%@@1 % File name : nIlakaNThastavavAyuprANa.itx %-------------------------------------------- % Text title : nIlakaNThastavaH vAyuprANe % Author : % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : Vayupurana Purvardha Adhyaya 54 % Transliterated by : sa.wikisource.org % Proofread by : % Translation by : % Latest update : June 11, 2013 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.3 % Site access : % https://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Nilakanthastava Vayuprana ..}## \itxtitle{.. nIlakaNThastavaH vAyuprANe ..}##\endtitles ## R^iShaya UchuH kasmin deshe mahApuNyametadAkhyAnamuttamam | vR^ittaM brahmapurogANAM kasmin kAle mahAdyute | etadAkhyAhi naH samyag yathA vR^ittaM tapodhana || 54\.1|| sUta uvAcha yathA shrutaM mayA pUrvaM vAyunA jagadAyunA | kathyamAnaM dvijashreShThAH satre varShasahasrake || 54\.2|| nIlatA yena kaNThasya devadevasya shUlinaH | tadahaM kIrttayiShyAmi shrR^iNudhvaM shaMsitavratAH || 54\.3|| uttare shailarAjasya sarAMsi sarito hradAH | puNyodyAneShu tIrtheShu devatAyataneShu cha | girishrR^i~NgeShu tu~NgeShu gahvaropavaneShu cha || 54\.4|| devabhaktA mahAtmAno munayaH shaMsitavratAH | stuvanti cha mahAdevaM yatra yathAvidhi || 54\.5|| R^igyajuHsAmavedaishcha nR^ityagItArchchanAdibhiH | o~NkAreNa namaskArairarchchayanti sadA shivam || 54\.6|| pravR^itte jyotiShAM chakre madhyavyApte divAkare | devatA niyatAtmAnaH sarve tiShThanti tAM kathAm | atha niyamapravR^ittAshcha prANasheShavyavasthitAH || 54\.7|| namaste nIlakaNThAya ityuvAcha sadAgatiH | tachChutvA bhAvitAtmAno munayaH shaMshitavratAH | vAlakhilyeti vikhyAtAH pata~NgasahachAriNaH || 54\.8|| aShTAshItisahasrANi munInAmUrddhvaretasAm | tasmAt pR^ichChanti vai vAyuM vAyuparNAmbubhojanAH || 54\.9|| R^iShaya UchuH nIlakaNTheti yat proktaM tvayA pavanasattama | etadduhyaM pavitrANAM puNyaM puNyakR^itAM varAH || 54\.10|| tadvayaM shrotumichChAmastvatprasAdAtprabha~njana | nIlatA yena kaNThasya kAraNenAmbikApateH || 54\.11|| shrotumichChA mahe samyak tava vakrAdvisheShataH | yAvadvAchaH pravarttante sArthAstAshcha tvayeritAH || 54\.12|| varNasthAnagate vAyau vAgvidhiH saMpravartate | j~nAnaM pUrvamathotsAha stvatto vAyo pravartate || 54\.13|| tvayi niShpandamAne tu sheShA varNapravR^ittayaH | yatra vAcho nivartante dehabandhAshcha durlabhAH || 54\.14|| tatrApi te.asti sadbhAvaH sarvagastvaM sadAnila | nAnyaH sarvagato devastvadR^iteshasti samIraNa || 54\.15|| eSha vai jIvalokaste pratyakShaH sarvato.anila | vettha vAchaspatiM devaM manonAyakamIsvaram || 54\.16|| brUhi tatkaNThadeshasya kiM kR^itA rUpavikriyA | shrutvA vAkyantatasteShAmR^iShINAM bhAvitAtmAnAm | pratyuvAcha mahAtejA vAyurloka namaskR^itaH || 54\.17|| vAyuruvAcha purA kR^itayuge vipro vedanirNayatatparaH | vasiShTho nAma dharmAtmA mAnaso vai prajApateH || 54\.18|| prapachCha kArtikeyaM vai mayUravaravAhanam | mahiShAsuranArINAM nayanA~njanataskaram || 54\.19|| mahAsenaM mahAtmAnaM meghastanitaniHsvanam | umAmanaHpraharSheNa bAlakaM ChajharUpiNam || 54\.20|| krau~nchajIvitaharttAraM pArvatIhR^idi nandanam | vasiShThaH pR^ichChate bhaktyA kArtikeyaM mahAbalam || 54\.21|| vasiShTha uvAcha namaste haranandAya umAgarbha namo.astu te | namaste agnigarbhAya ga~NgAgarbha namo.astu te || 54\.22|| namaste sharagarbhAya namaste kR^ittikAsuta | namo dvAdashanetrAya ShaNmukhAya namo.astu te || 54\.23|| namaste shaktihastAya divyaghaNTApatAkine | evaM stutvA mahAsenaM paprachCha shikhivAhanam || 54\.24|| yadetaddR^ishyate varNaM shubhaM shubhrA~njanaprabham | tatkimarthaM samutpannaM kaNThe kundendusaMprabhe || 54\.25|| etadAptAya bhaktAya dAntAya brUhi pR^ichChate | kathAM ma~NgalasaMyuktAM pavitrAM pApanAshinIm | matpriyArthaM mahAbhAga vaktumarhasyasheShataH || 54\.26|| shrutvA vAkyaM tatastasya vasiShThasya mahAtmanaH | pratyuvAcha mahAtejAH surAribalasUdanaH || 54\.27|| shrR^iNuShva vadatAM shreShTha kathyamAnaM vacho mama | umotsa~NganiviShTena mayA pUrvaM yathAshrutam || 54\.28|| pArvatyA saha saMvAdaH sharvasya cha mahAtmanaH | tadaha~NkIrttayiShyAmi tvatpriyArthaM mahAmune || 54\.29|| kailAsashikhare ramye nAnAdhAtuvichitrite | nAnAdrumalatAkIrNe chakravAkopashobhite || 54\.30|| ShaTpadodgItabahule dhArAsampAtanAdite | mattakrau~nchamayUrANAM nAdairudghuShTakandare || 54\.31|| apsarogaNasa~NkIrNe kinnaraishchopashobhite | jIva~njIvakajAtInAM vIrudbhirupashobhite || 54\.32|| kokilArAvamadhure siddha chAraNasevite | saurabhaiyIninAdADhye adhastanitaniHsvane || 54\.33|| vinAyakabhayodvigne ku~njarairyuktakandare | vINAvAditranirghoShaiH shrotrendriyamanoramaiH || 54\.34|| dolAlambitasampAte vanitAsa~Nghasevite | dhvajairlambitadolAnAM ghaNThAnAM ninadAkule || 54\.35|| mukhamardalavAditrairbalinAM sphoTitaistathA | krIDAravavichArANAM nirghoShaiH pUrNamandire || 54\.36|| hAsaiH santrAsajananairvikarAlamukhaistathA | dehagandhairvichitraishcha prakrIDitagaNeshcharaiH || 54\.37|| vajrasphaTikasopAna chitrapaTTishilAtalaiH | vyAdhrasiMhamukhaishachavAnyairgajavAjimukhaistathA || 54\.38|| biDAlavadanaishchograiH kroShTukAkAramUrtibhiH | hrasvairdIrghaiH kR^ishaiH sthUlairlambodara mahodaraiH || 54\.39|| hrasvaja~Nghaishcha lamboShThaistAlaja~NghaistathAparaiH | gaukarNairekakarNaishcha mahAkarNairakarNakaiH || 54\.40|| bahupAdairmahApAdairekapAdairapAdakaiH | bahushIrShairmahAshIrShairekashIrShairashIrShakaiH || 54\.41|| bahunetrairmahAnetrairekanaitrairanaitrakaiH | evaMvidhairmahAyogibhUtairbhUtapatirvR^itaH || 54\.42|| vishuddhamuktAmaNiratnabhUShite shilAtale hemamaye manorame | sukhopaviShTaM madanA~NganAshanaM provAcha vAkyaM girirAjaputrI || 54\.43|| devyuvAcha bhagavan bhUtabhavyesha govR^iShA~NkitashAsana | tava kaNThe mahAdeva bhrAjate.ambudashannibham || 54\.44|| nAtyulbaNaM nAtishubraM nIlA~njanachayopamam | kimidaM dIpyate deva kaNThe kAmA~Nga nAshana || 54\.45|| ko hetuH kAraNaM ki~ncha kaNThe nIlatvamIshvaraH | etatsarvaM yathAnyAyaM brUhi kautUhalaM hime || 54\.46|| shrutvA vAkyaM tatastasyAH