%@@1 % File name : shishupAlavadha.itx %-------------------------------------------- % Text title : shishupAlavadham mAghavirachitam % Author : % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com % Proofread by : Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com % Translation by : % Latest update : APril 6, 2014 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.3 % Site access : % https://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Shishupalavadha by Magha ..}## \itxtitle{.. shishupAlavadhaM mAgharachitam ..}##\endtitles ## shriyaH pati shrImati shAsituM jagajjagannivAso vasudevasadmani | vasan dadarshAvatarantamambarAddhiraNyagarbhA~NgabhuvaM muniM hariH || 1\.01|| gataM tirashchInamanUrusAradheH prasiddhamUrdhvajvalanaM havirbhujaH | patatyadho dhAma visAri sarvataH kimedatityAkulamIkShitaM janaiH || 1\.02|| chayastaviShAmityavadhAritaM purA tataH sharIrIti vibhAvitAkR^itim | vibhurvibhaktAvayavaM pumAniti kramAdamuM nArada ityabodhi saH || 1\.03|| navAnadho.adho bR^ihataH payodharAn samUDhakarpUraparAgapANDuram | kShaNaM kShaNotkShiptagajendrakR^ittinA sphuTopamaM bhUtisitena shamghunA || 1\.04|| dadhAnamambhoruhakesaradyutIrjaTAH sharachchandra marIchirochiSham | vipAkastu~NgAstuhinasthalIruho dharAdarendraM vratatItatIriva || 1\.05|| pisha~Ngamau~njIyujamarjunachChaviM vasAnameNAjinama~nnadyuti | suvarmasUtrAkalitAdharAmbarAM viDambayantaM shitivAsasastanum || 1\.06|| viha~NgarAjA~NgaruhairivAyatairhiraNmayorvIruhavallitatnubhiH | kR^itopavItaM himashubhramuchchakairghanaM ghanAnte taTitAM gaNairiva || 1\.07|| nisargachitrojvalasUkShmapakShmaNA lasadbisachChedasitA~Ngasa~NginA | chakAsataM chAruchamUrucharmaNA kuthena nAgendramivendravAhanam || 1\.08|| ajasramAsphAlitavallakIguNakShatojvalA~NguShThanakhAMshubhinnayA | puraH pravAlairiva pUritArdhayA vibhAntamachChasphaTikAkShamAlayA || 1\.09|| raNadbhirAghaTTanayA nabhasvataH pR^ithagvibhinnashrutimaNDalaiH svaraiH | sphuTIbhavadgrAmavisheShamUrchChanAmavekShamANaM mahatIM muhurmuhuH || 1\.10|| nivartya so.anuvrajataH kR^itAnatInatIndrayaj~nAnanidhirnabhaH sadaH | samAsadatsAditadaityasaMpadaH padaM mahendralAyachAru chakriNaH || 1\.11|| patatpata~NgapratimastaponidhiH puro.asya yAvanna bhuvi vlIyata | girestaDitvAniva tAvaduchchakairjavena pIThAdutiShThadachyutaH || 1\.12|| atha prayatnonnamitAnatphaNairdhR^ite katha~nchitphaNinAM gaNairadhaH | nyadhAyiShAtAmabhi devakIsutaM sutena dhAtushcharaNau bhuvastale || 1\.13|| tamarghyamarghyAdikayAdipuruShaH saparyayA sAdhu sa paryapUjayat | gR^ihAnupaituM praNayAdabhIpsavo bhavanti nApuNyakR^itAM manIShiNaH || 1\.14|| na yAvadetAvudapashyadutthitau janastuShArA~njanaparvatAviva | svahastadatte munimAsane munishchiraMstAvadabhinyavIvishat || 1\.15|| mahAmahAnIlashilAruchaH puro niShedivAn kaMsakR^iShaH sa viShTare | shritodayAdrerabhisAyamuchchakairachUchurachchandramaso.abhirAmatAm || 1\.16|| vidhAya tasyApachitiM praseduShaH prakAmamaprIyata yajvanAM priyaH | grahItumAryAnparicharyayA muhurmahAnubhAvA hi nitAntamarthinaH || 1\.17|| asheShatIrthopahR^itAH kamaNDalornidhAya pANAvR^iShINAbhyudIritAH | aghaughavidhvaMsavidhau paTIyasIrnatena mUrdnA hariragrahIdApaH || 1\.18|| sa kA~nchane yatra muneranuj~nayA navAmbudashayAmavapurnyavikShata | jigAya jambUjanitashriyaH shriyaM sumerushR^i~Ngasya tadA tadAsanam || 1\.19|| sa taptAkArtasvarabhAsvarAmbaraH kaThoradhArAdhipalA~nChanachChaviH | vididyute bADavajAtavedasaH shikhAbhirAshliShTa ivAmbhasAM nidhiH || 1\.20|| rathA~NgapANeH paTalena rochiShAmR^iShitviShaH saMvalitA virejire | chalatpalAshAntaragocharastarotuShAramUrteriva naktamaMshavaH || 1\.21|| praphullatApichChanibhairabhIShubhiH shubhaishcha saptachChadapAMsupANDubhiH | parampareNa chChuritAmalachChavI tadekavarNAviva tau babhUvatuH || 1\.22|| yugAntakAlamatisaMhR^itAtmano jaganti yasyAM savikAsamAsata | tanau mamustatra na kaiTabhadviShastapodhanabhyAgamasaMbhavA mudaH || 1\.23|| nidAdhadhAmAnamivAdhidIdhitiM mudAvikAsaM munimabhyupeyuShI | vilochane bibhradadhishritashriNI sa puNDarAkAkSha iti sphuTAbhavat || 1\.24|| sitaMsitimnA sutarAM munervapuH visAribhiH saudhamivAtha lambhayan | dvijAvalivyAjanishAkarAMshubhiH shuchismitAM vAchamavochadachyutaH || 1\.25|| haratyaghaM saMprati hetureShyataH shubhasya pUrvAcharitai kR^itarM shubhai | sharIrabhAjAM bhavadIyadarshanaM vyanakti kAlatritaye.api yogyatAm || 1\.26|| jagatparyAptasahasrabhAnunA na yanniyantuM samabhAvi bhAnunA | prasahya tejobhirasaMkhyatAM gatairadastvayA nunnamanuttamaM tamaH || 1\.27|| kR^itaH prajAkShemakR^itA prajAsR^ijA supAtranikShenirAkulAtmanA | sadopayoge.api gurustvamakShayo nidhiH shrutInAM dhanasaMpadAmiva || 1\.28|| vilokanenaiva tavAmunA mune kR^itaH kR^itArthosmi nibarhitAMhasA | tathApishushrUShurahaM garIyasIrgiro.athavA shreyasi kena vA tR^ipyate || 1\.29|| gataspR^iho.apyAgamanaprayojanaM vadeti vaktuM vyavasIyate yayA | tanoti nastAmuditmagauravo gurustavaivAgama eva dhR^iShyatAm || 1\.30|| itibruvantaM uvAcha sa vratI na vAchyamitthaM puruShottama tvayA | tvameva sAkShAtkaraNIya ityataH kimasti kAryaM guru yoginAmapi || 1\.31|| udIrNarAgapratirodhakaM janairabhIkShNamakShuNNatayAtidurgamam | upeyuShomokShapathaM manasvinastvamagramUrtirnirapAyasaMshrayA || 1\.32|| udAsitAraM nigrahItamAnasairgR^ihItamadhyAtmadR^ishA katha~nchana | bahirvikaraM prakR^iteH pR^ithagviduH purAtanaM tvAM puruShaM purAvidaH || 1\.33|| niveshayAmAsitha helayoddhR^itaM phaNAbhR^itAM ChAdanamekamokasaH | jagataikasthapatistvamuchchakairahIshvarastambhashiraHsubhUtalam || 1\.34|| ananyagurvAstava kena kevalaH purANamUrtemahimAvagamyate | manuShyajanmApi surAsurAnguNairbhavAnbhavachChedakarai karotyadhaH || 1\.35|| laghUkariShyannatibhArabha~NgurAmamUM kila tvaM tridivAdavAtaraH | udUDhalokatritayena sAMprataM gururdharitrI kriyatetarAM tvayA || 1\.36|| nijojasojjAsayituM jagadrahAmupajihIthA na mahItale yadi | samAhitairapyanirUpitastataH padaM dR^ishaH syAH kathamIsha mAdR^ishAm || 1\.37|| upaplutaM pAtumado madoddhataistvameva vishvaMbhara vishvamIshiShe | R^ite raveH kShAlayituM kShameta kaH kShapAtamaskANDamalImasaM tamaH || 1\.38|| karoti kaMsAdimahIbhR^itAM vadhAjjano mR^igANAmiva yattava stavam | hare hiraNyAkShapuraHsarAsuradvipadviShaH pratyuta sA tiraskriyA || 1\.39|| pravR^itta eva svayamujjhishramaH krameNa peShTuM bhuvanadvaShAmasi | tathApi vAchAlatayA yunakti mAM mithastvadAbhAShaNalolupaM manaH || 1\.40|| tadindrasaMdiShTamupendra yadvachaH kShaNaM mayA vishvajanInamuchyate | samastakAryeShu gatena dhuryatAmahidviShastadbhavatA nishamyatAm || 1\.41|| abhUdabhUmi pratipakShajanmanAM bhiyAM tanUjaspanadyutirditeH | yamindrashabdArthaniShUdanaM harerharaNyapUrvaM kashipuM prachakShate || 1\.42|| samatsareNAsura ityupeyuShA chirAya nAmnaH prathamAbhidheyatAM | bhayasyapUrvAvatarastarasvinA manastu yena dyusadAM nyadhIyata || 1\.43|| dishAmadhIshAMshchaturo yataH surAnapAsya taM rAgAhR^itAH siShevire | avApurArabhya tatashchalA iti pravAdamuchchairayashaskaraM shriyaH || 1\.44|| purANi durgANi nishAtamAyudhaM balAni shUrANi ghanAshchaka~nchukAH | svarUpashobhaikaphalAni nAkinAM gaNairyamAsha~Nkya tadAdi chakrire || 1\.45|| sa saMchariShNu bhuvanAntareShu yAM yadR^ichChayAshishriyAdAshrayaH shriyaH | akAri tasyai mukuTopalaskhalatkaraistrisandhyaM tridashairdishe namaH || 1\.46|| saTAchChaTabhinnaghanena bibhratA nR^isiMha saiMhImatanuM tanuM tvayA | sa mugdhakAntAstanasa~Ngabha~NgurairurovidAraM pratichaskire nakhaiH || 1\.47|| vinodamichChannatha darpajanmano raNena kaNDvAstridashai samaM punaH | sa rAvaNo nAma nikAmabhIShaNaM babhUva rakShaH kShatarakShaNaM divaH || 1\.48|| prabhurbubhUShurbhuvanatrayasya yaH shiro.atirAgAddashamaM chikartiShuH | atarkayadvighnamiveShTasAdhasaH prasAdamichChAsaddR^ishaM pinAkinaH || 1\.49|| samutkShipanyaH pR^ithivIbhR^itAM varaM varapradAnasya chakAra shUlinaH | trasattuShArAdrisutAsasaMbhramasvaya~NgrahAshleShasukhena niShkrayam || 1\.50|| purImavaskanda lunIhi nandanaM muShANa ratnAni harAmarA~NganAH | vigR^ihya chakre namuchidviShA balI ya itthamasvAsthyamahardivaM divaH || 1\.51|| salIlayAtAni na bharturabhramorna chitramuchchaishravasaH padakramam | anudrutaH saMyati yena kevalaM balasya shatruH prashashaMsa shIghratAm || 1\.52|| ashuknuvan soDhumadhIralochanaH sahasrarashmeriva yasya darshanam | pravishya hemAdriguhAgR^ihAntaraM ninAya bibhyaddivasAni kaushikaH || 1\.53|| bR^ihachChalAniShThurakaNThaghaTTanAvikIrNalolAgnikaNaM suradviShaH | jagatprabhoraprasihiShNu vaiShNavaM na chakramasyAkramatAdhikandharaM || 1\.54|| bibhinnasha~NkhaH kaluShIbhavanmuhurmadena dantIva manuShyadharmaNaH | nirastaghAMbhIryamapAstapuShpakaM prakampayAmAsa na mAnasaM na saH || 1\.55|| raNeShu tasya prahitAH prachetasA saroShahu~NkAraparA~NmukhIkR^itAH | praharturevoragarAjarajjavo javena kaNThaM sabhayAH prapedire || 1\.56|| parebharturmahiSho.amunA dhanurvidhAtumutkhAtaviShANamaNDalaH | hR^ite.apibhAre mahatastrapAbharAduvAha duHkhena bhR^ishAnR^itaM shiraH || 1\.57|| sR^ipashansasha~NkaH samaye shuchAvapi sthitaH karAgrairasamagrapAtibhiH | aghagharmodakabindumauktikairala~nchakArAsya vadhUrahaskaraH || 1\.58|| kalAsamagreNagR^ihAnamu~nchatA manasvinIrutkayituM paTIyasA | visAsinastasya vitanvatAratiM na narmasAchivyamakArinendunA || 1\.59|| vidagdhalIlochitadantapatrikAvidhitsayA nUnamanena mAninA | na jAtu vainAyakamekamuddhR^itaM viShANamadyApi punaH prarohati || 1\.60|| nishAntanArIparidhAnadhUnanasphuTAgasApyUruShu lolachakShuShaH | priyeNa tasyAnaparAdhabAdhitAH prakampanenAnuchakampire surAH || 1\.61|| tiraskR^itastasya janAbhibhAvinA muhurmahimnA mahasAM mahIyasAM | babhAra bAShpairdvaguNIkR^itaM tanutanUnapAddhUmamavitAnamAdhijaiH || 1\.62|| parasyamarmavidhamujjhatAM nijaM dvijihvatAdoShamajihmagAmibhiH | tamiddhamArAdhayituM sakarNakaiH kulairna bheje phaNinAM bhuja~NgatA || 1\.63|| tadIyamAta~NgaghaTAvighaTTitaiH kaTasthalaproShitadAnavAribhiH | gR^ihItadikkairapunarnivartibhishchirAya yAthArthyamalambi diggajaiH || 1\.64|| abhIkShNamuShNairapi tasya soShmaNaH surendravandIshvasitAnilairyathA | sachandanAmbhaHkaNakomalaistathA vapurjalArdrApavanairna nirvabau || 1\.65|| tapena varShAH sharadA himAgamo vasantalakShmyA shishiraH sametya cha | prasUnakLLiptiM dadhataH sadartavaH purosya vAstavyakuTumbitAM yayau || 1\.66|| amAnavaM jAtamajaM kule manoH prabhAvinaM bhAvinnamantamAtmanaH | mumocha jAnannapi jAnakIM na yaH sadabhimAnaikadhanA hi mAninaH || 1\.67|| smaratyado dAsharathirbhavAnamuM vanAntAdvanitApahAriNam | payodhimAbaddhachalajjalAbilaM vila~Nghyala~NgAM nikaShA haniShyati || 1\.68|| atopapattiM ChalanAparo.aparAmavApya shailUSha ivaiSha bhUmikAM | tirohitAtmA shishupAlasaMj~nayA pratIyate saMprati sApyasaH paraiH || 1\.69|| sa bAla AsIdvapuShA chaturbhujo mukhena pUrNendunibhastrilochanaH | yuvAkarAkrAntamahIbhR^iduchchakairasaMshayaM saMprati tejasA raviH || 1\.70|| svayaM vidhAtA suradaityarakShasAmanugrahAvagrahayoryadR^ichChayA | dashAnanAdInabhirAddhadaivatAvitIrNavIryAtishayAn hasatyasau || 1\.71|| balAvalepAdadhunApipUrvavaprabAddhyate tena jagajjigIShuNA | satIva yoShitprakR^itiH sunishchalA pumAMsaMmabyeti bhavAntareShvapi || 1\.72|| tadenamulla~NghitashAsanaM vidhervidhehi kInAshaniketanAtithim | shubhetarAchAravipaktrimApado vipAdanIyA hi satAmasAdhavaH || 1\.73|| hR^idayamavirodhodayadadUDhadraDhima dadhAtu punaH purandarasya | ghanapulakapulomajAkuchAgradrutaparirambhanipIDanakShamatvam || 1\.74|| omityuktavato.atha shA~NgiNA iti vyAhR^itya vAchaM nabhastasminnutpatite puraH suramunAvindoH shriyaM bibhrati | shatruNAmanisha vinAshapishunaH kruddhasya chaidyaM prati vyomni bhrakuTichChalena vadane ketushachakArAspadam || 1\.75|| \medskip\hrule\medskip yiyakShamANenAhUtaH pArthenAtha dviShanmuram | abhichaidyaM pratiShThAsurAsItkAryadvayAkulaH || 2\.1|| sArthamudhdhavasIribhyAmathAsAvasadatsadaH gurukAvyAnugAM bibhrachchAndrImabhinabhaH shriyam || 2\.2|| jAjvalyamAnA jagataH shAntaye samupeyuShI vyadyotiShTasabhAvedyAmasau narashikhitrayI || 2\.3|| ratnastambheShu saMkrAntapratimAste chakAshire | ekAkino.api paritaH pauruSheyavR^itA iva || 2\.4|| adhyAsAmAsuruttu~NgahemapIThAni yAnyamI | tairUhe keshArikrAntatrikUTashikhiropamA || 2\.5|| gurudvayAya guruNorubhayoratha kAryayoH | harivipratiShedhaM tamamAchachakShe vichakShaNaH || 2\.6|| dyotitAntaHsabhaiH kundakuDmalAgradataH smitaiH | snapitevAbhavattasya shuddhavarNA sarasvatI || 2\.7|| bhavadgirAmavasarapradAnAya vachAMsi naH | pUrvara~NgaH prasa~NgAya nATakIyasya vastunaH || 2\.8|| karadIkR^itabhUpAlo bhrAtR^ibhirjitvarairdishAm | vinApyasmadalaMbhUShNurijyAyai tapasaH sutaH || 2\.9|| uttiShThamAnastu paro nopekShyaH patyamichChatA | samau hi shiShTairAmnAtau vartsyantAvAmayaH sa cha || 2\.10|| na dUye sAtvatIsUnuryanmahyamaparAdhyati | yattu dahyante lokamado duHkhAkarotimAm || 2\.11|| mama tAvanmatamidaM shrUyatAma~Nga vAmapi | j~nAtasAro.api khalvekaH saMdigdhe kAryavastuni || 2\.12|| yAvadarthapadAM vAchamevamAdAya mAdhavaH | virarAma mahIyAMsaH prakR^ityA mitabhAShiNaH || 2\.13|| tataH sapatnApanayasmaraNAnushayasphurA | oShThena rAmo rAmoShThabimbachumbanachu~nchunA || 2\.14|| vivakShitAmarthavidastatkShaNapratisaMhR^itAM | prApayanpavanavyAdhergiramuttarapakShatAm || 2\.15|| ghUrNayanmadirAsvAdamadapATalitadyutI | revatIvadanochChiShTaparipUtapuTe dR^ishau || 2\.16|| AshleShalolupavadhUstanakArkashyasAkShiNIM | mlApayannabhimAnoShNairvanamAlAM mukhAnilaiH || 2\.17|| dadhatsaMndhyAruNavyomasphurattArAnukAriNIH | dvaShadveShoparaktA~Ngasa~NginIH svedavipruShaH || 2\.18|| prollasatkuNaDalaprotapadmarAgadalatviShA | kR^iShNottarAsa~NgaruchaM vidadhachchautapallavIm || 2\.19|| kakudmikanyAvaktrAntarvAsalabdhAdhivAsayA | mukhamodaM madirayA kR^itAnuvyAdhamudvaman || 2\.20|| jagAdavadanaChadmapadmaparyantapAtinaH | nayanmadhulihaH shvaityamudagradashanAMshubhiH || 2\.21|| yadvAsudevenAdInamanAdInavamIritam | vachasastasya sapadi kriyA kevalamuttaram || 2\.22|| naitallaghvapi bhUyasyA vacho vAchAtishayyate | indhanaughadhagapyagnitviShA nAtyeti pUShaNam || 2\.23|| saMkShiptasyApyato.asyaiva vAkyasyArthagarIyasaH | suvistaratarA vAcho bhUShyabhUtA bhavantu mo || 2\.24|| virodhivachaso mUkAnvagIshAnapi kurvate | jaDAnapyanulomArthAnpravAchaH kR^itinAM giraH || 2\.25|| ShaDguNAH shaktayastisraH siddhayodayAstrayaH | grandhAnadhItya vyAkartumiti durmedhaso.apyalam || 2\.26|| anirloDitakAryasya vAgjAlaM vAgmino vR^ithA | nimittAdaparAddheShordhAnuShkasyeva valgitam || 2\.27|| sarvakAryasharIreShu muktvA~Ngaskandapa~nchakam | saugatAnAmivAtmAnyo nAsti mantro mahIbhR^itAm || 2\.28|| mantro yodha ivAdhIraH sarvA~NgaiH saMvR^itairapi | chiraM na sthAtuM parebhyo bhedasha~NkayA || 2\.29|| AtmodayaH parajyAnirdvayaM nItiritIyati | tadUrIkR^itya kR^itibhirvAchaspatyaM pratAyate || 2\.30|| tR^iptiyogaH pareNApimahimnA na mahAtmanAm | pUrNashchandrodayAkA~NkShI dR^iShTAnato.atra mahArNavaH || 2\.31|| saMpadAsusthiraMmanyo bhavati svalpayApi yaH | kR^itakR^ityo vidhirmanye na vardhayanti tasya tAm || 2\.32|| shamUlaghAtamaghnantaH parAnnodyanti mAninaH | pradhvaMsitAndhatamasastatrodAharaNaM raviH || 2\.33|| vipakShamamakhilIkR^itya pratiShThA khalu durlabhA | anItvA pa~NkatAM dhUlimudakaM nAvatiShThate || 2\.34|| dhriyateyAvadeko.api ripustAvatkutaH sukham | puraH klashnAti somaM hi saiMhikeyo.asuradruhAm || 2\.35|| sakhAgarIyAn shatrushChakR^itrimastau hi kAryataH | syAtAmamitrau mitrecha sahajaprakR^itAvapi || 2\.36|| upakartrariNA saMdhirna mitreNApakAriNA | upakArApakArau hi lakShyaM lakShamametayoH || 2\.37|| tvayAviprakR^itashchaidyo rukmiNIM haratAhare | baddhamUlasyamUlaM hi mahadvairataroH striyaH || 2\.38|| tvayi bhaumaM gate jetumarautsItsa purImimAm | proShitAryamaNaM merorandhakArastaTImiva || 2\.39|| AlApyAlamidaM babhroyatsa dArAnapAharat | kathApi khalu pApAnAmalamashreyase yataH || 2\.40|| virAddha evaM bhamatA virAddhA bahudhA cha naH | nirvatyate.ariH kriyayA sa shrutashravasaH sutaH || 2\.41|| vidhAyavairaM sAmarShenare.arau yaH udAsate | prakShipyodarchiShaM kakShe sherate te.abhimArutam || 2\.42|| manAganabhyavR^ityA vA kAmaM kShAmyatatu yaH kShamI | krayAsamabhihAreNa virAdyantaM kShameta kaH || 2\.43|| anyadA bhUShaNaM puMsaH kShamA lajjeva yoShitaH | parAkramaH paribhave vaiyAtyaM surateShviva || 2\.44|| mAjIvanyaH parAvaj~nAdukhadagdho.api jIvati | tasyAjananirevAstu jananIkleshakAriNaH || 2\.45|| padAhataM yadutthAya mUrdhAnamadhirohati | svasthAdevavapamAne.api dehinastadvaraM rajaH || 2\.46|| asaMpAdayataH ka~nchidarthaM jAtikriyAguNaiH | yadR^ichChashabdavatpuMsaH saMj~nAyai janma kevalam || 2\.47|| tu~NgatvamitarA nAdrau nedaM sindhAvAgAdhatA | ala~NghanIyatAheturubhayaM tanmanasvini || 2\.48|| tulye.aparAdhe svarbhAnurbhAnumantaM chireNa yat | himAMshumAshu grasate tanmradimnaH sphuTaM phalam || 2\.49|| svayaM praNate.alpe.api paravAyAvupeyuShI | nidarshanamasArANAM laghurbahutR^iNaM naraH || 2\.50|| tejasvimadhye tejasvI davIyAnapi gaNyate | pa~nchama pa~nchapasastapano jAtavedasAm || 2\.51|| akR^itvA helayA pAdamuchchairmUrdhasu vidvaShAm | katha~NkAramanAlambA kIrtidyAmadhirohati || 2\.52|| a~NgAdhiropitashchandramA mR^igalA~nChanaH | kesharI niShThurAkShiptamR^igayUtho mR^igAdhipaH || 2\.53|| chaturthopAyasAdhyetu ripau sAntvamapakriyA | svedyamAmajvaraM prAj~naH ko.ambhasA pariShi~nchati || 2\.54|| sAmavAdAH sakopasya tasya pratyuta dIpakAH | prataptasyeva sahasA sarpiShastoyabindavaH || 2\.55|| guNAnAmAyathAtathyAdarthaM viplAvayanti ye | amAtyavya~njanArAj~nAM dUShyAste shatrusaMj~nitAH || 2\.56|| svashaktyupachaye kechitparasya vyasane.apare | yAnamAhustadAsInaM tvAmutthApayati dvayam || 2\.57|| lila~NghayiShato lokAnala~NghyAnalaghIyasaH | yAdavAmbhonidhInrundhe veleva bhavataH kShamA || 2\.58|| vijayasvayi senAyAH sAkShimAtre.apAdishyatAm | phalabhAji samIkShyokte buddherbhoga ivAtmani || 2\.59|| hR^itehiDimbaripuNA rAj~ni dvaimAture yudhi | chirasya mittravyasani sudamo damaghoShajaH || 2\.60|| nItirApadi yadgamyaH parastanmAnino hriye | vidhurvidhuntasyeva pUrNastasyotsavAya saH || 2\.61|| anyaduchChR^i~NghalaM satvamanyatChChAstraniyantritaM | sAmAnAdhikaraNyaM hi tejastamirayoH kutaH || 2\.62|| indraprasthagamastAvatkAri mA santu chedayaH | AsmAkadantisAnnidhyAdvAmanIbhUtabhUruhaH || 2\.63|| niruddhavIvadhAsAraprasArA gA iva vrajam | uparundhantu dAshArhAH purIM mAhiShmatIM dviShaH || 2\.64|| yajatAM pANDavaH svargamavatvindraspasvinaH | vayaM hanAma dviShataH sarvaH svArthaM samIhate || 2\.65|| prApyatAM vidyutAM saMpadsaMparkAdarkarochiShAm | shastraidviShachChirashChedaprochChalachChoNitokShitaiH || 2\.66|| itisaMrambhiNo vANIrbalasyAlekhyadevatAH | sabhAbhittipratidhvanairbhayAdanvavadanniva || 2\.67|| nishamya tAH sheShagavIramabhidhAtumadhokShajaH | shiShyAya bR^ihatAM pratyuH prastAvamadishaddR^ishA || 2\.68|| bhAratImAhitabharAmathAnuddhatamuddhavaH | tathyAmutathyAnujavajjagAdAgre gadAgrajam || 2\.69|| saMpratyasAMprataM vaktumukte musalapANinA | nirdhAriter.athe lekhenakhalUktvA khaluvAchikam || 2\.70|| tathApi yanmayyapi te gururityasti gauravam | tatprayojakakartR^itvamupaiti mama jalpataH || 2\.71|| varNai katipayaireva grathitasya svarairiva | anantA vA~NmayasyAho geyasyeva vichitratA || 2\.72|| bahvapi svechChayA kAmaM prakIrNamabhidhIyate | anujjhitarthasaMbandhaH prabandho durudAharaH || 2\.73|| mradIyasImapi ghanAmanalpaguNakalpitAm | prasArayanti kushalAshchitrAM vAchaM paTImiva || 2\.74|| visheShaviduShaH shAstraM yattavodgrAhyate puraH | hetuH parichayasthairye vakturguNanikaiva sA || 2\.75|| paj~notsAhavataH svAmI yatetAdhAtumAtmani | tau hi mUlamudeShyantyA jigIShorAtmasaMpadaH || 2\.76|| sopadhAnAM dhiyaM dhIrAH stheyasIM khaTvayanti ye | tatrAnishaM niShamNNAste jAnate jAtu na shramaMm || 2\.77|| spR^ishanti sharavattIkShNastokamantarvishanti cha | bahuspR^ishApi sthUlena sthIyate bahirashmavat || 2\.78|| Arabhante.alpamevAj~nAH kAmaM vyagrA bhavanti cha | mahArambhAH kR^itadhiyastiShThanti cha nirAkulAH || 2\.79|| upAyamasthitasyApi nashyantyarthAH pramAdyataH | hanti nopashayastho.api shayAlurmR^igayurmR^igAn || 2\.80|| udetumatyajannIhAM rAjasu dvadashasvapi | jigIShureko dinakR^idAdityeShviva kalpate || 2\.81|| buddhishastraH prakR^itya~Ngo ghanasaMvR^itika~nchukaH | chArekShaNo dUtamukhaH papuruShaH ko.api pArthivaH || 2\.82|| tejaH kShamA vA naikAntaM kAlaj~nasya mahIpateH | naikamojaH prasAdo vA rasabhAvavidaH kaveH || 2\.83|| kR^itApachAro.api parairanAviShkR^itavikriyaH | asAdhyaH kurute vA rasabhAvavidaH kaveH || 2\.84|| mR^iduvyavahitaM tejo bhoktamarthAnprakalpate | pradIpaH snehamAdatte dashayAbhyantarasthayA || 2\.85|| nAlambate naiShThikatAM na niShIdati pauruShe | shabdArthau satkaviriva dvayaM vidvAnapekShate || 2\.86|| sthAyinor.athe pravartante bhAvAH saMchAriNo yathA | rasasyaikasya bhUyAMsastathA neturmahIbhR^itaH || 2\.87|| tantravApavidA yogairmaNDalAnyadhiShThitA | sunigrahAnarendreNa phaNIndrA iva shatravaH || 2\.88|| karapracheyAmuttu~NgaH prabhushaktiM pratIyasIm | praj~nAbalabR^ihanmUlaH phalatyutsAhapAdapaH || 2\.89|| alpatvAtprabalatvAdvaMshasyevetare svarAH | vijIgIShonR^ipatayaH prayAnti parivAratAM || 2\.90|| apyanArabhamANasya vibhorutpAditAH paraiH | vrajanti guNatAmarthAH shabdA iva vihAyasaH || 2\.91|| yAtavyapArShNigrAhAdimAlAyAmadhikadyutiH | ekArthatantuprotAyAM nAyako nAyakAyate || 2\.92|| ShADguNyamupayu~njIta shaktyapekSho rasAyanaM | bhavantyasyevama~NgAni sthAsnUni balavanti cha || 2\.93|| sthAne shamavatAM shaktyA vyAyAme vR^iddhira~NginAM | ayathAbalamArambho nidAnaM kShayasaMpadaH || 2\.94|| tadIshitAraM chedinAM bhavAMstamavamaMsta mA | nihantyarInekapade ya udAttaH svarAniva || 2\.95|| mA vedi yadasAveko jetavyashchedirADiti | rAjayakShmeva rogANAM samUha sa mahIbhR^itAM || 2\.96|| saMpAditaphalastena sapakShaH parabhedanaH | kArmukeNevaguNinA bANaH saMdhAnameShyati || 2\.97|| ye chAnye kAlayavanashAlvarukmidrumAdayaH | tamaHsvabhAvaste.apyenaM pradoShamanuyAyinaH || 2\.98|| upajApaH kR^itastena tAnAkopavatastvayi | Ashu dIpayitAlpo.api sAgnInedhAnivAnilaH || 2\.99|| bR^ihatsahAyaH kAryAntaM kShodIyAnapi gachChati | saMbhUyAmbhodhimabhyeti mahAnadyA nagApagA || 2\.100|| tasya mitrANyamitrAste ye cha ye chobhaye nR^ipAH | abiyuktaM tvayainaM te gantArastvAmataH pare || 2\.101|| makhavighnAya sakalamitthamityutthApya rAjakam | hanta jAtamajAtAreH prathamena tvayAriNA || 2\.102|| saMbhAvya tvAmatibharakShamaskandhaM sabAndhavaH | sahAyamadhvaradhurAM dharmarAjo vivakShate || 2\.103|| mahAtmano.anugR^ihNanti bhajamAnAnripUnapi | sapantIH prApayantyabdhiM sindhavo naganimnagA || 2\.104|| chirAdapi balAtkAro balinaH siddhaye.ariShu | ChandAnuvR^ittiduHHsAdhyAH suhR^ido vimanIkR^itAH || 2\.105|| manyase.arivadhaH shreyAnprItaye nAkinAmiti | puroDAshabhujAmiShTamiShTaM kartumalantarAM || 2\.106|| amR^itaM nAma yatsanto mantrajihveShu juhvati | shobhaiva mandarakShubdhakShubhitAmbhodhivarNanA || 2\.107|| sahiShye shatamAgAMsi sUnosta iti yatvayA | pratIkShyantatpratIkShyAyai pitR^iShvasre pratishrutam || 2\.108|| tIkShNA nAruntudA buddhiH karma shAntaM pratApavat | nopatApi manaH soShamavAgekA vAgminaH sataH || 2\.109|| svaya~NkR^itaprasAdasya tasyAhno bhAnumAniva | samayAvadhimaprApyaya nAntAyAlaM bhavAnapi || 2\.110|| kR^itvA kR^ityavidastIrtheShvantaH praNidhayaH padam | vidAM kurvantu mahatastalaM vidviShambhasaH || 2\.111|| anutsUtrapadanyAsA sadvR^itti sannibandhanA | shabdavidyeva no bhAti rAjanItiraspashA || 2\.112|| aj~nAtadoShairdeShaj~nairuddUShyobhayavetanaiH | bhedyAH shatrorabhivyaktashAsanaiH sAmavAyikAH || 2\.113|| upeyivAMsi kartAraH purImAjAtashatravIm | rAjanyakAnyupAyaj~nairekArthAni charaistava || 2\.114|| savisheShaM sute pANDorbhaktiM bhavati tanvati | vairAyitArastaralAH svayaM matsariNastarale || 2\.115|| ya ihAtmavido vipakShamadhye saha saMvR^iddhiyujo.api bhUbhujaH syuH | balipuShTakulAdivAnyapuShTaiH pR^ithagasmAdachireNa bhAvitA taiH || 2\.116|| sahajadoShachApalasamuddhatashchalitadurbalapakShaparigrahaH | tava durAsadavIryavibhAvasau shalabhatAM labhatAmasuhR^idgaNaH || 2\.117|| iti vishakalitArthamauddhavIMvAchamenAmanugatanayamArgamargalAM durnayasya | janitamudamudasthAduchchakairuchChritoraHsthalaniyataniShaNNashrIshrutAM shushruvAnsaH || 2\.118|| \medskip\hrule\medskip kauberadigbhAgamapAsya mArgamAgastyamiva AshuH iva avatArNaH | apetayuddhAbhiniveshasaumyo hariharaprasthamatha pratasthe || 3\.1|| jagatpavitraiH api taM na pAdaiH spraShTuM jagatpUjyamayujyata arkaH | yataH bR^ihatpArvaNachAru tasyAtapatraM bibharAMbabhUve || 3\.2|| mR^iNAlasUtrAmalamantareNa sthitashchalachAmarayordvayaM saH | bheje.abhitaHpAtukasiddhasindhorabhUtapUrvAM ruchamamburAsheH || 3\.3|| chitrAbhirasyopari maulibhAjAM bhAbhirmaNInAmaNIyasIbhiH | anekadhAtuchChuritAshmarAshergovanardhanasyAkR^itiranvakAri || 3\.4|| tasyollasatkA~nchanakuNDalAgrapratyuptagArugmatarasrabhAsA | avApa bAlyochitanIlakaNThapichChAvachUDAkalanAmivoraH || 3\.5|| tama~Ngade mandarakUTakoTivyAghaTTanottejanatayA maNInAm | baMhIyasA dIptivitAnakena chakAsayAmAsaturullasantI || 3\.6|| nisargaraktairvalayAvanaddhatAmrAshmarashmichChuritairnakhAgraiH | vyadyotAdyApi surArivakShovikShobhajAsR^iksnapitairivAso || 3\.7|| ubhauyadi vyomni pR^ithakpravAhAvAkAshaga~NgApayasaH patetAm | tenopamIyate tamAlanIlamAmuktamuktAlatamasya vakShaH || 3\.8|| tenAmbhasAM sArasamayaH payodherdadhe maNidIdhitidIpitAshaH | antarvasanbimbagatastada~Nge sAkShAdivAlakShyata yatra lokaH || 3\.9|| muktAmayaM sArasAnAvalambisabhAti sma dAmAprapadIyamAnasya | a~NguShThaniShThyUtamivordhvamuchchaistrisasrotasaH saMtatadhArAmambhaH || 3\.10|| sa indranIlasasthalanIlamUrtI rarAja karpUrapisha~NgavAsAH | visR^itvarairamburuhAM rajobhiryamasvasushchitra ivodabhAraH || 3\.11|| prasAdhitasyAsya mudhAdviSho.abhUdanyaiva lakShmIriti yuktametat | vapuShyasheShe.akhilalokakAntA sAnanyakAntA hyurasItarA tu || 3\.12|| kapATavistIrNamanoramoraHsthalasthitashrIlalanasya tasya | AnanditAsheShajanA babhUva sarva~Ngasa~Nginyaparaiva lakShmIH || 3\.13|| prANachChidAM daityapaternakhAnAmupeyuShAM bhUShaNatAM kShatena | prakAshakArkashyaguNai dadhAnAH stanau taruNyaH parivrurenam || 3\.14|| AkarShatevordhvamatikrashIyAnatyunnatatvAtkuchamaNDalena | nanAma madhyo.atigurutvabhAjA nitAntamAkrAnta ivA~NganAnAm || 3\.15|| yAM yAM priyaH praikShata kAtarAshkShIM sA sA hriyA namramukhI babhUva | niHHsha~NgamanyA samamAhiterShyAstatrAntare jaghruramuM kaTAkShaiH || 3\.16|| tasyAtasIsUna samAnabhAso bhrAmyanmayUkhAvalImaNDalena | chakreNa reje yamunAjalaughaH sphuranmahAgarta ivaikabAhuH || 3\.17|| virodhinAM vigrahabhedadakShA mUrteva shaktiH kvachitaskhalantI | nityaM hareH saMnihitA nikAmaM modayati sma chetaH || 3\.18|| na kevalaM yaH svatayA murArerasAdhAraNatAM dadhAnaH | atyarthamudvejayitA pareShAM nAmnApi tasyaiva nandako.abhUt || 3\.19|| na nItamanyena natiM kadAchikarNAntikapraptaguNaM krayAsu | vidheyamasyA bhavadantikasthaM shAr~NgaM dhanurmitramiva draDhIyaH || 3\.20|| pravR^iddhamandrAmbudadhIranAdaH kR^iShNArNavAbhyarNacharaikahaMsaH | manedAnilApUrakR^itaM dadhAno nidhvAnamashrUyata pA~nchajanyaH || 3\.21|| rarAja saMpAdakamiShTasiddheH sarvAsu dikShvaprasidghamArgam | mahArathaH puShyarathaM rathA~NgI kShipraM kShapAnAtha ivAdhirUDhaH || 3\.22|| dhvajAgradhAmA dadR^ishe.athashauraiH saMkrantamUrtirmaNimedinIShu | phaNAvatastrAsayituM rasAyAstalaM vivakShanniva pannagAriH || 3\.23|| yiyAsatastasya mahIdharandhrabhidapaTIyAnpaTahapraNAdaH | jalAntarANIva mahArNavaughaH shashabdAntarANyantarAyA~nchakAra || 3\.24|| yataH sa bhartA jagatAM jagAma dhartrA dharitryAH phaNinAtato.adhaH | mahAbharAbhugnashiraHsahasrasahAyakavyagrabhujaM prasasre || 3\.25|| athochchakaistoraNasa~Ngabha~NgabhayAvanamrAkR^itaketanAni | kriyAphalAnIva sunItibhAjaM sainyAni somAnvayanvayustam || 3\.26|| shyAmAruNairvAraNadAnatoyairAloDitAH kA~n~nchanabhUparAH | Anemi magnaiH shitikaNThapakShakShodadyutashchukShudire rathaughaiH || 3\.28|| na la~NghayAmAsa mahAjanAnAM shirAMsi naivoddhatimAjagAma | acheShTatAShTApadabhUmireNuH padAhato yatsadR^ishaM garimNaH || 3\.27|| niruddhyamAnA yadubhiH katha~nchinmuhuryaduchchikShipuragrapAdAn | dhruvaM gurUnmArgarudhaH karAndrAnulla~Nghya gantuM turagAstatIShuH || 3\.29|| avekShitAnAyatavalgamagre tura~NgibhiryatnaniruddhavAhaiH | prakIDitAnreNubhiretya tUrNaM ninyayurjananyaH pR^ithukAnpathibhyaH || 3\.30|| didR^ikShamANaH pratirathyamIyurmurArimArAdanaghaM janaughAH | anekashaH saMstutamapyanalpA navaM navaM pratiraho karoti || 3\.31|| upeyuSho vartma nirantarAbhirasau niruchChvAsamanIkanIbhiH | rathasya tasyAM puri dattachakShurvidvAnvidAmAsa shanairna yAtam || 3\.32|| madhyesamudraM kakubhaH pisha~NgIryA kurvatI kA~nchanavaprabhAsA | tura~NgakAntAmukhahavyavAhajvAleva bhitvA jalamullalAsa || 3\.33|| kR^itAspadA bhUmibhR^itAM sahasrairudanvadambhaHparivItamUrtiH | anirvidA yA vidadhe vidhAtrA pR^ithivI pR^ithivyAH pratiyAtaneva || 3\.34|| tvaShTuH sadAbhyAsagR^ihItashilpavidaj~nAnasaMpatprasarasya sImA | adR^ishyatAdarshatalAmaleShu ChAyeva yA svarjaladherjaleShu || 3\.35|| rathA~Ngabhartre.abhinavaM varAya yasyAH piteva pratipAditAyAH | premNopakaNThaM muhura~NgabhAjo ratnavalIrambudhirAbabandha || 3\.36|| yasyAshchaladvAridhivIchiChChaTochChalachCha~NkhakulAkulena | vapreNa parntacharoDuchakraH sumeruvapro.ahamanvakAri || 3\.37|| vaNikpathe pUgakR^itAni yatra bhramAgatairambubhiramburAshiH | lolairalodyutibhA~nji muShNanratnAni ratnAkaratAmavApa || 3\.38|| ambhuchyutaH komalaratnarAshInapAMnidhiH phenapinaddhabhAsaH | trAtape dAtumivAdhitalpaM vistArAyamAsa tara~NgahastaiH || 3\.39|| yachChAlamutta~NgatayA vijetuM dUrAdudasthIyata sAgarasya | mahormibhivyAhatavA~nChitArthairvIDAdivAbhyAshagatairvililye || 3\.40|| kutUhalena javAdupetya prAkArabhityA sahasA niShiddhaH | rasannarodIdbhR^ishamambuvarShavyAjena yasyA bahirambuvAhaH || 3\.41|| yada~NganarUpasarUpatAyAH ka~nchidguNaM bhedakamichChatIbhiH | ArAdhito.addhA manurapsarobhishchakre prajAH svAH sanimeShachihnAH || 3\.42|| sphurattuShArAMshumarIchijAlairvinuhnutAH sphaTikapa~NktIH | Aruhya nAryaH kShaNadAsu yatra nabhogatA devya iva vyArAjan || 3\.43|| kAntendukAntopalakuTTimeShu pratikShapaM harmyataleShu yatra | uchchairadhapAtipayomucho.api samUhamUhuH payayasAM praNAlyaH || 3\.44|| ratau hriyA yatra nishAmyadIpA~njAlagatAbhyo.adhigR^ihaM gR^ihiNyaH. bibhyurbiDAlekShaNabhIShaNAbhyo vaidUryakuDyeShu shashidyutibhyaH || 3\.45|| yasyAmatishlakShaNatayA gR^iheShu vidhAtumAlekhyamashuknuvantaH | chakruryuvAnaH pratibimbitA~NgAH sajIvachitrA iva ratnabhittIH || 3\.46|| sAvarNyabhAjAM pratimAgatAnAM lakShyaiH smarapANDutayA~NganAnAm | yasyAM kapolaiH kaladhautadhAmastambheShu bheje maNidarpaNashrIH || 3\.47|| shukA~NganIlopalanirmitAnAM lipteShu bhAsA gR^ihadehalInAM | yasyAmalindeShu na chakrureva mugdhA~NganA gomayagomukhAni || 3\.48|| gopAnasIShu kShaNamAsthitAnAmAlambibhishchandrakANAM kalApaiH | harinmaNishyAmatR^iNAbhirAmaigR^ihANi nIdhrairiva yatra rejuH || 3\.49|| bR^ihattulairapipyatulairvatAnamAlApinaddhairapi chAvitAnai | reje vichitrairapi yA sachitraigR^ihairvishAlairapi bhUrishAlai || 3\.50|| chikraMsayA kR^itrimapattripaM~NkateH kapotapAlIShu niketanAnAM | mArjAramapyAtanishchalA~NkaM yasyAM janaH kR^itrimameva mene || 3\.51|| kShitipratiShThopi mukhAravindairvadhUjanashchandramadhashchakAra | atItanakShatrapathAni yatra prasAdashR^i~NgANi vR^ithAdhyarukShat || 3\.52|| ramyA iti prAptavatIH patAkA rAgaM viviktA iti vardhayantIH | yasyAmasevanta namadvalIkAH samaM vadhUbhirvalabhIryuvAnaH || 3\.53|| sugandhitAmapratiyatnapUrvAM bibhranti yatra pramadAya puMsAm | madhUni vaktrANi cha kAminInAmAmodakarmavyatihAramIyuH || 3\.54|| ratAntare yatra gR^ihAntareShu vitardiniryUhaviTa~NnIDaH | rutAnishruNvanvayasAM gaNo.antevAsitvamApa sphuTama~NganAnAm || 3\.55|| Channe.api spaShTatareShu yatra svachChAni nArIkuchamaNDaleShu | AkAshasAmyaM dadhurambarANi na nAmataH kevalamarthataH.api || 3\.56|| yasyAmajihmA mahatImapa~NgAH sImAnamatyAyatayo.atyajantaH | janairajAskhalanai jAtu dvayepyamuchyanta vinItamArgAH || 3\.57|| paraspasphardhiparArghyarUpAH paurastriyo yatra vidhAya vedhAH | shrInirmitaprAptaguNakShataikavarNopamAvAchyamalaM mamArja || 3\.58|| kShuNNaM yadantaHkaraNenavR^ikShAH phalanti kalpopadAstadeva | adhyUShuSho yAmabhava~njanasya yAH sampadastA manaso.apyagamyAH || 3\.59|| kalA dadhAnaH sakalAH sbhAbhirudbhAsayansaudhasitAbhirAshAH | yAM revatIjAniriyeSha hAtuM na rauhiNIyo na cha rohiNIshaH || 3\.60|| bANAhavavyAhatashaMbhushakterAsattimAsAdya janArdanasya | sharIriNA jaitrashareNa yatra niHsha~NghamUShe makaradhvajena || 3\.61|| niShevyamANena shivaimarudbhiradhyAsyamAnA hariNA chirAya | udrashmiratnA~NkuradhAmni sindhAvAhAsta merAvamarAvatIM yA || 3\.63|| snagdhA~njanasyamaruchiH suvR^ittaH badvA ivAdvaMsitavarNakAnteH | visheShako vA vishisheSha yasyAH shriyantrilokItilakaH sa eva || 3\.62|| tAmIkShamANaH sa puraM purastAtprApatpratolImatulapratApaH | vajraprabhodbhAsisurAyudhashrIryA devaseneva parairala~NghyA || 3\.64|| prajA ivA~NgAdaravindanAbheH shaMbhorjaTAjUTataTAdivApaH | mukhAdivAtha shrutayo vidhAtuH purAnnirIyurmurajiddhvajinyaH || 3\.65|| shliHShyadbhiranyonamukhAgrasa~NgaskhalatkhalInaM haribhirvilolaiH | parasparotpIDitajAnubhAgA duHkhena nishachakramurashvavArAH || 3\.66|| nirantarAle.api vimuchmAne dUraM pathi prANabhR^itAM gaNena | tejomahadbhistamaseva dIpairdvIpairasaMbadhamayAMbabhUve || 3\.67|| shanairanIyanta rayAtpatantorathAH kShitiM hastinakhAdakhedaiH | sayatnasUtAyatarashamibhugnagrIvAgrasaMsaktayugaistura~Ngai || 3\.68|| balormibhistatkShaNahIyamAnarathyAbhujAyA valayairivAsyAH | prAyeNaniShkrAmatichakrapANai neSheTaM paro dvAravatItvamAsIt || 3\.69|| pArejalaMnIranidherapashyanmurArirAnIlapalAsharAshIH | vanAvalIrutkalikAsahasrapratikShaNotkUlitashaivalAbhAH || 3\.71|| lakShIbhR^itaH.ambhodhitaTAdhivAsAndramAnasau nIradanIlabhAsaH | latAvadhUsaMprayujo.adivelaM bahUkR^itAnsvAniva pashayati sma || 3\.70|| AshliShTabhUmiM rasitAramuchchairloladdhvajAkAra bR^ihattara~NgaM | phenAyamAnaM patimApagAnAmasAvapasmAriNamAshasa~Nge || 3\.72|| pItvA jalAnAM nidhinAtigArdhyAdvR^iddhi~Ngate.apyAtmani naiva mAntIH | kShiptA ivendoH sa rucho.adhivelaM muktAvalIrAkalayA~nchakAra || 3\.73|| sATopamurvImanishaM nadantaH yaiH plavayiShyanti samantataH.amI | tAnyakadeshAnnibhR^itaMpayodheH so.ambhAMsi meghAnpibataH dadarsha || 3\.74|| uddhR^ityameghaistata eva toyamarthaM munIndrairiva saMpraNItAH | AlokayAmAsa hariH patantIrnadIH smR^itirvadamivAmburAshim || 3\.75|| vikrIya dishyAni dhanAnyurUNidaipyAnasAvuttamalAbhabAjaH | tarIShu tatratyamaphalgu bhANDaM sAMyAntrikAnAvApataH.abhyanandat || 3\.76|| utpitsavo.antarnadabharturuchchairgarIyasA niHshvasitAnilena | payAMsi bhaktyA garuDadhvajasya dhvAjAnivochchikShipire phaNIndrAH || 3\.77|| tamAgataM vIkShya yugAntabandhumutsa~NgashayyAshayamamburAshiH | pratyujjagAmeva gurupramodaprasAritottu~Ngatara~NgabAhuH || 3\.78|| utsa~NgitAmbhaHkaNaka nabhasvAnudanvataH svadalavAnmamArja | tasyAnuvelaM vrajataH.adhivelaMmelAlatAsephAlanalabedhagandhaH || 3\.80|| uttAlatAlIvanasaMpravR^ittasamIrasImantitaketakIkAH | Asedire lAvaNasaindhavInAM chamUcharaiH kachChabhuvAM pradeshAH || 3\.79|| lava~NgamAlAkalitAvataMsAste nArikelAntarapaH pibantaH | AsvAditAdrakramukAH samudrAdabhyAgatasya pratipattimIyuH || 3\.81|| turagashatAkulasya paritaH paramekatura~NgajanmanaH pramathitabhUbhR^itaH pratipathaM mathitasya bhR^ishaM mahIbhR^itA | parichalataH balAnujabalasya puraH satataM dhR^itashriyashchiravigatashriyo jalanidheshcha tadAbhavadadantaraM mahat || 3\.82|| \medskip\hrule\medskip nishavAsadhUmaM saharatnabhArbhittvotthitaM bhUmimivoragANAM | nIlopalasyUtavichitradhAtumasau giriM raivatakaM dadarsha || 4\.1|| gurvIrajasraM dR^iShadaH samantAduparyuparyambumuchAMvitAnaiH | vindhyAyamAnaM