShThyadUShitaM priyA~NgasaMshleShamavApa mAninI || 8\.48|| priyaiH salIlaM karavArivAritaH pravR^iddhaniHshvAsavikampitastanaH | savibhramAdhUtakarAgrapallavo yathArthatAmApa vilAsinIjanaH || 8\.49|| udasya dhairyaM dayitena sAdaraM prasAditAyAH karavArivAritam | mukhaM nimIlannayanaM natabhruvaH shriyaM sapatnIvadanAd ivAdade || 8\.50|| vihasya pANau vidhR^ite dhR^itAmbhasi priyeNa vadhvA madanArdrachetasaH | sakhIva kA~nchI payasA ghanIkR^itA babhAra vItochchayabandhamaMshukam || 8\.51|| nira~njane sAchivilokitaM dR^ishAvayAvakaM vepathuroShThapallavam | natabhruvo maNDayadi sma vigrahe balikriyA chAtilakaM tadAspadam || 8\.52|| nimIladAkekaralochachakShuShAM priyopakaNThaM kR^itagAtravepathuH | nimajjatInAM shvasitoddhatastanaH shramo nu tAsAM madano nu paprathe || 8\.53|| priyeNa siktA charamaM vipakShatash chukopa kAchin na tutoSha sAntvanaiH | janasya rUDhapraNayasya chetasaH kimapyamarSho.anunaye bhR^ishAyate || 8\.54|| itthaM vihR^itya vanitAbhirudasyamAnaM pInastanorujaghanasthalashAlinIbhiH | utsarpitormichayala~NghitatIradeshamautsukyanunnamiva vAri puraH pratasthe || 8\.55|| tIrAntarANi mithunAni rathA~NganAmnAM nItvA vilolitasarojavanashriyastAH | saMrejire surasarijjaladhautahArAstArAvitAnataralA iva yAmavatyaH || 8\.56|| saMkrAntachandanarasAhitavarNabhedaM vichChinnabhUShaNamaNiprakarAMshuchitram | baddhormi nAkavanitAparibhuktamuktaM sindhorbabhAra salilaM shayanIyalakShmIm || 8\.57|| \medskip\hrule\medskip vIkShya rantumanasaH suranArIrAttachitraparidhAnavibhUShAH | tatpriyArthamiva yAtumathAstaM bhAnumAn upapayodhi lalambe || 9\.1|| madhyamopalanibhe lasadaMshAvekatash chyutimupeyuShi bhAnau | dyauruvAha parivR^ittivilolAM hArayaShTimiva vAsaralakShmIm || 9\.2|| aMshupANibhiratIva pipAsuH padmajaM madhu bhR^ishaM rasayitvA | kShIbatAmiva gataH kShitimeShyaMllohitaM vapuruvAha pata~NgaH || 9\.3|| gamyatAmupagate nayanAnAM lohitAyAti sahasramarIchau | AsasAda virahayya dharitrIM chakravAkahR^idayAnyabhitApaH || 9\.4|| muktamUlalaghurujjhitapUrvaH pashchime nabhasi sambhR^itasAndraH | sAmi majjati ravau na vireje khinnajihma iva rashmisamUhaH || 9\.5|| kAntadUtya iva ku~NkumatAmrAH sAyamaNDalamabhi tvarayantyaH | sAdaraM dadR^ishire vanitAbhiH saudhajAlapatitA ravibhAsaH || 9\.6|| agrasAnuShu nitAntapisha~NgairbhUruhAn mR^idukarairavalambya | astashailagahanaM nu vivasvAn Avivesha jaladhiM nu mahIM nu || 9\.7|| Akulash chalapatatrikulAnAmAravairanuditauShasarAgaH | AyayAvaharidashvavipANDustulyatAM dinamukhena dinAntaH || 9\.8|| AsthitaH sthagitavAridapa~NktyA saMdhyayA gaganapashchimabhAgaH | sormividrumavintAnavibhAsA ra~njitasya jaladheH shriyamUhe || 9\.9|| prA~njalAvapi jane natamUrdhni prema tatpravaNachetasi hitvA | saMdhyayAnuvidadhe viramantyA chApalena sujanetaramaitrI || 9\.10|| auShasAtapabhayAd apalInaM vAsarachChavivirAmapaTIyaH | saMnipatya shanakairiva nimnAd andhakAramudavApa samAni || 9\.11|| ekatAmiva gatasya vivekaH kasyachin na mahato.apyupalebhe | bhAsvatA nidadhire bhuvanAnAmAtmanIva patitena visheShAH || 9\.12|| ichChatAM saha vadhUbhirabhedaM yAminIvirahiNAM vihagAnAm | Apureva mithunAni viyogaM la~Nghyate na khalu kAlaniyogaH || 9\.13|| yachChati pratimukhaM dayitAyai vAchamantikagate.api shakuntau | nIyate sma natimujjhitaharShaM pa~NkajaM mukhamivAmburuhiNyA || 9\.14|| ra~njitA nu vividhAstarushailA nAmitaM nu gaganaM sthagitaM nu | pUritA nu viShameShu dharitrI saMhR^itA nu kakubhastimireNa || 9\.15|| rAtrirAgamalinAni vikAsaM pa~NkajAni rahayanti vihAya | spaShTatArakamiyAya nabhaH shrIrvastumichChati nirApadi sarvaH || 9\.16|| vyAnashe shashadhareNa vimuktaH ketakIkusumakesarapANDuH | chUrNamuShTiriva lambhitakAntirvAsavasya dishamaMshusamUhaH || 9\.17|| ujjhatI shuchamivAshu tamisrAmantikaM vrajati tArakarAje | dikprasAdaguNamaNDanamUhe rashmihAsavishadaM mukhamaindrI || 9\.18|| nIlanIrajanibhe himagauraM shailaruddhavapuShaH sitarashmeH | khe rarAja nipatatkarajAlaM vAridheH payasi gA~NgamivAmbhaH || 9\.19|| dyAM nirundhad atinIlaghanAbhaM dhvAntamudyatakareNa purastAt | kShipyamANamasitetarabhAsA shambhuneva karicharma chakAse || 9\.20|| antikAntikagatenduvisR^iShTe jihmatAM jahati dIdhitijAle | niHsR^itastimirabhAranirodhAd uchChvasann iva rarAja digantaH || 9\.21|| lekhayA vimalavidrumabhAsA saMtataM timiramindurudAse | daMShTrayA kanakaTa~Nkapisha~NgyA maNDalaM bhuva ivAdivarAhaH || 9\.22|| dIpayann atha nabhaH kiraNaughaiH ku~NkumAruNapayodharagauraH | hemakumbha iva pUrvapayodherunmamajja shanakaistuhinAMshuH || 9\.23|| udgatendumavibhinnatamisrAM pashyati sma rajanImavitR^iptaH | vyaMshukasphuTamukhImatijihmAM vrIDayA navavadhUmiva lokaH || 9\.24|| na prasAdamuchitaM gamitA dyairnoddhR^itaM timiramadrivanebhyaH | di~NmukheShu na cha dhAma vikIrNaM bhUShitaiva rajanI himabhAsA || 9\.25|| mAninIjanavilochanapAtAn uShNabAShpakaluShAn pratigR^ihNan | mandamandamuditaH prayayau khaM bhItabhIta iva shItamayUkhaH || 9\.26|| shliShyataH priyavadhUrupakaNThaM tArakAstatakarasya himAMshoH | udvamann abhirarAja samantAd a~NgarAga iva lohitarAgaH || 9\.27|| preritaH shashadhareNa karaughaH saMhatAnyapi nunoda tamAMsi | kShIrasindhuriva mandarabhinnaH kAnanAnyaviralochchatarUNi || 9\.28|| shAratAM gamitayA shashipAdaish ChAyayA viTapinAM pratipede | nyastashuklabalichitratalAbhistulyatA vasativeshmamahIbhiH || 9\.29|| Atape dhR^itimatA saha vadhvA yAminIvirahiNA vihagena | sehire na kiraNA himarashmerduHkhite manasi sarvamasahyam || 9\.30|| gandhamuddhatarajaHkaNavAhI vikShipan vikasatAM kumudAnAm | AdudhAva parilInaviha~NgA yAminImarud apAM vanarAjIH || 9\.31|| saMvidhAtumabhiShekamudAse manmathasya lasadaMshujalaughaH | yAminIvanitayA tatachihnaH sotpalo rajatakumbha ivenduH || 9\.32|| ojasApi khalu nUnamanUnaM nAsahAyamupayAti jayashrIH | yad vibhuH shashimayUkhasakhaH sann Adade vijayi chApamana~NgaH || 9\.33|| sadmanAM virachanAhitashobhairAgatapriyakathairapi dUtyam | saMnikR^iShTaratibhiH suradArairbhUShitairapi vibhUShaNamIShe || 9\.34|| na srajo ruruchire ramaNIbhyash chandanAni virahe madirA vA | sAdhaneShu hi raterupadhatte ramyatAM priyasamAgama eva || 9\.35|| prasthitAbhiradhinAthanivAsaM dhvaMsitapriyasakhIvachanAbhiH | mAninIbhirapahastitadhairyaH sAdayann iva mado.avalalambe || 9\.36|| kAntaveshma bahu saMdishatIbhiryAtameva rataye ramaNIbhiH | manmathena pariluptamatInAM prAyashaH skhalitamapyupakAri || 9\.37|| Ashu kAntamabhisAritavatyA yoShitaH pulakaruddhakapolam | nirjigAya mukhamindumakhaNDaM khaNDapatratilakAkR^iti kAntyA || 9\.38|| uchyatAM sa vachanIyamasheShaM neshvare paruShatA sakhi sAdhvI | AnayainamanunIya kathaM vA vipriyANi janayann anuneyaH || 9\.39|| kiM gatena na hi yuktamupaituM kaH priye subhagamAnini mAnaH | yoShitAmiti kathAsu sametaiH kAmibhirbahurasA dhR^itirUhe || 9\.40|| yoShitaH pulakarodhi dadhatyA gharmavAri navasaMgamajanma | kAntavakShasi babhUva patantyA maNDanaM lulitamaNDanataiva || 9\.41|| shIdhupAnavidhurAsu nigR^ihNan mAnamAshu shithilIkR^italajjaH | saMgatAsu dayitairupalebhe kAminIShu madano nu mado nu || 9\.42|| dvAri chakShuradhipANi kapolau kIvitaM tvayi kutaH kalaho.asyAH | kAminAmiti vachaH punaruktaM prItaye navanavatvamiyAya || 9\.43|| sAchi lochanayugaM namayantI rundhatI dayitavakShasi pAtam | subhruvo janayati sma vibhUShAM saMgatAvupararAma cha lajjA || 9\.44|| savyalIkamavadhIritakhinnaM prasthitaM sapadi kopapadena | yoShitaH suhR^id iva sma ruNaddhi prANanAthamabhibAShpanipAtaH || 9\.45|| sha~NkitAya kR^itabAShpanipAtAmIrShyayA vimukhitAM dayitAya | mAninimabhimukhAhitachittAM shaMsati sma ghanaromavibhedaH || 9\.46|| loladR^iShTi vadanaM dayitAyAsh chumbati priyatame rabhasena | vrIDayA saha vinIvi nitambAd aMshukaM shithilatAmupapade || 9\.47|| hrItaya agalitanIvi nirasyann antarIyamavalambitakA~nchi | maNDalIkR^itapR^ithustanabhAraM sasvaje dayitayA hR^idayeshaH || 9\.48|| AdR^itA nakhapadaiH parirambhAsh chumbitAni ghanadantanipAtaiH | saukumAryaguNasambhR^itakIrtirvAma eva surateShvapi kAmaH || 9\.49|| pANipallavavidhUnanamantaH sItkR^itAni nayanArdhanimeShAH | yoShitAM rahasi gadgadavAchAmastratAmupayayurmadanasya || 9\.50|| pAtumAhitaratInyabhileShustarShayantyapunaruktarasAni | sasmitAni vadanAni vadhUnAM sotpalAni cha madhUni yuvAnaH || 9\.51|| kAntasaMgamaparAjitamanyau vAruNIrasanashAntavivAde | mAninIjana upAhitasaMdhau saMdadhe dhanuShi neShumana~NgaH || 9\.52|| kupyatAshu bhavatAnatachittAH kopitAMsh cha varivasyata yUnaH | ityaneka upadesha iva sma svAdyate yuvatibhirmadhuvAraH || 9\.53|| bhartR^ibhiH praNayasambhramadattAM vAruNImatirasAM rasayitvA | hrIvimohavirahAd upalebhe pATavaM nu hR^idayaM nu vadhUbhiH || 9\.54|| svAditaH svayamathaidhitamAnaM lambhitaH priyatamaiH saha pItaH | AsavaH pratipadaM pramadAnAM naikarUparasatAmiva bheje || 9\.55|| bhrUvilAsasubhagAn anukartuM vibhramAn iva vadhUnayanAnAm | Adade mR^iduvilokapalAshairutpalaish chaShakavIchiShu kampaH || 9\.56|| oShThapallavavidaMsharuchInAM hR^idyatAmupayayau ramaNAnAm | phullalochanavinIlasarojaira~NganAsyachaShakairmadhuvAraH || 9\.57|| prApyate guNavatApi guNAnAM vyaktamAshrayavashena visheShaH | tat tathA hi dayitAnanadattaM vyAnashe madhu rasAtishayena || 9\.58|| vIkShya ratnachaShakeShvatiriktAM kAntadantapadamaNDanalakShmIm | jaj~nire bahumatAH pramadAnAmoShThayAvakanudo madhuvArAH || 9\.59|| lochanAdharakR^itAhR^itarAgA vAsitAnanavisheShitagandhA | vAruNI paraguNAtmaguNAnAM vyatyayaM vinimayaM nu vitene || 9\.60|| tulyarUpamasitotpalamakShNoH karNagaM nirupakAri viditvA | yoShitaH suhR^id iva pravibheje lambhitekShaNaruchirmadarAgaH || 9\.61|| kShINayAvakaraso.apyatipAnaiH kAntadantapadasambhR^itashobhaH | AyayAvatitarAmiva vadhvAH sAndratAmadharapallavarAgaH || 9\.62|| rAgajAntanayaneShu nitAntaM vidrumAruNakapolataleShu | sarvagApi dadR^ishe vanitAnAM darpaNeShviva mukheShu madashrIH || 9\.63|| baddhakopavikR^itIrapi rAmAsh chArutAbhimatatAmupaninye | vashyatAM madhumado dayitAnAmAtmavargahitamichChati sarvaH || 9\.64|| vAsasAM shithilatAmupanAbhi hrInirAsamapade kupitAni | yoShitAM vidadhatI guNapakShe nirmamArja madirA vachanIyam || 9\.65|| bhartR^iShUpasakhi nikShipatInAmAtmano madhumadodyamitAnAm | vrIDayA viphalayA vanitAnAM na sthitaM na vigataM hR^idayeShu || 9\.66|| rundhatI nayanavAkyavikAsaM sAdito bhayakarA parirambhe | vrIDitasya lalitaM yuvatInAM kShIbatA bahuguNairanujahre || 9\.67|| yoShid uddhatamanobhavarAgA mAnavatyapi yayau dayitA~Nkam | kArayatyanibhR^itA guNadoShe vAruNI khalu rahasyavibhedam || 9\.68|| Ahite nu madhunA madhuratve cheShTitasya gamite nu vikAsam | Ababhau nava ivoddhatarAgaH kAminIShvavasaraH kusumeShoH || 9\.69|| mA gaman madavimUDhadhiyo naH projjhya rantumiti sha~NkitanAthAH | yoShito na madirAM bhR^ishamIShuH prema pashyati bhayAnyapade.api || 9\.70|| chittanirvR^itividhAyi viviktaM manmatho madhumadaH shashibhAsaH | saMgamash cha dayitaiH sma nayanti prema kAmapi bhuvaM pramadAnAm || 9\.71|| dhArShTyala~NghitayathochitabhUmau nirdayaM vilulitAlakamAlye | mAninIratividhau kusumeShurmattamatta iva vibhramamApa || 9\.72|| shIdhupAnavidhureShu vadhUnAM vighnatAmupagateShu vapuHShu | IhitaM ratirasAhitabhAvaM vItalakShyamapi kAmiShu reje || 