pArvatyAH pArvatIpriyaH | kathAM ma~NgalasaMyuktAM kathayAmAsa sha~NkaraH || 54\.47|| mathyamAne.amR^ite pUrvaM kShIrode suradAnavaiH | agre samutthitaM tasmin viShaM kAlAnalaprabham || 54\.48|| taM dR^iShTvA surasa~NghAshcha daityAshchaiva varAnane | viShaNNavadanAH sarve gatAste brahmaNo.antikam || 54\.49|| dR^iShTvA suragaNAn bhItAn brahmo vAcha mahAdyutiH | kimarthaM bho mahAbhAgA bhItA udvignachetasaH || 54\.50|| mayAShTaguNamaishvaryaM bhavatAM samprakalpitam | kena vyAvarttitaishvaryA yUyaM vai surasattamAH || 54\.51|| trailokyasyeshvarA yUyaM sarve vai vigatajvarAH | prajAsarge na so.astIha Aj~nAM yo me nivarttayet || 54\.52|| vimAnagAminaH sarve sarve svachChandagAminaH | adhyAtme chAdhibhUte cha adhidaive cha nityashaH | prajAH karmavipAkena shaktA yUyaM pravarttitum || 54\.53|| tatkimarthaM bhayodvignA mR^igAH siMhArditA iva | kiM duHkhaM kena santApaH kulo vA bhayamAgatam | etatsarvaM yathAnyAyaM shIgramAkhyAtumarhatha || 54\.54|| shrutvA vAkyaM tatastasya brahmaNo vai mahAtmanaH | Uchuste R^iShibhiH sArdhdhaM suradaityendradAnavAH || 54\.55|| surAsurairmathyamAne pAthodhau cha mahAtmabhiH | bhuja~NgabhR^i~Ngasa~NkAshaM nIlajImUtasannibham | prAdurbhUtaM viShaM ghoraM saMvartAgnisamaprabham || 54\.56|| kAlamR^ityurivodbhUtaM yugAntAdityavarchasam | trailokyotsAdi sUryAbhaM prasphurantaM samantataH || 54\.57|| viSheNottiShThamAnena kAlAnalasamatviShA | nirdagdho raktagaurA~NgaH kR^itakR^iShNo janArdanaH || 54\.58|| dR^iShTvA taM raktagaurA~NgaM kR^itakR^iShNaM janArdanam | bhItAH sarve vayaM devAstvAmeva sharaNaM gatAH || 54\.59|| surANAmasurANA~ncha shrutvA vAkyaM pitAmahaH | pratyuvAcha mahAtejA lokAnAM hitakAmyayA || 54\.60|| shrR^iNudhvaM devatAH sarve R^iShayashcha tapodhanAH | yattadagre samutpannaM mathyamAne mahodadhau || 54\.61|| viShaM kAlAnalaprakhyaM kAlakUTeti vishrutam | yena prodbhUtamAtreNa kR^itakR^iShNo janArdanaH || 54\.62|| tasya viShNuraha~nchApi sarve te surapu~NgavAH | na shaknuvanti vai soDhuM vegamanye tu sha~NkarAt || 54\.63|| ityuktvA pajhagarbhAbhaH pajhayonirayonijaH | tataH stotuM samArabdho brahmA lokapitAmahaH || 54\.64|| namastubhyaM virUpAkSha namaste.anekachakShuShe | namaH pinAkahastAya vajrahastAya vai namaH || 54\.65|| namastrailokyanAthAya bhUtAnAmpataye namaH | namaH surArisaMhartre tApasAya trichakShuShe || 54\.66|| brahamaNe chaiva rudrAya viShNave chaiva te namaH | sA~NkhyAya chaiva yogAya bhUtagrAmAya vai namaH || 54\.67|| manmatA~NgavinAshAya kAlakAlAya vai namaH | rudrAya cha sureshAya devadevAya te namaH | 54\.68| kapardine karAlAya sha~NkarAya kapAline | virUpAyaikarUpAya shivAya varadAya cha || 54\.69|| tripuraghnAya vandyAya mAtRRINAmpataye namaH | buddhAya chaiva shuddhAya muktAya kevalAya cha || 54\.70|| namaH kamalahastAya digvAsAya shikhaNDine | loka trayavalidhAtre cha chandrAya varuNAya cha || 54\.71|| agrAya chaiva chogrAya viprAyAnekachakShuShe | rajase chaiva sattvAya tamase.avyaktayonaye || 54\.72|| nityAyAnityarUpAya