divasasya bhartumArgaM punA roddhumivonnamadbhiH || 4\.2|| krAntaM ruchA shyAmalitAbhirAmaMlatAbhirAmantritaShaTpadAbhiH | shritaM shilAshyAmalatAbhirAmaM latAbhirAmanatritaShaTpadAbhiH || 4\.3|| sahasrasaMkhyairgaganaM pAdairbhuvaM vyApya vitiShThamAnam | vilochanasthAnagatoShNarashminishAkaraM sAdhu hiraNyagarbham || 4\.4|| kvachijjalApAyavipANDurANi dhautottarIyapratimachChavIni | abhrANibibhrAmumA~Ngasa~NgavibhaktabhasmAnamiva smarArim || 4\.5|| ChAyAM nijastrIchaTulAlasAnAM madena ki~nchichchaTulAlasAnAm | kurvANamutpi~njalajAtapatrairviha~NgamAnAM jalajAtapatrai || 4\.6|| skandhAdhirUDhojjvalanIlakaNThAnurvIruhaH shliShTatanUnahIndraiH | pranartitAnekalatAbhujAgrAnrudrAnanekAniva dhArayantam || 4\.7|| vilambinIlotpalakarNapUrA kapolabhittIriva lodhragaurIH | navolapAla~NkR^itasaikatAbhAH shuchIrapaHshaivalanIrdadhAnam || 4\.8|| rAjIvarAjIvashalolabhR^i~NgaM muShNAntamuShNaM tatibhistarUNAm | kAntAlakAntA lalanAH surANAM rakShobhirakShebhitamudvahantam || 4\.9|| mude murAreramaraiH sumerorAnIya yasyopachitasya shR^i~NgaiH | bhavanti noddAmagirAM kavInAmuchChrAyasaundaryaguNA mR^iShodyAH || 4\.10|| yataH parArghyAni bhR^itAnyanUnai prasthairmuhurbhUribhiruchchikhAni | ADhyAdivaprApaNikAdajasraM jagrAha ratnAnyamitAni lokaH || 4\.11|| akhidhyatAsannamudagratApaM raviM dadhAne.apyaravindadhAne | bhR^i~NgAvaliryasyataTe nipItarasA namattAmarasA na mattA || 4\.12|| yatrAdhirUDhenamahIruhochchairunnidrapuShpAkShisahasrabhAjA | surAdhipAdhiShThitahastimallalIlAM dadhau rAjatagaNDashailaH || 4\.13|| vibhinnavarNAgaruDAgrajena sUryasyarathyAH paritaH sphurantyA | ratnaiH punaryatra ruchaM svAmAninyire vaMshakarIranIlaiH || 4\.14|| yatrojjhitAbhirmuhurambuvAhaiH samunnamadbhirna samunnamadbhi | vanaM babAdhe viShapAvakotthA vipannagAnAmavipannagAnAm || 4\.15|| phaladbhiruShNAMshukarAbhimarshAtkarshAnavaM dhAma pata~NgakAntaiH | shashaMsa yaH pAtraguNAdguNAnAM saMkrAntimAkrAntaguNAtirekAm || 4\.16|| dR^iShaTo.api shailaH sa muhurmurArerapUrvavadvismayamAtatAna | kShaNekShame yannavatAmupaiti tadevarUpaM ramaNIyatAyAH || 4\.17|| uchchAraNaj~ne.athagirAdadhAnamuchchA raNatpakShigaNAstaTIstam | utkaM dharaM draShTumavekShya shauriNutkandharaM dAruka ityuvAcha || 4\.18|| AchChAditAyatadadigambaramuchchakairgAm AkramyasaMsthitamudagravishAlashR^i~Ngam | mUrdhniskhalattuhinadIdhitikoTimenamudvIkShya ko bhuvi na vismayate nagesham || 4\.19|| udayativitatarHdhvarashamirajjAvahimaruchau himadhAmni yAti chAstam | vahatigirirayaM vilambidhaNaTAdvayaparivAritavAraNendralIlAm || 4\.20|| vahati yaH paritaH kanakasthalIH saharitA lasamAnanavAMshukaH | achaleShabhavAniva rAjate sa haritAlasamAnanavAMshukaH || 4\.21|| pAshchAtyabhAgamiha sAnuShu sanniShaNNAH pashyanti shAntamalasAndratarAMshujAlam | saMpUrNalabdhalalanAlApanopamAnamutsa~NgasahgihariNamasya mR^igA~NgamUrteH || 4\.22|| kR^itvApuMvatpAdamuchchairbhR^igubhyo mUrdhni grAvNAM jarjarA nirjharaughAH | kurvanti dyAmutpatantaH smarArtasvarlokastrIgAtranirNamatra || 4\.23|| sthagayantyamUH shAmitachAtakArtasvarA jaladAstaDittulitakAntakArtasvarAH | jagatIrihasphuritachAruchAmIkarAH savituH kachitkapishayanti chAmI karAH || 4\.24|| utkShiptamuchChritasitAMshukarAvalambairuttambhitoDubhirativatarAM shirobhiH | shraddheyanirjharajalavyapadeshamasya viShvaktaTeShu patati sphuTamantarIkSham || 4\.25|| ekatrasphaTikataTAMshubhinnanIrA nIlAshmadyutibhidurAmbhaso.aparatra | kAlindIjalajanitashriyaH shrayante vaidagdhImiha saritaH surApagAyAH || 4\.26|| itastataH.asminvilasanti meroH samAnavapremaNisAnurAgAH | striyashacha patyau surasundarIbhiH samA navapremaNisAnurAgAH || 4\.27|| uchchaimahArajatarAjivirAjitAsau durvarNabhittiriha sAndrasudhAsavarNA | abhyeti bhasmaparipANDuritasmarArerudvahnilochanalalAmalalATalIlAm || 4\.28|| ayamatijaraThAH prakAmagurvIralaghuvilambipayodharoparuddhAH | satatamasugatAmagamyarUpAH pariNatadikkarikAstaTIrbibharti || 4\.29|| dhUmAkAraM dadhati puraH sauvarNe varNenAgneH sadR^ishi taTe pashyAmI | shyAmIbhUtAH kusumasamUho.alInAM lInAmAlImiha taravo bibhrANAH || 4\.30|| vyomaspR^ishaH prathayatA kaladhautabhittIr unnidrapuShpachaNachampakapi~NgabhAsaH | saumeravImadhigatena nitambashobhAmetena bhAratamilAvR^itavadvibhAti || 4\.31|| ruchirachitratanUruhashAlibhirvichalitaiH paritaH priyakavrajaiH | vivadharatnamayairabhibAtyasAvavayavairiva ja~NgamatAM gataiH || 4\.32|| kushashayairatra jalAshayoShitA mudAramante kalabhAvikasvaraiH | pragIyate siddhagaNaishcha yoShitAmudArama kalabhAvikasvaraiH || 4\.33|| AsAditasya tamasA niyaterniyogAdAkA~NkShataHpunarapakramaNena kAlam | patyustvaShAmiha mahauShadhayaH kalatrasthAnaM parainanabhibhUtamamUrvahanti || 4\.34|| vanaspatiskandhaniShaNNabAlapravAlahastAH pramadA ivAtra | puShpekShaNailambhitalochakairvA madhuvratavrAtavR^itairvratatyaH || 4\.35|| vihagAH kadambasurabhAviha gAH kalayantanukShaNamanekalayam | bhramayannupaiti muhurabhramayaM pavanashcha dhUtanavanIpavanaH || 4\.36|| vidvadbhirAgamaparairvivR^itaM katha~nchichChrutvApi durgrahamanishchitadhIbhiranyaiH | shreyAndvijAtiriva hantumaghAni dakShaM gUThArthameSha nidhimantragaNaM bibharti || 4\.37|| bimboShThaM bahu manute tura~NgavaktrashchumbantaM mukhamiha kiMnaraM priyAyAH | shliShyantaMmuhuritaro.api taM nijastrIm uttu~Ngastanabharabha~NgabhIrumadhyAm || 4\.38|| yadetadasyAnutaTaM vibhAti vanaM tatAnekatamAlatAlam | na puShpitAtra sthagitArkarasmAvanAntatAne katamA latAlam || 4\.39|| dantojjvalAsu vimalopalamekhalAntAH sadratnachitrakaTakAsu bR^ihannitambAH | asminbhajanti ghanakomalagaNDashailA nAryo.anurUpamadhivAsamadhityakAsu || 4\.40|| anatichirojjhitasya jaladena chirasthitabuddhyudayasya payaso.anukR^itim | viralavikIrNavajrashakalA sakalAmiha vidadhAti dhautakaladhautamahI || 4\.41|| varjayantyA janaiH saMgamekAntatastarkayantyA sukhaM sa~Ngame kAntataH | yoShayaiSha smarAsannatApA~NgayA sevyate.anekayA saMnnatApa~NgayA || 4\.42|| saMkIrNakIchakavanaskhalitaikavAlavichChedakAtaradhiyashchalituM chamaryaH | asminmR^idushvasanagarbhatadIyarandhraryatsvanashrutisukhAdiva notsahante || 4\.43|| muktaM muktAgauramiha kShIramivAbhrairvApIShvantarlInamahAnIladalAsu | shastrIshyAmairaMshubhirAshu drutamambhashChAyAmachChAmR^ichChati nIlIsalilasya || 4\.44|| yA na yayau priyamanyavadhUbhyaH sAratarAgamanA yatamAnam | tena saheta bibharti rasaH strI sA ratarAgamanAyatAnAm || 4\.45|| bhinneShuratnakiraNaiH kiraNeShvihendoruchchAvachairupagateShu sahasrasaMkhyAM | doShApi nUnamahimAMshurasau kileti vyAkoshakokanadatAM dadhate nalinyaH || 4\.46|| apasha~Nkama~NkaparivartanochitAshchalitAH puraH patimupetumAtmajAH | anuroditIva karuNena pattriNAM virutena vatsalatayayaiSha nimnagAH || 4\.47|| madhukaraviTapAnamitAstarupa~NktIrbibhrataH.asya viTapAnamitAH | paripAkapisha~NgalatArajasA rodhashchakAsti kapishaM galatA || 4\.48|| prAgbhAgataH patadihedamupatyakAsu shR^i~NgAritAyatamahebhakarAbhamambhaH | saMlakShyatevividharatnakarAnuviddhamUrdhvaprasAritasurAdhipachApachAru || 4\.49|| dadhAti cha vikasadvichitrakalpadrumakusumairabhigumphitAnivaitAH | kShaNamalaghuvilambipichChadAmnaH shikharashikhAH shikhishekharAnamuShya || 4\.50|| savadhUkAH sukhino.asmannanavaratamamandarAmatAmarasadR^ishaH | nAsevante rasavannavaratamamandarAgatAmarasadR^ishaH || 4\.51|| AchChAdya puShpapaTameva mahAntamantarAvartibhirgR^ihakapotashirodharAbhaiH | shasva~NgAni dhUmaruchimAguravIM dadhAnairdhUpAyatIva paTalairnIradAnAm || 4\.52|| anyonyavyatikarachArubhirvichitrairatrasyannavamaNirjanmabhirmayUkhaiH | vismerAngaganasadaH karotyamuShminn AkAsherachitamabhitti chitrakarma || 4\.53|| samIrashishiraH shiraHsuvasatA satA javanikA nikAnasukhinAm | bibhartijanayannayaM mudamapAmapAyadhavalA valAhakatatIH || 4\.54|| mairttryAdichittaparikarmavido vidhAya kleshaprahANamiha labdhasabIjayogAH | khyAtiM chasattvapuruShAnyatayAdhigamya vA~nchanti tAmapi samAdhibhR^itaH niroddhum || 4\.55|| marakatamayamedinIShu bhAnostaruviTapAntarapAtino mayUkhAH | avanatashitikaNThakaNThalakShmImiha dadhati shphuritANureNujAlAH || 4\.56|| yA bibharti kalavallakIguNasvAnamAnamatikAlimAlayA | nAtra kAntamupagItayA tayA svAnamAnamati kAlimAlayA || 4\.57|| sAyaM shashA~NgakiraNAhatachandrakAntanisyandinIranikareNa kR^itAbhiShekAH | arkopalollasitavahnibhirahni taptAstIvraM mahAvratamivAtra charanati vaprAH || 4\.58|| etasminnadhikapayaHshriyaM vahantyaH saMkShobhaM pavanabhuvA javena nItAH | vAlmIkerarahitarAmalakShmaNAnAM sAdharmyaM dadhati girAM mahAsarasyaH || 4\.59|| iha muhurmuditaiH kalabhai ravaH pratidishaM kriyate kalabhairavaH | sphurati chAnuvanaM chamarIchayaH kanakaratnabhuvAM cha marIchayaH || 4\.60|| tvaksArarandhraparipUraNalabdhagItirasminnasau mR^iditapakShmalarallakA~NgaH | kastUrikAmR^igavimardasugandhireti rAgIva saktimadhikAM viShayeShu vAyuH || 4\.61|| prItyai yUnAM vyavahitatapanAH prauDhadvAntaM dinamiha jaladAH | doShAmanyaM vidadhAti suratakrIDAyAsashramapaTavaH || 4\.62|| bhagne nivAso.ayamihAsya puShpaiH sadAnataH yena viShANi nAgaH | tIvrANi tenojjhati kopito.asau sasAnatoyena viShANi nAgaH || 4\.63|| prAleyashItalamachaleshvaramIshvaro.api sAndrabhacharmavasanAvaraNAdhishete | sarvartunivR^ittikare nivasannupaiti na dvandvaduHkhamiha ki~nchidaki~nchano .api || 4\.64|| navanagavanalekhAshyAmadhyAbhirAbhiH sphaTikakaTakabhUminATayatyeSha shailaH | ahiparikarabhAjo bhAsmanaira~NgarAgairadhigatadhavalimnaH shUlapANerabhikhyAm || 4\.65|| dadhadbhirabhitastaTau vikachavArijAmbUnadairvinoditadinaklamAH kR^itaruchashchajAmbUnadaiH | niShevya madhu mAdhavAH sarasamatra kAdambaraM haranti rataye rahaH priyatamA~NgakAdambaram || 4\.66|| darpaNanirmalAsu patite ghanatimiramuShi jyotiShi raupyabhittiShu puraH pratiphalati muhuH | vrIDamasaMMmukho.api ramaNairapahR^itavasanAH khA~nchanakandarAsu taruNIriha nayati raviH || 4\.67|| anukR^itishikharaughashrIbhirabhyagate.asau tvayi sarabhasamabhyuttiShThatIvAdriruchchaiH | drutamarudupanunnairunnamadbhiH sahelaM haladharaparidhAnashyAmalairambuvAhaiH || 4\.68|| \medskip\hrule\medskip itthaM vyalIkAH priyatamA iva so.avyalIkaH shushrAva sUtatanayasya tadA vyalIkAH | rantuM nirantaramiyeSha tato.avasAne tAsAM girau cha vanarAjipaTaM vasAne || 5\.1|| taM sa dvipendratulitAtulatu~NgashR^i~Ngam abhyullasatkadalikAvanarAjimuchchaiH | vistAraruddhavasudho.anvachalaM chachAla lakShmIM dadhatpratigireralaghurbalaughaH || 5\.2|| bhAsvatkaravyatikarollasitAmbarAntastApatrapA iva mahAjanadarshanena | saMvivyurambaravikAsi chamUsamutthaM pR^itvIrajaH karabhakaNThakaDAramAshaH || 5\.3|| AvartinaH shubhaphalapradashuktiyuktAH saMpannadevamaNayo bhR^itarandhrabhAgAH | ashvAH pyadhurvasumatImatirochamAnAstUrNaM payodhaya ivormibhirApatatantaH || 5\.4|| ArakShamagnamavamatya sR^iNiM shitAgramekaH palAyata javena kR^itArtanAdaH | anyapunarmuhurudaplavatAstabhAramanyonyataH pathi batAbibhAtamibhoShTrau || 5\.5|| AyAstamaikShata janashachaTulAgrapAdaM gachChantamuchchalitachAmarachArumashvam | nAgaM punarmR^idu salIlanimIlitAkShaM sarvaHprayaH khalu bhavatayanurUpacheShTaH || 5\.6|| trastaH samastajanahAsakaraH kareNostAvatkharaH prakharamullalayA~nchakAra | yAvachchalAsanavilolanitambabimbavisrastavastramavarodhavadhUH papAta || 5\.7|| shailopashalyanipatadrathanemidhArA\- niShpiShTaniShThurashilAtalachUrNagarbhAH | bhUreNavonabhasi naddhapayodachakrAshchakra\- vada~NgaruhadhUmrarucho visasruH || 5\.8|| udytkR^ishAnushakaleShu surAbhighAtAd bhUmIsamAyAtashilAphalakAchitaiShu | parntavartmasu vchakramire mahAshvAH shailasya dardurapuTAniva vAdayantaH || 5\.9|| tejonirodhasamatAvahitena yantrA samaykkashAtrayavichAravAtA niyuktaH | ArATTajashchaTulaniShThurapAtamuchchaishchitraM chakAra padamardapulAyitena || 5\.10|| nIhArajAlamAlinaH punaruktasAndrAH kurnvadhUjanavilochanapakShmamAlAH | kShuNNaH kShaNaM yadubalairdivamAtitAMsuH pAMshurdisAM mukhamatutthayadutthito .adreH || 5\.11|| uchChidya vidviSha iva prasrabhaM mR^igendrAn indrAnujAcharabhUtapatayo .adhyavAtsuH | vanyebhamastakanikhAtanakhAgrayamuktamuktAphalaprakarabhA~nji guhAgR^ihANi || 5\.12|| vibhrANayA bahalayAvaka~Nkapi~NkapichChAvachUDAmanumAdhavamAsa jagmuH | cha~nchvagradaShTachaTulAhitapatAkayAnye svAvAsabhAgamuragAshanaketuyaShTyA || 5\.13|| ChAyAmapAsya mahatImapi vartamAnAmAgAminIM jagR^ihire janatAsrUNAm | sarvo hi nopAgatamapyapachIyamAnaM vardhiShNumAshrayamanAgatamabhyupaiti || 5\.14|| agragatena vasatiM parigR^ihya ramyAmApAtyasainikanirAkarANAkulena | yAnto.anyataH plutakR^itasvaramAshu dUrAd udbAhunA juhuvavire muhurAtmavargyAH || 5\.15|| siktA ivAmR^itarasena muhurjanAnAM klAntichChido vanavanaspatayastadAnIm | shAkhAvasaktavasanAbharaNAbhirAmAH kalpadrumaiH saha vichitraphalairvirejuH || 5\.16|| yAnAjjanaH parijanairavatAryamANA rAj~nIrnarApanayanAkulasauvidallAH | srastAvaguNThanapaTAH kShaNalakShyamANa\- vakrashriyaH sabhayakautukamIkShate sma || 5\.17|| kaNThAvasaktamR^idubAhulatAtura~NgAd rAjAvarodhanavadhUravatArayantaH | Ali~NganAnyadhikR^itAH sphuTamApureva gaNDasthalIH shuchitayA na chuchumburAsAm || 5\.18|| dR^iShTveva nirjatakalApabharAmadhastAd vyAkIrNamAnyakabarAM kabarIM taruNyAH | prAdudruvatsapadi chandrakavAndrumAgrAt saMgharShiNA saha guNAbhyadhikairdurApam || 5\.19|| rochiShNukA~nchanachayAMshupisha~NgitAshA vaMshadhvajairjaladasaMhatimullikhantyaH | bhUbharturAyata nirantarasaMnivR^iShTAH pAdA ivAbhivabhurAvalayo rathAnAm || 5\.20|| ChAyAvidhAyibhiranujjhitabhUtishobhairuchChrAyibhirbahalapATaladhAturAgaiH | dUShyairapi kShitibhR^itAM dviradairudAratArAvalIvirachanairvyaruchannivAsAH || 5\.21|| utkShaptapaTakAntaralIyamAnamandAnilaprashamitashramagharmatoyaiH | durvApratAnasahajAstaraNeShu bheje nidrasukhaM vasanasadmasu rAjadAraiH || 5\.22|| prasvedavArisavisheShaviShaktama~Nge kUrpAsakaM kShatanakhakShatamutkShipantI | AvirbhavadvanapayodharabAhumUlA shAtodarI yuvadR^ishAM kShaNamutsavo.abhUt || 5\.23|| yAvatsa eva samayaH samameva tAvad avyAkulAH paTamayAnyabhito vitatya | paryApatatkrayikalokamagaNyapaNya\-pUrNapaNA viNuno vipaNIrvibhejuH || 5\.24|| alpaprayojanakR^itorutaraprayAtasairudgUrNaloShTaguDaiH parito.anuviddham | udyAtamudratamanokahajhAlamadhyAd anyAH shasha~NguNamanalpamavannavApa || 5\.25|| trAsAkulaH paripatanparito niketAn puMbhirna kaishchidapi dhanvabhiranvabandhi | tasthau tathApi na mR^igaH kvachida~NganAnAm AkarNapUrNanayaneShuhatekShaNashrIH || 5\.26|| AstIrNatalparachitAvAsathaH kShaNena veshayAjanaH kR^itanavakarmakAmyaH | khinnAnakhinnamatirApatato manuShyAn pratyagrahIchchiraniviShTa ivopachAraiH || 5\.27|| sasnuH payaH papuranenijurambarANi jakShurbisaM dhR^itavikAsibhisaprasUnA | sainyAH shriyAmanupabhoganirarthakatva\-doShapravAdamamR^ijannaganimangAnAm || 5\.28|| nAbhihradaiH parigR^ihItarayANi nimnaiH satrINAMbR^ihajjaghanasetunivAritAni | jagmurjalAni jalamuDDakavAdyavalgu\-valgaddhanastanataTaskhalitAni mandam || 5\.29|| AlolapuShkaramukhollasitairabhIkShNa\-mukShAMbabhUvurabhitovapurambuvarShaiH | svedAyata shvasitanirastavegamugdha\-mUrdhanyaratnanikarairiva hAstikAni || 5\.30|| ye pakShiNaH prathamamambunidhiM gatAste ye.apIndrapANitulAyudhalUnapakShAH | tejagmuradripatayaH sarasIrvigADhumAkShiptaketukuthasainyagajachChalena || 5\.31|| AtmAnameva jaladheH pratibimbitA~NgamUrmau mahatyabhimukhApAtitaM nirIkShya | krodhAdadhAvadapabhIrabhihantumanya\-nAgAbhiyukta iva yuktamaho mahebhaH || 5\.32|| nAdAtumanyakarimuktamadAmbutiktaM dhUtA~Nkushena na vihAtumapIchChatAmbhaH | ruddhe gajena saritaH saruShAvatAre riktodapAtrakaramAsta chiraM janaughaH || 5\.33|| panthAnamAshu vijahIhi puraH stanau te pashyanpratidvaradakumbhavisha~NgichetAH | stamberamaH pAriNinaMsurAvupaiti Shi~Ngairagadyata sasaMbhramameva kAchit || 5\.34|| kIrNaM shanairanukapolamanekapAnAM hastaurvigADhamadatAparujaH shamAya | AkarNamullasitamambu vikAshikAsha\-nIkAshamApa samatAM sitachAmarasya || 5\.35|| gaNDUShamujjhitavatA payasaH saroShaM nAgena labdhaparavAraNamArutena | ambhodhirodhasi pR^ithupratimAnabhAga\-ruddhorudantamusalaprasaraM nipete || 5\.36|| dAnandadattayapi jalaiH sahasAdhirUDhe ko vidyamAnagatirAsitumutsahate | yaddantinaH kaTakaTAhataTAnmima~NkShorma~NkShUdapAti paritaH paTalairasInAm || 5\.37|| antarjalaughamavagADhavataH kapolau hitvA kShaNaM vitatapakShatirantarIkShe | dravyashrayeShvapi gaNeShu rarAja nIlo varNaH pR^ithaggata ivAligaNo gajasya || 5\.38|| saMsarpibhiH payasi gairikareNurAgairambhojagarbharasasA~NganiSha~NgiNA cha | krIDopabhogamanubhUya sarinmahebhAvanyonyavastraparivartamiva vyadhattAm || 5\.39|| yAM chandrakairmadajalasya mahAnadInAM netrashriyaM vikasato vidadhurgajendrAH | tAM pratyavApuravilambitamuttaranto dhautA~NgalagnanavanIlapayojavastraiH || 5\.40|| pratyanyadanti nishitA~NgushadUrabhinna\-niryANaniryadasR^ijaM chalitaM nipAdI | roddhuM mahebhaparivraDhimAnamAgAd Akrantito na vashameti mahAnparasya || 5\.41|| sevyo.api sAnunayamAkalanAya yantrA nItena vanyakaridAnakR^itAdhivAsaH | nAbhAji kevalamabhAji gajena shAkhI nAnyasya gandhamapi mAnabha\-taH sahante || 5\.42|| adrInduku~nchacharaku~njaragaNDakASha\-saMkrAntadAnapayaso vanapAdapasya | senAgajena mathitasya nijaprasUnairmamle yathAgatamagAmi kulairalInAm || 5\.43|| nochchairyadA tarutaleShu mamustadAnImAdhoraNairabhihitAH pR^ithumUlashAkhAH | bandhAya chichChiduribhAstarasAtmanaiva naivAtmanInamatha vA kriyate madAndhaiH || 5\.44|| uShNoShNashIkarasR^ijaH prabaloShmaNo.antar\-utphullanIlanalinodaratulyabhAsaH | ekAnvashAlashiraso harichandaneShu nAgAnbabandhurapArAnmanujA nirAsuH || 5\.45|| kaNDUyataH kaTubhuvaM kariNo madena skandhaM sugandhimanulInavatA nagasya | sthUlendranIlashakalAvalikomalena kaNaTheguNatvamalInAM valayena bheje || 5\.46|| nirdhUtavItamapi bAlakamullalantaM yantA krameNa parisAntvanatarjanAbhiH | shikShAvashena shanakairvashamAninAya shAshtraM hi nishchitadhiyAM kva na siddhameti || 5\.47|| stambhaM mahAntamuchitaM sahasA mumocha dAnaM dadAvatitarAM sarasAgrahastaH | baddhaparANi parito nigaDAneyalAvIt