9\.73|| anyonyaraktamanasAmatha bibhratInAM chetobhuvo harisakhApsarasAM nidesham | vaibodhikadhvanivibhAvitapashchimArdhA sA saMhR^iteva parivR^ittimiyAya rAtriH || 9\.74|| nidrAvinoditanitAntaratiklamAnAmAyAmima~NgalaninAdavibodhitAnAm | rAmAsu bhAvivirahAkulitAsu yUnAM tatpUrvatAmiva samAdadhire ratAni || 9\.75|| kAntAjanaM suratakhedanimIlitAkShaM saMvAhituM samupayAn iva mandamandam | harmyeShu mAlyamadirAparibhogagandhAn AvishchakAra rajanIparivR^ittivAyuH || 9\.76|| AmodavAsitachalAdharapallaveShu nidrAkaShAyitavipATalalochaneShu | vyAmR^iShTapattratilakeShu vilAsinInAM shobhAM babandha vadaneShu madAvasheShaH || 9\.77|| gatavati nakhalekhAlakShyatAma~NgarAge samadadayitapItAtAmrabimbAdharANAm | virahavidhuramiShTA satsakhIva~NganAnAM hR^idayamavalalambe rAtrisambhogalakShmIH || 9\.78|| \medskip\hrule\medskip atha parimalajAmavApya lakShmImavayavadIpitamaNDanashriyastAH | vasatimabhivihAya ramyahAvAH surapatisUnuvilobhanAya jagmuH || 10\.1|| drutapadamabhiyAtumichChatInAM gamanaparikramalAghavena tAsAm | avaniShu charaNaiH pR^ithustanInAmalaghunitambatayA chiraM niShede || 10\.2|| nihitasarasayAvakairbabhAse charaNatalaiH kR^itapaddhatirvadhUnAm | aviralavitateva shakragopairaruNitanIlatR^iNolapA dharitrI || 10\.3|| dhvaniragavivareShu nUpurANAM pR^ithurashanAguNashi~njitAnuyAtaH | pratiravavitato vanAni chakre mukharasamutsukahaMsasArasAni || 10\.4|| avachayaparibhogavanti hiMsraiH sahacharitAnyamR^igANi kAnanAni | abhidadhurabhito muniM vadhUbhyaH samuditasAdhvasaviklavaM cha chetaH || 10\.5|| nR^ipatimuniparigraheNa sA bhUH surasachivApsarasAM jahAra chetaH | upahitaparamaprabhAvadhAmnAM na hi jayinAM tapasAmala~Nghyamasti || 10\.6|| sachakitamiva vismayAkulAbhiH shuchisikatAsvatimAnuShANi tAbhiH | kShitiShu dadR^ishire padAni jiShNorupahitaketurathA~NgalA~nChanAni || 10\.7|| atishayitavanAntaradyutInAM phalakusumAvachaye.api tadvidhAnAm | R^ituriva taruvIrudhAM samR^iddhyA yuvatijanairjagR^ihe muniprabhAvaH || 10\.8|| mR^iditakisalayaH surA~NganAnAM sasalilavalkalabhArabhugnashAkhaH | bahumatimadhikAM yayAvashokaH parijanatApi guNAya sadguNAnAm || 10\.9|| yamaniyamakR^ishIkR^itasthirA~NgaH paridadR^ishe vidhR^itAyudhaH sa tAbhiH | anupamashamadIptatAgarIyAn kR^itapadapa~NktiratharvaNeva vedaH || 10\.10|| shashadhara iva lochanAbhirAmairgaganavisAribhiraMshubhiH parItaH | shikharanichayamekasAnusadmA sakalamivApi dadhan mahIdharasya || 10\.11|| surasariti paraM tapo.adhigachChan vidhR^itapisha~NgabR^ihajjaTAkalApaH | haviriva vitataH shikhAsamUhaiH samabhilaShann upavedi jAtavedAH || 10\.12|| sadR^ishamatanumAkR^iteH prayatnaM tadanuguNAmaparaiH kriyAmala~NghyAm | dadhad alaghu tapaH kriyAnurUpaM vijayavatIM cha tapaHsamAM samR^iddhim || 10\.13|| chiraniyamakR^isho.api shailasAraH shamanirato.api durAsadaH prakR^ityA | sasachiva iva nirjane.api tiShThan munirapi tulyaruchistrilokabhartuH || 10\.14|| tanumavajitalokasAradhAmnIM tribhuvanaguptisahAM vilokayantyaH | avayayuramarastriyo.asya yatnaM vijayaphale viphalaM tapodhikAre || 10\.15|| munidanutanayAn vilobhya sadyaH pratanubalAnyadhitiShThatastapAMsi | alaghuni bahu menire cha tAH svaM kulishabhR^itA vihitaM pade niyogam || 10\.16|| atha kR^itakavilobhanaM vidhitsau yuvatijane harisUnudarshanena | prasabhamavatatAra chittajanmA harati mano madhurA hi yauvanashrIH || 10\.17|| sapadi harisakhairvadhUnideshAd dhvanitamanoramavallakImR^ida~NgaiH | yugapad R^itugaNasya saMnidhAnaM viyati vane cha yathAyathaM vitene || 10\.18|| sajalajaladharaM nabho vireje vivR^itimiyAya ruchistaDillatAnAm | vyavahitarativigrahairvitene jalagurubhiH stanitairdigantareShu || 10\.19|| parisurapatisUnudhAma sadyaH samupadadhan mukulAni mAlatInAm | viralamapajahAra baddhabinduH sarajasatAmavanerapAM nipAtaH || 10\.20|| pratidishamabhigachChatAbhimR^iShTaH kakubhavikAsasugandhinAnilena | nava iva vibabhau sachittajanmA gatadhR^itirAkulitash cha jIvalokaH || 10\.21|| vyathitamapi bhR^ishaM mano harantI pariNatajambuphalopabhogahR^iShTA | parabhR^itayuvatiH svanaM vitene navanavayojitakaNTharAgaramyam || 10\.22|| abhibhavati manaH kadambavAyau madamadhure cha shikhaNDinAM ninAde | jana iva na dhR^itesh chachAla jiShNurna hi mahatAM sukaraH samAdhibha~NgaH || 10\.23|| dhR^itabisavalayAvalirvahantI kumudavanaikadukUlamAttabANA | sharadamalatale sarojapANau ghanasamayena vadhUrivAlalambe || 10\.24|| samadashikhirutAni haMsanAdaiH kumudavanAni kadambapuShpavR^iShTyA | shriyamatishayinIM sametya jagmurguNamahatAM mahate guNAya yogaH || 10\.25|| sarajasamapahAya ketakInAM prasavamupAntikanIpareNukIrNam | priyamadhurasanAni ShaTpadAlI malinayati sma vinIlabandhanAni || 10\.26|| mukulitamatishayya bandhujIvaM dhR^itajalabinduShu shAdvalasthalIShu | aviralavapuShaH surendragopA vikachapalAshachayashriyaM samIyuH || 10\.27|| aviralaphalinIvanaprasUnaH kusumitakundasugandhigandhavAhaH | guNamasamayajaM chirAya lebhe viralatuShArakaN.astuShArakAlaH || 10\.28|| nichayini lavalIlatAvikAse janayati lodhrasamIraNe cha harSham | vikR^itimupayayau na pANDusUnush chalati nayAn na jigIShatAM hi chetaH || 10\.29|| katipayasahakArapuShparamyastanutuhino.alpavinidrasinduvAraH | surabhimukhahimAgamAntashaMsI samupayayau shishiraH smaraikabandhuH || 10\.30|| kusumanagavanAnyupaitukAmA kisalayinImavalambya chUtayaShTim | kvaNadalikulanUpurA nirAse nalinavaneShu padaM vasantalakShmIH || 10\.31|| vikasitakusumAdharaM hasantIM kurabakarAjivadhUM vilokayantam | dadR^ishuriva surA~NganA niShaNNaM sasharamana~NgamashokapallaveShu || 10\.32|| muhuranupatatA vidhUyamAnaM virachitasaMhati dakShiNAnilena | alikulamalakAkR^itiM prapede nalinamukhAntavisarpi pa~NkajinyAH || 10\.33|| shvasanachalitapallavAdharoShThe navanihiterShyamivAvadhUnayantI | madhusurabhiNi ShaTpadena puShpe mukha iva shAlalatAvadhUsh chuchumbe || 10\.34|| prabhavati na tadA paro vijetuM bhavati jitendriyatA yad AtmarakShA | avajitabhuvanastathA hi lebhe sitaturage vijayaM na puShpamAsaH || 10\.35|| kathamiva tava saMmatirbhavitrI samam R^itubhirmuninAvadhIritasya | iti virachitamallikAvikAsaH smayata iva sma madhuM nidAghakAlaH || 10\.36|| balavad api balaM mithovirodhi prabhavati naiva vipakShanirjayAya | bhuvanaparibhavI na yat tadAnIM tam R^itugaNaH kShaNamunmanIchakAra || 10\.37|| shrutisukhamupavINitaM sahAyairaviralalA~nChanahAriNash cha kAlAH | avihitaharisUnuvikriyANi tridashavadhUShu manobhavaM vitenuH || 10\.38|| na dalati nichaye tathotpalAnAM na cha viShamachChadaguchChayUthikAsu | abhiratumupalebhire yathAsAM haritanayAvayaveShu lochanAni || 10\.39|| munimabhimukhatAM ninIShavo yAH samupayayuH kamanIyatAguNena | madanamupadadhe sa eva tAsAM duradhigamA hi gatiH prayojanAnAm || 10\.40|| prakR^itamanusasAra nAbhineyaM pravikasada~Nguli pANipallavaM vA | prathamamupahitaM vilAsi chakShuH sitaturage na chachAla nartakInAm || 10\.41|| abhinayamanasaH surA~NganAyA nihitamalaktakavartanAbhitAmram | charaNamabhipapAta ShaTpadAlI dhutanavalohitapa~NkajAbhisha~NkA || 10\.42|| aviralamalaseShu nartakInAM drutapariShiktamalaktakaM padeShu | savapuShAmiva chittarAgamUhurnamitashikhAni kadambakesarANi || 10\.43|| nR^ipasutamabhitaH samanmathAyAH parijanagAtratirohitA~NgayaShTeH | sphuTamabhilaShitaM babhUva vadhvA vadati hi saMvR^itireva kAmitAni || 10\.44|| abhimuni sahasA hR^ite parasyA ghanamarutA jaghanAMshukaikadeshe | chakitamavasanoru satrapAyAH pratiyuvatIrapi vismayaM ninAya || 10\.45|| dhR^itabisavalaye nidhAya pANau mukhamadhirUShitapANDugaNDalekham | nR^ipasutamaparA smarAbhitApAd amadhumadAlasalochanaM nidadhyau || 10\.46|| sakhi dayitamihAnayeti sA mAM prahitavatI kusumeShuNAbhitaptA | hR^idayamahR^idayA na nAma pUrvaM bhavadupakaNThamupAgataM viveda || 10\.47|| chiramapi kalitAnyapArayantyA parigadituM parishuShyatA mukhena | gataghR^iNa gamitAni satsakhInAM nayanayugaiH samamArdratAM manAMsi || 10\.48|| achakamata sapallavAM dharitrIM mR^idusurabhiM virahayya puShpashayyAm | bhR^ishamaratimavApya tatra chAsyAstava sukhashItamupaituma~NkamichChA || 10\.49|| tad anagha tanurastu sA sakAmA vrajati purA hi parAsutAM tvadarthe | punarapi sulabhaM tapo.anurAgI yuvatijanaH khalu nApyate.anurUpaH || 10\.50|| jahihi kaThinatAM prayachCha vAchaM nanu karuNAmR^idu mAnasaM munInAm | upagatamavadhIrayantyabhavyAH sa nipuNametya kayAchid evamUche || 10\.51|| salalitachalitatrikAbhirAmAH shirasijasaMyamanAkulaikapANiH | surapatitanaye.aparA nirAse manasijajaitrasharaM vilochanArdham || 10\.52|| kusumitamavalambya chUtamuchchaistanuribhakumbhapR^ithustanAnatA~NgI | tadabhimukhamana~NgachApayaShTirvisR^itaguNeva samunnanAma kAchit || 10\.53|| sarabhasamavalambya nIlamanyA vigalitanIvi vilolamantarIyam | abhipatitumanAH sasAdhvaseva chyutarashanAguNasaMditAvatasthe || 10\.54|| yadi manasi shamaH kima~Nga chApaM shaTha viShayAstava vallabhA na muktiH | bhavatu dishati nAnyakAminIbhyastava hR^idaye hR^idayeshvarAvakAsham || 10\.55|| iti viShamitachakShuShAbhidhAya sphuradadharoShThamasUyayA kayAchit | agaNitagurumAnalajjayAsau svayamurasi shravaNotpalena jaghne || 10\.56|| savinayamaparAbhisR^itya sAchi smitasubhagaikalasatkapolalakShmIH | shravaNaniyamitena taM nidadhya sakalamivAsakalena lochanena || 10\.57|| karuNamabhihitaM trapA nirastA tadabhimukhaM cha vimuktamashru tAbhiH | prakupitamabhisAraNe.anunetuM priyamiyatI hyabalAjanasya bhUmiH || 10\.58|| asakalanayanekShitAni lajjA gatamalasaM paripANDutA viShAdaH | iti vividhamiyAya tAsu bhUShAM prabhavati maNDayituM vadhUrana~NgaH || 10\.59|| alasapadamanoramaM prakR^ityA jitakalahaMsavadhUgati prayAtam | sthitamurujaghanasthalAtibhArAd uditaparishramajihmitekShaNaM vA || 10\.60|| bhR^ishakusumashareShupAtamohAd anavasitArthapadAkulo.abhilApaH | adhikavitatalochanaM vadhUnAmayugapad unnamitabhru vIkShitaM cha || 10\.61|| ruchikaramapi nArthavad babhUva stimitasamAdhishuchau pR^ithAtanUje | jvalayati mahatAM manAMsyamarShe na hi labhate.avasaraM sukhAbhilAShaH || 10\.62|| svayaM saMrAdhyaivaM shatamakhamakhaNDena tapasA parochChittyA labhyAm abhilaShati lakShmIM harisute | manobhiH sodvegaiH praNayavihataidhvastaruchayaH sagandharmA dhAma tridashavanitAH svaM pratiyayuH || 10\.63|| \medskip\hrule\medskip athAmarShAn nisargAchcha jitendriyatayA tayA | AgajAmAshramaM jiShNoH pratItaH pAkashAsanaH || 11\.1|| munirUpo.anurUpeNa sUnunA dadR^ishe puraH | drAghIyasA vayotItaH pariklAntaH kilAdhvanA || 11\.2|| jaTAnAM kIrNayA keshaiH saMhatyA paritaH sitaiH | pR^iktayendukarairahnaH paryanta iva saMdhyayA || 11\.3|| vishadabhrUyugachChanna valitApA~NgalochanaH | prAleyAvatatimlAna palAshAbja iva hradaH || 11\.4|| AsaktabharanIkAshaira~NgaiH parikR^ishairapi | adyUnaH sadgR^ihiNyeva prAyo yaShTyAvalambitaH || 11\.5|| gUDho.api vapuShA rAjan dhAmnA lokAbhibhAvinA | aMshumAn iva tanvabhra paTalachChannavigrahaH || 11\.6|| jaratImapi bibhrANastanumaprAkR^itAkR^itiH | chakArAkrAntalakShmIkaH sasAdhvasamivAshrayam || 11\.7|| abhitastaM pR^ithAsUnuH snehena paritastare | avij~nAte.api bandhau hi balAt prahlAdate manaH || 11\.8|| AtitheyImathAsAdya sutAdapachitiM hariH | vishramya viShTare nAma vyAjahAreti bhAratIm || 11\.9|| tvayA sAdhu samArambhi nave vayasi yat tapaH | hriyate