nityAnityAya vai namaH | vyaktAya chaivAvyaktAya vyaktAvyaktAya vai namaH || 54\.73|| chintyAya chaivAchintyAya chintyAchintyAya vai namaH | bhaktAnAmArtinAshAya naranArAyaNAya cha || 54\.74|| umApriyAya sharvAya nandichakrA~NkitAya cha | pakShamAsArddhamAsAya namaH saMvatsarAya cha || 54\.75|| bahurUpAya muNDAya daNDine.atha varUthine | namaH kapAlahastAya digvAsAya shikhaNiDane || 54\.76|| dhvajine rathine chaiva yamine brahmachAriNe | R^igyajuH sAmavedAya puruShAyeshvarAya cha | ityevamAdicharitaistubhyaM deva namo.astu te || 54\.77|| shrImahAdeva uvAcha evaM stutastato devaiH praNipatya varAnane || 54\.78|| j~nAtvA tu bhaktiM mama devadevo ga~NgAjalAplAvitakeshadeshaH | sUkShmo.atiyogAtishayAdachintyo na hi pluto vyaktamupaiti chandraH || 54\.79|| evaM bhagavatA pUrvaM brahmaNA lokakartR^iNA | stuto.ahaM vividhaiH stotrai rvedavedA~NgasambhavaiH || 54\.80|| tataH prIto hyahaM tasmai brahmaNe sumahAtmane | tato.ahaM sUkShmayA vAchA pitAmahamathAbruvam || 54\.81|| bhagavan bhUtabhavyesha lokanAtha jagatpate | kiM kArye te mayA brahman karttavyaM vada suvrata || 54\.82|| shrutvA vAkyaM tato brahmA pratyuvAchAmbujekShaNaH | bhUtabhavyabhavannAtha shrUyatAM kAraNeshvara || 54\.83|| surAsurairmathyamAne payodhAvambujekShaNa | bhagavanmegha sa~NkAshaM nIlajImUtasannibham || 54\.84|| prAdurbhUtaM viSha~NghoraM saMvarttAgnisamaprabham | kAlamR^ityurivodbhUtaM yugAntAdityavarchchasam || 54\.85|| trailokyotsAdi sUryAbhaM visphurantaM samantataH | agre samutthitaM tasmin viSha~NkAlAnalaprabham || 54\.86|| taM dR^iShTvA tuM vayaM sarve bhItAH sambhrAntachetasaH | tat pibasva mahAdeva lokAnAM hitakAmyayA | bhavAnagryasya bhoktA vai bhavAMshvaiva varaH prabhuH || 54\.87|| tvAmR^ite.anyo mahAdeva viShaM soDhuM na vidyate | nAsti kashchit pumAn shaktastrailokyeShu cha gIyate || 54\.88|| evaM tasya vachaH shrutvA brahmaNaH parameShThinaH | bADhamityeva tadvAkyaM pratigR^ihya varAnane || 54\.89|| tato.ahaM pAtumArabdho viShamantakasannibham | pibato me mahAghoraM viShaM surabhaya~Nkaram | kaNThaH samabhavattUrNaM kR^iShNo me varavarNini || 54\.90|| taMdR^iShTvo tpalapatrAbhaM kaNThe saktamivoragam | takShakaM nAgarAjAnaM lelihAnamiva sthitam || 54\.91|| athovAcha mahAtejA brahmA lokapitAmahaH | shobhase tvaM mahAdeva kaNThenAnena suvrata || 54\.92|| tatastasya vachaH shrutvA mayA girivarAtmaje | pashyatAM devasa~NgAnAM daityAnA~ncha varAnane || 54\.93|| yakShagandharvabhUtAnAM pishAchoragarakShasAm | dhR^itaM kaNThe viShaM ghoraM nIlakaNTastato hyaham || 54\.94|| tat kAlakUTaM viShamugratejaH kaNThe mayA parvatarAjaputri | niveshyamAnaM suradaityasa~Ngho dR^iShTvA paraM vismayamAjagAma || 54\.95|| tataH suragaNAH sarve sadaityoragarAkShasAH | UchuH prA~nchalayo bhUtvA mattamAta~NgagAmini || 54\.96|| aho balaM vIryaparAkramaste aho punaryogabalaM tavaiva | aho prabhutvaM tava devadeva ga~NgAjalAsphAlitamuktakesha || 54\.97|| tvameva viShNushchaturAnanastvaM tvameva mR^ityu rvaradastvameva | tvameva sUryo rajanIkarashcha tvameva bhUmiH salilaM tvameva || 54\.98|| tvameva yaj~no niyamastvameva tvameva bhUtaM bhavitA tvameva | tvameva chAdi rnidhanaM tvameva sthUlashcha sUkShmaH puruShastvameva || 54\.99|| tvameva sUkShmasya parasya sUkShmastvameva vahniH pavanastvameva | tvameva sarvasya charAcharasya lokasya karttA pralaye cha goptA || 54\.100|| itIdamuktvA vachanaM surendrAH pragR^ihya somaM praNipatya mUrdnA | gatA vimAnairanigR^ihya vegairmahAtmano merumupetya sarve || 54\.101|| ityetatparamaM guhyaM puNyAtpuNyamahattaram | nIlakaNTheti yat proktaM vikhyAtaM lokavishrutam || 54\.102|| svayaM svayambhuvA proktAM puNyAM pApapraNAshanIm | yastu dhArayate nityamenAM brahmodbhavAM kathAm | tasyAhaM saMpravakShyAmi phalaM vai vipulaM mahat || 54\.103|| viShaM tasya varArohe sthAvaraM ja~NgamantathA | gAtraM prApya cha sushroNi kShipraM tat pratihanyate || 54\.104|| shamayatyashubhaM ghoraM duHsvapna~nchApakarShati | strIShu vallabhatAM yAti sabhAyAM pArthivasya cha || 54\.105|| vivAde jayamApnoti yuddhe shUratvameva cha | gachChataH kShemamadhvAnaM gR^ihe cha nityasampadaH || 54\.106|| sharIrabhede vakShyAmi gatiM tasya varAnane | nIlakaNTho harichChamashruH shashA~NkA~NkitamUrddhajaH || 54\.107|| tryakShastrishUlapANishcha vR^iShayAnaH pinAkadhR^ik | nandhitulyabalaH shrImAn nanditulyaparAkramaH || 54\.108|| vicharatyachirAt sarvAn sarvalokAnmamAj~nayA | na hanyate gatistasya anilasya yathAmbare | mama tulyabalo bhUtvA tiShThatyAbhUtasamplavam || 54\.109|| mama bhaktA varArohe ye cha shrR^iNvanti mAnavAH | teShAM gatiM pravakShyAmi iha loke paratra cha || 54\.110|| brAhmaNo vedamApnoti kShatriyo jayate mahIm | vaishyastu labhate lAbhaM shUdraH sukhamavApnuyAt || 54\.111|| vyAdhito muchyate rogAdbaddho muchyeta bandhanAt | gurviNI labhate putraM kanyA vindati satpatim | naShTa~ncha labhate sarvamihaloke paratra cha || 54\.112|| gavAM shatasahasrasya samyagdattasya yat phalam | tat phalaM bhavati shrutvA vibhordivyAmimAM kathAm || 54\.113|| pAdaM vA yadi vApyarddhaM shlokaM shlokArddhameva vA | yastu dhArayate nityaM rudralokaM sa gachChati || 54\.114|| kathAmimAM puNyaphalAdiyuktAM nivedya devyAH shashibaddha mUrddhajaH | vR^iShasya pR^iShThena sahomayA prabhurjagAma kiShkindhaguhAM guhapriyaH || 54\.115|| krAntaM mayA pApaharaM mahApadaM nivedya tebhyaH pradadau prabha~njanaH | adhItya sarvaM tvakhilaM sulakShaNaM jagAma AdityapathaM dvijottamaH || 54\.116 || iti shrImahApurANe vAyu prokte nIlakaNThastavo nAma chatuH pa~nchAsho.adhyAyaH ||54|| ## Vayupurana Purvardha Adhyaya 54 http://sa.wikisource.org \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit at cheerful dot c om} {\rm Last updated \today} {\rm From https://sanskritdocuments.org .} {\rm The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. {\rm and research. The file is not to be copied or reposted for promotion} {\rm of any website or individuals or commercial purpose without permission.} \end{document}