svAtantryamujvalamavApa kareNurAjaH || 5\.48|| jaj~ne janairmukulitatAkShamanAdadAne saMrabdhahastipakaniShTurachodanAbhiH | gambhIravedini puraH kavalaM karIndre mando.api nAma na mahAnavagR^ihya sAdhyaH || 5\.49|| kShiptaM puro na jagR^ihe muhurikShukANDaM nApekShate sma nikaTopagatAM kareNuM | sasmAra vAraNapatiH parimIlitAkShamichChAvihAravanavAsamahotsavanAm || 5\.50|| duHkhena bhojayitumAshayitA shashAka tu~NgAgrakAyamanamantamanAdareNa | utkShiptahastataladattavidhAnapiNDa\-snehasruti snapitabAhuribhAdhirAjam || 5\.51|| shuklAMshukoparachitAni nirantarAbhirveshmani rasmivitatAni narAdhipAnAm | chandrAkR^itAni gajamaNaDalikAbhiruchchair nIlAbhrapa~NktipariveShamivAdhijagmuH || 5\.52|| gatyUnamargagatayo.api gatorumArgAH svairaM samAchakR^iShire bhuvi vellanAya | darpodayollasitaphenajalAnusAra\-saMlakShyapalyayanavardhrapadAstura~NgAH || 5\.53|| Ajighrati praNatamUrdhani bAhlaje.ashve tisyA~Ngasa~NgamasukhAnubhavotsukAyAH | nAsAvirokapavanollasitaM tanIyo romA~nchatAmiva jagAma rajaH pR^ithivyAH || 5\.54|| hemnaH sthalIShu paritaH parivR^itya vAjI dhunvanvapuH pravitatAyatakeshapa~NktiH | jvalAkaNAruNaruchA nikareNareNoH sheSheNatejasaH ivollasatA rarAja || 5\.55|| dantAlikAdharaNanishchalapANiyugmamardhodito haririvodayashailamUrdhnaH | stokena nAkramata vallabhapAlamuchchaiH shrIvR^ikShakI puruShakonnamitAgrakAyaH || 5\.56|| reje janaiH snapanasAndratarArdramUrtir devairivAnimiShaddR^iShTibhirIkShyamANaH | shrIsaMnidhAnaramaNIyataro.ashva uchchairuchchaishravA jalanidheriva jAtamAtraH || 5\.57|| ashrAvi bhUmipatibhiH kShaNavItanidrairashnunpuro haritakaM mudamAdadhAnaH | grIvAgralolakalaki~NgiNIkAninAda mishraM dadhaddashanacharchurashabdamashvaH || 5\.58|| utkhAya darpachalitena sahaiva rajjvA kIlaM prayatnaparamAnavadurgraheNa | AkulyakAri kaTakasturageNa tUrNamashveti vidrutamanudrutAshvamanyam || 5\.59|| avyAkulaM prakR^itamuttaradheyakarma dhArAH prasAdhayituvyatikIrNarUpAH | siddhaM mukhe navasu vAthiShu kashchidashvaM valgAvibhAgakushalo gamayAMbabhUva || 5\.60|| muktAsR^iNAni paritaH kachakaM charantastruTyAdvitAnatanikAvyatiSha~NgabhAjaH | sasruH saroShaparichArakavAryamANA damA~nchalaskhalitalolapadaM tura~NgAH || 5\.61|| uttIrNabhAralaghunApyalaghUlapaugha\-sauhityaniHsahatareNa taroradhastAt | romanthamantharachaladgurusAsnamAsAM\-chakre nImIladalasekShaNamaukShakeNa || 5\.62|| mR^itpiNDashekharitakoTibhirardhachandraM shR^i~Ngai shikhAgragatalakShmamalaM hasadbhiH | uchChR^i~NgitAnyavR^iShabhA saritAM nadanto rodhAMsi dhIramapachaskirire mahokShAH || 5\.63|| medasvinaH sarabhasopagatAnabhIkAn bha~NkatvA parAnanaDuho muhurAhavena | Urjasvalena surabhIranuniniHsapatnaM jagme jayoddhuravishAlaviShANamukShNA || 5\.65|| bibhrANamAyatimatImavR^ithA shirodhiM pratyagratAmatirasAmadhikaM dadhanti | loloShTramauShTrakamudagramukhaM tarUNAmabhraMlihAni lilihe navapallavAni || 5\.64|| sArdhaM katha~nchiduchitaiH pichumardapattrairAsyAntarAlagatamAmradalaM mradIyaH | dAserakaHsapadi saMvalitaM niShAdairvipraM purA patagarADiva nirjagAra || 5\.66|| spaShTaM bahiH sthitavaterapi nivedayantashcheShTAvisheShamanujIvijanAya rAj~nAm | vaitAlikAH sphuTapadaprakaTArthamuchchairbhogAvalIH kalagiro.avasareShu peThuH || 5\.67|| unnamratAmrapaTamaNDapamaNDitaM tadAnIlananAgakulasaMkulamAbabhAse | saMdhyAshubhinnaghanakarburitAntarIkSha\-lakShmIviDambi shiviraM shivakIrtanasya || 5\.68|| dharasyoddhartAsitvamitinanu sarvatra jagati pratItastatkiM mAmatibharamadhaH prApipAyiShuH | upAlabdhevochchairgiripatiriti shrIpatimasau balAkrAntaH kraDaddviradamathitorvIruharavaiH || 5\.69|| \medskip\hrule\medskip atha riraMsumamuM yugapadgirau kR^itayathAsvataruprasavashriyA | R^itugaNena niShevitumAdadhe bhuvi padaM vipadantakR^itaM satAM || 6\.1|| navapalAshapalAshavanaM puraH sphuTasphaTaparAgatapa~Ngajam | mR^idulatAntalatAntamalokayatsa surabhiM sumanobharaiH || 6\.2|| vilulitAlakasaMhR^itirAmR^ishanmR^igadR^ishAM shramavAri lalATajam | tanutara~NgatatiM sarasAM dalatkuvalayaM valayanmarudAvavau || 6\.3|| tulayati sma vilochanatArakAH kurabakastabakavyatiShahkiNi | guNavadAshrayalabdhaguNodadaye mAlinimAlini mAdhavayoShitAM || 6\.4|| sphuTamivojvalakA~nchakAntibhiryutamashokamashobhata champakaiH | virahiNAM hR^idayasya bhidAbhR^itaH kapishitaM pishitaM madanAgninA || 6\.5|| smarAhutAshanamurmurachUrNatAM dadhurivAmravanasya rajaHkaNAH | nipAtitAH paritaH pathikavrajAnupari te paritepurato bhR^isham || 6\.6|| ratipatiprahiteva kR^itakrudhaH priyatameShu vadhUranunAyikA | bakulapuShparasAsavapeshaladhvaniragAnniragAt madhupAvaliH || 6\.7|| priyasakhIsadR^ishaM pratibodhitAH kimapi kAmyagirA parapuShTayA | priyatamAya vapurgurumatsarachChidurayAduranAchiM a~NganAH || 6\.8|| madhukarairapavAdakarairiva smR^itibhuvaH pathikAH hariNA iva | kalatayA vachasaH parivAdinIsvarajitA vashamAyayuH || 6\.9|| samabhisR^itya rasAdavalambitaH pramadayA kusumAvachichIrShayA | avinamanna rarAjavR^ithochchakairanR^itayA nR^itayA vanapAdapaH || 6\.10|| idamapAsya virAgi parAgIralikadambakamamburuhAM tatIH | stanabhareNa jitastabakAnamannavalate valate.abhimukhaM tava || 6\.11|| surabhiNishvasite dadhatastR^iShaM navasudhAmadhure cha tavAdhare | alamaleriva gandharasAvamU mama na saumanasau manaso mude || 6\.12|| iti gadantamanantarama~NganA bhujayugonnamanochchatarastanI | praNayinaM rabhasAdudarashriyA valibhayAdalibhayAdiva sasvaje || 6\.13|| vadanasaurabhalobhaparibhramadbhramarasaMbhramasaMbhR^itashobhayA | chalitayA vidadhe kalamekhalAkalakalo.alakaloladR^ishAnyayA || 6\.14|| ajagaNan gaNashaH priyamagrataH praNatamapyabhimAnitayA na yAH | sati madhAvabhavanmadanavyathA vidhuritA dhuritAH kukurastriyaH || 6\.15|| kusumakArmukakArmukasaMhitadrutashilImukhakhaNDitavigrahAH | maraNamapyaparAH pratipedire kimu muhurmuhurgatabhartR^ikAH || 6\.16|| rurudhiShA vadanAmburuhashriyaH sutanu satmala~NkaraNAya te | tadapi samprati sannihite madhAvadhigamaM dhigama~NgalamashruNaH || 6\.17|| tyajati kaShTAmasAvachirAdasUn virahavedanayetyaghasha~NgibhiH | priyatayA gaditAstvayi bAndhavairavitathA vitathAH sakhi mA giraH || 6\.18|| na khalu dUragato.apyadhivartate mahamasAviti bandhutayoditaiH | praNayino nishamayya vadhUrbahiH svaramR^itairamR^itairiva nirvavau || 6\.19|| madhurayA madhubodhitamAdhavImadhusamR^iddhisamedhitamedhayA | madhukarA~NganayA muhurunmadadhvanibhR^itA nibhR^itAkSharamujjage || 6\.20|| aruNitAkhishailavanA muhurvidadhatI pathikAn paritApinaH | vikachakiMshukasaMhatiruchchakairudavahaddavahavyavahashriyam || 6\.21|| ravitura~NgatanUruhatulyatAM dadhati yatra shirISharajoruchaH | upayayau vidadhannavamallikAH shuchirasau chirasaurabhasaMpadaH || 6\.22|| dalitakomalapATalakuDmale nijavadhUshvasitAnuvidhAyini | maruti vAti vilAsibhirunmadabhramadalau madalaulyamupAdade || 6\.23|| nidadhire dayitorasi tatkShaNaspanavArituShArabhR^itaH stanAH | sarasachandanareNuranukShaNaM vichakare cha kareNa varorubhiH || 6\.24|| sphuradadhIrataDinnayanA muhuH priyamivAgalitorupayodharA | jaladharAvalirapratipAlitasvasamayA samayA~njagatIdharam || 6\.25|| gajakadambakamechakamuchchakairnabhasi vIkShya navAmbudamambare | abhisasAra na vallabhama~NganA na chakame cha kamekarasaM rahaH || 6\.26|| anuyayau vividhopalakuNDaladyutivitAnakasaMvalitAMshukam | dhutatanurvalayasya payomuchaH shabalimA balimAnamuSho vapuH || 6\.27|| drutasamIrachalaiH kShaNalakShitavyavahitA viTapairiva ma~njarI | natatamAlanibhasya nabhastarorachirarochirarochata vAridaiH || 6\.28|| paTalamambumuchAM pathikA~NganA sapadi jIvitasaMshayameShyatI | sanayanAmbusakhIjana saMbhramAdvidhurabandhurabandhuramaikShata || 6\.29|| pravasataH sutarAmudakampayadvilakandalakampanalAlitaH | namayati sma vanAni manasvinIjananamano ghanamArutaH || 6\.30|| jaladapa~NktiranartayadunmadaMkalavilApi kalApikadambakam | kR^itasamArjanamardalamaNDaladhvanijayA nijayA svanasaMpadA || 6\.31|| navakadambajo.aruNitAmbarairadhipurandhri shilIndhrasugandhibhiH | manasi rAgavatAmanurAgitA navanavA vanavAyubhirAdadhe || 6\.32|| shamitatApamapoDhamahIrajaH prathamabindubhirambumucho.ambhasAM | praviralairachalA~Nganama~NganAjanasugaM na sugandhi na chakrire || 6\.33|| dviradavalakShamalakShyata sphuritabhR^i~NgamR^ichChavi ketakam | ghanaghanaughavighaTTanayA divaH kR^ishasikhaM shashikhaNDamiva chyutam || 6\.34|| dalitamauktikachUrNavipANDavaH sphuritanirjharashIkarachAravaH | kuTajapuShpaparAgakaNAH sphuTaM vidadhire dadhireNuviDambanAm || 6\.35|| navapayaHkaNakomalamAlatIkusumasaMtatisaMtatasa~NgibhiH | prachalitoDunibhaiH paripANDimAH shubharajobharajo.alibhirAdade || 6\.36|| nijarajaH paTavAsamivAkiraddhR^itapaTopamavArimuchAM dishAM | priyaviyuktavadhUjanachetasAmanavanI navanIpavanAvaliH || 6\.37|| praNayakopabhR^ito.api parA~NmukhAH sapadi vAridharAravabhIravaH | praNayinaH parirabdhumathA~NganA vavalire valirechitamadhyamAH || 6\.38|| vigatarAgaguNo.api jano na kashchalati vAti payodanabhasvati | abhihite.alibhirevamivochchakairananR^ite nanR^ite navapallavaiH || 6\.39|| aramayan bhavanAdachiradyuteH kila bhayAdamapayAtumanichChavaH | yadunarendragaNaM taruNAgaNAstamatha manmathamantharabhAShiNaH || 6\.40|| dadatamantaritAhimadIdhitiM khagakulAya kulAyanilAyitAm | jaladakAlamabodhakR^itaM dishAmaparAthApa rathavayavAyudhaH || 6\.41|| sa vikachotpalachakShuShamaikShata kShitibhR^ito.a~NagagatAM dayitAmiva | sharadamachChagaladvasanopamAkShamadhanAmaghanAshanakIrtanaH || 6\.42|| jagati naishamashItakaraH karairviyati vAridavR^indamayaM tamaH | jalajarAjiShu naindramadidravanna mahatAmahatAH kva cha nArayaH || 6\.43|| samaya eva karoti balAbalaM praNigatavanta itIva sharIriNAm | sharadi haMsaravAH paruShIkR^itasvaramayUramayU ramaNIyatAm || 6\.44|| tanuruhANi puro vijitadhvanerdhavalapakShaviha~NgamakUjitaiH | jagalurakShamayeva shikhaNDinaH paribhavo.aribhavo hi suduHsahaH || 6\.45|| anuvanaM vanarAjivadhUmukhe bahalarAgajavAdharachAruNi | vikachabANavalayo.adhikaM ruruchire ruchirekShaNavibhramAH || 6\.46|| kanakabha~Ngapisha~Ngadalairdadhe sarajasAruNakesharachArubhiH | priyavimAnitamAnavatIruShAM nirasanairasanairavR^ithArthatA || 6\.47|| mukhasarojaruchaM madapATalAmanuchakAra chakoradR^ishAM yataH | dhR^itanavAtapamutsukatAmato na kamalaM kamalambhayadambhasi || 6\.48|| vigatasasyajidhatsamaghaTTayatkalamagopavadhUrna mR^igavrajam | shrutatadIritakomalagItakadhvanimiShe.animeShekShaNamagrataH || 6\.49|| kR^itamadaM nigadanta ivAkulIkR^itajagatrayamUrjamata~Ngajam | vavurayukChadaguchChasugandhayaH satatagAstatagAnagiro.alibhiH || 6\.50|| vigatavAridharAvaraNAH kvachidadR^ishurullasitAsitAsitAH | kvachidivendragajAjinaka~nchukAH sharadi nIradinIryadevo dishaH || 6\.51|| vilulitAmanilaiH sharada~NganA navasaroruhakesharasambhavAm | vikarituM parihAsavidhitsayA harivadhUriva dhUlimudhakShipat || 6\.52|| haritapatramayIva marudgaNaiH sragavanaddhamanoramapallavA | madhuriporabhitAmramukhI mudaM divi tatA vitatAna shukAvaliH || 6\.53|| smitasaroruhanetrasarojalAmatisita~Ngaviha~Ngahasaddivam | akalayan muditAmiva sarvataH sa sharadanturadihmukhAm || 6\.54|| gajadvayasIrapi haimanastuhinayan saritaH pR^iShatAM patiH | salilasantatimadhvagayoShitAmatunatAtanutApakR^itaM dR^ishAM || 6\.55|| idamayuktamaho mahadeva yadvaratanoH smarayatyanilo.anyadA | smR^isayauvanasoShmapayodharAn satuhinastu hinastu viyoginaH || 6\.56|| priyatamena yayA saruShA sthitaM na saha sA sahasA parirabhya tam | shlathayituM kShaNamakShamatAma~NganA na saha sA sahasA kR^itavepathuH || 6\.57|| bhR^ishamadUyata yAdharapallavakShatiranAvaraNA himamArutaiH | dashanarashmipaTena cha sItkR^itairnivAsiteva sitena sunirvavau || 6\.58|| vraNabhR^itA sutanoH kalasIkR^itasphuritadantamarIchimayaM dadhe | sphuTamivAvaraNaM himArutairmR^idutayA dutayAdharalekhayA || 6\.59|| dhR^itatuShArakaNasya nabhasvatastarulatA~NgulitarjanavibhramAH | pR^ithu nirantaramiShTabhujAntaraM vanitayAnitayA na viShehire || 6\.60|| himaR^itAvapi tAH sma bhR^ishasvido yuvatayaH sutarAmupakAriNau. prakaTayatyanurAgamakR^itrimaM smaramayaM ramayanti vilAsinaH || 6\.61|| kusumayanphalinIravaimardavikAsibhirahitahuMkR^itiH | upavanaM nirabharsayata priyAnviyuvatIryuvatIH shishirAnilaH || 6\.62|| upachiteShu pareShvasamarthatAM vrajati kAlavashAdbalavAnapi | tapasi mandagabhastirabhIShumAnnahi mahAhimanikaro.abhavat || 6\.63|| abiShiSheNayiShuM bhuvanAni yaH smaramivAkhyAta lodhrarachashchayaH | kShubhitasainyaparAgavipANDuradyutirayaM tirayannubhUddishaH || 6\.64|| shishiramAsamapAsya guNosya naH ka iva shItaharasya kuchoShmaNaH | iti dhiyAstaruShaH parirebhire ghanamato namato.anumatAn priyAH || 6\.65|| adhilava~NgamamI rajasAdhikaM malinitAH sumanodalatAlinaH | sphuTamiti prasavena puro.ahasatsapadi kundalatA dalatAlinaH || 6\.66|| atisurabhibhAji puShpashriyAmatunutaratayeSha santAnakaH | taruNaparabhR^itaH svanaM rAgiNAmatanuta rataye vasantAnakaH || 6\.67|| nojjhituM yuvatimAnasanirAse dakShamiShTamadhuvAsarasAM | chUtamAliralinAmatirAgAdakShamiShTa madhuvAsarasAram || 6\.68|| jagadvashIkartumimAH smarasya prabhAvanIke tanavai jayantIH | ityasya tene kadalIrmadhushrIH prabhAvanI ketanavaijayantIH || 6\.69|| smararAgamayI vapustamisrA parisastAra raverasatyavasham | priyamApa divApi kokile strI paritastArarave rasatvashyam || 6\.70|| vapurambuvihAramihaM shuchinA ruchiraM kamanIyatarA gatimA | ramaNena ramaNyachirAMshulatAruchira~NkamanIyata rAgamitA || 6\.71|| mudamabdabhuvAmapAM mayUrAH sahasAyanta nadI papATa lAbhe | alinA ratamAlinI shillIndhre saha sAyantanadIpapATalAbhe || 6\.72|| kuTajAni vIkShya shikhibhiH shikharIndraM samayAvanau ghanamadabhramarANi | gaganaM cha gItaninadasya girochchaiH samayA vanaughanamadabhramarANi || 6\.73|| abhIShThamAsAdya chirAya kAle samuddhR^itAshAM kamanI chakAshe | yoShinmanojanmasukhodayeShu samuddhR^itAsha~NgamanIchakAshe || 6\.74|| stanayoH samayena yA~NganAnAmabhinaddhArasamA na sA rasena | parirambharuchiM tatirjalAnAmabhinaddhA rasamAnasArasena || 6\.75|| jAtaprItiryA madhureNAnuvanAntaM kAme kAnte sArasikAkurutena | tatsamparka prApya purA mohanalIlAM kAmekAnte sA rasikA kA kurute na || 6\.76|| kAntAjanena rahasi prasabhaM gR^ihIta\- keshe rate smarasahAsavatopitena | premNA manastu rajanIShvapi haimanIShu ke sherate sma rasahAsavatopitena || 6\.77|| gatavatAmapi vismayamuchchakairasakalAmalapallavalIlayA | madhukR^itAmasakR^idgiramAvalI rasakalAmalapallavalIlayA || 6\.78|| kurvantamityatibhareNa nagAnavAchaH puShpaivirAmamalinAM cha na gAnavAchaH | shrImAnsamastamanusAnu girauvihartu bibhratyachodi sa mayUragirA vihartum || 6\.79|| \medskip\hrule\medskip anugiramR^itubhirvitAyamAnAmatha sa vilokayituM vanAntalakShmIm | niragamadabhirAddhumadR^itAnAM bhavati mahatsu na niShphalaH prayAsaH || 7\.1|| dadhati sumanaso vanAni bahvIryuvatiyutA yadavaH prayAtumIShuH | manasimahAstramanyathAmI na kusumapa~nchakamalaM visoDhum || 7\.2|| avasamadhigamya taM harantayo hR^idayamayatnakR^itojvalasvarUpAH | avaniShu padama~NganAstadAnIM nyadadhata vibhramasampado.a~NaganAsu || 7\.3|| nakharuchirachindrachApaM lalitagateShu gatAgataM dadhAnA | mukharitavalayaM pR^ithau nitambe bhujalatikA muhuraskhalattaruNyAH || 7\.4|| atiyapariNAhvavAn vitene bahutaramarpitaki~NkiNIkaH | alaghuni jaghanasthale.aparasyA dhvanimadhikaM kalamekhalAkalApaH || 7\.5|| gurunibiDanitambabimbabhArAkramaNanipIDitama~NganAjanasya | charaNayugamasusruvatpadeShu svarasamasaktamalaktakachChalena || 7\.6|| tava sapadi samIpamAnaye tAmahamiti tasya mayAgrato.abhyadhAyi | atirabhasAkR^itAlaghupratij~nAmanR^itagiraM guNagauri mA kR^ithA mAm || 7\.7|| na cha sutanu na vedmi yanmahIyAnasunirasastava nishchayaH pareNa | vitathayati na jAnAtu madvacho.asAviti cha tathApi sakhIShu me.abhimAnaH || 7\.8|| satatamanabhibhAShaNaM mayA te pariNamitaM bhavatImanAnayantayA | tvayi taditi virodhanishchitAyAM bhavati bhavatvasuhR^ijjanaH sakAmaH || 7\.9|| gatadhR^itiravalambituM batAsUnanalamanAlapanAdahaM bhavatyAH | praNayati yadi na prasAdabuddhirbhava mama mAnini jIvite dayAluH || 7\.10|| priyamiti vanitA nitAntamAgaHsmaraNasaroShaShakaShAyitAkShI | charaNagatasakhIvacho.anurodhAt kila kathamapyanukUlayA~nchakAra || 7\.11|| drutapadamiti mA vayasya yAsirnanu sutanuM paripAlayAnuyAntIm | nahi na viditakhedamedatIyastanajaghanodvahane tavApi chetaH || 7\.12|| iti vadati sakhIjane.anurAgAddayitatamAmaparashchiraM pratIkShya | tadanugamavashAdanAyatAni nyadhita mimAna ivAvaniM padAni || 7\.13|| yadi mayi laghimAnamAgatAyAM tava dhR^itirasti gatAsmi sampratIyam | drutatarapadapAtamApapAta priyamiti kopapadena kApi saMkhyA || 7\.14|| aviralapulakaH saha vrajantyAH pratipadamekataraH stanastaruNyAH | ghaTitavighaTitaH priyasya vakShastaTabhuvi kandukavibhramaM babhAra || 7\.15|| ashithilamaparAvasajya kaNThe dR^iDhaparirabdhabR^ihadbahistanena | hR^iShitatanuruhA bhujena bhartR^irmR^idumamR^idu vyatividdhamekabAhuM || 7\.16|| muhurasusamamAdhnatI nitAntaM praNaditakA~nchi nitambamaNDalena | viShamitapR^ithuhArayaShTi tiryakkuchamitaraM tadurasthale nipIDya || 7\.17|| gurutarakalanUpurAnunAdaM salalitanartitavAmapAdapadmA | itaradatilolamAdadhAnA padamatha manmathamantharaM jagAma || 7\.18|| ladhulalitapadaM tadaMsapIThadvayanihitobhayapANipallavAnyA | sakaThinakuchachUchukapraNodaM priyamabalA savilAsamanvinAya || 7\.19|| jaghanamelaghapIvaroru kR^ichChrAdurunibirIsanitambabhArakhedi | dayitatamashirodharAvalambisvabhujalatAvibhavena kAchidUhe || 7\.20|| anuvapurapareNa bAhumUlaprahitabhujAkalitastanena ninye | nihitadashanavAsasA kapole viShamavitIrNapadaM balAdivAnyA || 7\.21|| anuvanamasitabhruvaH sakhIbhiH saha padavImaparaH purogatAyAH | urasi sarasarAgapadalekhApratimatayAnuyayAvasaMshayAnaH || 7\.22|| madanarasamahaughapUrNanAbhIhradaparivAhitaromarAjayastAH | sarita iva savibhramaprayAtapraNaditahaMsakabhUShaNA virejuH || 7\.23|| shrutipathamadhurANi sArasAnAmanunadi sushruvire rutAni tAbhiH | vidadhati janatAmanaHsharavyavyadhapaTumanmathachApanAdasha~NkAm || 7\.24|| madhumathanavadhUrivAhvayanti bhramarakulAni jaguryadutsukAni | tadabhinayamivAvalirvanAnAmatanuta nUtanapallavA~NugulIbhiH || 7\.25|| asakalakalikAkulIkR^itAliskhalanavikIrNavikAsikesharANAm | marudavaniruhAM rajo vadhUbhyaH mupaharan vichakAra korakANi || 7\.26|| upavanapavanAnupAtadakShairalibhiralAbhi yada~NganAjanasya | parimalaviShayastadunnatAnAmanugamane khalu sampado.agrataHsthAH || 7\.27|| rathacharaNadharA~NganAkarAbjavyatikarasampadupAttasaumanasyAH | jagati sumanasastadAdi nUnaM dadhati parisphuTamarthato.abhidhAnam || 7\.28|| abhimukhapatitairguNaprakarShAdavajitamuddhatimujvalAM dadhAnaiH | tarukisalayajAlamagrahastaiH prasabhamanIyata bha~Ngama~NganAnAM || 7\.29|| muditamadhubhujo bhujena shAkhAshchalitavishR^i~Nkhalasha~NkhakaM dhuvatyAH | taruratishAyitAparA~NganAyAH shirasi mudeva mumocha puShpavarSham || 7\.30|| anavaratarasena rAgabhAjA karajaparikShatilabdhasaMstavena | sapadi taruNapallavena vadhvA vigatadayaM khalu khaNDitena mamle || 7\.31|| priyamabhikusumodyatasya bAhornavanakhamaNDanachAru mUlamanyA | muhuritarakarAhitena pInastanataTarodhi tirodadhe.aMshukena || 7\.32|| vitatavalivibhAvyapANDulekhAkR^itaparabhAghavilInaromarAjiH | kR^ishamapi kR^ishatAM punarnayantI vipulataronmukhalochanAvalagnaM || 7\.33|| prasakalakuchabandhuroddhuroraHprasabhavibhibhinnatanUttarIyabandhA | anamavadudarochChvasaddukUlasphuTataralakShyagabhIranAbimUlA || 7\.34|| vyavahitamavijAnAtI kilAntavarNabhuvi vallabhamAbhimukhyabhAjam | adhiviTapi salIlamagrapuShpagrahaNapadena chiraM vilambya kAchit || 7\.35|| atha kila kathite sakhIbhiratra kShaNamapareva sasaMbhramA bhavantI | shithilitakusumAkulAgrapANiH pratipadasaMyamitAMshukAvR^itA~NgI || 7\.36|| kR^itabhayaparitoShasannipAtaM sachakitasasmitavaktravArijashrIH | manasijagurutatkShaNopadiShTaM kimapi rAsena rasantaraM bhajantI || 7\.37|| avanadavadanendurichChatIva vyavadhimadhIratayA yadasthitAsmai | aharata sutarAmato.asya chetaH sphuTamabhibhUShayati striyastrapaiva || 7\.38|| kisalayashakaleShvavAchanIyAH pulakini kevalama~NgakenidheyAH | nakhapadalipayo.api dIpitArthAH praNidadhire dayitairana~NgalekhAH || 7\.39|| kR^itakR^itakaruShA sakhImapAsya tvamakushaleti kayAchidAtmanaiva | abhimatamabhi sAbhilAShamAviShkR^itabhujamUlamabandhi mUrdhni mAlA || 7\.40|| abhimukhamupayAti mA sma ki~nchittvamabhidadhAH paTale madhuvratAnAm | madhusurabhimukhAbjagandhalabdheradhikamadhitvadanena mA nipAti || 7\.41|| sarajasamakarandanirbharAsu prasavavibhUtiShu bhUruhAM viraktaH | dhruvamamR^itapanAmavA~nChayAsAvadharamamuM madhupastavAjihIte || 7\.42|| iti vadati sakhIjane nimIladviguNitasAndratarAkShipakShmamAlA | apadatalibhayena bhartura~NgaM bhavati hi viklavatA guNo.a~NganAnAm || 7\.43|| mukhakamalakamunnamayya yUnA yadabhinavoDhavadhUrbalAdachumbi | tadapi na kila bAlapallavAgragrahayAparayA vivide vidagdhasakyA || 7\.44|| vratativitatibhistirohitAyAM pratiyuvatau vadanaM priyaH priyAyAH | yadadhayadadharAvalopanR^ityatkaravalayasvanitena tadvivavre || 7\.45|| vilasitamanukurvatI purastAddharaNiruhAdhiruho vadhUrlatAyAH | ramaNamR^ijutayA puraH sakhInAmakalitachApaladoShamAlili~Nga || 7\.46|| salalikamavalambya pANinAMse sahacharamuchChrataguchChavA~nChayAnyA | sakalakalabhakumbhavibhramAbhyAmurasi rasAdavatastare stanAbhyAM || 7\.47|| mR^iducharaNatalAgraduHsthitatvAdasahatarA kuchakumbhayorbharasya | upariniravalambanaM priyasya nyapatadathochchatarochchichIShayAnyA || 7\.48|| uparijatarujAni yAjamAnAM kushalatayA parirambhalolupo.anyaH | prathitapR^ithupayodharAM gR^ihANa svayamiti mugdhavadhUmudAsa dorbhyAm || 7\.49|| idamidamiti bhUruhAM prasUnairmuhuratilobhayatA puraHpuro.anyA | anurahasamanAyi nAyakena tvarayati rantumaho janaM manobhUH || 7\.50|| vijanamiti balAdamuM gR^ihItvA kShaNamatha vIkShya vipakShamantiko.anyA | abhipatitumanA laghutvabhIterabhavadamu~nachati vallabhe.atigurvI || 7\.51|| adhirajani jagAma dhAma tasyAH priyatamayeti ruShA srajAvanaddhaH | padamapi chalituM yuvA na sehe kimiva na shaktiharaM sasAdhvasAnAM || 7\.52|| na khalu vayamamuShya dAnayogyAH pibati cha pAti cha yAsakau rahastvAM | vraja vichapamamuM dadasva tasyai bhavatu yataH sadR^ishoshchirAya yogaH || 7\.53|| tava kitava kimAhitairvR^ithA naH kShitiruhapallavapuShpakarNapUraiH | nanu janaviditairbhavadvyalIkaishchiraparipUritameva karNayugmam || 7\.54|| muhurupahasitAmivAlinAdairvitarasi naH kAlikAM kimarthamenAm | vasatimupagatena dhAmni tasyAH shaTha kalireSha mahAMstvayAdya dattaH || 7\.55|| iti gaditavatI ruShA jaghAna sphuritamanoramapakShmakeshareNa | shravaNaniyamitena kAntamanyA samamasitAmburuheNa chakShuShA cha || 7\.56|| vinayati sudR^isho dR^ishaH parAgaM praNayini kausumamAnanAnilena | tadahitayuvaterabhIkShNamakShNordvayamapi roSharajhobhirApupUre || 7\.57|| sphuchamidamabhichAramantra eva pratiyuvaterabhidhAnama~NganAnAm | varatanuramunopahUya patyA mR^idukusumena yadAhatApyamUrchChat || 7\.58|| samadanamavataMsite.adkarNaM praNayavatA kusume sumadhyamAyAH | vrajadapi laghutAM babhUva bhAraH sapadi hiraNmayamaNDanaM sapatnyAH || 7\.59|| avajitamadhunA tavAhamakShNo ruchitayetyavanamya lajjayeva | shravaNakuvalayaM vilAsavatyA bhramararutairupakarNamAchachakShe || 7\.60|| avachitakusumA vihAya vallIryuvatIShu komalamAlyamAlinIShu | padamupadadhire kulAnyalInAM na parichayo malinAtmanAM pradhAnam || 7\.61|| shlathashirasijapAtabhArAdiva nitarAM natimadbhiraMsabhAgaiH | mukulitanayanairmukhAravindairghanamahatAmiva pakShmaNAM bhareNa || 7\.62|| adikamaruNimAnamudvahadbhirvikasadashItamarIchirashamijAlaiH | parichitaparichumbanAbhiyogAdapagataku~NkumareNubhiH kapolaiH || 7\.63|| avasitalalitakriyeNa bAhvorlalitatareNa tanIyasA yugena | sarasakisalayAnura~njitairvA karakamalaiH punaruktabhAbhiH || 7\.64|| smarasarasamuraHsthalena patyurvinimayasaMkramitA~NgarAgarAgaiH | bhR^ishamatishayakhedasampadeva stanayugalairitaretaraM niShaNNaiH || 7\.65|| atanukuchabharAnatena bhUyaH shramajanitAnatinA sharIrakeNa | anuchitagatisAdaniHsahatvaM kalabhakarorubhirUrubhirdadhAnaiH || 7\.66|| apagatanavayAvakaishchirAya kShitigamanena punarvitIrNarAgaiH | kathamapi charaNotpalaishchaladbhirbhR^ishAviniveshAtparasparasya || 7\.67|| muhuriti vanavibhramAbhiSha~NgAdatami tadA nitarAM nitambinIbhiH | mR^idutaratanavo.analasAH prakR^ityA chiramapi tAH kimuta prayAsabhAjaH || 7\.68|| pratamamalaghumauktakAbhamAsIchChramajalamujjvalagaNDamaNDaleShu | kaThinakuchataTAgrapAti pashchAdatha shatasarkaratAM jagAma tAsAm || 7\.69|| vipulakamapi yauvanoddhatAnAM ghanapulakodayakomalaM chakAshe | parimalitamapi priyaiH prakAmaM kuchayugamujjvalameSha kAminInAm || 7\.70|| aviratakusumAvachAyakhedAnnihitabhujAlatayaikayopakaNTham | vipulataranirantarAlagnastanapihitapriyavakShasA lalambe || 7\.71|| abhimatamabhitaH kR^itA~Ngabha~NgA kuchayugamunnativittamunnamayya | tanurabhilaShitaM klamachChalena vyavR^iNuta vellitabAhuvallarIkA || 7\.72|| himalatasadR^ishaH shramodabindUnupanayatA kila nUtanoDhavadhvAH | kuchakalashakishorakau katha~nchittaralatayA taruNena paspR^ishAte || 7\.73|| gatvodrekaM jaghanapuline ruddhamadhyapradeshaH kramannUrudrumabhujalatAH pUrNanAbhIhradAntAH | ulla~NghyochchaiH kuchataTabhuvaM plAvayan rokUpAn svedapUro yuvatisaritAM vyApa gaNDasthalAni || 7\.74|| priyakaraparimArgada~NganAnAM yadAbhUt punaradhikataraiva svedatoyodayashrIH | atha vapurabhiShektuM tAstadAmbhobhirIShurvanaviharaNakhedamlAnamamlAnashobhAH || 7\.75|| \medskip\hrule\medskip AyAsAdalaghutarastanaiH svanadbhiH shrAntAnAmavikachalochanAravindaiH | abhyambhaH kathamapi yoShitAM samUhaistairurvInihitachalatpadaM prachele || 8\.1|| yAntInAM samamasitabhruvAM natatvAdaMsAnAM mahati nitAntamantare.api. saMsaktaivipulatayA mitho nitambaiH sambAdhaM bR^ihadapi tadbabhUva vartma || 8\.2|| nIrandhradrushishirAM bhuvaM vrajantIH sAsha~NkaM muhuriva kautukAtkaraistAH | pasparsha kShaNamanilAkulIkR^itAnAM shAkhAnAmatuhinarashmirantarAlaiH || 8\.3|| ekasyAstapanakaraiH karAlitayA bibhrANaH sapadi sitoShNAvaraNatvam | sevAyai vadanasarojanirjitashrIrAgasya priyamiva chandramAshchakAra || 8\.4|| svaM rAgAdupari vitanvatottarIyaM kAntena prativAritAtapAyAH | sachChatrAdaparavilAsinIsamUhachChAyAsIdadhikatarA tadAparasyAH || 8\.5|| saMsparshasukhopachIyamAne sarvA~Nge karatalalagnavallabhAyAH | kausheyaM vrajadapi gADhatAmajasraM sasraMse vigalitanIvi nIrajAkShyAH || 8\.6|| gachChantIralasamavekShya vismayinyastAstanvIrna vidadhire gatAni haMsyaH | buddhvA vA jitamapareNa kAmamAShkurvIta svaguNamapatrapaH ka eva || 8\.7|| shrImadbhirjitapulinAni mAdhavInAmArohairnibiDabR^ihannitambabimbaiH | pAShANaskhalanavilolamAshu nUnaM vailakShyAdyayuravarodhanAni sindhoH || 8\.8|| muktAbhiH salilarayAstashuktimuktAbhiH kR^itaruchi saikataM nadInAm | strIlokaH parikalayA~nchakAra tulyaM palya~NkairvigalitahArachArubhiH svaiH || 8\.9|| AdhrAya shramajamanindyabandhuM nishvAsashvasanamasaktama~NganAnAm | AraNyAH sumanasa IShire na bhR^i~NgairauchityaM gaNayati ko visheShakAmaH || 8\.10|| AyAntyAM nijayuvatau vanAtsasha~NkaM barhANAmaparashikhaNDinIM bhareNa | Alokya vyavadadhataM puro mayUraM kAminyaH shradadhuranArjavaM nareShu || 8\.11|| AlApaistulitaravANi mAdhavInAM mAdhuryAdamalapatatriNAM kulAni | antardhAmupayayurutpalAvalIShu prAduShkAtka iva jitaH puraH pareNa || 8\.12|| mugdhAyAH smaralaliteShu chakravAkyA nisha~NkaM dayitatamena chumbitAyAH | praNeshAnabhi vidadhurvadhUtahastAH sItkAraM samuchitamuttaraM taruNyaH || 8\.13|| utkShiptasphuTitasaroruhArghyamuchchaiH sasnehaM vihagarutairivAlapanto | nArINAmatha sarasI saphenahAsA prItyeva vyatanuta pAdyamUrmihastaiH || 8\.14|| nityAyA nijavasaternirAsire yadrAgeNa shriyamaravindataH karAgraiH | vyaktatvaM niyatamanena ninyurasyAH sApatnyaM kShitisutavidviSho mahiShyaH || 8\.15|| Askandan kathamapi yoShito na yAvadbhImatyaH priyakaradhAryamANahastAH | autsukyAttvaritamamUstadambu tAvatsaMkrAntapratimatayA dadhAvivAntaH || 8\.16|| tAH pUrvaM sachakitamAgamayya gAdhaM kR^itvAtho mR^idu padamantarAvishantyaH | kAminyo mana iva kAminaH sarAgaira~Ngaistajjalamanura~njayAMbabhU || 8\.18|| saMkShobhaM payasi muhurmahebhakumbhashrIbhAjA kuchayugalena nIyamAne | vishleShaM yugamagamadrathA~NganAmnorudvR^ittaH ka iva sukhAvahaH pareShAM || 8\.17|| AsInA taTabhuvi sasmitena bhartrA rambhoruvatirutaM sarasyanichChuH | dhunvAnA karayugamIkShituM vilAsA~nshItAluH salilagatena sichyate sma || 8\.19|| nechChantI samamunA saro.avagADhuM rodhastaH pratijalamIritA sakhIbhiH | AshlakShadbhayachakitekShaNaM navoDhA voDhAraM vipadi na dUShitAtibhUmiH || 8\.20|| tiShThantaM payasi pumAMsamaMsamAtre taddaghnaM tadavayatI kilAtmano.api | abhyetuM sutanurabhIriyeSha maugdhyAdAshleShi drutamamunA nimajjatIti || 8\.21|| AnAbheH sarasi natabhruvAvagADhe chApalyAdatha payasastara~NgahastaiH | uchChrAyistanayugamadhyarohi labdhasparshAnAM bhavati kuto.athavAvyavasthA || 8\.22|| kAntAnAM kuvalayamapyapAstamakShNoH shobhAbhirna mukharuchAhamekameva | saMharShAdalivirutairitIva gAyallolormau payasi mahotpalaM nanarta || 8\.23|| trasyantI chalashapharIvighaTTitorUvAmorUratishayamApa vibhramasya | kShubhyanti pasabhamaho vinApi hetorlIlAbhiH kimu sati kAraNe ramaNyaH || 8\.24|| AkR^iShTavapurlataistaradabhistasyAmbhastadatha saromahArNavasya | akShobhi prasR^itavilobAhupakShairyoShANAMmurubhirurojagaNaDasshailaiH || 8\.25|| gAmbhIryaM dadhadapirantuma~NganAbhiH saMkShobhaM jadhanavighaTTanena nItaH | ambhodhivikasitavArijAnano.asau maryAdAM sapadi vila~NghayAMbabhUva || 8\.26|| AdAtuM dayitamivAvagADhamArAdUrmINAM tatibhirabhiprasAryamANaH | kasyAshchidvitatachalachChikhA~NgulIko lakShmIvAn sarasi rarAja keshahastaH || 8\.27|| unnidrapriyakamanoramaM ramaNyAH saMreje sarasi vapuH prakAshameva | yuktAnAM vimalatayA tiraskriyAyai nAkrAmannapi hi bhavatyalaM jalaughaH || 8\.28|| kiM tAvatsarasi sarojametadAhosvinmukhamavabhAsate yuvatyAH | saMshayya kShaNamiti nishchikAya kashchidvivyokairbakasahavAsinAM parokShaiH || 8\.29|| shR^i~NgANi drutakanakojvalAni gandhAH kausumbhaM pR^ithukuchakumbhasa~NgivAsaH | mArdvIkaM prayatamasannidhAnaMmAsannArINAmiti jalakelisAdhanAni || 8\.30|| uttu~NgAdanilachalAMshukAstaTAntAchchetobhiH saha bhayadarshitanAM priyANAM | shreNibhirgurubhiratUrNamutpatantayastoyeShu drutatarama~NganA nipetuH || 8\.31|| mugdhatvAdaviditakaitavaprayogA gachChantyaH sapadi parAjayaM taruNyaH | tA kAntaiH saha karapuShkareritAmbuvyAtyukShImabhisaraNaglahAmadIvyan || 8\.32|| yogyasya trinayanalochanArchirnidagdhasmarapUtanAdhirAjyalakShmyAH | kAntAyAH karakalashodyataiH payobhiravaktrendorakR^itamahAbhiShekamekaH || 8\.33|| shi~nchantyAH kathamapi bAhumunnamayya preyAMsaM manasijaduHkhadurlAyAH | sauvarNaM valayamavAgalatkarAgrAllavaNyashriya iva sheShama~NganAyAH || 8\.34|| snihyantI dR^ishamaparA nidhAya pUrNaM mUrtena praNayarasena vAriNeva | kandarpapravaNamAnAH sakhIsisikShAlakShyeNa pratiyuvama~njaliM chakAra || 8\.35|| AnandaM dadhati mukhe karodakena shyAmAyA dayitatamena sichyamAne | IrShyantyA vadanamasiktamapyanalpasvedAmbusnapitamajAyatetarasyAH || 8\.36|| udvIkShya priyakarakuDmalApaviddhairvakShojadvayamabhiShiktamanyanAryAH | ambhobhirmuhurasichadvadhUramarShadAtmIyaM pR^ithutaranetrayugamamuktaiH || 8\.37|| kurvadbhimukharuchimujjavalAmajasraM yaistoyairasichata vallabhAM vilAsI | taireva pratiyuvaterakAri dUrAtkAluShyaM shashadharadIdhitichChaTAchChaiH || 8\.38|| rAgAndhIkR^itanayanena nAmadheyavyatyAsAdabhimukhamIritaH priyeNa | mAninyA vapuShi patannisargamando bhindAno hR^idayamasAhi nodavajraH || 8\.39|| premNoraH praNayini si~nchati priyAyAH saMtApaM navajalavipruSho gR^ihItvA | uddhUtAH kaThinakuchasthalAbhighAtAdAsannAM bhR^ishamaparA~NganAmadhAkShuH || 8\.40|| saMkrAntaM priyatamavakShaso.a~NgarAgaMsAdhvasyAH sarasi hariShyate .adhunAmbhaH | tuShTvaivaM sapadi hR^ite.api tatra tepe kasyashchitsphuTanakhalakShmaNaH sapatnyA || 8\.41|| hR^itAyAH pratisakhikAminAnyanAmnA hrImatyAH sarasi galanmukhendukAnteH | antadhiM drutamiva kartumashruvarShairbhUmAnaM gamayitumIShire payAMsi || 8\.42|| siktAyAH kShaNamabhiShichya pUrvamanyAmanyasyAH praNayavatA batAbalAyaH | kAlimnA samadhita man.reva vaktraM prApAkShNorgaladapashabdama~njanAmbhaH || 8\.43|| udvoDhuM kanakavibhUShaNAnyashaktaH sadhrIchA valayitapadmanAlasUtraH | ArUDhaprativanitAkaTAkShabhAraH sAdhIyo gurarabhavadbhujastaruNyAH || 8\.44|| AbaddhaprachuraparArghyaki~NkiNIko rAmANAmanavaratodagAhabhAjAm | nArAvaM vyatanuta mekhalAkalApaH kasminvA sajalaguNe girAM paTutvam || 8\.45|| paryachChe sarasi hR^iteM.ashuke payobhirlolAkShe suratagurAvapatrapiShNoH | sushreNyA dalavasanena vIchihastanyastena drutamakR^itAbjini sakhAtvam || 8\.46|| nArIbhirgurujaghanasthalAnAM AsyashrIvijitavikAsivArijAnAm | lolatvAdapaharatAM tada~NgarAgasaMjaj~ne sa kaluSha Ashayo jalAnAm || 8\.47|| saugandhaM dadhadapi kAmama~NganAnAM dUratvAdgatamAnanopamAnam | nedIyo jitamiti lajjayeva tAsAmAlole payasi manotpalaM mamajja || 8\.48|| prabhraShTai sarabhasamambhaso.avagAhakrIDAbhirvidalitayUthikApisha~NgaiH | AkalpaiH sarasi hiraNmayairvadhUnAmaurvAgnidyutishakalairiva vyarAji || 8\.49|| AsmAkI yuvatidR^ishAmasau tanoti chChAyeva shriyamanapAyinIM kimebhiH | matvaivaM svaguNapidhAnasAbhyasUyaiH panIyairiti vidadhAvire.a~njanAni || 8\.50|| nirdhaute sati harichandane jalaughairApANDorgataparabhAgayA~NganAyAH | ahnAya stanakalashadvayAdupeye vichChedaH sahR^idayayeva hArayaShTyA || 8\.51|| anyUnaM guNamamR^itasya dhArayantI samphullasphuritasaroruhAvataMsA | preyobhiH saha sarasI niShevyamANA raktatvaM vyadhita vadhUdR^ishAM surA cha || 8\.52|| snAntInAM bR^ihadamalodabinduchitrai rejAte ruchiradR^ishAmurojakumbhau | hArANAM maNibhirupAshritau samantAdutsUtrairguNavadupaghnakAmyayeva || 8\.53|| ArUDhaH patita iti svasambhavo.api svachChAnAM pariharaNIyatAmupaiti | karNebhyashchyutamasitolpalaM vadhUnAM vIchibhistaTamanu yannirAsurApaH || 8\.54|| dantAnAmadharamayAvakaM padAni pratyagrAstanumavilepanAM nakhA~NgAH | AninyuH shriyamadhitoyama~NganAnAM shobhAyai vipadi sadAshritA bhavanti || 8\.55|| kasyAshchinamukhamanu dhautapatralekhaM vyAtene salilabharAvalambinIbhiH | ki~nchalkavyatikarapi~ncharAntarAbhishchitrashrIralamalakAgravallarIbhiH || 8\.56|| vakShebhyo ghanamanulepanaM yadUnAmuttaMsAnAharata vAri mUrdhajebhyaH | netrANAM madaruchirakShataiva tasthau chakShuShyaH khalu mahatAM parairala~NghyaH || 8\.57|| yo bAhyaH sa khalu jalairnirAsi rAgo yashchitte sa tu tadavastha eva teShAm | dhIrANAM vrajati hi sarva eva nAntaHpAtitvAdabhibhavanIyatAM parasya || 8\.58|| phenAnAmurasiruheShu hAralIlA chelashrIrjaghanasthaleShu shaivalAnAm | gaNDeShu sphuTarachanAbjapatrtravallI paryAptaM payasi vibhUShaNaM vadhUnAm || 8\.59|| bhrashdbhirjalamabhi bhUShaNairvadhUnAma~Ngebhyo gurubhiramajji lajjayeva | nirmAlyairatha nanR^ite.avadhIritAnAmapyuchchairbhavati laghIyasAM hi dhArShTyam || 8\.60|| AmR^iShTastilakaruchaH srajo nirastA nIraktaM vasanamapAkR^ito~NgarAgaH | kAmaH strIranushAyavAniva svapakShavyAghAtAditi sutarAM chakAra chArUH || 8\.61|| shItArtiM balavadupeyuShateva nIrairAsekAchChishirasamIrakampitena | rAmANAmabhinavayauvanoShmabhAjorAshleShi stanataTayornavaMshukena || 8\.62|| shchyotadbhiH samadhikamAttama~Ngasa~NgAllAvaNyantanumadivAmbu vAsaso.antaiH | uttere taralatara~NgalIlAniShNAtairatha sarasaH priyAsamUhaiH || 8\.63|| divyAnAmapi kR^itavismayAM purastAdambhastaH sphuradaravindachAruhastAm | udvIkShyashriyamiva kA~nchiduttarantIMmasmArShIjjalanidhimanmathanasya shauriH || 8\.64|| shlakShNaM yatparihitametayoH kilAntardhAnArthaM tadukasekasaktamUrvoH | nArINAM vimalatarau samullasantyA bhAsantardadhatururUdukUlameva || 8\.65|| vAsAMsi nyavasata yAni yoShitastAH shubhrAbhradyutibhirahAsi tairmudeva | atyAkShuH snapanagalajjalAni yAni sthUlAshrusrutibhirarodiH taiH shucheva || 8\.66|| ArdratvadatishAyinImupeyivadbhiH saMsaktiM bhR^ishamapi bhUrishovadhUtaiH | a~NgebhyaH kathamapi