viShayaiH prAyo varShIyAn api mAdR^ishaH || 11\.10|| shreyasIM tava samprAptA guNasampadamAkR^itiH | sulabhA ramyatA loke durlabhaM hi guNArjanam || 11\.11|| sharadambudharachChAyA gatvaryo yauvanashriyaH | ApAtaramyA viShayAH paryantaparitApinaH || 11\.12|| antakaH paryavasthAtA janminaH saMtatApadaH | iti tyAjye bhave bhavyo muktAvuttiShThate manaH || 11\.13|| chittavAn asi kalyANI yat tvAM matirupasthitA | viruddhaH kevalaM veShaH saMdehayati me manaH || 11\.14|| yuyutsuneva kavachaM kimAmuktamidaM tvayA | tapasvino hi vasate kevalAjinavalkale || 11\.15|| prapitsoH kiM cha te muktiM niHspR^ihasya kalevare | maheShudhI dhanurbhImaM bhUtAnAmanabhidruhaH || 11\.16|| bhayaMkaraH prANabhR^itAM mR^ityorbhuja ivAparaH | asistava tapasthasya na samarthayate shamam || 11\.17|| jayamatrabhavAn nUnamarAtiShvabhilAShukaH | krodhalakShma kShamAvantaH kvAyudhaM kva tapodhanAH || 11\.18|| yaH karoti vadhodarkA niHshreyasakarIH kriyAH | glAnidoShachChidaH svachChAH sa mUDhaH pa~NkayatyapaH || 11\.19|| mUlaM doShasya hiMsAderarthakAmau sma mA puShaH | tau hi tattvAvabodhasya duruchChedAvupaplavau || 11\.20|| abhidroheNa bhUtAnAmarjayan gatvarIH shriyaH | udanvAn iva sindhUnAmApadAmeti pAtratAm || 11\.21|| yA gamyAH satsahAyAnAM yAsu khedo bhayaM yataH | tAsAM kiM yan na duHkhAya vipadAmiva sampadAm || 11\.22|| durAsadAn arIn ugrAn dhR^itervishvAsajanmanaH | bhogAn bhogAn ivAheyAn adhyAsyApan na durlabhA || 11\.23|| nAntaraj~nAH shriyo jAtu priyairAsAM na bhUyate | AsaktAstAsvamI mUDhA vAmashIlA hi jantavaH || 11\.24|| ko.apavAdaH stutipade yad ashIleShu cha~nchalAH | sAdhuvR^ittAn api kShudrA vikShipantyeva sampadaH || 11\.25|| kR^itavAn anyadeheShu kartA cha vidhuraM manaH | apriyairiva saMyogo viprayogaH priyaiH saha || 11\.26|| shUnyamAkIrNatAmeti tulyaM vyasanamutsavaiH | vipralambho.api lAbhAya sati priyasamAgame || 11\.27|| tadA ramyANyaramyANi priyAH shalyaM tadAsavaH | tadaikAkI sabandhuH sann iShTena rahito yadA || 11\.28|| yuktaH pramAdyasi hitAd apetaH paritapyase | yadi neShTAtmanaH pIDA mA sa~nji bhavatA jane || 11\.29|| janmino.asya sthitiM vidvAMllakShmImiva chalAchalAm | bhavAn mA sma vadhIn nyAyyaM nyAyAdhArA hi sAdhavaH || 11\.30|| vijahIhi raNotsAhaM mA tapaH sAdhi nInashaH | uchChedaM janmanaH kartumedhi shAntastapodhana || 11\.31|| jIyantAM durjayA dehe ripavash chakShurAdayaH | jiteShu nanu loko.ayaM teShu kR^itsnastvayA jitaH || 11\.32|| paravAn arthasaMsiddhau nIchavR^ittirapatrapaH | avidheyendriyaH puMsAM gaurivaitei vidheyatAm || 11\.33|| shvastvayA sukhasaMvittiH smaraNIyAdhunAtanI | iti svapnopamAn matvA kAmAn mA gAstada~NgatAm || 11\.34|| shraddheyA vipralabdhAraH priyA vipriyakAriNaH | sudustyajAstyajanto.api kAmAH kaShTA hi shatravaH || 11\.35|| vivikte.asmin nage bhUyaH plAvite jahnukanyayA | pratyAsIdati muktistvAM purA mA bhUrudAyudhaH || 11\.36|| vyAhR^itya marutAM patyAviti vAchamavasthite | vachaH prashrayagambhIramathovAcha kapidhvajaH || 11\.37|| prasAdaramyamojasvi garIyo lAghavAnvitam | sAkA~NkShamanupaskAraM viShvaggati nirAkulam || 11\.38|| nyAyanirNItasAratvAn nirapekShamivAgame | aprakampyatayAnyeShAmAmnAyavachanopamam || 11\.39|| ala~NghyatvAj janairanyaiH kShubhitodanvadUrjitam | audAryAd arthasampatteH shAntaM chittam R^iSheriva || 11\.40|| idamIdR^igguNopetaM labdhAvasarasAdhanam | vyAkuryAt kaH priyaM vAkyaM yo vaktA nedR^igAshayaH || 11\.41|| na j~nAtaM tAta yatnasya paurvAparyamamuShya te | shAsituM yena mAM dharmaM munibhistulyamichChasi || 11\.42|| avij~nAtaprabandhasya vacho vAchaspateriva | vrajatyaphalatAmeva nayadruha ivehitam || 11\.43|| shreyaso.apyasya te tAta vachaso nAsmi bhAjanam | nabhasaH sphuTatArasya rAtreriva viparyayaH || 11\.44|| kShatriyastanayaH pANDorahaM pArtho dhanaMjayaH | sthitaH prAstasya dAyAdairbhrAturjyeShThasya shAsane || 11\.45|| kR^iShNadvaipAyanAdeshAd bibharmi vratamIdR^isham | bhR^ishamArAdhane yattaH svArAdhyasya marutvataH || 11\.46|| durakShAn dIvyatA rAj~nA rAjyamAtmA vayaM vadhUH | nItAni paNatAM nUnamIdR^ishI bhavitavyatA || 11\.47|| tenAnujasahAyena draupadyA cha mayA vinA | bhR^ishamAyAmiyAmAsu yAminIShvabhitapyate || 11\.48|| hR^itottarIyAM prasabhaM sabhAyAmAgatahriyaH | marmachChidA no vachasA niratakShann arAtayaH || 11\.49|| upAdhatta sapatneShu kR^iShNAyA gurusaMnidhau | bhAvamAnayane satyAH satyaMkAramivAntakaH || 11\.50|| tAmaikShanta kShaNaM sabhyA duHshAsanapuraHsarAm | abhisAyArkamAvR^ittAM ChAyAmiva mahAtaroH || 11\.51|| ayathArthakriyArambhaiH patibhiH kiM tavekShitaiH | arudhyetAmitIvAsyA nayane bAShpavAriNe || 11\.52|| soDhavAn no dashAmantyAM jyAyAn eva guNapriyaH | sulabho hi dviShAM bha~Ngo durlabhA satsvavAchyatA || 11\.53|| sthityatikrAntibhIrUNi svachChAnyAkulitAnyapi | toyAni toyarAshInAM manAMsi cha manasvinAm || 11\.54|| dhArtarAShTraiH saha prItirvairamasmAsvasUyata | asanmaitrI hi doShAya kUlachChAyeva sevitA || 11\.55|| apavAdAd abhItasya samasya guNadoShayoH | asadvR^itterahovR^ittaM durvibhAvaM vidheriva || 11\.56|| dhvaMseta hR^idayaM sadyaH paribhUtasya me paraiH | yadyamarShaH pratIkAraM bhujAlambaM na lambhayet || 11\.57|| avadhUyAribhirnItA hariNaistulyavR^ittitAm | anyonyasyApi jihrImaH kiM punaH sahavAsinAm || 11\.58|| shaktivaikalyanamrasya niHsAratvAllaghIyasaH | janmino mAnahinasya tR^iNasya cha samA gatiH || 11\.59|| ala~NghyaM tat tad udvIkShya yad yad uchchairmahIbhR^itAm | priyatAM jyAyasIM mA gAn mahatAM kena tu~NgatA || 11\.60|| tAvad AshrIyate lakShmyA tAvad asya sthiraM yashaH | puruShastAvad evAsau yAvan mAnAn na hIyate || 11\.61|| sa pumAn arthavaj janmA yasya nAmni puraHsthite | nAnyAma~Ngulimabhyeti saMkhyAyAmudyatA~NguliH || 11\.62|| durAsadavanajyAyAn gamyastu~Ngo.api bhUdharaH | na jahAti mahaujaskaM mAnaprAMshumala~NghyatA || 11\.63|| gurUn kurvanti te vaMshyAn anvarthA tairvasuMdharA | yeShAM yashAMsi shubhrANi hrepayantIndumaNDalam || 11\.64|| udAharaNamAshIHShu prathame te manasvinAm | shuShke.ashanirivAmarSho yairarAtiShu pAtyate || 11\.65|| na sukhaM prArthaye nArthamudanvadvIchicha~nchalam | nAnityatAshanestrasyan viviktaM brahmaNaH padam || 11\.66|| pramArShTumayashaHpa~NkamichCheyaM ChadmanA kR^itam | vaidhavyatApitArAti vanitAlochanAmbubhiH || 11\.67|| apahasye.athavA sadbhiH pramAdo vAstu me dhiyaH | asthAnavihitAyAsaH kAmaM jihretu vA bhavAn || 11\.68|| vaMshalakShmImanuddhR^itya samuchChedena vidviShAm | nirvANamapi manye.ahamantarAyaM jayashriyaH || 11\.69|| ajanmA puruShastAvad gatAsustR^iNameva vA | yAvan neShubhirAdatte viluptamaribhiryashaH || 11\.70|| anirjayena dviShatAM yasyAmarShaH prashAmyati | puruShoktiH kathaM tasmin brUhi tvaM hi tapodhana || 11\.71|| kR^itaM puruShashabdena jAtimAtrAvalambinA | yo.a~NgIkR^itaguNaiH shlAghyaH savismayamudAhR^itaH || 11\.72|| grasamAnamivaujAMsi sadasA gauraveritam | nAma yasyAbhinandanti dviSho.api sa pumAn pumAn || 11\.73|| yathApratij~naM dviShatAM yudhi pratichikIrShayA | mamaivAdhyeti nR^ipatistR^iShyann iva jalA~njaleH || 11\.74|| sa vaMshasyAvadAtasya shashA~Nkasyeva lA~nChanam | kR^ichChreShu vyarthayA yatra bhUyate bharturAj~nayA || 11\.75|| kathaM vAdIyatAmarvA~N munitA dharmarodhinI | AshramAnukramaH pUrvaiH smaryate na vyatikramaH || 11\.76|| AsaktA dhUriyaM rUDhA jananI dUragA cha me | tiraskaroti svAtantryaM jyAyAMsh chAchAravAn nR^ipaH || 11\.77|| svadharmamanurundhante nAtikramamarAtibhiH | palAyante kR^itadhvaMsA nAhavAn mAnashAlinaH || 11\.78|| vichChinnAbhravilAyaM vA vilIye nagamUrdhani | ArAdhya vA sahasrAkShamayashaHshalyamuddhare || 11\.79|| ityuktavantaM parirabhya dorbhyAM tanUjamAviShkR^itadivyamUrtiH | aghopaghAtaM maghavA vibhUtyai bhavodbhavArAdhanamAdidesha || 11\.80|| prIte pinAkini mayA saha lokapAlairlokatraye.api vihitAprativAryavIryaH | lakShmIM samutsukayitAsi bhR^ishaM pareShAmuchchArya vAchamiti tena tirobabhUve || 11\.81|| \medskip\hrule\medskip atha vAsavasya vachanena ruchiravadanastrilochanam | klAntirahitamabhirAdhayituM vidhivat tapAMsi vidadhe dhanaMjayaH || 12\.1|| abhirashmimAli vimalasya dhR^itajayadhR^iteranAshuShaH | tasya bhuvi bahutithAstithayaH pratijagmurekacharaNaM niShIdataH || 12\.2|| vapurindriyopatapaneShu satatamasukheShu pANDavaH | vyApa nagapatiriva sthiratAM mahatAM hi dhairyamavibhAvyavaibhavam || 12\.3|| na papAta saMnihitapakti surabhiShu phaleShu mAnasam | tasya shuchini shishire cha payasyamR^itAyate hi sutapaH sukarmaNAm || 12\.4|| na visismiye na viShasAda muhuralasatAM nu chAdade | sattvamurudhR^iti rajastamasI na hataH sma tasya hatashaktipelave || 12\.5|| tapasA kR^ishaM vapuruvAha sa vijitajagattrayodayam | trAsajananamapi tattvavidAM kimivAsti yan na sukaraM manasvibhiH || 12\.6|| jvalato.analAd anunishIthamadhikaruchirambhasAM nidheH | dhairyaguNamavajayan vijayI dadR^ishe samunnatataraH sa shailataH || 12\.7|| japataH sadA japamupAMshu vadanamabhito visAribhiH | tasya dashanakiraNaiH shushubhe pariveShabhIShaNamivArkamaNDalam || 12\.8|| kavachaM sa bibhrad upavIta padanihitasajyakArmukaH | shailapatiriva mahendradhanuH parivItabhImagahano vididyute || 12\.9|| pravivesha gAmiva kR^ishasya niyamasavanAya gachChataH | tasya padavinamito himavAn gurutAM nayanti hi guNA na saMhatiH || 12\.10|| parikIrNamudyatabhujasya bhuvanavivare durAsadam | jyotirupari shiraso vitataM jagR^ihe nijAn munidivaukasAM pathaH || 12\.11|| rajanIShu rAjatanayasya bahulasamaye.api dhAmabhiH | bhinnatimiranikaraM na jahe shashirashmisaMgamayujA nabhaH shriyA || 12\.12|| mahatA mayUkhanichayena shamitaruchi jiShNujanmanA | hrItamiva nabhasi vItamale na virAjate sma vapuraMshumAlinaH || 12\.13|| tamudIritAruNajaTAMshumadhiguNasharAsanaM janAH | rudramanuditalalATadR^ishaM dadR^ishurmimanthiShumivAsurIH purIH || 12\.14|| marutAM patiH svid ahimAMshuruta pR^ithushikhaH shikhI tapaH | taptumasukaramupakramate na jano.ayamityavayaye sa tApasaiH || 12\.15|| na dadAha bhUruhavanAni haritanayadhAma dUragam | na sma nayati parishoShamapaH susahaM babhUva na cha siddhatApasaiH || 12\.16|| vinayaM guNA iva vivekamapanayabhidaM nayA iva | nyAyamavadhaya ivAsharaNAH sharaNaM yayuH shivamatho maharShayaH || 12\.17|| parivItamaMshubhirudasta dinakaramayUkhamaNDalaiH | shambhumupahatadR^ishaH sahasA na cha te nichAyitumabhiprasehire || 12\.18|| atha bhUtabhavyabhavadIshamabhimukhayituM kR^itastavAH | tatra mahasi dadR^ishuH puruShaM kamanIyavigrahamayugmalochanam || 12\.19|| kakude vR^iShasya kR^itabAhumakR^ishapariNAhashAlini | sparshasukhamanubhavantamumA kuchayugmamaNDala ivArdrachandane || 12\.20|| sthitamunnate tuhinashaila shirasi bhuvanAtivartinA | sAdrijaladhijalavAhapathaM sadigashnuvAnamiva vishvamojasA || 12\.21|| anujAnumadhyamavasakta vitatavapuShA mahAhinA | lokamakhilamiva bhUmibhR^itA ravitejasAmavadhinAdhiveShTitam || 12\.22|| pariNAhinA tuhinarAshi vishadamupavItasUtratAm | nItamuragamanura~njayatA shitinA galena vilasanmarIchinA || 12\.23|| plutamAlatIsitakapAla kamudamuparuddhamUrdhajam | sheShamiva surasaritpayasAM shirasA visAri shashidhAma bibhratam || 12\.24|| munayastato.abhimukhametya nayanavinimeShanoditAH | pANDutanayatapasA janitaM jagatAmasharma bhR^ishamAchachakShire || 12\.25|| tarasaiva ko.api bhuvanaika puruSha puruShastapasyati | jyotiramalavapuSho.api raverabhibhUya vR^itra iva bhImavigrahaH || 12\.26|| sa dhanurmaheShudhi nibharti kavachamasitamuttamaM jaTAH | valkamajinamiti chitramidaM munitAvirodhi na cha nAsya rAjate || 12\.27|| chalane.avanish chalati tasya karaNaniyame sadi~Nmukham | stambhamanubhavati shAntamarud grahatArakAgaNayutaM nabhastalam || 12\.28|| sa tadojasA vijitasAramamaraditijopasaMhitam | vishvamidamapidadhAti purA kimivAsti yan na tapasAmaduShkaram || 12\.29|| vijigIShate yadi jaganti yugapad atha saMjihIrShati | prAptumabhavamabhivA~nChati vA vayamasya no viShahituM kShamA ruchaH || 12\.30|| kimupekShase kathaya nAtha na tava viditaM na kiMchana | trAtumalamabhayadArhasi nastvayi mA sma shAsati bhavatparAbhavaH || 12\.31|| iti gAM vidhAya virateShu muniShu vachanaM samAdade | bhinnajaladhijalanAdaguru dhvanayan dishAM vivaramandhakAntakaH || 12\.32|| badarItapovananivAsa niratamavagAta mAnyathA | dhAturudayanidhane jagatAM naramaMshamAdipuruShasya gAM gatam || 12\.33|| dviShataH parAsisiShureSha sakalabhuvanAbhitApinaH | krAntakulishakaravIryabalAn madupAsanaM vihitavAn mahat tapaH || 12\.34|| ayamachyutash cha vachanena sarasiruhajanmanaH prajAH | pAtumasuranidhanena vibhU bhuvamabhyupetya manujeShu tiShThataH || 12\.35|| surakR^ityametad avagamya nipuNamiti mUkadAnavaH | hantumabhipatati pANDusutaM tvarayA tad atra saha gamyatAM mayA || 12\.36|| vivare.api nainamanigUDhamabhibhavitumeSha pArayan | pApaniratiravisha~NkitayA vijayaM vyavasyati varAhamAyayA || 12\.37|| nihate viDambitakirAta nR^ipativapuShA ripau mayA | muktanishitavishikhaH prasabhaM mR^igayAvivAdamayamAchariShyati || 12\.38|| tapasA nipIDitakR^ishasya virahitasahAyasampadaH | sattvavihitamatulaM bhujayorbalamasya pashyata mR^idhe.adhikupyataH || 12\.39|| iti tAn udAramanunIya viShamaharichandanAlinA | gharmajanitapulakena lasad gajamauktikAvaliguNena vakShasA || 12\.40|| vadanena puShpitalatAnta niyamitavilambitamaulinA | bibhrad aruNanayanena ruchaM shikhipichChalA~nChitakapolabhittinA || 12\.41|| bR^ihadudvaha~n jaladanAdi dhanurupahitaikamArgaNam | meghanichaya iva saMvavR^ite ruchiraH kirAtapR^itanApatiH shivaH || 12\.42|| anukUlamasya cha vichintya gaNapatibhirAttavigrahaiH | shUlaparashusharachApabhR^itairmahatI vanecharachamUrvinirmame || 12\.43|| virachayya kAnanavibhAgamanugiramatheshvarAj~nayA | bhImaninadapihitorubhuvaH parito.apadishya mR^igayAM pratasthire || 12\.44|| kShubhitAbhiniHsR^itavibhinna shakunimR^igayUthaniHsvanaiH | pUrNapR^ithuvanaguhAvivaraH sahasA bhayAd iva rarAsa bhUdharaH || 12\.45|| na virodhinI ruShamiyAya pathi mR^igaviha~NgasaMhatiH | ghnanti sahajamapi bhUribhiyaH samamAgatAH sapadi vairamApadaH || 12\.46|| chamarIgaNairgaNabalasya balavati bhaye.apyupasthite | vaMshavitatiShu viShaktapR^ithu priyabAlavAladhibhirAdade dhR^itiH || 12\.47|| harasainikAH pratibhaye.api gajamadasugandhikesaraiH | svasthamabhidadR^ishire sahasA pratibodhajR^imbhamukhairmR^igAdhipaiH || 12\.48|| bibharAMbabhUvurapavR^itta jaTharashapharIkulAkulAH | pa~NkaviShamitataTAH saritaH karirugNachandanarasAruNaM payaH || 12\.49|| mahiShakShatAgurutamAla naladasurabhiH sadAgatiH | vyastashukanibhashilAkusumaH praNudan vavau vanasadAM parishramam || 12\.50|| mathitAmbhaso rayavikIrNa mR^iditakadalIgavedhukAH | klAntajalaruhalatAH sarasIrvidadhe nidAgha iva sattvasamplavaH || 12\.51|| iti chAlayann achalasAnu vanagahanajAn umApatiH | prApa muditahariNIdashana kShatavIrudhaM vasatimaindrasUnavIm || 12\.52|| sa tamAsasAda ghananIlamabhimukhamupasthitaM muneH | pitranikaShaNavibhinnabhuvaM danujaM dadhAnamatha saukaraM vapuH || 12\.53|| kachChAnte surasarito nidhAya senAmanvatiH sakatipayaiH kirAtavaryaiH | prachChannastarugahanaiH sagulmajAlairlakShmIvAn anupadamasya sampratasthe || 12\.54|| \medskip\hrule\medskip vapuShAM parameNa bhUdharANAmatha sambhAvyaparAkramaM vibhede | mR^igamAshu vilokayAMchakAra sthiradaMShTrogramukhaM mahendrasUnuH || 13\.1|| sphuTabaddhasaTonnatiH sa dUrAd abhidhAvann avadhIritAnyakR^ityaH | jayamichChati tasya jAtasha~Nke manasImaM muhurAdade vitarkam || 13\.2|| ghanapotravidIrNashAlamUlo nibiDaskandhanikASharugNavapraH | ayamekacharo.abhivartate mAM samarAyeva samAjuhUShamANaH || 13\.3|| iha vItabhayAstaponubhAvAj jahati vyAlamR^igAH pareShu vR^ittim | mayi tAM sutarAmayaM vidhatte vikR^itiH kiM nu bhaved iyaM nu mAyA || 13\.4|| athavaiSha kR^itaj~nayeva pUrvaM bhR^ishamAsevitayA ruShA na muktaH | avadhUya virodhinIH kimArAn mR^igajAtIrabhiyAti mAM javena || 13\.5|| na mR^igaH khalu ko.apyayaM jighAMsuH skhalati hyatra tathA bhR^ishaM mano me | vimalaM kaluShIbhavachcha chetaH kathayatyeva hitaiShiNaM ripuM vA || 13\.6|| munirasmi nirAgasaH kuto me bhayamityeSha na bhUtaye.abhimAnaH | paravR^iddhiShu baddhamatsarANAM kimiva hyasti durAtmanAmala~Nghyam || 13\.7|| danujaH svid ayaM kShapAcharo vA vanaje neti balaM bad asti sattve | abhibhUya tathA hi meghanIlaH sakalaM kampayatIva shailarAjam || 13\.8|| ayameva mR^igavyasattrakAmaH prahariShyan mayi mAyayA shamasthe | pR^ithubhirdhvajinIsravairakArShIchchakitodbhrAntamR^igANi kAnanAni || 13\.9|| bahushaH kR^itasatkR^itervidhAtuM priyamichChann athavA suyodhanasya | kShubhitaM vanagocharAbhiyogAd gaNamAshishriyad AkulaM tirashchAm || 13\.10|| avalIDhasanAbhirashvasenaH prasabhaM khANDavajAtavedasA vA | pratikartumupAgataH samanyuH kR^itamanyuryadi vA vR^ikodareNa || 13\.11|| balashAlitayA yathA tathA vA dhiyamuchChedaparAmayaM dadhAnaH | niyamena mayA nibarhaNIyaH paramaM lAbhamarAtibha~NgamAhuH || 13\.12|| kuru tAta tapAMsyamArgadAyI vijayAyetyalamanvashAn munirmAm | balinash cha vadhAd R^ite.asya shakyaM vrasaMrakShaNamanyathA na kartum || 13\.13|| iti tena vichintya chApanAma prathamaM pauruShachihnamAlalambe | upalabdhaguNaH parasya bhede sachivaH shuddha ivAdade cha bANaH || 13\.14|| anubhAvavatA guru sthiratvAd avisaMvAdi dhanurdhanaMjayena | svabalavyasane.api pIDyamAnaM guNavan mitramivAnatiM prapede || 13\.15|| pravikarShaninAdabhinnarandhraH padaviShTambhanipIDitastadAnIm | adhirohati gANDivaM maheShau sakalaH saMshayamAruroha shailaH || 13\.16|| dadR^ishe.atha savismayaM shivena sthirapUrNAyatachApamaNDalasthaH | rachitastisR^iNAM purAM vidhAtuM vadhamAtmeva bhayAnakaH pareShAm || 13\.17|| vichakarSha cha saMhiteShuruchchaish charaNAskandananAmitAchalendraH | dhanurAyatabhogavAsukijyA vadanagranthivimuktavahni shambhuH || 13\.18|| sa bhavasya bhavakShayaikahetoH sitasaptesh cha vidhAsyatoH sahArtham | ripurApa parAbhavAya madhyaM prakR^itipratyayayorivAnubandhaH || 13\.19|| atha dIpitavArivAhavartmA ravavitrAsitavAraNAd avAryaH | nipapAta javAdiShu pinAkAn mahato.abhrAd iva vaidyutaH kR^ishAnuH || 13\.20|| vrajato.asya bR^ihat patattrajanmA kR^itatArkShyopanipAtavegasha~NkaH | pratinAdamahAn mahoragANAM hR^idayashrotrabhid utpapAta nAdaH || 13\.21|| nayanAd iva shUlinaH pravR^ittairmanaso.apyAshutaraM yataH pisha~NgaiH | vidadhe vilasattaDillatAbhaiH kiraNairvyomani mArgaNasya mArgaH || 13\.22|| apayan dhanuShaH shivAntikasthairvivaresadbhirabhikhyayA jihAnaH | yugapad dadR^ishe vishan varAhaM tadupoDhaish cha nabhashcharaiH pR^iShatkaH || 13\.23|| sa tamAlanibhe ripau surANAM ghananIhAra ivAviShaktavegaH | bhayaviplutamIkShito nabhaHsthairjagatIM grAha ivApagAM jagAhe || 13\.24|| sapadi priyarUpaparvarekhaH sitalohAgranakhaH khamAsasAda | kupitAntakatarjanA~NgulishrIrvyathayan prANabhR^itaH kapidhvajeShu || 13\.25|| paramAstraparigrahorutejaH sphuradulkAkR^iti vikShipan vaneShu | sa javena patan paraHshatAnAM patatAM vrAta ivAravaM vitene || 13\.26|| avibhAvitaniShkramaprayANaH shamitAyAma ivAtiraMhasA saH | saha pUrvataraM nu chittavR^itterapatitvA nu chakAra lakShyabhedam || 13\.27|| sa vR^iShadhvajasAyakAvabhinnaM jayahetuH pratikAyameShaNIyam | laghu sAdhayituM sharaH prasehe vidhinevArthamudIritaM prayatnaH || 13\.28|| avivekavR^ithAshramAvivArthaM kShayalobhAviva saMshritAnurAgam | vijigIShumivAnayapramAdAvavasAdaM vishikhau vininyatustam || 13\.29|| atha dIrghatamaM tamaH pravekShyan sahasA rugNrayaH sa sambhrameNa | nipatantamivoShNarashmimurvyAM valayIbhUtataruM dharAM cha mene || 13\.30|| sa gataH kShitimuShNashoNitArdraH khuradaMShTrAgranipAtadAritAshmA | asubhiH kShaNamIkShitendrasUnirvihitAmarShagurudhvanirnirAse || 13\.31|| sphuTapauruShamApapAta pArthastamatha prAjyasharaH sharaM jighR^ikShuH | na tathA kR^itavedinAM kariShyan priyatAmeti yathA kR^itAvadAnaH || 13\.32|| upakAra ivAsati prayuktaH sthitimaprApya mR^ige gataH praNAsham | kR^itashaktiravA~Nmukho gurutvAj janitavrIDa ivAtmapauruSheNa || 13\.33|| sa samuddharatA vichintya tena svaruchaM kIrtimivottamAM dadhAnaH | anuyukta iva svavArtamuchchaiH parirebhe nu bhR^ishaM vilochanAbhyAm || 13\.34|| tatra kArmukabhR^itaM mahAbhujaH pashyati sma sahasA vanecharam | saMnikAshayitumagrataH sthitaM shAsanaM kusumachApavidviShaH || 13\.35|| sa prayujya tanaye mahIpaterAtmajAtisadR^ishIM kilAnatim | sAntvapUrvamabhinItihetukaM vaktumitthamupachakrame vachaH || 13\.36|| shAntatA vinayayogi mAnasaM bhUridhAma vimalaM tapaH shrutam | prAha te nu sadR^ishI divaukasAmanvavAyamavadAtamAkR^itiH || 13\.37|| dIpitastvamanubhAvasampadA gauraveNa laghayan mahIbhR^itaH | rAjase munirapIha kArayann Adhipatyamiva shAtamanyavam || 13\.38|| tApaso.api vibhutAmupeyivAn AspadaM tvamasi sarvasampadAm | dR^ishyate hi bhavato vinA janairanvitasya sachivairiva dyutiH || 13\.39|| vismayaH ka iva vA jayashriyA naiva muktirapi te davIyasI | Ipsitasya na bhaved upAshrayaH kasya nirjitarajastamoguNaH || 13\.40|| hrepayann ahimatejasaM tviShA sa tvamitthamupapannapauruShaH | hartumarhasi varAhabhedinaM nainamasmadadhipasya sAyakam || 13\.41|| smaryate tanubhR^itAM sanAtanaM nyAyyamAcharitamuttamairnR^ibhiH | dhvaMsate yadi bhavAdR^ishastataH kaH prayAtu vada tena vartmanA || 13\.42|| AkumAramupadeShTumichChavaH saMnivR^ittimapathAn mahApadaH | yogashaktijitajanmamR^ityavaH shIlayanti yatayaH sushIlatAm || 13\.43|| tiShThatAM tapasi puNyamAsajan sampado.anuguNayan sukhaiShiNAm | yoginAM pariNaman vimuktaye kena nAstu vinayaH satAM priyaH || 13\.44|| nUnamatrabhavataH sharAkR^itiM sarvathAyamanuyAti sAyakaH | so.ayamityanupapannasaMshayaH kAritastvamapathe padaM yayA || 13\.45|| anyadIyavishikhe na kevalaM niHspR^ihasya bhavitavyamAhR^ite | nighnataH paranibarhitaM mR^igaM vrIDitavyamapi te sachetasaH || 13\.46|| saMtataM nishamayanta utsukA yaiH prayAnti mudamasya sUrayaH | kIrtitAni hasite.api tAni yaM vrIDayanti charitAni mAninam || 13\.47|| anyadoShamiva saH svakaM guNaM khyApayet kathamadhR^iShTatAjaDaH | uchyate sa khalu kAryavattayA dhig vibhinnabudhasetumarthitAm || 13\.48|| durvachaM tad atha mA sma bhUn mR^igastvAvasau yad akariShyad ojasA | nainamAshu yadi vAhinIpatiH pratyapatsyata shitena pattriNA || 13\.49|| ko nvimaM haritura~NgamAyudha stheyasIM dadhatama~NgasaMhatim | vegavattaramR^ite chamUpaterhantumarhati shareNa daMShTriNam || 13\.50|| mitramiShTamupakAri saMshaye medinIpatirayaM tathA cha te | taM virodhya bhavatA nirAsi mA sajjanaikavasatiH kR^itaj~natA || 13\.51|| labhyamekasukR^itena durlabhA rakShitAramasurakShyabhUtayaH | svantamantavirasA jigIShatAM mitralAbhamanu lAbhasampadaH || 13\.52|| cha~nchalaM vasu nitAntamunnatA medinImapi harantyarAtayaH | bhUdharasthiramupeyamAgataM mAvamaMsta suhR^idaM mahIpatim || 13\.53|| jetumeva bhavatA tapasyate nAyudhAni dadhate mumukShavaH | prApsyate cha sakalaM mahIbhR^itA saMgatena tapasaH phalaM tvayA || 13\.54|| vAjibhUmiribharAjakAnanaM santi ratnanichayAsh cha bhUrishaH | kA~nchanena kimivAsya pattriNA kevalaM na sahate vila~Nghanam || 13\.55|| sAvalepamupalipsate parairabhyupaiti vikR^itiM rajasyapi | arthitastu na mahAn samIhate jIvitaM kimu dhanaM dhanAyitum || 13\.56|| tat tadIyavishikhAtisarjanAd astu vAM guru yadR^ichChayAgatam | rAghavaplavagarAjayoriva prema yuktamitaretarAshrayam || 13\.57|| nAbhiyoktumanR^itaM tvamiShyate kastapasvivishikheShu chAdaraH | santi bhUbhR^iti sharA hi naH pare ye parAkramavasUni vajriNaH || 13\.58|| mArgaNairatha tava prayojanaM nAthase kimu patiM na bhUbhR^itaH | tvadvidhaM suhR^idametya sa arthinaM kiM na yachChati vijitya medinIm || 13\.59|| tena sUrirupakAritAdhanaH kartumichChati na yAchitaM vR^ithA | sIdatAmanubhavann ivArthinAM veda yat praNayabha~NgavedanAm || 13\.60|| shaktirarthapatiShu svayaMgrahaM prema kArayati vA niratyayam | kAraNadvayamidaM nirasyataH prArthanAdhikabale vipatphalA || 13\.61|| astravedamadhigamya tattvataH kasya cheha bhujavIryashAlinaH | jAmadagnyamapahAya gIyate tApaseShu charitArthamAyudham || 13\.62|| abhyaghAni munichApalAt tvayA yan mR^igaH kShitipateH parigrahaH | akShamiShTa tad ayaM pramAdyatAM saMvR^iNoti khalu doShamaj~natA || 13\.63|| janmaveShatapasAM virodhinIM mA kR^ithAH punaramUmapakriyAm | Apad etyubhayalokadUShaNI vartamAnamapathe hi durmatim || 13\.64|| yaShTumichChasi pitRRIn na sAmprataM saMvR^ito.archichayiShurdivaukasaH | dAtumeva padavImapi kShamaH kiM mR^ige.a~Nga vishikhaM nyavIvishaH || 13\.65|| sajjano.asi vijahIhi chApalaM sarvadA ka iva vA sahiShyate | vAridhIn iva yugAntavAyavaH kShobhayantyanibhR^itA gurUn api || 13\.66|| astravedavid ayaM mahIpatiH parvatIya iti mAvajIgaNaH | gopituM bhuvamimAM marutvatA shailavAsamanunIya lambhitaH || 13\.67|| tat titikShitamidaM mayA munerityavochata vachash chamUpatiH | bANamatrabhavate nijaM dishann Apnuhi tvamapi sarvasampadaH || 13\.68|| AtmanInamupatiShThate guNAH sambhavanti viramanti chApadaH | ityanekaphalabhAji mA sma bhUd arthitA kathamivAryasaMgame || 13\.69|| dR^ishyatAmayamanokahAntare tigmahetipR^itanAbhiranvitaH | sAhivIchiriva sindhuruddhato bhUpatiH samayasetuvAritaH || 13\.70|| sajyaM dhanurvahati yo.ahipatisthavIyaH stheyA~n jayan haritura~NgamaketulakShmIm | asyAnukUlaya matiM matimann anena sakhyA sukhaM samabhiyAsyasi chintitAni || 13\.71|| \medskip\hrule\medskip tataH kirAtasya vachobhiruddhataiH parAhataH shaila ivArNavAmbubhiH | jahau na dhairyaM kupito.api pANDavaH sudurgrahAntaHkaraNA hi sAdhavaH || 14\.1|| saleshamulli~NgitashAtrave~NgitaH kR^itI girAM vistaratattvasaMgrahe | ayaM pramANIkR^itakAlasAdhanaH prashAntasaMrambha ivAdade vachaH || 14\.2|| viviktavarNAbharaNA sukhashrutiH prasAdayantI hR^idayAnyapi dviShAm | pravartate nAkR^itapuNyakarmaNAM prasannagambhIrapadA sarasvatI || 14\.3|| bhavanti te sabhyatamA vipashchitAM manogataM vAchi niveshayanti ye | nayanti teShvapyupapannanaipuNA gambhIramarthaM katichit prakAshatAm || 14\.4|| stuvanti gurvImabhidheyasampadaM vishuddhimukterapare vipashchitaH | iti sthitAyAM pratipUruShaM ruchau sudurlabhAH sarvamanoramA giraH || 14\.5|| samasya sampAdayatA guNairimAM tvayA samAropitabhAra bhAratIm | pragalbhamAtmA dhuri dhurya vAgminAM vanachareNApi satAdhiropitaH || 14\.6|| prayujya sAmAcharitaM vilobhanaM bhayaM vibhedAya dhiyaH pradarshitam | tathAbhiyuktaM cha shilImukhArthinA yathetaran nyAyyamivAvabhAsate || 14\.7|| virodhi siddheriti kartumudyataH sa vAritaH kiM bhavatA na bhUpatiH | hite niyojyaH khalu bhUtimichChatA sahArthanAshena nR^ipo.anujIvinA || 14\.8|| dhruvaM praNAshaH prahitasya pattriNaH shilochchaye tasya vimArgaNaM nayaH | na yuktamatrAryajanAtila~NghanaM dishatyapAyaM hi satAmatikramaH || 14\.9|| atItasaMkhyA vihitA mamAgninA shilAmukhAH khANDavamattumichChatA | anAdR^itasyAmarasAyakeShvapi sthitA kathaM shailajanAshuge dhR^itiH || 14\.10|| yadi pramANIkR^itamAryacheShTitaM kimityadoSheNa tiraskR^itA vayam | ayAtapUrvA parivAdagocharaM satAM hi vANI guNameva bhAShate || 14\.11|| guNApavAdena tadanyaropaNAd bhR^ishAdhirUDhasya sama~njasaM janam | dvidheva kR^itvA hR^idayaM nigUhataH sphurad asAdhorvivR^iNoti vAgasiH || 14\.12|| vanAshrayAH kasya mR^igAH parigrahAH shR^iNAti yastAn prasabhena tasya te | prahIyatAmatra nR^ipeNa mAnitA na mAnitA chAsti bhavanti cha shriyaH || 14\.13|| na vartma kasmaichid api pradIyatAmiti vrataM me vihitaM maharShiNA | jighAMsurasmAn nihato mayA mR^igo vratAbhirakShA hi satAmalaMkriyA || 14\.14|| mR^igAn vinighnan mR^igayuH svahetunA kR^itopakAraH kathamichChatAM tapaH | kR^ipeti ched astu mR^igaH kShataH kShaNAd anena pUrvaM na mayeti kA gatiH || 14\.15|| anAyudhe sattvajighAMsite munau kR^ipeti vR^ittirmahatAmakR^itrimA | sharAsanaM bibhrati sajyasAyakaM kR^itAnukampaH sa kathaM pratIyate || 14\.16|| atho sharastena madarthamujjhitaH phalaM cha tasya pratikAyasAdhanam | avikShate tatra mayAtmasAtkR^ite kR^itArthatA nanvadhikA chamUpateH || 14\.17|| yad Attha kAmaM bhavatA sa yAchyatAmiti kShamaM naitad analpachetasAm | kathaM prasahyAharaNaiShiNAM priyaH parAvanatyA malinIkR^itAH shriyaH || 14\.18|| abhUtamAsajya viruddhamIhitaM balAd alabhyaM tava lipsate nR^ipaH | vijAnato.api hyanayasya raudratAM bhavatyapAye parimohinI matiH || 14\.19|| asiH sharA varma dhanush cha nochchakairvivichya kiM prArthitamIshvareNa te | athAsti shaktiH kR^itameva yAch~nayA na dUShitaH shaktimatAM svayaMgrahaH || 14\.20|| sakhA sa yuktaH kathitaH kathaM tvayA yadR^ichChayAsUyati yastapasyate | guNArjanochChrAyaviruddhabuddhayaH prakR^ityamitrA hi satAmasAdhavaH || 14\.21|| vayaM kva varNAshramarakShaNochitAH kva jAtihInA mR^igajIvitachChidaH | sahApakR^iShTairmahatAM na saMgataM bhavanti gomAyusakhA na dantinaH || 14\.22|| paro.avajAnAti yad aj~natAjaDastad unnatAnAM na vihanti dhIratAm | samAnavIryAnvayapauruSheShu yaH karotyatikrAntimasau tiraskriyA || 14\.23|| yadA vigR^ihNAti hataM tadA yashaH karoti maitrImatha dUShitA guNAH | sthitiM samIkShyobhayathA parIkShakaH karotyavaj~nopahataM pR^ithagjanam || 14\.24|| mayA mR^igAn hanturanena hetunA viruddhamAkShepavachastitikShitam | sharArthameShyatyatha lapsyate gatiM shiromaNiM dR^iShTiviShAj jighR^ikShataH || 14\.25|| itIritAkUtamanIlavAjinaM jayAya dUtaH pratitarjya tejasA | yayau samIpaM dhvajinImupeyuShaH prasannarUpasya virUpachakShuShaH || 14\.26|| tato.apavAdena patAkinIpatesh chachAla nirhrAdavatI mahAchamUH | yugAntavAtAbhihateva kurvatI ninAdamambhonidhivIchisaMhatiH || 14\.27|| raNAya jaitraH pradishann iva tvarAM tara~NgitAlambitaketusaMtatiH | puro balAnAM saghanAmbushIkaraH shanaiH pratasthe surabhiH samIraNaH || 14\.28|| jayAravakShveDitanAdamUrChitaH sharAsanajyAtalavAraNadhvaniH | asambhavanbhUdhararAjakukShiShu prakampayan gAmavatastare dishaH || 14\.29|| nishAtaraudreShu vikAsatAM gataiH pradIpayadbhiH kakubhAmivAntaram | vanesadAM hetiShu bhinnavigrahairvipusphure rashmimato marIchibhiH || 14\.30|| udUDhavakShaHsthagitaikadi~Nmukho vikR^iShTavisphAritachApamaNDalaH | vitatya pakShadvayamAyataM babhau vibhurguNAnAmuparIva madhyagaH || 14\.31|| sugeShu durgeShu cha tulyavikramairjavAd ahaMpUrvikayA yiyAsubhiH | gaNairavichChedaniruddhamAbabhau vanaM niruchChvAsamivAkulAkulam || 14\.32|| tirohitashvabhraniku~ncharodhasaH samashnuvAnAH sahasAtiriktatAm | kirAtasainyairapidhAya rechitA bhuvaH kShaNaM nimnatayeva bhejire || 14\.33|| pR^ithUruparyastabR^ihallatAtatirjavAnilAghUrNitashAlachandanA | gaNAdhipAnAM paritaH prasAriNI vanAnyavA~nchIva chakAra saMhatiH || 14\.34|| tataH sadarpaM pratanuM tapasyayA madasrutikShAmamivaikavAraNam | parijvalantaM nidhanAya bhUbhR^itAM dahantamAshA iva jAtavedasam || 14\.35|| anAdaropAttadhR^itaikasAyakaM jaye.anukUle suhR^idIva saspR^iham | shanairapUrNapratikArapelave niveshayantaM nayane balodadhau || 14\.36|| niShaNNamApatpratikArakAraNe sharAsane dhairya ivAnapAyini | ala~NghanIyaM prakR^itAvapi sthitaM nivAtaniShkampamivApagApatim || 14\.37|| upeyuShIM bibhratamantakadyutiM vadhAd adUre patitasya daMShTriNaH | puraH samAveshitasatpashuM dvijaiH patiM pashUnAmiva hUtamadhvare || 14\.38|| nijena nItaM vijitAnyagauravaM gabhIratAM dhairyaguNena bhUyasA | vanodayeneva ghanoruvIrudhA samandhakArIkR^itamuttamAchalam || 14\.39|| maharShabhaskandhamanUnakaMdharaM bR^ihachChilAvapraghanena vakShasA | samujjihIrShuM jagatIM mahAbharAM mahAvarAhaM mahato.arNavAd iva || 14\.40|| harinmaNishyAmamudagravigrahaM prakAshamAnaM paribhUya dehinaH | manuShyabhAve puruShaM purAtanaM sthitaM jalAdarsha ivAMshumAlinam || 14\.41|| gurukriyArambhaphalairalaMkR^itaM gatiM pratApasya jagatpramAthinaH | gaNAH samAseduranIlavAjinaM tapAtyaye toyaghanA ghanA iva || 14\.42|| yathAsvamAshaMsitavikramAH purA muniprabhAvakShatatejasaH pare | yayuH kShaNAd apratipattimUDhatAM mahAnubhAvaH pratihanti pauruSham || 14\.43|| tataH prajahre samameva tatra tairapekShitAnyonyabalopapattibhiH | mahodayAnAmapi saMghavR^ittitAM sahAyasAdhyAH pradishanti siddhayaH || 14\.44|| kirAtasainyAd uruchApanoditAH samaM samutpeturupAttaraMhasaH | mahAvanAd unmanasaH khagA iva pravR^ittapattradhvanayaH shilImukhAH || 14\.45|| gabhIrarandhreShu bhR^ishaM mahIbhR^itaH pratisvanairunnamitena sAnuShu | dhanurninAdena javAd upeyuShA vibhidyamAnA iva dadhvanurdishaH || 14\.46|| vidhUnayantI gahanAni bhUruhAM tirohitopAntanabhodigantarA | mahIyasI vR^iShTirivAnileritA ravaM vitene gaNamArgaNAvaliH || 14\.47|| trayIm R^itUnAmanilAshinaH sataH prayAti poShaM vapuShi prahR^iShyataH | raNAya jiShNorviduSheva satvaraM ghanatvamIye shithilena varmaNA || 14\.48|| patatsu shastreShu vitatya rodasI samantatastasya dhanurdudhUShataH | saroShamulkeva papAta bhIShaNA baleShu dR^iShTirvinipAtashaMsinI || 14\.49|| dishaH samUhann iva vikShipann iva prabhAM raverAkulayann ivAnilam | munish chachAla kShayakAladAruNaH kShitiM sashailAM chalayann iveShubhiH || 14\.50|| vimuktamAshaMsitashatrunirjayairanekamekAvasaraM vanecharaiH | sa nirjaghAnAyudhamantarA sharaiH kriyAphalaM kAla ivAtipAtitaH || 14\.51|| gataiH pareShAmavibhAvanIyatAM nivArayadbhirvipadaM vidUragaiH | bhR^ishaM babhUvopachito bR^ihatphalaiH sharairupAyairiva pANDunandanaH || 14\.52|| divaH pR^ithivyAH kakubhAM nu maNDalAt patanti bimbAd uta tigmatejasaH | sakR^id vikR^iShTAd atha kArmukAn muneH sharAH sharIrAd iti te.abhimenire || 14\.53|| gaNAdhipAnAmavidhAya nirgataiH parAsutAM marmavidAraNairapi | javAd atIye himavAn adhomukhaiH kR^itAparAdhairiva tasya pattribhiH || 14\.54|| dviShAM kShatIryAH prathame shilAmukhA vibhidya dehAvaraNAni chakrire | na tAsu pete vishikhaiH punarmuneraruMtudatvaM mahatAM hyagocharaH || 14\.55|| samujjhitA yAvadarAti niryatI sahaiva chApAn munibANasaMhatiH | prabhA himAMshoriva pa~NkajAvaliM ninAya saMkochamumApatesh chamUm || 14\.56|| ajihmamojiShThamamoghamaklamaM kriyAsu bahvIShu pR^itha~N niyojitam | prasehire