vAmalochanAM vishleSho bata navaraktakaiH prapede || 8\.67|| pratyaMsaM vilulitamUrdhajA chirAya snAnArdraM vapurudavApayat kilaikA | nAjAnAdabhimatamantike.abhivIkShya svedAmbudravamabhavattarAM punastat || 8\.68|| sImantaM nijamanubadhnatI karAbhyAmAlakShyastanataTabAhumUlabhAgA | bhartrAnyA muhurabhilaShyatA nidadhye naivAho viramati kautukaM priyebhyaH || 8\.69|| svachChAmbhaHsnapanavidhautama~NgamoShThastAmbUladyutivishado vlAsinInAm | vAsashcha pratanu viviktamastvitIyAnAkalpo yadi kusumeShuNA na shUnyaH || 8\.70|| iti dhautapurandhrimatsarAnsarasimajjanena shriyamAptavato .atishAyinImapamalA~NgabhAsaH | avalokya tadaiva yAdavAnaparavArirAsheH shisiretararochiShApyapAM tatiShu ma~NktumIShe || 8\.71|| \medskip\hrule\medskip abhitApasaMpadamathoShNaruchirnijatesAmasahamAna iva | payasi prapitsuraparAmbunidheradhiroDhumastagirimabhyapatat || 9\.1|| gatayA puraH pratigavAkShamukhaM dadhatI ratena bhR^ishamutsukatAM | muhurantArAlabhuvamastagireH savitushcha yoShidamimIta dR^ishA || 9\.2|| viralAta pachChaviranuShNavapuH parito vipANDu dadhadabhrashiraH | abhavadgataH pariNatiM shithilaH paramandasUryanayano divasaH || 9\.3|| aparAhnashItalatareNa shanairanilena lolitalatA~Ngulaye | nilayAya shAkhina ivAhrayate dudurAkulAH khagakulAni giraH || 9\.4|| upasaMdhyamAsta tanu sAnumataH shikhareShu tatkShaNamashItaruchaH | karajAlamastamaye.api satAmutitaM khalUchchatarameva padam || 9\.5|| pratikUlamupagate hi vidhau viphalatvameti bahusAdhanatA | avalambanAya dinabharturabhUnna patiShyataH karasahasramapi || 9\.6|| navaku~NkumAruNapayodharayA svakarAvasaktaruchirAmbarayA | atisaktimetya varuNasya dishA bhR^ishamanvarajyadatuShArakaraH || 9\.7|| gatavatyarAjata japAkusumastabakadyutau dinakare.avanatim | bahalAnurAgakuruvindadalapratibaddhamadhyamiva digvalayam || 9\.8|| drutashAtakumbhanibhamaMshumato vapurardhamagnavapuShaH payasi | ruruche viri~nchinakhabhinnabR^ihaddaNaDakaikatarakhaNDamiva || 9\.9|| anurAgavantamapi lochanayordadhataM vapuH sukhamatApakaram | nirakAsayadravimapetavasuM viyadAlayAdaparadiggaNikA || 9\.10|| abhitigmarashmi chiramaviramAdavadhAnakhinnamanimeShatayA | vigalannamadhuvratakulAshrujalaM nmamIladabjanayanaM nalinI || 9\.11|| avibhAvyatArakamadR^iShTahimadyutibimbamastamitabhAnu nabhaH | avasannatApamatamisramabhAdapadoShataiva viguNasya guNaH || 9\.12|| ruchidhAmni bhartari bhR^ishaM vimalAH paralokamabhyupagate vivashuH | jvalanaM tviShaH kathamitarathA sulabho.anyajanmani sa eva patiH || 9\.13|| vihitA~njalirjanatayA dadhatI vikasatkusumbhakusumAruNatAm | chiramujjhitApi tanuraujjhadasau na pitR^iprasUH prakR^itimAtmabhuvaH || 9\.14|| atha sAndrasAndhyakiraNAruNitaM harihetihUti mithunaM patatoH | pR^ithagutpapAta virahArtidaladdhR^idayasrutAsR^iganuliptamiva || 9\.15|| nilayaH shriyaH satatametaditi prathitaM yadeva jalajanma tayA | divasAtyayAttadapi muktamaho chapalAjanaM prati na chodyamadaH || 9\.16|| divaso.anumitramagamadvalayaM kimihAsyate bata mayAbalayA | ruchibharturasya virahAdhigamAditi saMdhyayApi sapadi vyagami || 9\.17|| patite pata~NgamR^igarAji nijapratibimbaroShita ivAmbunidhau | atha nAgayUthamalinAni jagatparitastamAMsi paritastarire || 9\.18|| vyasarannu bhUdharaguhAntarataH pachalaM bahirbhahalapa~Nkaruchi | divasAvasAnapaTunastamaso bahiretya chAdhikamabhakta guhAH || 9\.19|| kimalambatAmbaravilagnamadhaH kimavardhatordhvamavanItalataH | visasAra tiryagatha digbhya iti prachurIbhavanna niradhAri tamaH || 9\.20|| sthagitAmbarakShititale paritastimire janasya dR^ishamandhayati | dadhire rasA~njanamapUrvataH priyaveshmavartma sudR^isho dadR^ishuH || 9\.21|| avadhArya kAryagurutAmabhavanna bhayAya sAndratamasantamasam | sutanoH stanau cha dayitopagame tanuromarAjipathavepathave || 9\.22|| dadR^ishe.api bhAskararuchAhni na yaH sa tamIM tamobirabhigamya tatAm | dyutimagrahIdgrahagaNo laghavaH prakaTIbhavanti malinAshrayataH || 9\.23|| anulepanAni kusumAnyabalAH kR^itamanyavaH patiShu dhIpashikhAH | samayena tena chirasuptamanobhavabodhanaM samamabodhiShata || 9\.24|| vasudhAntaniHsR^itamivAhipateH paTalaM phaNAmaNisahasraruchAm | sphuradaMshujAlamatha shItaruchaH kakubhaM samaskuruta mAdhavanIm || 9\.25|| vishadaprabhAparigataM vibabhAvudayAchalavyavahitenduvapuH | mukhamaprakAshadashanaM shanakaiH savilAsahAsamiva shakradishaH || 9\.26|| kalayA tuShArakiraNasya puraH parimandabhinnatimiraughajaTam | kShaNamabhyapadyata janairna mR^iShA gaganaM gaNAdipatimUrtiriti || 9\.27|| navachandrakAkusumakIrNatamaHkabarIbhR^ito malayajArdramiva | dadR^ishe lalATataTahAri harerharito mukhe tuhinarashmidalam || 9\.28|| prathamaM kalAbhavadathArdhamatho himadIdhitirmahadabhUduditaH | dadhati dhruvaM kramasha eva na tu dyutishAlino.api sahasopachayam || 9\.29|| udamajji kaiTabhajitaH shayanAdapanidrapANDurasarojaruchA | prathamaprabuddhanadarAjasutAvadanenduneva tuhinadyutinA || 9\.30|| atha lakShamaNAgatakAntavapurjaladhiM vila~Nghya shashidAsharathiH | parivAritaH parita R^ikShagaNaistiraugharAkShasakulaM bibhide || 9\.31|| upajIvati sma satataM dadhataH parimugdhatAM vaNigivoDupateH | ghanavIthavIthimavatIrNavato nidhirambhasAmupachayAya kalAH || 9\.32|| rajanImavApya ruchamApa shashI sapadi vyabhUShayadasAvapi tAm | avilambitakramamaho mahatAmitaretarakR^itimachcharitam || 9\.33|| divasaM bhR^ishoShNaruchipAdahatAM rudatImivAnavaratalirutaiH | muhurAmR^ishan mR^igadharo.agrakarairudashisvasat kumudinIvanitAm || 9\.34|| pratikAminIti dadR^ishushchakitAH smarajanmagharmapayasopachitAm | sudR^ishobhibhartR^ishashairashmigalajjalabindumindumaNidAruvadhUm || 9\.35|| amR^itadravairvidadhabjadR^ishAmamapamArgamoShadhipatiH sma karaiH | parito visarpi paritApi bhR^ishaM vapuSho.avatArayati mAnaviSham || 9\.36|| amalAtmasu pratiphalannabhitastaruNIkapolaphalakeShu muhuH | visasAra sAndrataraminduruchAmadhikAvabhAsitadishAM nikaraH || 9\.37|| upagUDhavelamalaghUrmibhujaiH saritAmachukShupadadhIshamapi | rajanIkaraH kimiva chitramado yadurAgiNAM gaNamana~Ngalaghum || 9\.38|| bhavanodareShu parimandatayA shayito.alasaH sphaTikayaShTiruchaH | avalambya jAlakamukhopagatAnudatiShThadindukiraNAnmadanaH || 9\.39|| avibhAviteShuviShayaH prathamaM madano.api nUnamabhavattamasA | udite dishaH prakaTayatyamunA yadagharmadhAmni dhanurAchakR^iShe || 9\.40|| yugapadvikAsamudayAdgamite shashinaH shilImukhagaNo.alabhata | drutametya puShpadhanuSho dhanuShaH kumude.a~NganAmanasi chAvasaram || 9\.41|| kakubhAM mukhAni sahasojjvalayan dadhadAkulatvamadhikaM rataye | adidIpadinduraparo dahanaH kusumeShumatrinayanaprabhavaH || 9\.42|| iti nishchitapriyatamAgatayaH sitadIdhitAvadayavatyabalAH | pratikarma kartumuchakramire samaye hi sarvamupakAri kR^itam || 9\.43|| samamekameva dadhatuH sutanoru hArabhUShaNamurojataTau | ghaTate hi saMhatatayA janitAmidameva nirviratAM dadhatoH || 9\.44|| kadalIprakANDaruchirorutarau jaghanasthalIparisare mahati | rashanAkalApakaguNena vadhUrmakaradhvajadviradamAkalayat || 9\.45|| adareShvalaktakarasaH sudR^ishAM vishadaM kapolabhuvi lodhrarajaH | navama~njanaM nayanapa~Nkajayorbibhide na sha~NkhanihitAtpayasaH || 9\.46|| sphuradujvalAdharadalairvisaddashanAMshukeshakaraiH paritaH | dhR^itamugdhagaNDaphalakairvibabhuvikasadbhirAsyakamalaiH pramadAH || 9\.47|| bhajate videshamadhikena jitastadanupraveshamathavA kushalaH | mukhamindurujjvalakapolamataH pratimAchChalena sudR^ishAmavishat || 9\.48|| dhruvamAgatAH pratihatiM kaThine madaneShavaH kuchataTemahati | itarA~Ngavanna yadidaM garimaglapitAvalagnamagamattanutAM || 9\.49|| na manoramAsvapi visheShavidAM niracheShTa yogyamidamiti | gR^ihameShyati priyatame sudR^ishAM vasanA~NgarAgasumanaHsu manaH || 9\.50|| vapuranvalipta parirambhasukhavyavadhAnabhIrukatayA na vadhUH | kShamasya vADhamidameva hi yatpriyasaMgameShvanavalepamadaH || 9\.51|| nijapANipallavatalaskhalanAdabhinAsikavivaramutpatitaiH | aparA parIkShya shanakairmumude mukhavAsamAsyakamalashvasanaiH || 9\.52|| vidhR^ite divA savayasA cha puraH paripUrNamaNDalavikAshabhR^iti | himadhAmni darpaNatale cha muhuH svamukhashriyaM mR^igadR^isho dadR^ishuH || 9\.53|| adhijAnu bAhumupadhAya namatkarapallavArpitakapolatalam | udakaNThi kaNThaparivartikalasvarasUnyagAnapayAparayA || 9\.54|| praNayaprakAshanavido madhurAH sutarAmabhIShTajanachittahR^itaH | prajighAya kAntamanu mugdhatarastaruNIjano dR^isha ivAtha sakhIH || 9\.55|| na cha me.avagachChati yathA laghutAM karuNAM yathA cha kurute sa mayi | nipuNaM tathainamupagamya vaderabhidUti kAchiditi saMdidishe || 9\.56|| dayitayA mAnaparayAparayA tvaritaM yayAvagaditApi sakhI | kimu choditAH priyahitArthakR^itaH kR^itino bhavanti suhR^idaH suhR^idAm || 9\.57|| pratibhidya kAntamaparAdhakR^itaM yadi tAvadasya punareva mayA | kriyate.anuvR^ittiruchitaiva tataH kalayedamAnamanasaM sakhi mAm || 9\.58|| avadhIrya dhairyakalitA dayitaM vidadhe virodhamatha tena saha | tava gopyate kimiva kartumidaM na sahAsmi sAhasamasAhasikI || 9\.59|| tadupetya mA sma tamupAlabhathAH kla doShamasya na hi vidma vayam | iti sampradhArya ramaNAya vadhUrvihitAgase.api visasarja sakhIM || 9\.60|| nanu sandisheti sudR^ishoditayA trapayA na ki~nchana kilAbhidadhe | nijamaikShi mandamanishaM nishitaiH krashitaM sharIramashIrasharaiH || 9\.61|| bruvate sma dUtya upasR^itya narAntaravatpragalbhamatigarbhagiraH | suhR^idarthamIhitamajihmadhiyAM prakR^itervirAjati viruddhamapi || 9\.62|| mama rUpakIrtimaharadbhuvi yastadanu praviShTahR^idayeyamiti | tvayi matsarAdiva nirastadayaH sutarAM kShiNoti khalu tAM madanaH || 9\.63|| tava sA kathAsu parighaTTayati shravaNaM yada~Ngulimukhena muhuH | ghanatAM dhruvaM nayati tena bhavadguNapUgapUritamatR^iptatayA || 9\.64|| upatapyamAnamalaghUShNibhiH shvasitaiH sitetarasarojadR^ishaH | dravatAM na netumadharaM kShamate navanAgavallidalarAgarasaH || 9\.65|| dadhati sphuTaM ratpateriShavaH shitatAM yadutpalapalAshadR^ishaH | hR^idayaM nirantarabR^ihatkaThinastanamaNaDalAvaraNamapyabhidan || 9\.66|| kusumAdapi smitadR^ishaH sutarAM sukumArama~Ngamiti nAparathA | anishaM nijairakaruNaH karuNaM kusumeShuruttapAti yadvishikhaiH || 9\.67|| viShatAM niShevitamapakriyayA samupaiti sarvamiti satyamadaH | amR^itutasru.api virahAdbhavato yadamUM dahanti himarashmiruchaH || 9\.68|| uditaM priyAM prati sahArdamiti shradadhIyata priyatamena vachaH | vidite~Ngite hi pura eva jane sapadIritAH khalu laganti giraH || 9\.69|| dayitAhR^itasya yuvabhirmanasaH parimUDhatAmiva gataiH prathamam | udite tataH sapadi labdhapadaiH kShaNadAkare.anupadibhiH prayaye || 9\.70|| nipapAta sambhramabhR^itaH shravaNAdasitabhruvaH praNaditAsikulam | dayitAvalokavikasannayanaprasarapraNunnamiva vAriruham || 9\.71|| upanetumunnatimateva divaM kuchayoryugena tarasA kalitAM | rabhasotthitAmupagataH sahasA parirabhya ka~nchana vadhUmarudhat || 9\.72|| anudehamAgatavataH pratimAM pariNAyakasya gurumudvahatA | mukureNa vepathubhR^ito.atibharAt kathamapyapAti na vadhUkarataH || 9\.73|| avanamya vakShasi nimagnakuchadvitayena gADhamupagUDhavatA | dayitena tatkShaNachaladrashanAkalaki~NkiNIravamudAsi vadhUH || 9\.74|| kararuddhanIvi dayitopagatau galitaM tvarAvirahitAsanayA | kShaNadR^iShTahATakashilAsadR^ishasphuradUrubhitti vasanaM vavase || 9\.75|| pidadhAnamanvagupagamya dR^ishau bruvate janAya vada ko.ayamiti | abhidhAtumadhyavasasau na girA pulakaiH priyaM navavadhUnyagadat || 9\.76|| uditorusAdamativepathumatsudR^isho.abhibhartR^i vidhuraM trapayA | vapurAdarAtishayashaMsi punaH pratipattimUDhamapi vADhamabhUt || 9\.77|| pimandharAbhiralaghUrubharAdadhiveshma patyurupachAravidhau | skhalitAbhirapyanupadaM pramadAH praNayAtibhUmimagamangatibhiH || 9\.78|| madhurAnnatabhrU lalitaM cha dR^ishoH sakaraprayogachaturaM cha vachaH | prakR^iti sthameva nipuNAgamitaM sphuchanR^ittalIlamabhavatsutanoH || 9\.79|| tadayuktama~Nga tava vishvasR^ijA na kR^itaM yadIkShaNasahasratayam | prakaTIkR^itA jagati yena khalu sphuTamindratAdya mayi gotrabhidA || 9\.80|| na vibhAvayatyanishamakShigatAmapi mAM bhavAnatisamIpatayA | hR^idayasthitAmapi punaH paritaH kathamIkShate bahirabhIShTatAmAm || 9\.81|| iti gantumichChumabhidhAya puraH kShaNadR^iShTipAtavikasadvadanAm | svakarAvalambanavimuktagalatkalakA~na~nchi kA~nchidaruNattaruNaH || 9\.82|| apayAti saroShayA niraste kR^itakaM kAmini chukShuShe mR^igAkShyA | kalayannapi savyatho.avatasthe.ashakunena skhalitaH kiletaro.api || 9\.83|| Alokya priyatamamaMshuke vinIvau yattasthe nAmitamukhendu mAnavatyA | tannUnaM padamavalokayAMbabhUve mAnasya drutamapayAnamAsthitasya || 9\.84|| sudR^ishaH sarasavyalIka taptastarasAslaShTavataH sayauvanoShmA | kathamapyabhavatsmarAnaloShmaNaH stanabhAro na nakhaMpachaH priyasya || 9\.85|| dadhatyurojadvayamurvashItalaM bhuvo gateva svayamurvashI talam | babhau mukhenApratimena kAchana shriyAdhikA tAM prati menakA cha na || 9\.86|| itthaM nArIrghaTayitumalaM kAmibhiH kAmamAsan prAleyAMshoH sapadi ruchayaH shAntamAnAntarAyAH | AchAryatvaM ratiShu vilasanmanmathashrIvilAsA hrIpratyUhaprashamakushalAH shIdhavashchakrurAsAm || 9\.87|| \medskip\hrule\medskip sa~njitAni surabhINyatha yUnAmullasannayanavAriruhANi | AyuShaH shughaTitAni surAyAH pAtratAM priyatamAvadanAni || 10\.1|| sopachAramupashAntavichAraM sAnutarShamanutarShapadena | te muhUrtamatha mUrtamapIpyan prama mAnamavadhUya vadhUH svAH || 10\.2|| kAntAkAntavadanapratibimbe bhagnabAlasahakArasugandhau | svAduni praNaditAlini shIte nirvivAra madhunIndriyavargaH || 10\.3|| kApishAyanasugandhi vighUrNannunmado.adhishayituM samasheta | phulladR^iShTi vadanaM pramadAnAmabjachAru chaShakaM cha ShaDa~NdhriH || 10\.4|| bimbitaM bR^itaparisruti jAnan bhAjane jalajamityabalAyAH | ghrAtumakShi patati bhramaraH sma bhrAntibhAji bhavati kva vivekaH || 10\.5|| dattamiShTatamayA madhu patyurbADamApa pibato rasavattAm | yatsuvarNamukuTAMshubhirAsAchchetanAvirahitairapi patim || 10\.6|| svadanena sutanoravichArAdoShThataH samachariShTa raso.atra | anyamanyadiva yanmanadhu yUnaH svAdamiShTamataniShTa tadeva || 10\.7|| bibhratau madhuratAmatimAtraM rAgibhiryugapadeva papAte | Ananairmadhuraso vikasadabhirnAsikAbhirasitotpalagandhaH || 10\.8|| pativatyabhimate madhutulyasvAdamoShThakaM vidada~NkShau | labhyate sma pariraktatayAtmA yAvakena viyatApi yuvatyAH || 10\.9|| kasyachitsamadanaM madanIyaprayasIvadanapAnaparasya | svAditaH sakR^idivAsava eva pratyuta kShaNavidaMshapade.abhUt || 10\.10|| pItashItadhumadhurairmidhunAnAmAnanaiH parihR^itaM chaShakAntaH | vrIDayA rudadivAlivirAvairnIlanIrajamagachChadadhastAt || 10\.11|| prAtibhatrisarakeNa gatAnAM vakravAkyarachanAramaNIyaH | gUDhasUchitarahasyasahAsaH subhruvAM pravavR^ite parihAsaH || 10\.12|| hAvakAri hasitaM vachanAnAM khaushalaM dR^ishi vikAravisheShAH | chakire bhR^ishamR^ijorapi vadhvAH kAmineva taruNena madena || 10\.13|| aprasannamaparAddhari patyau kopadIptamurarIkR^itadhairyam | kShAlitaM nu shamitaM nu vadhUnAM dravitaM nu hR^idayaM madhuvAraiH || 10\.14|| santameva chiraprakR^itatvAdaprakAshitamaddyuta~Nge | vibhramaM madhumadaH pramadAnAM dhAtulInamupasarga ivArtham || 10\.15|| sAvasheShapadamuktamupekShA srastamAlyavasanAbharaNeShu | gantumutthimakAraNataH sma dyotayanti madavibhramamAsAm || 10\.16|| madyamandavigalattrapamIShachchakShurunmiShitapakShma dadhatyA | vIkShyate sma shanakairnavavadhvA kAminomukhamadhomukhayaiva || 10\.17|| yA katha~naachana sakhIvachanena prAgabhipriyatamaM prajagalbhe | vrIDAjADyamabhajanmadhupA sA svAM madAtprakR^itimeti hi sarvaH || 10\.18|| ChAditaH kathamapi trapayayAntaryaH priyaM prati chirAya ramaNyAH | vAruNImadavisha~NaagamathAvishchakShuSho.abhavadasAviva rAgAH || 10\.19|| AgatAnagaNitapratiyAtAn vallabhAnabhisisArayiShUNAm | prApi chetasi savipratisAre subhruvAmavasaraH sarakeNa || 10\.20|| mA punastamabhisIsaramAgaskAriNaM madavimohitachittA | yoShidityabhilASha na hAlAM dustyajaH khalu sukhAdapi mAnaH || 10\.21|| hrIvimohamaharaddayitAnAmantikaM ratisukhAya ninAya | saprasAdamiva sevitamAsItsadya eva phaladaM madhu tAsAm || 10\.22|| dattamAttamadanaM dayitena vyAptamatishAkena rasena | sasvade mukhasuraM pramadAbhyo nAma rUDhamapi cha vyudapAdi || 10\.23|| labdhasaurabhaguNo madirANAma~NganAsyachaShakasya cha gandhaH | moditAliritaretarayogAdanyatAmabhajatAtishayaM nu || 10\.24|| mAnabha~NgapachaTunA suratechChAM tanvatA prathayatA dR^ishi rAgam | lebhire sapadi bhAvayatAntaryoShitaH praNayineva madena || 10\.25|| pAnadhautanavayAvakarAgaM subhruvo nibhR^itachumbanadakShAH | preyasAmadhararAgarasena svaM kilAdharamupAli rara~njuH || 10\.26|| arpitaM rasitavatyapi nAmagrAhamanyayuvaterdayitena | ujjhati sma madamapyapibantI vIkShya madyamitarA tu mamAda || 10\.27|| anyAnyavanitAgatachittaM chittanAthamabhisha~NkitavatyA | pItabhUrisurayApi namede nirvR^itirhimanaso madahetuH || 10\.28|| kopavatyanunayAnagR^ihItvA prAgatho madhumadAhitamohA | kopitaM virahakheditachittA kAntameva kalayantyanuninye || 10\.29|| kurvatA mukulitAkShiyugAnAma~NgasAdamavasAditavagachAm | IrShyayeva haratA hriyamAsAM tadguNaH svayamakAri madena || 10\.30|| gaNDabhittiShu purA sadR^ishIShu vyA~nji nA~njitadR^ishAM pratimenduH | pAnapATalitakAntiShu pashchAllodhrachUrNatilakAkR^itirAsIt || 10\.31|| uddhatairiva parasparasa~NgAdIritAnyubhayataH kuchakumbhaiH | yoShitAmatimadena jughUrNurvibhramAtishayapuMsi vapUMShi || 10\.32|| chArutA vapurabhUShayadAsAM tAmanUnanavayauvanayogaH | taM punarmakaraketanalakShakShmIstAM mado dayitasaMgamabhUShaH || 10\.33|| kShIbatAmanugatAsvanuvelaM tAsu roShaparitoShavatIShu | agrahInna sasharaM dhanurujjhAmAsa nUjjhitaniSha~Ngamana~NgaH || 10\.34|| shaha~NgayAnyayuvatau vanitAbhiH pratyabhedi dayitaH sphuTameva | na kShamaM bhavati tatvavichAre matsareNa hatasaMvR^iti chetaH || 10\.35|| Ananairvichakase hR^iShitAbhirvallabhAnabhi tanUbhirabhAvi | ArdratAM hR^idayamApa cha roSho lolati sma vachaneShu vadhUnAm || 10\.36|| rUpamapratividhAnamanoj~naM prema kAryamanapekShya vikAsi | chATu chAkR^itakasaMbhramamAsAM kArmaNatvamagamanramaNeShu || 10\.37|| lIlayaiva sutanostulayitvA gauravADhyamapi lAvaNikena | mAnava~njanavidA vadanena krItameva hR^idayaM dayitasya || 10\.38|| sparshabhAji vishadachChavichArau kalpite mR^igadR^ishAM suratAya | sannatiM dadhati peturajasraM dR^iShTayaH priyatame shayane cha || 10\.39|| yUni rAgataralairapi tiryakpAtibhiH shrutiguNena yutasya | dIrghadarshibhirakAri vadhUnAM la~NghanaM na nayanaiH shravaNasya || 10\.40|| saMkathechChurabhidhAtumanIshA saMmukhI na cha babhUva didR^ikShuH | sparshanena dayitasya natabhrUra~NgachapalApi chakampe || 10\.41|| uttarIyavinayAttrapamANA rundhatI kila tadIkShaNamArgam | AchariShTa vikaTena vivoDhurvakShasaiva kuchamaNaDalamanyA || 10\.42|| aMshukaM hR^itavatA tanubAhusvastikApihitamugdhakuchAgrA | bhinnasha~NkhavalayaM pariNetrA paryarambhi rabhasAdachiroDhA || 10\.43|| saMjahAra sahasA parirabdhapreyasIShu virahayya virodham | saMhitaM ratipatiH smitabhinnakrodhamAshu taruNeShu maheShum || 10\.44|| sraMsamAnamupayantari vadhvAH shliShTavatyupasapakShi rasena | Atmanaiva rurudhe kR^itineva svasa~Ngi vasanaM jaghanena || 10\.45|| pIDite pura uraH pratiShedhaM bhartari stanayugena yuvatyAH | spaShTameva dalataH pratinAryastanmayatvamabhavaddhR^idayasya || 10\.46|| dIpitasmaramurasyapapIDaM vallabhe ghanamabhiShvajamAne | vakratAM na yayatuH kuchakumbhau subhruvaH kaThinatAtishayena || 10\.47|| saMpraveShTumiva yoShita IShuH shliShyatAM hR^idayamiShTatamAnAm | AtmanaH satatameva tadantarvartino na khalu nUnamajAnan || 10\.48|| snahanirbharamadatta vadhUnAmArdratAM vapurasaMshayamantaH | yUni gADhaparirambhiNi vastraknopamambu vavR^iShe yadanena || 10\.49|| na sma mAti vapuShaH pramadAnAmantariShTatamasa~NgamajanmA | tadbahurbahiravApya vikAsaM vyAnashe tanuruhANyapi harShaH || 10\.50|| yatpriyavyatikarAdvanitAnama~Ngajena pulakena babhUve | prApi tena bhR^ishamuchChvasibhirnIvibhiH sapadi bandhanamokShaH || 10\.51|| hrIbharAdavanataM parirambhe rAgavAnavaTujeShvavakR^iShya | arpitoShThadalamAnanapadmaM yoShito mukulitAkShamadhAsIt || 10\.52|| palvopamitasAmyasapakShaM daShTatyadharabimbamabhIShTe | paryakUji sarujeva taruNyAstAralolavalayena kareNa || 10\.53|| kenachitanmadhuramulbaNarAgaM bAShpataptamadhikaM viraheShu | oShThapallavamavApya muhUrta subhruvaH sarasamakShi chuchumbe || 10\.54|| rechitaM parijanena mahIyaH kevalAbhiratadampati dhAma | sAmyamApa kamalAsakhaviShvaksenasevitayugAntapayodheH || 10\.55|| AvR^itAnyapi nirantaramuchchairyoShitAmurasijadvatayena | rAgiNAmita ito vimR^ishadbhiH pANibhirjagR^ihire hR^idayAni || 10\.56|| kAminAmasakalAni vibhugnaiH svadavArimR^idubhiH karajAgraiH | Akriyanta kaThineShu katha~nchitkAminIkuchataTeShu padAni || 10\.57|| soShmaNaH stanashilAshikharAgrAdAttagharmasalilaistaruNAnAm | uchChvasatkamalachAruShu hastainimnanAbhisarasIShu nipete || 10\.58|| AmR^ishadbhirabhito valivIchirlolamAnavitatA~NgulihastaiH | subhruvAmanubhavAtpratipede muShTimeyamiti maghyamabhIShTaiH || 10\.59|| prApya nAbhinadamajjanamAshu prasthitaM nivasanagrahaNAya | aupanIvikamarundha kila strI vallabhasya karamAtmakarAbhyAm || 10\.60|| kAminaH kR^itaratotsavakAlakShepamAkulavadhUkarasa~Ngi | mekhalAguNavilagnamasUyAM dIrghasUtramakarotparidhAnam || 10\.61|| ambaraM vinayataH priyapANeryoShitasya karayoH kalahasya | vAraNamiva vidhAtumabhIkShNaM kakShyayA cha valayaishcha shishi~nche || 10\.62|| granthimudgrathayituM hR^idayadeshe vAsasaH spR^ishati mAnadhanAyAH | bhrUyugeNa sapadi pratipede romabhishcha samameva vibhedaH || 10\.63|| Ashu la~NghitavatIShTakarAgre nIvImardhamukulIkR^itadR^iShTyA | raktavaiNika hatAdharatantrImaNDalakvaNitachAru chukUje || 10\.64|| AyatA~NgulirabhUdatiriktaH subhruvAM krashimashAlini madhye | shroNiShu priyakaraH pR^ithulAsu sparshamApa sakalena talena || 10\.65|| chakrureva lalanoruShu rAjIH sparshalobhavashalolakarANAm | kAminAmanibhR^itAnyapi rambhAsta mbhakomalataleShu nakhAni || 10\.66|| UrumUlachapalekShaNamaghnan yairvataMsakusumaiH priyametAH | chakrire sapadi tAni yathArtha manmathasya kusumAyudhanAma || 10\.67|| dhairyamulbaNamanobhavabhavA vAmatAM cha vapurarpitavatyaH | vrIDitaM lalita sauratadhArShTyaastenire.abhiruchiteShu taruNyaH || 10\.68|| pANirodhamavirodhavA~nChaM bhartsanAshcha madhurasmitagarbhAH | kAminaH sma kurute karabhorurhaari shuShkaruditaM cha sukha.api || 10\.69|| vAraNArthapadagadgadavAchAmIrShyayA muhurapatrapayA cha | kurvate sma sudR^ishAmanukUlaM pratikUlikatayaiva yuvAnaH || 10\.70|| anyakAlaparihAryamajasraM taddvayena vidadhe dvayameva | dhR^iShTatA rahasi bhartR^iShu tAbhirnirdayatvamitarairabalAsu || 10\.71|| bAhupIDanakachaga3haNAbhyAmAhatena nakhadantanipAtaiH | bodhitastanushayataruNInAmunmimIla vishadaM viShameShu || 10\.72|| kAntayA sapadi ko.apyupagUDhaH prauDhapANirapanetumiyeSha | saMhatastanatiraskR^itadR^iShTirbhraShTameva na dukUlamapashyat || 10\.73|| AhataM kuchataTena taruNyAH sAdhu soDhamamuneti papAta | truTyataH priyatamorasi hArAtpuShpavR^iShchaTariva mauktikavR^iShTiH || 10\.74|| sItkR^itAni maNitaM karuNoktiH snigdhamuktamalamarthavachAMsi | hAsabhUShaNaravAshcha ramaNyAH kAmasUtrapadatAmupajagmuH || 10\.75|| uddhatairnibhR^itamekamanekaishChadavanmR^igadR^ishAmavirAmaiH | shrUyate sma maNitaM kalakA~nchInUpuradhvanibhirakShatameva || 10\.76|| IdR^ishasya bhavataH khatametallAghavaM muhuratIva rateShu | kShiptamAyatamadarshayadurvyA kA~nchidAma jaghanasya mahatvam || 10\.77|| prapyate sma gatachitrakachitraishchatramArdranakhalakShmakapolaiH | dadhrire.atha rabhasachyutapuShpAH svabindukusumAnyalakAntAH || 10\.78|| yadyadeva ruruche ruchirebhyaH subhruvo rahasi ttadakurvan | AnukUlikatayA hi narANAmAkShipanti hR^idayAni taruNyaH || 10\.79|| prApya manmatharasAdatibhUmiM durvahastanabharAH suratasya | shashramuH shramajalArdralalATashliShTakeshamasitAyatakeshyaH || 10\.80|| saMgatAbhiruchitaishchalitApi prAgamuchyata chireNa sakhIva | bhUya eva samagaMsta ratAnte hrIvadhUbhirasahA virahasya || 10\.81|| prekShaNIyakameva kShaNamAsan hrIvibha~NguravilochanapAtAH | saMbhramadrutagR^ihItadukUlachChAdyamAnavapuShaH suratAntAH || 10\.82|| aprabhUtamatanIyasi tanvI kA~nchidhAmnipihitaikataroru | kShaumamAkulakarA vichakarSha kAntApallavamabhIShTatamena || 10\.83|| mR^iShTachandanavisheShakabhaktirmraShaaTabhUShaNakadarthitamAlyaH | sAparAdha iva maNDanamAsIdAtmanaiva sudR^ishAmupabhogaH || 10\.84|| yoShitaH patitakA~nchanakA~nchau mohanAtirabhasena nitambe | mekhaleva paritaH sma vichitrA rAjate vananakhakShatalakShmIH || 10\.85|| bhAtu nAma sudR^ishAM dashanA~NkaH pATalo dhavalagaNaDataleShu | dantavAsasi samAnaguNashrIH saMmukho.api parabhAgamavApa || 10\.86|| subhruvAmadhipayodharapIThaM pIDanaistruTitavatyapi patyuH | NuktamauktikalaghuguNasheShA hArayaShchirabhavat gurureva || 10\.87|| vishramArthamupagUDhamajasraM yatpriyaiH prathamaratyavasAne | yoShitAmuditamanmathamAdau taddvitIyasuratasya babhUva || 10\.88|| AstR^ite.abhinavapallavapuShpairapyanArataratAbhiratAbhyaH | dIyate sma shayituM shayanIye na kShaNaH kShaNadayApi vadhUbhyaH || 10\.89|| yoShitAmatitarAM nakhalUnaM gAtramujjavalatayA na khalUnam | kShobhamAshu hR^idayaM nayadUnAM rAgavR^iddhimakaronna yadUnAm || 10\.90|| iti madamadanAbhyAM rAgiNaH spaShTarAgananavarataratashrIsa~NginastAnavekShya | abhajata parivR^ittiM sAtha paryastahastA rajaniravanatendurlajjayAdhomukhIva || 10\.91|| \medskip\hrule\medskip shrutisamadhikamuchchaiH pa~nchamaM pIDayantaH satatamamR^iShabhahInaM bhinnakIkR^itya ShaDjam | praNijagadurakAkushrAvakasnigdhakaNThAH pariNatimiti rAtrermAgadhA mAdhavAya || 11\.1|| ratirabhasavilAsAbhyAsatAntaM na yAvan nayanayugamamIlattAvadevAhato.asau | rajaniviratishaMsI kAminInAM bhaviShyad\-virahavihitanidrAbha~NgamuchchairmR^ida~NgaH || 11\.2|| sphuTataramupariShTAdalpamUrterdhruvasya sphurati suramunInAM maNDalaM vyastamet | shakaTamiva mahIyaH shaishave shAr~NgapANesh chapalacharaNakAbjapreraNottu~NgitAgram || 11\.2|| praharakamapanIya svaM nididrAsatochchaiH pratipadamupahUtaH kenachijjAgR^ihIti | muhuravishadavarNAM nidrayA shUnyashUnyAM dadadapi giramantarbuddhyate no manuShyaH || 11\.4|| vipulataranitambAbhogaruddhe ramaNyAH shayitumanadhigachCha~njIvitesho .avakAsham | ratiparichayanashyannaindratandraH katha~nchid gamayati shayanIye sharvarI kiM karotu || 11\.5|| kShaNashayitavibuddhAH kalpayantaH prayogAn udadhimahati rAjye kAvyavaddurvigAhe | gahanamapararAtraprAptabuddhiprasAdAH kavaya iva mahIpAshchintayantyarthajAtam || 11\.6|| kShititaTashayanAntAdutthitaM dAnapa~NgaplutabahulasharIraM shAyayatyeSha bhUyaH | mR^iduchaladaparAntodIritAndUninAdaM gajapatimadhirohaH pakShakavyatyayena || 11\.7|| drutatarakaradakShAH kShiptavaishakhashaile dadhati dadhani dhIrAnAravAnvAriNIva | shashinamiva suraughAHsAramuddhartumete kalashimudadhigurvI vallavA loDayanti || 11\.8|| anunayamagR^ihItvA vyAjasuptA parAchI rutamatha kR^ikavAkostAramAkarNya kalpe | kathamapi parivR^ittA nidrayAndhA kila strI mukulitanayanaivA shiliShyati prANanAtham || 11\.9|| gatamanugatavINairekatAM veNunAdaiH kalamavikalatAlaM gAyakairbodhahetoH | asakR^idanavagItaM gItamAkarNayantaH sukhamukulitanetrA yAnti nidrAM narendrAH || 11\.10|| parishithilitakarNagrIvamAmIlitAkShaH kShaNamayamanubhUya svapnamUrdhvaj~nureva | rirasayiShati bhUyaH shaShpamagre vikIrNaM paTutarachapalauShThaH prasphuratprothamashvaH || 11\.11|| udayamuditadIptiryAti yaH saMgatau me patati na varaminduH so.aparAmeSha gatvA | smitaruchiriva sadyaH sAbhyasUyaM prabheti sphurati vishadameShA pUrvakAShThA~NganAyAH || 11\.12|| chiraratiparikheda prAptanidrAsukhAnAM charamamapi shayitvA pUrvameva prabuddhAH | aparichalitagAtrAH kurvatena priyANAmashithilabhujachakrAshleShabhedaM taruNyaH || 11\.13|| kR^itadhavalimabhedaiH ku~Nkumeneva ki~nchinmalayaruharajobhirbhUShayanpashchimAshAm | himaruchiraruNimnA rAjate rajyamAnairjaraThakamalakandachChedagaurairmayUkhaiH || 11\.14|| dadhadasakalamekaM khaNDitAmAnamadbhiH shriyamaparamapUrNAmuchChvasadbhiH palAshaiH | kalaravamupagIte ShaTpadaughena dhattaH kumudakamala ShaNDe tulyarUpAmavasthAm || 11\.15|| madaruchimaruNenodgachChatA lambhitasya tyajata iva chirAya sthAyinImAshu lajjAm | vasanamiva mukhasya sraMsate saMpratIdaM sitakarakarajAlaM vAsavAshAyuvatyAH || 11\.16|| avirataratalIlAyAHsajAtashramANAmupashamamupayAntaM niHsahe.a~Nge .a~NganAnAm | punaruShasi viviktaimarmAtarishvAvachUrNya jvalayati madanAgniM mAlatInAM rajobhiH || 11\.17|| animiShamavirAmA rAgiNAM sarvarAtraM navanidhuvanalIlAH kautukenAtivIkShya | idamudavasitAnAmasphuTAlokasaMpan\-nayanamiva sanidraM ghUrNate daipamarchiH || 11\.18|| vikachakamalagandhairandhayanbhR^i~NgamAlAH surabhitamakarandaM mandamAvAti vAtaH | pramadanamadanamAdyadyauvanoddAmarAmAramaNarabhasakhedasvedavichChedadakShaH || 11\.19|| lulitanayanatArAH kShAmavaktrendubimbA rajanaya iva nindrAklAntanIlotpalAkShyaH | timiramiva dadhAnAH sraMsinaH keshapAshAn avanipatigR^ihebhyo yAntyamUrvAravadhvaH || 11\.20|| shishirakiraNakAntaM vAsarAnte.abhisArya shvasanasurabhigandhiH sAmprataM satvareva | vrajati rajanireShA tanmayUkhA~NgarAgaiH parimalitamanindyairambarAntaM vahantI || 11\.21|| navakumudavanashrIhAsakeliprasa~NgAd adhikaruchirasheShAmapyuShAM jAgaritvA | ayamaparadisho.a~Nge mu~nchati srastahastaH shishayiShurapi pANDuM mlAnamAtmAnaminduH || 11\.22|| sarabhasaparirambhArambhasaMrambhabhAjA yadadhinishamapAstaM vallabhenA~NganAyAH | vasanamapi nishAnte neShyate tatpradAtu rathacharaNavishAlashreNilolekShaNena || 11\.23|| sapadi kumudinIbhirmIlitaM hA kShapApi kShayamagamadapetAstArakAstAH samastAH | iti dayitakalatrashchintayanna~Ngamindurvahati kR^ishamasheShaM bhraShTashobhaM shucheva || 11\.24|| vrajativiShayamakShNAmaMshumAlI na yAvat timiramakhilamastaM tAvadevAruNena | paraparibhavi tejastanvatAmAshu kartuM prabhavati hi vipakShochChedamagresaro .api || 11\.25|| vigatatimirapa~NgaM pashyati vyoma yAvad dhuvati virahakhinnaH pakShatI yAvadeva | rathacharaNasamAhvastAvadautsukyanunnA saridaparataTAntAdAgatA chakravAkI || 11\.26|| muditayuvamanaskAstulyameva pradoShe ruchamadadhurubhayyaH kalpitA bhUShitAshcha | parimalaruchirAbhirnyakkR^itAstu prabhAte yuvatibhirupabhogAnnIruchaH puShpamAlAH || 11\.27|| vilulitakamalaughaH kIrNavallIvitAnaH prativanamavadhUtAsheShashAkhiprasUnaH | kvachidayamanavasthaH sthAsnutAmeti vAyurvadhukusumavimardedgandhiveshmAntareShu || 11\.28|| nakhapadavalinAbhIsandhibhAgeShu lakShyaH kShatiShu cha dashanAnAma~NganAyAH sasheShaH | api rahasi kR^itAnAM vAgvihIno.apijAtaH suratavilasitAnAM varNako varNako .asau || 11\.29|| prakaTamalinalakShmA mR^iShTapatrAvalIkairadhigataratishobhaiH pratyuShaH proShitashrIH | upahasita ivAsau chAndramAH kAminInAM pariNatasharakANDApANDubhirgaNDabhAgaiH || 11\.30|| sakalamapi nikAmaM kAmalolAnyanArIratirabhasavimardairbhinnavatya~NgarAge | idamatimahadevAshcharyamAshcharyadhAmnastava khalu mukharAgo yanna bhedaM prayAtaH || 11\.31|| prakaTataramimaM mA drAkShuranyA ramaNyaH sphuTamiti savisha~NgaM kAntayA tulyavarNaH | charaNatalasarojAkrAntisaMkrAntayAsau vapuShi nakhavilekho lAkShayA rakShitaste || 11\.32|| tadavitathamavAdIryanmama tvaM priyajanaparibhuktaM yaddukUlaM dadhAnaH | madadhivasatimAgAHkAminAM maNDanashrIrvrajati hi saphalatvaM vallabhAlokanena || 11\.33|| navanakhapadama~NgaM gopayasyaMshukena sthagayasi punaroShThaM pANinA dantadaShTam | pratidishamaparastrIsa~NgashaMsI visarpannavaparimalagandhaH kena shakyo varItum || 11\.34|| itikR^itavachanAyAH kashchidabhetya bibhyadgalitanayanavAreryAti pAdAvanAmam | karuNamapi samarthaM mAninAM mAnabhede ruditamuditamastraM yoShitAM vigraheShu || 11\.35|| madanamadanavikAsaspaShTadhArShTyedayAnAM ratikalahavikIrNairbhUShaNairarchiteShu | vidadhati na gR^iheShUtphullapuShpopahAraM viphalavinayayatnAH kAminInAM vayasyAH || 11\.36|| karajadashanachihnaM nishama~Nge.anyanArI\-janitamiti saroShamIrShyayA sha~NkamAnAm | smarasi na khalu dattaM mattayaitattvayaiva striyamanunayatItthaM vrIDamAnAM vilAsI || 11\.37|| kR^itagurutarahArachChedamAli~Ngya patyau parishithilitagAtre gantumApR^ichChamAne | vigalitanavamuktAsthUlabhAShpAmbubindu stanayugamabalAyAstatkShaNaM roditIva || 11\.38|| bahujagadapurastAttasya mattA kilAhaM chakara cha kila chATu prauDhayoShidvadasya | viditamiti sakhIbhyo rAtrivR^ittaM vichintya vyapagatamadayAhni vrIDitaM mugdhavadhvA || 11\.39|| aruNajalajarAjImugdhahastAgrapAdA bahulamadhupamAlAkajjalendIvarAkShI | anupatati virAvaiH patriNAM vyAharantI rajanimachirajAtA pUrvasandhyA suteva || 11\.40|| pratisharaNamashIrNajyotiragnyAhitAnAM vidhivihitaviribdhaiH sAmidhenIradhItya | kR^itaguruduritaughadhvaMsamadhvaryuvaryairhutamayamupalIDhe sAdhu sAmnAyyamagniH || 11\.41|| prakR^itajapavidhInAmAsyamudrashmidantaM muhurapihitamoShThyairakSharairlakShyamanyaiH | anukR^itimanuvelaM ghaTTitodghaTTitasya vrajati niyamabhAjAM mugdhamuktApuTasya || 11\.42|| navakanakapisha~NgaM vAsarANAM vidhAtuH kakubhi kulishapANerbhAti bhAsAM vitAnam | janitabhuvanadAhArambhamambhAMsi dagdhvA jvalitamiva mahAbdherUrdhvamaurvAnalArchiH || 11\.43|| vitatapR^ithuvaratrAtulyarUpairmayUkhaiH kalasha iva garIyAndigbhirAkR^iShyamANaH | kR^itachapalaviha~NgAlApakolAhalAbhirjalanidhijalamadhyAdeSha uttAryater.akaH || 11\.44|| payasi salilarAshernaktamantarnimagnaH sphuTamanishamatApi jvAlayA bADavAgneH | yadayamidamidAnIma~NgamudyandadhAti jvalitakhadirakAShThA~NgAragauraM vivasvAn || 11\.45|| atuhinaruchinAsau kevalaM nodayAdriH kShaNamuparigatena kShmAbhR^itaH sarva eva | navakaranikareNa spaShTabandhUkasUnastabakarachitamete shekharaM bibhratIva || 11\.46|| udayashikharishR^i~NgaprA~NgaNeShveva ri~Ngan sakamalamukhahAsaM vIkShitaH padminIbhiH | vitatamR^idukarAgraH shabdayantyA vayobhiH paripatati divo.a~Ngake helayA bAlasUryaH || 11\.47|| kShaNamayamupaviShTaH kShmAtalanyastapAdaH praNatiparamavekShya prItamahnAya lokam | bhuvanatalamasheShaM pratyavekShiShyamANaH kShitidharapIThAdutthitaH saptasaptiH || 11\.48|| pariNatamadirAbhaM bhAskareNOMshubANaistimirakarighaTAyAH sarvadikShu kShatAyAH | rudhiramiva vahantyo bhAnti bAlAtapenachChuritamubhayarodhovAritaM vAri nadyaH || 11\.49|| dadhatiparipatantyo jAlavAtAyanebhyastaruNatapanabhAso mandirAbhyantareShu | praNayiShu vanitAnAM prAtarichChatsu gantuM kupitamadanamuktottaptanArAchalIlAm || 11\.50|| adhirajani vadhUbhiH pItamaireyariktaM kanakachaShakametadrochanAlohitena | udayadahimarochirjyotiShAkrAntamantarmadhuna iva tathaivApUrNamadyApi bhAti || 11\.51|| sitaruchishayanIye naktamekAntamuktaM dinakarakarasa~NgavyaktakausumbhakAnti | nijamiti ratibandhorjAnatImuttarIyaM parihasati sakhI strImAdadAnAM dinAdau || 11\.52|| plutamiva shishirAMshoraMshubhiryannishAsu sphaTikamayarAjadrAjatAdristhalAbham | aruNitamakaThorairveshma kAshmIrajAmbhaH\-snapitamiva tadetadbhAnubhirbhAti bhAnoH || 11\.53|| sarasanakhapadAntardaShTakeshapramokaM praNayini vidadhAne yoShitAmullasantyaH | vidadhati dashanAnAM sItkR^itAviShkR^itAnAmabhinavaravibhAsaH padmarAgAnukAram || 11\.54|| aviratadayitA~NgAsa~Ngasa~ncharitena ChuritamabhinavAsR^ikkAntinA ku~Nkumena | kanakanikaSharekhA komalaM kAminInAM bhavati vapuravAptachChAyamevAtape.api || 11\.55|| sarasijavanakAntaM bibhradabhrAntavR^ittiH karanayanasahasraM hetumAlokashakteH | akhilamatimahimnA lokamAkrAntavantaM haririva haridashvaH sAdhu vR^itraM hinasti || 11\.56|| avatamasabhidAyai bhAsvatAmyudgatena prasabhamuDugaNo.asau darshanIyo .apyapAstaH | nirasitumarimichChorye tadIyAshrayeNa shriyamadhigatavantaste.api hantavyapakShe || 11\.57|| pratiphalati karaughe saMmukhAvasthitAyAM rajatakaTakabhittau sAndrachandrAMshugauryAm | bahirabhihatamadreH saMhataM kandarAntar\-gatamapi timiraughaM gharmabhAnurbhinatti || 11\.58|| bahirapi vilasantyaH kAmamAninyire yad divasakararucho.antaM dhvAntamantargR^iheShu | niyataviShayavR^itterapyanalpapratApa\-kShatasakalavipakShastejasaH sa svabhAvaH || 11\.59|| chiramatirasalaulyAdbandhanaM