sAdayituM na sAditAH sharaughamutsAhamivAsya vidviShaH || 14\.57|| shivadhvajinyaH pratiyodhamagrataH sphurantamugeShumayUkhamAlinam | tamekadeshasthamanekadeshagA nidadhyurarkaM yugapat prajA iva || 14\.58|| muneH sharaugheNa tadugraraMhasA balaM prakopAd iva viShvag AyatA | vidhUnitaM bhrAntimiyAya sa~NginIM mahAnileneva nidAghajaM rajaH || 14\.59|| tapobalenaiSha vidhAya bhUyasIstanUradR^ishyAH svid iShUn nirasyati | amuShya mAyAvihataM nihanti naH pratIpamAgatya kimu svamAyudham || 14\.60|| hR^itA guNairasya bhayena vA munestirohitAH svit praharanti devatAH | kathaM nvamI saMtatamasya sAyakA bhavantyaneke jaladherivormayaH || 14\.61|| jayena kachchid viramed ayaM raNAd bhaved api svasti charAcharAya vA | tatApa kIrNA nR^ipasUnumArgaNairiti pratarkAkulitA patAkinI || 14\.62|| amarShiNA kR^ityamiva kShamAshrayaM madoddhateneva hitaM priyaM vachaH | balIyasA tad vidhineva pauruShaM balaM nirastaM na rarAja jiShNunA || 14\.63|| pratidishaM plavagAdhipalakShmaNA vishikhasaMhatitApitamUrtibhiH | ravikaraglapitairiva vAribhiH shivabalaiH parimaNDalatA dadhe || 14\.64|| pravitatasharajAlachChannavishvAntarAle vidhuvati dhanurAvirmaNDalaM pANDusUnau | kathamapi jayalakShmIrbhUtabhUtA vihAtuM viShamanayanasenApakShapAtaM viShehe || 14\.65|| \medskip\hrule\medskip atha bhUtAni vArtraghna sharebhyastatra tatrasuH | bheje dishaH parityakta maheShvAsA cha sA chamUH || 15\.1|| apashyadbhiriveshAnaM raNAn nivavR^ite gaNaiH | muhyatIva hi kR^ichChreShu sambhramajvalitaM manaH || 15\.2|| khaNDitAshaMsayA teShAM parA~NmukhatayA tayA | Avivesha kR^ipA ketau kR^itochchairvAnaraM naram || 15\.3|| AsthAmAlambya nIteShu vashaM kShudreShvarAtiShu | vyaktimAyAti mahatAM mAhAtmyamanukampayA || 15\.4|| sa sAsiH sAsusUH sAso yeyAyeyAyayAyayaH | lalau lIlAM lalo.alolaH shashIshashishushIH shashan || 15\.5|| trAsajihmaM yatash chaitAn mandamevAnviyAya saH | nAtipIDayituM bhagnAn ichChanti hi mahaujasaH || 15\.6|| athAgre hasatA sAchi sthitena sthirakIrtinA | senAnyA te jagadire kiMchidAyastachetasA || 15\.7|| mA vihAsiShTa samaraM samarantavyasaMyataH | kShataM kShuNNAsuragaNairagaNairiva kiM yashaH || 15\.8|| vivasvadaMshusaMshleSha dviguNIkR^itatejasaH | amI vo moghamudgUrNA hasantIva mahAsayaH || 15\.9|| vane.avane vanasadAM mArgaM mArgamupeyuShAm | vANairbANaiH samAsaktaM sha~Nke.ashaM kena shAmyati || 15\.10|| pAtitottu~NgamAhAtmyaiH saMhR^itAyatakIrtibhiH | gurvIM kAmApadaM hantuM kR^itamAvR^ittisAhasam || 15\.11|| nAsuro.ayaM na vA nAgo dharasaMstho na rAkShasaH | nA sukho.ayaM navAbhogo dharaNistho hi rAjasaH || 15\.12|| mandamasyann iShulatAM ghR^iNayA munireSha vaH | praNudatyAgatAvaj~naM jaghaneShu pashUn iva || 15\.13|| na nonanunno.anunneno na nA nAnAnanA nanu | nunno.anunno na nunneno nAnenAnunnanun na nut || 15\.14|| varaM kR^itadhvastaguNAd atyantamaguNaH pumAn | prakR^ityA hyamaNiH shreyAn nAlaMkArash chyutopalaH || 15\.15|| syandanA no chaturagAH surebhA vAvipattayaH | syandanA no cha turagAH surebhAvA vipattayaH || 15\.16|| bhavadbhiradhunArAti parihApitapauruShaiH | hradairivArkaniShpItaiH prAptaH pa~Nko durutsahaH || 15\.17|| vetrashAkakuje shaile.aleshaije.akukashAtrave | yAta kiM vidisho jetuM tu~njesho divi kiMtayA || 15\.18|| ayaM vaH klaibyamApannAn dR^iShTapR^iShThAn arAtinA | ichChatIshash chyutAchArAn dArAn iva nigopitum || 15\.19|| nanu ho mathanA rAgho ghorA nAthamaho nu na | tayadAtavadA bhImA mAbhIdA bata dAyata || 15\.20|| kiM tyaktApAstadevatva mAnuShyakaparigrahaiH | jvalitAnyaguNairgurvI sthitA tejasi mAnyatA || 15\.21|| nishitAsirato.abhIko nyejate.amaraNA ruchA | sArato na virodhI naH svAbhAso bharavAn uta || 15\.22|| tanuvArabhaso bhAsvAn adhIro.avinatorasA | chAruNA ramate janye ko.abhIto rasitAshini || 15\.23|| nirbhinnapAtitAshvIya niruddharathavartmani | hatadvipanagaShThyUta rudhirAmbunadAkule || 15\.24|| devAkAnini kAvAde vAhikAsvasvakAhi vA | kAkArebhabhare kAkA nisvabhavyavyabhasvani || 15\.25|| pranR^ittashavavitrasta turagAkShiptasArathau | mArutApUrNatUNIra vikruShTahatasAdini || 15\.26|| sasattvaratide nityaM sadarAmarShanAshini | tvarAdhikakasannAde ramakatvamakarShati || 15\.27|| Asure lokavitrAsa vidhAyini mahAhave | yuShmAbhirunnatiM nItaM nirastamiha pauruSham || 15\.28|| iti shAsati senAnyAM gachChatastAn anekadhA | niShidhya hasatA kiMchit tatra tasthe.andhakAriNA || 15\.29|| munIShudahanAtaptAMllajjayA nivivR^itsataH | shivaH prahlAdayAmAsa tAn niShedhahimAmbunA || 15\.30|| dUnAste.aribalAd UnA nirebhA bahu menire | bhItAH shitasharAbhItAH shaMkaraM tatra shaMkaram || 15\.31|| maheShujaladhau shatrorvartamAnA duruttare | prApya pAramiveshAnamAshashvAsa patAkinI || 15\.32|| sa babhAra raNApetAM chamUM pashchAd avasthitAm | puraH sUryAd upAvR^ittAM ChAyAmiva mahAtaruH || 15\.33|| mu~nchatIshe sharA~n jiShNau pinAkasvanapUritaH | dadhvAna dhvanayann AshAH sphuTann iva dharAdharaH || 15\.34|| tadgaNA dadR^ishurbhImaM chitrasaMsthA ivAchalAH | vismayena tayoryuddhaM chitrasaMsthA ivAchalAH || 15\.35|| parimohayamANena shikShAlAghavalIlayA | jaiShNavI vishikhashreNI parijahre pinAkinA || 15\.36|| avadyan patriNaH shambhoH sAyakairavasAyakaiH | pANDavaH parichakrAma shikShayA raNashikShayA || 15\.37|| chArachu~nchush chirArechI cha~nchachchIraruchA ruchaH | chachAra ruchirash chAru chArairAchAracha~nchuraH || 15\.38|| sphuratpisha~NgamaurvIkaM dhunAnaH sa bR^ihaddhanuH | dhR^itolkAnalayogena tulyamaMshumatA babhau || 15\.39|| pArthabANAH pashupaterAvavrurvishikhAvalim | payomucha ivArandhrAH sAvitrImaMshusaMhatim || 15\.40|| sharavR^iShTiM vidhUyorvImudastAM savyasAchinA | rurodha mArgaNairmArgaM tapanasya trilochanaH || 15\.41|| tena vyAtenire bhImA bhImArjanaphalAnanAH | na nAnukampya vishikhAH shikhAdharajavAsasaH || 15\.42|| dyuviyadgAminI tAra saMrAvavihatashrutiH | haimIShumAlA shushubhe vidyutAmiva saMhatiH || 15\.43|| vila~Nghya patriNAM pa~NktiM bhinnaH shivashilImukhaiH | jyAyo vIryaM samAshritya na chakampe kapidhvajaH || 15\.44|| jagatIsharaNe yukto harikAntaH sudhAsitaH | dAnavarShIkR^itAshaMso nAgarAja ivAbabhau || 15\.45|| viphalIkR^itayatnasya kShatabANasya shambhunA | gANDIvadhanvanaH khebhyo nishchachAra hutAshanaH || 15\.46|| sa pisha~NgajaTAvaliH kirann urutejaH parameNa manyunA | jvalitauShadhijAtavedasA himashailena samaM vididyute || 15\.47|| shatasho vishikhAn avadyate bhR^ishamasmai raNavegashAline | prathayann anivAryavIryatAM prajigAyeShumaghAtukaM shivaH || 15\.48|| shambho dhanurmaNDalataH pravR^ittaM taM maNDalAd aMshumivAMshubhartuH | nivArayiShyan vidadhe sitAshvaH shilImukhachChAyavR^itAM dharitrIm || 15\.49|| ghanaM vidAryArjunabANapUgaM sasArabANo.ayug alochanasya | ghanaM vidAryArjunabANapUgaM sasAra bANo.ayugalochanasya || 15\.50|| rujan pareShUn bahudhAshupAtino muhuH sharaughairapavArayan dishaH | chalAchalo.aneka iva kriyAvashAn maharShisaMghairbubudhe dhanaMjayaH || 15\.51|| vikAshamIyurjagatIshamArgaNA vikAshamIyurjagatIshamArgaNAH | vikAshamIyurjagatIshamArgaNA vikAshamIyurjagatIshamArgaNAH || 15\.52|| sampashyatAmiti shivena vitAyamAnaM lakShmIvataH kShitipatestanayasya vIryam | a~NgAnyabhinnamapi tattvavidAM munInAM romA~nchama~nchitataraM bibharAmbabhUvuH || 15\.53|| \medskip\hrule\medskip tataH kirAtAdhipateralaghvImAjikriyAM vIkShya vivR^iddhamanyuH | sa tarkayAmAsa viviktatarkash chiraM vichinvann iti kAraNAni || 16\.1|| madasrutishyAmitagaNDalekhAH krAmanti vikrAntanarAdhirUDhAH | sahiShNavo neha yudhAmabhij~nA nAgA nagochChrAyamivAkShipantaH || 16\.2|| vichitrayA chitrayateva bhinnAM ruchaM raveH ketanaratnabhAsA | mahArathaughena na saMniruddhAH payodamandradhvaninA dharitrI || 16\.3|| samullasatprAsamahormimAlaM parisphurachchAmaraphenapa~Nkti | vibhinnamaryAdamihAtanoti nAshvIyamAshA jaladherivAmbhaH || 16\.4|| hatAhatetyuddhatabhIShmaghoShaiH samujjhitA yoddhR^ibhirabhyamitram | na hetayaH prAptataDittviShaH khe vivasvadaMshujvalitAH patanti || 16\.5|| abhyAyataH saMtatadhUmadhUmraM vyApi prabhAjAlamivAntakasya | rajaH pratUrNAshvarathA~NganunnaM tanoti na vyomani mAtarishvA || 16\.6|| bhUreNunA rAsabhadhUsareNa tirohite vartmani lochanAnAm | nAstyatra tejasvibhirutsukAnAmahni pradoShaH surasundarINAm || 16\.7|| rathA~NgasaMkrIDitamashvaheShA bR^ihanti mattadvipabR^iMhitAni | saMgharShayogAd iva mUrChitAni hrAdaM nigR^ihNanti na dundubhInAm || 16\.8|| asmin yashaHpauruShalolupAnAmarAtibhiH pratyurasaM kShatAnAm | mUrChAntarAyaM muhuruchChinatti nAsArashItaM karishIkarAmbhaH || 16\.9|| asR^i~NnadInAmupachIyamAnairvidArayadbhiH padavIM dhvajinyAH | uchChrAyamAyAnti na shoNitaughaiH pa~NkairivAshyAnaghanaistaTAni || 16\.10|| parikShate vakShasi dantidantaiH priyA~NkashItA nabhasaH patantI | neha pramohaM priyasAhasAnAM mandAramAlA viralIkaroti || 16\.11|| niShAdisaMnAhamaNiprabhaughe parIyamANe karishIkareNa | arkatviShonmIlitamabhyudeti na khaNDamAkhaNDalakArmukasya || 16\.12|| mahIbhR^itA pakShavateva bhinnA vigAhya madhyaM paravAraNena | nAvartamAnA ninadanti bhImamapAM nidherApa iva dhvajinyaH || 16\.13|| mahArathAnAM pratidantyanIkamadhisyadasyandanamutthitAnAm | AmUlalUnairatimanyuneva mAta~Ngahastairvriyate na panthAH || 16\.14|| dhR^itotpalApIDa iva priyAyAH shiroruhANAM shithilaH kalApaH | na barhabhAraH patitasya sha~NkorniShAdivakShaHsthalamAtanoti || 16\.15|| ujjhatsu saMhAra ivAstasaMkhyamahnAya tejasviShu jIvitAni | lokatrayAsvAdanalolajihvaM na vyAdadAtyAnanamatra mR^ityuH || 16\.16|| iyaM cha durvAramahArathAnAmAkShipya vIryaM mahatAM balAnAm | shaktirmamAvasyati hInayuddhe saurIva tArAdhipadhAmni dIptiH || 16\.17|| mAyA svid eShA mativibhramo vA dhvastaM nu me vIryamutAhamanyaH | gANDIvamuktA hi yathA purA me parAkramante na sharAH kirAte || 16\.18|| puMsaH padaM madhyamamuttamasya dvidheva kurvan dhanuShaH praNAdaiH | nUnaM tathA naiShA yathAsya veShaH prachChannamapyUhayate hi cheShTA || 16\.19|| dhanuH prabandhadhvanitaM ruSheva sakR^id vikR^iShTA vitateva maurvI | saMdhAnamutkarShamiva vyudasya muShTerasambheda ivApavarge || 16\.20|| aMsAvavaShTabdhanatau samAdhiH shirodharAyA rahitaprayAsaH | dhR^itA vikArAMstyajatA mukhena prasAdalakShmIH shashalA~nChanasya || 16\.21|| prahIyate kAryavashAgateShu sthAneShu viShTabdhatayA na dehaH | sthitaprayAteShu sasauShThavash cha lakShyeShu pAtaH sadR^ishaH sharANAm || 16\.22|| parasya bhUyAn vivare.abhiyogaH prasahya saMrakShaNamAtmarandhre | bhIShme.apyasambhAvyamidaM gurau vA na sambhavatyeva vanechareShu || 16\.23|| aprAkR^itasyAhavadurmadasya nivAryamasyAstrabalena vIryam | alpIyaso.apyAmayatulyavR^ittermahApakArAya riporvivR^iddhiH || 16\.24|| sa sampradhAryaivamahAryasAraH sAraM vineShyan sagaNasya shatroH | prasvApanAstraM drutamAjahAra dhvAntaM ghanAnaddha ivArdharAtraH || 16\.25|| prasaktadAvAnaladhUmadhUmrA nirundhatI dhAma sahasrarashmeH | mahAvanAnIva mahAtamisrA ChAyA tatAneshabalAni kAlI || 16\.26|| AsAditA tatprathamaM prasahya pragalbhatAyAH padavIM harantI | sabheva bhImA vidadhe gaNAnAM nidrA nirAsaM pratibhAguNasya || 16\.27|| gurusthirANyuttamavaMshajatvAd vij~nAtasArANyanushIlanena | kechit samAshritya guNAn vitAni suhR^itkulAnIva dhanUMShi tasthuH || 16\.28|| kR^itAntadurvR^itta ivApareShAM puraH pratidvandvini pANDavAstre | atarkitaM pANitalAn nipetuH kriyAphalAnIva tadAyudhAni || 16\.29|| aMsasthalaiH kechid abhinnadhairyAH skandheShu saMshleShavatAM tarUNAm | madena mIlannayanAH salIlaM nAgA iva srastakarA niSheduH || 16\.30|| tirohitendoratha shambhumUrdhnaH praNamyamAnaM tapasAM nivAsaiH | sumerushR^i~NgAd iva bimbamArkaM pisha~NgamuchchairudiyAya tejaH || 16\.31|| ChAyAM vinirdhUya tamomayIM tAM tattvasya saMvittirivApavidyAm | yayau vikAsaM dyutirindumaulerAlokamabhyAdishatI gaNebhyaH || 16\.32|| tviShAM tatiH pATalitAmbuvAhA sA sarvataH pUrvasarIva saMdhyA | ninAya teShAM drutamullasantI vinidratAM lochanapa~NkajAni || 16\.33|| pR^ithagvidhAnyastravirAmabuddhAH shastrANi bhUyaH pratipedire te | muktA vitAnena balAhakAnAM jyotIMShi ramyA iva digvibhAgAH || 16\.34|| dyaurunnanAmeva dishaH praseduH sphuTaM visasre saviturmayUkhaiH | kShayaM gatAyAmiva yAmavatyAM punaH samIyAya dinaM dinashrIH || 16\.35|| mahAstradurge shithilaprayatnaM digvAraNeneva pareNa rugNe | bhuja~NgapAshAn bhujavIryashAlI prabandhanAya prajighAya jiShNuH || 16\.36|| jihvAshatAnyullasayantyajasraM lasattaDillolaviShAnalAni | trAsAn nirastAM bhujagendrasenA nabhashcharaistatpadavIM vivavre || 16\.37|| di~NnAgahastAkR^itimudvahadbhirbhogaiH prashastAsitaratnanIlaiH | rarAja sarpAvalirullasantI tara~NgamAleva nabhorNavasya || 16\.38|| niHshvAsadhUmaiH sthagitAMshujAlaM phaNAvatAmutphaNamaNDalAnAm | gachChann ivAstaM vapurabhyuvAha vilochanAnAM sukhamuShNarashmiH || 16\.39|| prataptachAmIkarabhAsureNa dishaH prakAshena pisha~NgayantyaH | nishchakramuH prANaharekShaNAnAM jvAlA maholkA iva lochanebhyaH || 16\.40|| AkShiptasampAtamapetashobhamudvahni dhUmAkkuladigvibhAgam | vR^itaM nabho bhogikulairavasthAM paroparuddhasya purasya bheje || 16\.41|| tamAshu chakShuHshravasAM samUhaM mantreNa tArkShyodayakAraNena | netA nayeneva paropajApaM nivArayAmAsa patiH pashUnAm || 16\.42|| pratighnatIbhiH kR^itamIlitAni dyulokabhAjAmapi lochanAni | garutmatA saMhatibhirvihAyaH kShaNaprakAshAbhirivAvatene || 16\.43|| tataH suparNavrajapakShajanmA nAnAgatirmaNDalaya~n javena | jarattR^iNAnIva viyan ninAya vanaspatInAM gahanAni vAyuH || 16\.44|| manaHshilAbha~Nganibhena pashchAn nirudhyamAnaM nikareNa bhAsAm | vyUDhairurobhish cha vinudyamAnaM nabhaH sasarpeva puraH khagAnAm || 16\.45|| darImukhairAsavarAgatAmraM vikAsi rukmachChadadhAma pItvA | javAnilAghUrNitasAnujAlo himAchalaH kShIba ivAchakampe || 16\.46|| pravR^ittanaktaMdivasaMdhidIptairnabhastalaM gAM cha pisha~NgayaShTiH | antarhitArkaiH paritaH patadbhish ChAyAH samAchikShipire vanAnAm || 16\.47|| sa bhogasaMghaH shamamugradhAmnAM sainyena ninye vinatAsutAnAm | mahAdhvare vidhyapachAradoShaH karmAntareNeva mahodayena || 16\.48|| sAphalyamastre ripupauruShasya kR^itvA gate bhAgya iavApavargam | anindhanasya prasabhaM samanyuH samAdade.astraM jvalanasya jiShNuH || 16\.49|| UrdhvaM tirashchInamadhash cha kIrNairjvAlAsaTairla~Nghitameghapa~NktiH | AyastasiMhAkR^itirutpapAta prANyantamichChann iva jAtavedAH || 16\.50|| bhittveva bhAbhiH saviturmayUkhA~n jajvAla viShvag visR^itasphuli~NgaH | vidIryamANAshmaninAdadhIraM dhvaniM vitanvann akR^ishaH kR^ishAnuH || 16\.51|| chayAn ivAdrIn iva tu~NgashR^i~NgAn kvachit purANIva hiraNmayAni | mahAvanAnIva cha kiMshukAnAmattAna vahniH pavanAnuvR^ittyA || 16\.52|| muhush chalatpallavalohinIbhiruchchaiH shikhAbhiH shikhino.avalIDhAH | taleShu muktAvishadA babhUvuH sAndrA~njjanashyAmaruchaH payodAH || 16\.53|| lilikShatIva kShayakAlaraudre lokaM vilolArchiShi rohitAshve | pinAkinA hUtamahAmbuvAhamastraM punaH pAshabhR^itaH praNinye || 16\.54|| tato dharitrIdharatulyarodhasastaDillatAli~NgitanIlamUrtayaH | adhomukhAkAshasarinnipAtinIrapaH prasaktaM mumuchuH payomuchaH || 16\.55|| parAhatadhvastashikhe shikhAvato vapuShyadhikShiptasamiddhatejasi | kR^itAspadAstapta ivAyasi dhvaniM payonipAtAH prathame vitenire || 16\.56|| mahAnale bhinnasitAbhrapAtibhiH sametya sadyaH kathanena phenatAm | vrajadbhirArdrendhanavat parikShayaM jalairvitene divi dhUmasaMtatiH || 16\.57|| svaketubhiH pANDuranIlapATalaiH samAgatAH shakradhanuHprabhAbhidaH | asaMsthitAmAdadhire vibhAvasorvichitrachInAMshukachArutAM tviShaH || 16\.58|| jalaughasaMmUrChanamUrChitasvanaH prasaktavidyullasitaidhitadyutiH | prashAntimeShyan dhR^itadhUmamaNDalo babhUva bhUyAn iva tatra pAvakaH || 16\.59|| pravR^iddhasindhUrmichayasthavIyasAM chayairvibhinnAH payasAM prapedire | upAttasaMdhyAruchibhiH sarUpatAM payodavichChedalavaiH kR^ishAnavaH || 16\.60|| upaityanantadyutirapyasaMshayaM vibhinnamUlo.anudayAya saMkShayam | tathA hi toyaughavibhinnasaMhatiH sa havyavAhaH prayayau parAbhavam || 16\.61|| atha vihitavidheyairAshu muktA vitAnairasitanaganitambashyAmabhAsAM ghanAnAm | vikasadamaladhAmnAM prApa nIlotpalAnAM shriyamadhikavishuddhAM vahnidAhAd iva dyauH || 16\.62|| iti vividhamudAse savyasAchI yad astraM bahusamaranayaj~naH sAdayiShyann arAtim | vidhiriva viparItaH pauruShaM nyAyavR^itteH sapadi tad upaninye riktatAM nIlakaNThaH || 16\.63|| vItaprabhAvatanurapyatanuprabhAvaH pratyAchakA~NkSha jayinIM bhujavIryalakShmIm | astreShu bhUtapatinApahR^iteShu jiShNurvarShiShyatA dinakR^iteva jaleShu lokaH || 16\.64|| \medskip\hrule\medskip athApadAmuddharaNakShameShu mitreShvivAstreShu tirohiteShu | dhR^itiM gurushrIrguruNAbhipuShyan svapauruSheNeva sharAsanena || 17\.1|| bhUriprabhAveNa raNAbhiyogAt prIto vijihmash cha tadIyavR^iddhyA | spaShTo.apyavispaShTavapuHprakAshaH sarpanmahAdhUma ivAdrivahniH || 17\.2|| tejaH samAshritya parairahAryaM nijaM mahanmitramivorudhairyam | AsAdayann askhalitasvabhAvaM bhIme bhujAlambamivAridurge || 17\.3|| vaMshochitatvAd abhimAnavatyA samprAptayA sampriyatAmasubhyaH | samakShamAditsitayA pareNa vadhveva kIrtyA paritapyamAnaH || 17\.4|| patiM nagAnAmiva baddhamUlamunmUlayiShyaMstarasA vipakSham | laghuprayatnaM nigR^ihItavIryastrimArgagAvega iveshvareNa || 17\.5|| saMskAravattvAd ramayatsu chetaH prayogashikShAguNabhUShaNeShu | jayaM yathArtheShu shareShu pArthaH shabdeShu bhAvArthamivAshashaMse || 17\.6|| bhUyaH samAdhAnavivR^iddhatejA naivaM purA yuddhamiti vyathAvAn | sa nirvavAmAsramamarShanunnaM viShaM mahAnAga ivekShaNAbhyAm || 17\.7|| tasyAhavAyAsavilolamauleH saMrambhatAmrAyatalochanasya | nirvApayiShyann iva roShataptaM prasnApayAmAsa mukhaM nidAghaH || 17\.8|| krodhAndhakArAntarito raNAya bhrUbhedarekhAH sa babhAra tisraH | ghanoparuddhaH prabhavAya vR^iShTerUrdhvAMshurAjIriva tigmarashmiH || 17\.9|| sa pradhvanayyAmbudanAdi chApaM hastena di~NnAga ivAdrishR^i~Ngam | balAni shambhoriShubhistatApa chetAMsi chintAbhirivAsharIraH || 17\.10|| sadvAditevAbhiniviShTabuddhau guNAbhyasUyeva vipakShapAte | agochare vAg iva chopareme shaktiH sharANAM shitikaNThakAye || 17\.11|| umApatiM pANDusutapraNunnAH shilImukhA na vyathayAMbabhUvuH | abhyutthitasyAdripaternitambamarkasya pAdA iva haimanasya || 17\.12|| samprIyamANo.anubabhUva tIvraM parAkramaM tasya patirgaNAnAm | viShANabhedaM himavAn asahyaM vaprAnatasyeva suradvipasya || 17\.13|| tasmai hi bhAroddharaNe samarthaM pradAsyatA bAhumiva pratApam | chiraM viShehe.abhibhavastadAnIM sa kAraNAnAmapi kAraNena || 17\.14|| pratyAhataujAH kR^itasattvavegaH parAkramaM jyAyasi yastanoti | tejAMsi bhAnoriva niShpatanti yashAMsi vIryajvalitAni tasya || 17\.15|| dR^iShTAvadAnAd vyathate.arilokaH pradhvaMsameti vyathitAchcha tejaH | tejovihInaM vijahAti darpaH shAntArchiShaM dIpamiva prakAshaH || 17\.16|| tataH prayAtyastamadAvalepaH sa jayyatAyAH padavIM jigIShoH | gandhena jetuH pramukhAgatasya pratidvipasyeva mata~NgajaughaH || 17\.17|| evaM pratidvandviShu tasya kIrtiM maulIndulekhAvishadAM vidhAsyan | iyeSha paryAyajayAvasAdAM raNakriyAM shambhuranukrameNa || 17\.18|| munervichitrairiShubhiH sa bhUyAn ninye vashaM bhUtapaterbalaughaH | sahAtmalAbhena samutpatadbhirjAtisvabhAvairiva jIvalokaH || 17\.19|| vitanvatastasya sharAndhakAraM trastAni sainyAni ravaM nishemuH | pravarShataH saMtatavepathUni kShapAghanasyeva gavAM kulAni || 17\.20|| sa sAyakAn sAdhvasaviplutAnAM kShipan pareShAmatisauShThavena | shashIva doShAvR^italochanAnAM vibhidyamAnaH pR^ithag AbabhAse || 17\.21|| kShobheNa tenAtha gaNAdhipAnAM bhedaM yayavAkR^itirIshvarasya | tara~Ngakampena mahAhradAnAM ChAyAmayasyeva dinasya kartuH || 17\.22|| prasedivAMsaM na tamApa kopaH kutaH parasmin puruShe vikAraH | AkAravaiShamyamidaM cha bheje durlakShyachihnA mahatAM hi vR^ittiH || 17\.23|| visphAryamANasya tato bhujAbhyAM bhUtAni bhartrA dhanurantakasya | bhinnAkR^itiM jyAM dadR^ishuH sphurantIM kruddhasya jihvAmiva takShakasya || 17\.24|| svyApasavyadhvanitograchApaM pArthaH kirAtAdhipamAshasha~Nke | paryAyasampAditakarNatAlaM yantA gajaM vyAlamivAparAddhaH || 17\.25|| nijaghnire tasya hareShujAlaiH patanti vR^indAni shilImukhAnAm | UrjasvibhiH sindhumukhAgatAni yAdAMsi yAdobhirivAmburAsheH || 17\.26|| vibhedamantaH padavInirodhaM vidhvaMsanaM chAviditaprayogaH | netArilokeShu karoti yad yat tat tachchakArAsya shareShu shambhuH || 17\.27|| soDhAvagItaprathamAyudhasya krodhojjhitairvegitayA patadbhiH | Chinnairapi trAsitavAhinIkaiH pete kR^itArthairiva tasya bANaiH || 17\.28|| alaMkR^itAnAm R^ijutAguNena gurUpadiShTAM gatimAsthitAnAm | satAmivAparvaNi mArgaNAnAM bha~NgaH sa jiShNordhR^itimunmamAtha || 17\.29|| bANachChidaste vishikhAH smarAreravA~NmukhIbhUtaphalAH patantaH | akhaNDitaM pANDavasAyakebhyaH kR^itasya sadyaH pratikAramApuH || 17\.30|| chitrIyamANAn atilAghavena pramAthinastAn bhavamArgaNAnAm | samAkulAyA nichakhAna dUraM bANAn dhvajinyA hR^idayeShvarAtiH || 17\.31|| tasyAtiyatnAd atirichyamAne parAkrame.anyonyavisheShaNena | hantA purAM bhUri pR^iShatkavarShaM nirAsa naidAgha ivAmbu meghaH || 17\.32|| anAmR^ishantaH kvachid eva marma priyaiShiNAnuprahitAH shivena | suhR^itprayuktA iva narmavAdAH sharA muneH prItikarA babhUvuH || 17\.33|| astraiH samAnAmatirekiNIM vA pashyanIShUNAmapi tasya shaktim | viShAdavaktavyabalaH pramAthI svamAlalambe balamindumauliH || 17\.34|| tapastapovIryasamuddhatasya pAraM yiyAsoH samarArNavasya | maheShujAlAnyakhilAni jiShNorarkaH payAMsIva samAchachAma || 17\.35|| rikte savisrambhamath+arjunasya niSha~Ngavaktre nipatAta pANiH | anyadvipApItajale satarShaM mata~Ngajasyeva nagAshmarandhre || 17\.36|| chyute sa tasminn iShudhau sharArthAd dhvastArthasAre sahaseva bandhau | tatkAlamoghapraNayaH prapede nirvAchyatAkAma ivAbhimukhyam || 17\.37|| AghaTTayAmAsa gatAgatAbhyAM sAvegamagrA~Ngulirasya tUNau | vidheyamArge matirutsukasya nayaprayogAviva gAM jigIShoH || 17\.38|| babhAra shUnyAkR^itirarjunastau maheShudhI vItamaheShujAlau | yugAntasaMshuShkajalau vijihmaH pUrvAparau loka ivAmburAshI || 17\.39|| tenAtimittena tathA na pArthastayoryathA riktatayAnutepe | svAmApadaM projjhya vipattimagnaM shochanti santo hyupakAripakSham || 17\.40|| pratikriyAyai vidhuraH sa tasmAt kR^ichChreNa vishleShamiyAya hastaH | parA~Nmukhatve.api kR^itopakArAt tUNImukhAn mitrakulAd ivAryaH || 17\.41|| pashchAtkriyA tUNayugasya bharturjaj~ne tadAnImupakAriNIva | sambhAvanAyAmadharIkR^itAyAM patyuH puraH sAhasamAsitavyam || 17\.42|| taM shambhurAkShiptamaheShujAlaM lohaiH sharairmarmasu nistutoda | hR^ittottaraM tattvavichAramadhye vakteva doShairgurubhirvipakSham || 17\.43|| jahAra chAsmAd achireNa varma jvalanmaNidyotitahaimalekham | chaNDaH pata~NgAn marudekanIlaM taDitvataH khaNDamivAmbudasya || 17\.44|| vikoshanirdhautatanormahAseH phaNAvatash cha tvachi vichyutAyAm | pratidvipAbaddharuShaH samakShaM nAgasya chAkShiptamukhachChadasya || 17\.45|| vibodhitasya dhvaninA ghanAnAM harerapetasya cha shailarandhrAt | nirastadhUmasya cha rAtrivahnervinA tanutreNa ruchiM sa bheje || 17\.46|| achittatAyAmapi nAma yuktAmanUrdhvatAM prApya tadIyakR^ichChre | mahIM gatau tAviShudhI tadAnIM vivavratush chetanayeva yogam || 17\.47|| sthitaM vishuddhe nabhasIva sattve dhAmnA tapovIryamayena yuktam | shastrAbhighAtaistamajasramIshastvaShTA vivasvantamivollilekha || 17\.48|| saMrambhavegojjhitavedaneShu gAtreShu bAhiryamupAgateShu | munerbabhUvAgaNiteShurAsherlauhastiraskAra ivAtmamanyuH || 17\.49|| tato.anupUrvAyatavR^ittabAhuH shrImAn kSharallohitadigdhadehaH | Askandya vegena vimuktanAdaH kShitiM vidhunvann iva pArShNighAtaiH || 17\.50|| sAmyaM gatenAshaninA maghonaH shashA~NkakhaNDAkR^itipANDureNa | shambhuM bibhitsurdhanuShA jaghAna stambaM viShANena mahAn ivebhaH || 17\.51|| rayeNa sA saMnidadhe patantI bhavodbhavenAtmani chApayaShTiH | samuddhatA sindhuranekamArgA pare sthitenaujasi jahnuneva || 17\.52|| vikArmukaH karmasu shochanIyaH parichyutaudArya ivopachAraH | vichikShipe shUlabhR^itA salIlaM sa patribhirdUramadUrapAtaiH || 17\.53|| upoDhakalyANaphalo.abhirakShan vIravrataM puNyaraNAshramasthaH | japopavAsairiva saMyatAtmA tepe munistairiShubhiH shivasya || 17\.54|| tato.agrabhUmiM vyavasAyasiddheH sImAnamanyairatidustaraM saH | tejaHshriyAmAshrayamuttamAsiM sAkShAd ahaMkAramivAlalambe || 17\.55|| sharAn avadyann anavadyakarmA chachAra chitraM pravichAramArgaiH | hastena nistriMshabhR^itA sa dIptaH sArkAMshunA vAridhirUrmiNeva || 17\.56|| yathA nije vartmani bhAti bhAbhish chyAyAmayash chApsu sahasrarashmiH | tathA nabhasyAshu raNasthalIShu spaShTadvimUrtirdadR^ishe sa bhUtaiH || 17\.57|| shivapraNunnena shilImukhena tsarupradeshAd apavarjitA~NgaH | jvalann asistasya papAta pANerghanasya vaprAd iva vaidyuto.agniH || 17\.58|| AkShiptachApAvaraNeShujAlash ChinnottamAsiH sa mR^idhe.avadhUtaH | riktaH prakAshash cha babhUva bhUmerutsAditodyAna iva pradeshaH || 17\.59|| sa khaNDanaM prApya parAd amarShavAn bhujadvitIyo.api vijetumichChayA | sasarja vR^iShTiM parirugNapAdapAM dravetareShAM payasAmivAshmanAm || 17\.60|| nIrandhraM parigamite kShayaM pR^iShatkairbhUtAnAmadhipatinA shilAvitAne | uchChrAyasthagitanabhodigantarAlaM chikShepa kShitiruhajAlamindrasUnuH || 17\.61|| niHsheShaM shakalitavalkalA~NgasAraiH kurvadbhirbhuvamabhitaH kaShAyachitrAm | IshAnaH sakusumapallavairnagaistairAtene balimiva ra~NgadevatAbhyaH || 17\.62|| unmajjan makara ivAmArApagAyA vegena pratimukhametya bANanadyAH | gANDIvI kanakashilAnibhaM bhujAbhyAmAjaghne viShamavilochanasya vakShaH || 17\.63|| abhilaShata upAyaM vikramaM kIrtilakShmyorasugamamarisainyaira~Nkam abhyAgatasya | janaka iva shishutve supriyasyaikasUnoravinayamapi sehe pANDavasya smarAriH || 17\.64|| \medskip\hrule\medskip tata udagra iva dvirade munau raNamupeyuShi bhImabhujAyudhe | dhanurapAsya sabANadhi shaMkaraH pratijaghAna ghanairiva muShTibhiH || 18\.1|| harapR^ithAsutayordhvanirutpatann amR^idusaMvalitA~NgulipANijaH | sphuTadanalpashilAravadAruNaH pratinanAda darIShu darIbhR^itaH || 18\.2|| shivabhujAhatibhinnapR^ithukShatIH sukhamivAnubabhUva kapidhvajaH | ka iva nAma bR^ihanmanasAM bhaved anukR^iterapi sattvavatAM kShamaH || 18\.3|| vraNamukhachyutashoNitashIkara sthagitashailataTAbhabhujAntaraH | abhinavauShasarAgabhR^itA babhau jaladhareNa samAnamumApatiH || 18\.4|| urasi shUlabhR^itaH prahitA muhuH pratihatiM yayurarjunamuShTayaH | bhR^isharayA iva sahyamahIbhR^itaH pR^ithuni rodhasi sindhumahormayaH || 18\.5|| nipatite.adhishirodharamAyate samamaratniyuge.ayugachakShuShaH | trichatureShu padeShu kirITinA lulitadR^iShTi madAd iva chaskhale || 18\.6|| abhibhavoditamanyuvidIpitaH samabhisR^itya bhR^ishaM javamojasA | bhujayugena vibhajya samAdade shashikalAbharaNasya bhujadvayam || 18\.7|| pravavR^ite.atha mahAhavamallayorachalasaMchalanAharaNo raNaH | karaNashR^i~NkhalasaMkalanAgururgurubhujAyudhagarvitayostayoH || 18\.8|| ayamasau bhagavAn uta pANDavaH sthitamavA~N muninA shashimaulinA | samadhirUDhamajena nu jiShNunA svid iti vegavashAn mumuhe gaNaiH || 18\.9|| prachalite chalitaM sthitamAsthite vinamite natamunnatamunnatau | vR^iShakapidhvajayorasahiShNunA muhurabhAvabhayAd iva bhUbhR^itA || 18\.10|| karaNashR^i~NkhalaniHsR^itayostayoH kR^itabhujadhvani valgu vivalgatoH | charaNapAtanipAtitarodharasaH prasasR^ipuH saritaH paritaH sthalIH || 18\.11|| viyati vegapariplutamantarA samabhisR^itya rayeNa kapidhvajaH | charaNayosh charaNAnamitakShitirnijagR^ihe tisR^iNAM jayinaM purAm || 18\.12|| vismitaH sapadi tena karmaNA karmaNAM kShayakaraH paraH pumAn | kSheptukAmamavanau tamaklamaM niShpipeSha parirabhya vakShasA || 18\.13|| tapasA tathA na mudamasya yayau bhagavAn yathA vipulasattvatayA | guNasaMhateH samatiriktamaho nijameva sattvamupakAri satAm || 18\.14|| atha himashuchibhasmabhUShitaM shirasi virAjitamindulekhayA | svavapuratimanoharaM haraM dadhatamudIkShya nanAma pANDavaH || 18\.15|| sahasharadhi nijaM tathA kArmukaM vapuratanu tathaiva saMvarmitam | nihitamapi tathaiva pashyann asiM vR^iShabhagatirupAyayau vismayam || 18\.16|| siShichuravanimambuvAhAH shanaiH surakusumamiyAya chitraM divaH | vimalaruchi bhR^ishaM nabho dundubherdhvanirakhilamanAhatasyAnashe || 18\.17|| AseduShAM gotrabhido.anuvR^ittyA gopAyakAnAM bhuvanatrayasya | rochiShNuratnAvalibhirvimAnairdyaurAchitA tArakiteva reje || 18\.18|| haMsA bR^ihantaH surasadmavAhAH saMhrAdikaNThAbharaNAH patantaH | chakruH prayatnena vikIryamANairvyomnaH pariShva~NgamivAgrapakShaiH || 18\.19|| muditamadhuliho vitAnIkR^itAH sraja upari vitatya sAtAnikIH | jalada iva niShedivAMsaM vR^iShe marudupasukhayAMbabhUveshvaram || 18\.20|| kR^itadhR^iti parivanditenochchakairgaNapatibhirabhinnaromodgamaiH | tapasi kR^itaphale phalajyAyasI stutiriti jagade hareH sUnunA || 18\.21|| sharaNaM bhavantamatikAruNikaM bhava bhaktigamyamadhigamya janAH | jitamR^ityavo.ajita bhavanti bhaye sasurAsurasya jagataH sharaNam || 18\.22|| vipad eti tAvad avasAdakarI na cha kAmasampad abhikAmayate | na namanti chaikapuruShaM puruShAstava yAvad Isha na natiH kriyate || 18\.23|| saMsevante dAnashIlA vimuktya sampashyanto janmaduHkhaM pumAMsaH | yanniHsa~NgastvaM phalasyAnatebhyastat kAruNyaM kevalaM na svakAryam || 18\.24|| prApyate yad iha dUramagatvA yat phalatyaparalokagatAya | tIrthamasti na bhavArNavabAhyaM sArvakAmikam R^ite bhavatastat || 18\.25|| vrajati shuchi padaM tvati prItimAn pratihatamatireti ghorAM gatim | iyamanagha nimittashaktiH parA tava varada na chittabhedaH kvachit || 18\.26|| dakShiNAM praNatadakShiNa mUrtiM tattvataH shivakarImaviditvA | rAgiNApi vihitA tava bhaktyA saMsmR^itirbhava bhavatyabhavAya || 18\.27|| dR^iShTvA dR^ishyAnyAcharaNIyAni vidhAya prekShAkArI yAti padaM muktam apAyaiH | samyagdR^iShTistasya paraM pashyati yastvAM yash chopAsti sAdhu vidheyaM sa vidhatte || 18\.28|| yuktAH svashaktyA munayaH prajAnAM hitopadeshairupakAravantaH | samuchChinatsi tvamachintyadhAmA karmANyupetasya duruttarANi || 18\.29|| saMnibaddhamapahartumahAryaM bhUri durgatibhayaM bhuvanAnAm | adbhutAkR^itimimAmatimAyastvaM bibharShi karuNAmaya mAyAm || 18\.30|| na rAgi chetaH paramA vilAsitA vadhUH sharIre.asti na chAsti manmathaH | namaskriyA choShasi dAturityaho nisargadurbodhamidaM tavehitam || 18\.31|| tavottarIyaM karicharma sA~NgajaM jvalanmaNiH sArashanaM mahAnahiH | srag Asyapa~NktiH shavabhasma chandanaM kalA himAMshosh cha samaM chakAsati || 18\.32|| avigrahasyApyatulena hetunA sametabhinnadvayamUrti tiShThataH | tavaiva nAnyasya jagatsu dR^ishyate viruddhaveShAbharaNasya kAntatA || 18\.33|| AtmalAbhapariNAmanirodhairbhUtasaMgha iva na tvamupetaH | tena sarvabhuvanAtiga loke nopamAnamasi nApyupemayaH || 18\.34|| tvamantakaH sthAvaraja~NgamAnAM tvayA jagat prANiti deva vishvam | tvaM yoginAM hetuphale ruNatsi tvaM kAraNaM kAraNakAraNAnAm || 18\.35|| rakShobhiH suramanujairditeH sutairvA yallokeShvavikalamAptamAdhipatyam | pAvinyAH sharaNagatArtihAriNe tan mAhAtmyaM bhava bhavate namaskriyAyAH || 18\.36|| tarasA bhuvanAni yo bibharti dhvanati brahma yataH paraM pavitram | parito duritAni yaH punIte shiva tasmai pavanAtane namaste || 18\.37|| bhavataH smaratAM sadAsane jayini brahmamaye niSheduShAm | dahate bhavabIjasaMtatiM shikhine.anekashikhAya te namaH || 18\.38|| AbAdhAmaraNabhayArchiShA chirAya pluShTebhyo bhava mahatA bhavAnalena | nirvANaM samupagamena yachChate te bIjAnAM prabhava namo.astu jIvanAya || 18\.39|| yaH sarveShAmAvarItA varIyAn sarvairbhAvairnAvR^ito.anAdiniShThaH | mArgAtItAyendriyANAM namaste.avij~neyAya vyomarUpAya tasmai || 18\.40|| aNIyase vishvavidhAriNe namo namo.antikasthAya namo davIyase | atItya vAchAM manasAM cha gocharaM sthitAya te tatpataye namo namaH || 18\.41|| asaMvidAnasya mamesha saMvidAM titikShituM dushcharitaM tvamarhasi | virodhya mohAt punarabhyupeyuShAM gatirbhavAn eva durAtmanApi || 18\.42|| AstikyashuddhamavataH priyadharma dharmaM dharmAtmajasya vihitAgasi shatruvarge | samprApnuyAM vijayamIsha yayA samR^iddhyA tAM bhUtanAtha vibhutAM vitarAhaveShu || 18\.43|| iti nigaditavantaM sUnumuchchairmaghonaH praNatashirasamIshaH sAdaraM sAntvayitvA | jvaladanalaparItaM raudramastraM dadhAnaM dhanurupapadamasmai vedamabhyAdidesha || 18\.44|| sa pi~NgAkShaH shrImAn bhuvanamahanIyena mahasA tanuM bhImAM bibhrat triguNaparivArapraharaNaH | parItyeshAnaM triH stutibhirupagItaH suragaNaiH sutaM pANDorvIraM jaladamiva bhAsvAn abhiyayau || 18\.45|| atha shashadharamaulerabhyanuj~nAmavApya tridashapatipurogAH pUrNakAmAya tasmai | avitathaphalamAshirvAdamAropayanto vijayi vividhamastraM lokapAlA viteruH || 18\.46|| asaMhAryotsAhaM jayinamudayaM prApya tarasA dhuraM gurvIM voDhuM sthitamanavasAdAya jagataH | svadhAmnA lokAnAM tamupari kR^itasthAnamamarAstapolakShmyA dIptaM dinakR^itamivochchairupajaguH || 18\.47|| vraja jaya ripulokaM pAdapadmAnataH san gadita iti shivena shlAghito devasaMghaiH | nijagR^ihamatha gatvA sAdaraM pANDuputro dhR^itagurujayalakShmIrdharmasUnuM nanAma || 18\.48|| ## Encoded by Harunaga Isaacson for indology use at GRETIL. http://fiindolo.sub.uni-goettingen.de/gretil/1\_{}sanskr/5\_{}poetry/2\_{}kavya/bhakirpu.htm Text follows that commented on by Mallinaatha, also as regards e.g./ worddivision; note that there are often other possible worddivisions (especially in the citraverses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. Processed for Devanagari display on sanskritdocuments.org Proofread by Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit at cheerful dot c om} {\rm Last updated \today} {\rm From https://sanskritdocuments.org .} {\rm The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. {\rm and research. The file is not to be copied or reposted for promotion} {\rm of any website or individuals or commercial purpose without permission.} \end{document}