lambhitAnAM punarayamudayAya prApya dhAma svameva | dalitadalakapATaH ShaTpadAnAM saroje sarabhasa iva guptisphoTamarkaH karoti || 11\.60|| yugapadayugasaptistulyasaMkhyairmayUkhairdashashatadalabhedaM kautukenAshukR^itvA | shriyamalikulagItairlAlitAM pa~NkajAntar\-bhavanamadhishayAnAmAdarAtpashyatIva || 11\.61|| adayamiva karAgraireSha nipIDya sadyaH shashadharamaharAdau rAgavAnuShNarashmiH | avakirati nitAntaM kAntiniryAsamabda\-srutanavajalapANDuM puNDarIkodareShu || 11\.62|| pravikasati chirAya dyotitAsheShaloke dashashatakaramUrtAvakShiNIva dvitIye | sitakaravapuShAsau lakShyate saMprati dyaurvigalitakiraNena vya~NgitaikekShaNeva || 11\.63|| kumudavanamapashri shrImadambhojaShaNDaM tyajati mudamulUkaH prItimAshchakravAkaH | udayamahimarashmiryAti shItAMshurastaM hatavidhilasitAnAM hI vichitro vipAkaH || 11\.64|| kShaNamatuhinadhAmni preShya bhUyaH purastAd upagatavati pANigrAhavaddigvadhUnAm | drutataramupayAti sraMsamAnAMshuko.asAvupapAtiriti nIchaiH pashchimAntena chandraH || 11\.65|| pralayamakhilatArAlokamahnAya nItvA shriyamanatishayashrIH sAnurAgAM dadhAnaH | gaganasalilarAshiM rAtrikalpAvasAne madhuripuriva bhAsvAneSha eko.adhishete || 11\.66|| kR^itasakalajagadvibodho.avadhUtAndhakArodayaH kShayitakumudatArakashrIrviyogaM nayankAminaH | bahutaraguNadarshanAdabhyupetAlpadoShaH kR^itI tava varada karotu suprAtamahnAmayaM nAyakaH || 11\.67|| \medskip\hrule\medskip itthaM rathAshvebhaniShAdinAM prage gaNo nR^ipANAmatha toraNAdbahiH | prasthAnakAlakShamaveShakalpanAkR^itakShaNakShepamudaikShatAchyutam || 12\.1|| svakShaM supatraM kanakojvaladyutiM javena nAgA~njitavantamuchchakaiH | Aruhya tArkShya nabhasIva bhUtale yayAvanudghAtamukhena so.adhvanA || 12\.2|| hastasthitAkhaNDitachakrashAlinaM dvajendrakAntaM shritavakShasaM shriyA | satyAnuraktaM narakasya jiShNavo guNairnR^ipAH shA~NgiNamanyayAsiShuH || 12\.3|| shuklaiH satArairmukulIkR^itaiH sthUlaiH kumudvatInAM kumudAkarairiva | vyuShTaM prayANaM cha viyogavedanAvidUnanArIkamabhUtsamaM tadA || 12\.4|| utkShiptagAtraH sma viDambayannabhaH samutpatiShyantamagendramuchchakaiH | Aku~nchitaprohanirUpitakramaM kareNurArohayate niShAdinam || 12\.5|| svairaM kR^itAsphAlanalalitAnpuraH sphuratnUndarshitalAghavakriyAH | va~NgAvalagnaikasavalgapANayastura~NgamAnAruruhustura~NgiNaH || 12\.6|| ahnAya yAvanna chakAra bhUyase niShedivAnAsanabandhamadhvane | tIvrotthitAstAvadasahyaraMhaso vishR^i~NkhalaM shR^i~NkhalakAH pratasthire || 12\.7|| gaNDojvalAmujjvanAbhichakrayA virAjamAnAM navayodarashriyA | kashchitsukhaM prAptumanAH susArathI rathIM yuyojAdhidhurAM vadhUmiva || 12\.8|| utthAtumichChanvidhR^itaH puro balAnnidhIyamAne bharabhAji yantrake | ardhojjhitodgAravijharjharasvaraH svanAma ninye ravaNaH sphuTArthatAm || 12\.9|| nasyAgR^ihIto.api dhuvanviShANayoryugaM sasUtkAravivartitatrikaH | goNIM janana sma nidhAtumuddhR^itAmanukShaNaM nokShataraH pratIchChati || 12\.10|| nAnAvidhAviShkR^isAmajasvaraH sahasravartmA chapalairduradhyayaH | gAndharvabhUyShThatayA samAnatAM sa sAmavedasya dadhau balodadhiH || 12\.11|| pratyanyanAgaM chaltastarAvatA nirasya kuNThaM dadhatAnyama~Nkusham | mUrdhAnamUrdhvAyatadantamaNDalaM dhuvannarodhi dviradAM niShAdinA || 12\.12|| samUrchChaduchChR^i~Nkhalasha~NkhanisvanaH svanaH prayAte paTahasya shAr~NgiNi | svAnininye nitarAM mahAntyapi vyathAM dvayeShAmapi medinIghR^itAm || 12\.13|| kAlIyakakShodavilepanashriyaM dishaddishamullasadaMshumaddyuti | khAtaM khuraimudgabhujAM vipaprate gireradhaH kA~nchanabhUmijaM rajaH || 12\.14|| mandraigajAnAM rathamaNDalasvanairnijuhnuve tAdR^ishameva bR^iMhitam | tArairbabhUve parabhAgalAbhataH parishphuTaisteShu tura~NgaheShitaiH || 12\.15|| anvetukAmo.avamatA~NgushagrahastirogataM sA~Ngushamudvaha~nshiraH | sthUlochchayenAgamadantikagatAM gajo.agrayAtAgrakaraH kareNukAm || 12\.16|| yanto.aspR^ishantashcharaNairivAvaniM javAtprakIrNairabhitaH prakIrNakaiH | adyApi senAturagAH savismayairalUnapakShA iva menire janaiH || 12\.17|| R^ijvIrdadhAnairavatatya kandharAshchalAvachUDAH kalAgharghararAravaiH | bhUmirmahatyapyavilambitakramaM kramelakaistakShaNameva chichChide || 12\.18|| tUrNa praNetrA kR^itanAdamuchchakaiH praNoditaM vesarayugmadhvani | AtmIyanemikShatasAndramedinIrajashchayAkrAntabhayAdivAdravat || 12\.19|| vyAvR^ittavaktrairakhilaishchamUcharairvrajidbhireva kShaNamIkShitAnanAH | valgadgarIyaHstanakampraka~nchukaM yayustura~NgAdhiruho.avarodhikAH || 12\.20|| pAdaiH puraH kUbariNAM vidAritAH prakAmamAkrAntatalAstato gajaiH | bhagnonnatAnantarapUritAntarA babhurbhuvaH kR^iShTasamIkR^itA iva || 12\.21|| durduntamupakR^itya nirastasAdinaM sahAsahAkAramalokayajjanaH | paryANataH srastamurovilambinastura~NgamaM pradrutamekayA dishA || 12\.22|| bhUbhR^idbhirapyaskhalitAH khalUnnatairapyapahnavAnA saritaH pR^ithUrapi | anvarthasaMj~nayaiva paraM trimArgagA yayAvasaMkhyaiH pathibhishchamUrasau || 12\.23|| trastau samAsannakareNusUtkR^itAnniyantari vyAkulamuktarajjuke | kShiptAvarodhA~Nganamutpathena gAM vila~Nghya laghvIM karabhau babha~njatuH || 12\.24|| srastA~Ngasandhau vigatAshApATave rujA nikAmaM vikalIkR^ite rathe | Aptena tatkShaNA bhiShajeva tatkShaNaM prachakrame la~NghanapUrvakaH kramaH || 12\.25|| dhUrbha~NgasaMkShobhavidAritoShTrikA galanmadhuplAvitadUravartmani | sthANau niSha~NgiNyanasi kShaNaM puraH shushocha lAbhAya kR^itakrayo vaNik || 12\.26|| bheribhirAkruShTamahAguhAmukho dhvajAMshukaistarjitakandalIvanaH | utta~NgamAta~NgajitAlaghUpalo balaiH sa pashchAtkiyate sma bhUdharaH || 12\.27|| vanyebhadAnAnilagandhadadurdhurAH kShaNaM taruchChedavinoditakrudhaH | vyAladvipA yantR^ibhirunmatiShNavaH kathaMchidIrAdapanayena ninyire || 12\.28|| tairvajayantIvanarAjirAjibhirgiripratichChandamahAmata~NgajaiH | bahvyaH prasarpajjanatAnAnadIshatairbhuvo balairantarAyAmababhUvire || 12\.29|| tasthemuhUrta hariNIvilochanaiH sadR^ishi dR^iShTvA nayanAni yoShitAm | tvAtha satrAsamanekavibhramakriyAvikArANi mR^igaiH palAyyata || 12\.30|| nimnAni duHkhAdavatArya sAdibhiH sayatnamAkR^iShTakashAH shanaiH shanaiH | utteruruttAlakhurAravaM drutAH shlathIkR^itapragrahamarvatAM vrajAH || 12\.31|| adhyadhvamArUDhavataiva kenachitpratIkShamANena janaM muhurdhR^itaH | dAkShyaM hi sadyaH phaladaM yadagratashchakhAda dAserayuvA vanAvalIH || 12\.32|| shaureH pratApopanatairitastataH samAgataiH prashrayanamramUrtibhiH | ekAtapatrA pR^ithivIbhR^itAM gaNairabhUdabahuchChAtratayA patAkinI || 12\.33|| AgachChato.anUchigajasya ghaNDayoH svanaM samApakarNya samAkulA~NganAH | dUrApavartitabhAravAhaNAH patho.apasrustvaritaM chamUcharAH || 12\.34|| ojasvivarNojvalavR^ittashAlinaH prasAdino.anujjhita gotrasaMvidaH | shlokAnupendrasya puraH sma bhUyaso guNAnsamuddishya paThanti vandinaH || 12\.35|| niHshsheShamAkrAntamahItalo jalaishchalansamudro.api samujjhati sthitim | grAmeShu sainyairakarodavAritaiH kimavyavasthAM chalito.api keshavaH || 12\.36|| koshAtakIpuShpaguluchChakAntibhirmukhairvinidrolbaNabANachakShuShaH | grAmINavadhvastamalakShitA janaishchiraM mR^itAnAmupari vyalokayan || 12\.37|| goShTheShu goShThIkR^itamaNDalAsanAnsanAdamutthAya muhuH sa valgataH | grAmyAnapashyatkapishaM pipAsataH svagotrasa~NkIrtanabhAvitAtmanaH || 12\.38|| pashyankR^itArthairapi vallavIjano janAdhinAthaM na yayau vitR^iShNatAm | ekAntamaugdhyAnavabuddhavibhramaiH prasiddhavistAraguNairvilochanaiH || 12\.39|| prItyA niyuktAMllihatI stanandhayAnnigR^ihya pArImubhayena jAnunoH | vardhiShNudhArAdhvani rohiNIH payashchiraM nidadhau duhataH sa goduhaH || 12\.40|| abhyAjato.abhyAgatatUrNatarNakAnniryANahastasya purodudhukShataH | vargAdgavAM huMkR^itichAru niryatImarirmadhoraikShata gomatatallikAm || 12\.41|| sa vrIhiNAM yAvadapAsituM gatAH shukAnmR^igaistAvadupadrutashriyAm | kaidArikANAmabhitaH samAkulAH sahAsamAlokayati sma gopikAH || 12\.42|| vyeddhumasmAnavadhAnataH purA chalatyasavityupakarNayannasau | gItAni gopyAH kalamaM mR^igavrajo na nUnamattIti harivyalokayat || 12\.43|| lIlAchalatstrIcharaNAruNotpalaskhalattulAkoTininAdakomalaH | shaurerupAnUpamApAharanmanaH svanAntarAdunmadasArasAravaH || 12\.44|| uchchairgatAmaskhalitAM garIyasIM tadAtidUrAdapi tasya gachChataH | eke samUhurbalareNusaMhatiM shirobhirAj~nAmapare mahIbhR^itaH || 12\.45|| prAyeNa nIchAnapi medinIbhR^ito janaH samenaiva pathAdhirohati | senA murAreH patha eva sA punarmahAmahIdhrAnparito.adhyarohayat || 12\.46|| dantAgranirbhinnapayodamunmukhAH shilochchayAnAruruhurmahIyasaH | tiryakkaTaplAvimadAmbunimnagAvipUryamANashravaNodaramaM dvipAH || 12\.47|| shchyotamanmadAmbhakaNakena kenachijjanasya jImUtakadambakadyutA | nagena garIyasochchakairarodhi panthAH pR^ithudantashAlinA || 12\.48|| bhagnadrumAshchakruritastato dishaH samullasatketananAkulAH | piShTAdripR^iShThAstarasA cha dantinashchalannijA~NgAchaladurgamA bhuvaH || 12\.49|| AlokayAmAsa harirmahIdharAnadhishrayantIrgajatAH paraHshatAH | utpAtavAtapratikUlapAtinIrupatyakAbhyo bR^ihatIH shilA iva || 12\.50|| shailAdhirohAbyasanAdhikoddhuraiH payodharairAmalakIvanAshritAH | taM parvatIyapramadAshchachAyire vikAsavisphAritavibhramekShaNAH || 12\.51|| sAvaj~namunmIlya vilochane sakR^itkShaNaM mR^ijendreNa suShupsunA punaH | sainyAnna yAtaH samayApi vivyathe kathaM surAjaMbhavamanmathAthavA || 12\.52|| utsedhanirdhUtamahIruhAM dhvajairjanAvaruddhoddhatasindhuraMhasAm | nAgairadhikShiptamahAshilaM muhurbalaM babhUvopari tanmahIbhR^itAm || 12\.53|| shmashrUyamANe maghujAlake tarorgajena gaNDaM kaShatA vidhUnite | kShudrAbhirakShudratarAbhirAkulaM vidashyamAnena janena dudruve || 12\.54|| nIte palAshinyuchite sharIravatgajAntakenAntamadAntakarmaNA | saMcherurAtmAna ivAparaM kShaNAtkShamAruhaM dehamiva plavaMgamAH || 12\.55|| prahvAnatIva kvachiduddhatishritaH kvachitprakAshAnatha gahvaranApi | sAmyAdapetAniti vAhinI harestadAtichakrAma girIngurUnapi || 12\.56|| sa vyAptavatyA parito.apathAnyapi svasenayA sarvapathInayA tayA | ambhobhirulla~Nghita tu~NgarodhasaH pratIpanAmnIH kurute sma nimnagAH || 12\.57|| yAvadvyagAhanta na dantinAM ghaTAstura~NgamaistAvadudIritaM khuraiH | kShiptaM samIraiH saritAM puraH patajjalAnyanaiShIdraja eva pa~NkatAm || 12\.58|| rantuM kShatottu~NganitambabhUmayo muhurvrajantaH pramadaM madoddhatAH | pa~NgaM karApAkR^itashaivalAMshukAH samudragANAmudapAdayannibhAH || 12\.59|| rugNorurodhaH paripUritAmbhasaH samasthalIkR^itya purAtanIrnadIH | kUlaMkaShaughAH saritasthAparAH pravartayAmAsuribhA madAmbubhiH || 12\.60|| padmairananvItavadhUmukhadyuto gatAH na haMsaiH shriyamAtapatrajAm | dUre.abhavanbhojavalayasya gachChataH shailopamAtItagajasya nimnagAH || 12\.61|| snagdhA~njanashyAmatanUbhirunnatairnirantarAlA kariNAM kadambakaiH | senA sudhAkShAlitasaudhasaMpadAM purAM bahUnAM parabhAgamApa sA || 12\.62|| prAsadashobhAtishayAlubhiH pathi prabhonivAsAH paTaveshmabhirbabhuH | nUnaM sahAnena viyogaviklavA puraH purashrIrapi niryayau tadA || 12\.63|| varShma dvipAnAM viruvanta uchchakairvanecharebhyashchiramAchachakShire | gaNDasthalAgharShagalanmadodakadravadramaskandhanilAyino.alayaH || 12\.64|| AyAmavadbhiH kariNAM ghaTAshatairadhaHkR^itATTAlasapa~NktiruchchakaiH | dUShyairjitodagragR^ihANi sA chamUratItya bhUyAMsi purANyavartata || 12\.65|| uddhUtamuchchairdhvajinAbhiraMshubhiH prataptamabhyarNatayAvivasvataH | AhlAdikahlArasamIraNAhate puraH papAtAmbhasi yamune rajaH || 12\.66|| yA gharmabhAnostanayApi shItalaiH svasA yamasyApi janasya jIvanaiH | kR^iShNApi shuddheradhikaM vidhAtR^ibhirvihantumahAMsi jalaiH paTIyasI || 12\.67|| yasyA mahAnIlataTIriva drutAH prayAnti pItvA himapiNDapANDurAH | kAlIrapAstAbhirivAnura~njitAH kShaNena bhinnA~njanavartA ghanAH || 12\.68|| vyaktaM balIyAn yadi heturAgamAdapUrayatsA jaladhiM na jAhnavI | ga~NgaughanirbhasmitashambhukandharAsavarNamarNaH kathamanyathAsya tat || 12\.69|| abhyudyatasya kramituM javena gAM tamAlanIlA girAM dhR^itAyatiH | sImeva sA tasya puraH kShaNaM babhau balAmburAshermahato mahApagA || 12\.70|| lolairaritraishcharaNairivAbhito javAtvrajantIbhirasau sarijjanaiH | naubhiH pratere paritaH plavoditabhramInimIlallalanAvalambitaiH || 12\.71|| tatpUrvamaMsadvayasaM dvipAdhipAH kShaNaM sahelAH parito jagAhire | sadyastatasteruranAratasrutasvadAnavAriprachurIkR^itaM payaH || 12\.72|| prothaiH sphuradbhiH sphuTashabdamunmukhaistura~NgamairAyatakIrNavAladhi | utkarNamudvAhitadhIrakandharairatIryatAgre taTadattadR^iShTibhiH || 12\.73|| tIrtvA janenaiva nitAntadustarAM nadIM pratij~nAmiva tAM garIyasIm | shR^i~NgairapaskIrNamahattaTIbhuvAmashobhatochchairnaditaM kakudmatAm || 12\.74|| sImantyamAnA yadubhUbhR^itAM balairbabhau taridbhirgavalAsitadyutiH | sindUritAnekapaka~NgaNA~NkitA tara~NgiNI veNirivAyatA bhuvaH || 12\.75|| avyAhatakShipragataiH samuchChritAnanujjhitadrAmabirgarIyasaH | nAvyaM payaHkechidatAriShurbhujaiH kShipadbhirUrmInaparairivormibhiH || 12\.76|| vidalitamahAkUlAmukShNAM viShANavighaTTanai\- ralaghucharaNAkR^iShTagrAhAM vipaNibhirunmadaiH | sapadi saritaM sA shrIbharturbR^ihadrathamaNDala\- skhalilamulla~NghyainAM jagAma varUthinI || 12\.77|| \medskip\hrule\medskip yamunAmatItamatha shushruvAnamumuM tapasastanUja iti nAdhunochyate | sa yadAchalannijapurAdaharnishaM nR^ipatestadAdi samachAri vArtayA || 13\.1|| yadubharturAgamanalabdhajanmanaH pramadAdamAniva pure mahIyasi | sahasA tataH sa sahito.anujanmabhirvasudhAdhipo.abhimukhamasyaniryayau || 13\.2|| rabhasapravR^ittakuruchakradundubhidhvanibhirjanasya badhirIkR^itashruteH | samavAdi vaktR^ibhirabhIShTasa~NkathAprakR^itArthasheShamatha hastasaMj~nayA || 13\.3|| apadAntaraM cha paritaH kShitikShitAmapatandrutabhramitahemanemayaH | javimArutA~nchitaparasparopamakShitireNuketuvasanAH patAkinaH || 13\.4|| drutamadhvanannupari pANivR^ittayaH paNavA ivAshvacharaNakShatA bhuvaH | nanR^itushcha vAridharadhIravAraNadhvanihR^iShTakUjitakalAH kalApinaH || 13\.5|| vrajatorapi praNayapUrvamekatAmasurAripANDusutasainyayostadA | raruShe viShANibhiranukShaNaMmitho madamUDhabuddhiShu vivekitA kutaH? || 13\.6|| avaloka eva nR^ipateH sma dUrato rabhasAdrathAdavatarItumichChataH | avatIrNavAnprathamamAtmanA harirvinayaM visheShayati sambhrameNa saH || 13\.7|| vapuShA purANapuruShaH puraH kShitau paripu~njyamAnapR^ithuhArayaShTinA | bhuvanairnato.api vihitAttmagauravaH praNanAma nAma tanayaM pitR^iShvasuH || 13\.8|| mukuTAMshura~njitaparAgamagrataH sa na yAvadApa shirasA mahItalam | kShitipena tAvadanapekShitakramaM bhujapa~njareNa rabhasAdagR^ihyata || 13\.9|| na mamau kapATataTavistR^itaM tanau muravairimavakSha urasi kShamAbhujaH | bhujayostathApi yugalena dIrghayorvikaTIkR^itena parito.abhiShasvaje || 13\.10|| gatayA nirantaranivAsamadhyuraH parinAbhi nUnamavamuchya vArijam | kurarAjanirdaya nipIDanAbhayAnmukhamadhyarohi muravidviShaH shriyA || 13\.11|| shirasi sma jighrati surAribandhane ChalavAmanaM vinayavAmanaM tadA | yashaseva vIryavijitAmaradrumaprasavena vAsitashiroruhe nR^ipaH || 13\.12|| sukhavedanAhR^iShitaromakUpayA shithilIkR^ite.api vasudevajanmani | kurubhartura~NgalatayA na tatyaje vikasatkadambanikurambachArutA || 13\.13|| itarAnapi kShitibhujo.anujanmanaH pramanAH pramodapariphullachakShuShaH | sa yathochitaM janasabhAjanochitaH prasabhoddhR^itAsurasabho.asabhAjayat || 13\.14|| samapetya tulyamahasaH shilAghanAnghanapakShadIrghatarabAhushAlinaH | parishishliShuH kShitipatInkShitIshvarAH kulishAtpareNa girayo girIniva || 13\.15|| ibhakumbhatuM~NgakaThinetaretarastanabhAradUravinivAritodarAH | pariphullagaNDaphalakAH parasparaM parirebhire kukurakauravastriyaH || 13\.16|| rathavAjipattikariNIsamAkulaM tadanIkayoH samagata dvayaM mithaH | dadhire pR^ithakkariNa eva dUrato mahatAM hi sarvamathavA janAtigam || 13\.17|| adhiruhyatAmiti mahIbhR^itoditaH kapiketunArpitakaro rathaM hariH | avalambitailavilapANipallavaH shrayati sma meghamiva meghavAhanaH || 13\.18|| rathamAsthitasya cha purAbhivartinastisR^iNAM purAmiva ripormuradviShaH | atha dharmamUrtiranurAgabhAvitaH svayamAdita pravayaNaM prajApatiH || 13\.19|| shanakairathAsya tanujAlakAntarasphuritakShapAkarakarotkarAkR^iti | pR^ithuphenakUTamiva nimnagApatermarutashcha sUnuraghuvatprakIrNakam || 13\.20|| vikasatkalAyakusumAsitadyuteralaghUDupANDu jagatAmadhIshituH | yamunAhradoparigahaMsamaNDaladyutijiShNu jiShNurabhR^itoShNavAraNam || 13\.21|| pavanAtmajendrasutamadhyavartinA nitarAmarochi ruchireNa chakriNA | dadhateva yogamubhayagrahAntarasthitikAritaM durudharAkhyamindunA || 13\.22|| vashinaM kShiterayanayAviveshvaraM niyamo yamashcha niyataM yatiM yathA | vijayashriyA vR^itamivArkamArutAvanusasratustamatha dasrayoH sutau || 13\.23|| muditaistadeti ditijanmanAMripAvavinIyasambhramavikAsibhaktibhiH | upasedivadbhirupadeShTarIva tairvavR^ite vinItamavinItashAsibhiH || 13\.24|| gatayorabhedamiti sainyayostayoratha bhAnutajahnutanayAmbhasoriva | pratinAditAmaravimAnamAnakairnitarAM mudA paramayeva dadhvane || 13\.25|| makhamAkShituM kShitipaterupeyuShAM paritaH prakalpitaniketanaM bahiH | uparudhyamAnamiva bhUbhR^itAM balaiH puTabhedanaM danusutAriraikShata || 13\.26|| pratinAdapUritadigantaraH patanpuragopuraM prati sa sainyasAgaraH | ruruche himAchalaguhAmukhonmukhaH payasAM pravAha iva saurasaindhavaH || 13\.27|| asakR^idgR^ihItabahudehasambhavastadasau vibhaktanavagopurAntaram | puruShaH puraM pravishati sma pa~nchabhiH samamindriyairiva narendrasUnubhiH || 13\.28|| tanubhistrinetranayanAnavekShitasmaravigrahadyutibhiradyutannarAH | pramadAshcha yatra khalu rAjayakShmaNaH parato nishAkaramanoramairmukhaiH || 13\.29|| avalokanAya suravidviShAM dviShaH paTahapraNAdavihitopahUtayaH | avadhIritAnyakaraNIyasatvarAH pratirathyamIyuratha paurayoShitaH || 13\.30|| abhivIkShya sAmikR^itamaNDanaM yatIH kararuddhanIvigaladaMshukAH striyaH | dadhire.adhibhitti paTahapratisvanaiH sphuTamaTTahAsamiva saudhapa~NktyaH || 13\.31|| rabhasena hArapadadantakA~nchayaH pratimUrdhajaM nihitakarNapUrakAH | parivartitAmbarayugAH samApatanvalayIkR^itashravaNapUrakAH striyaH || 13\.32|| vyatanodapAsya charaNaM prasAdhikAkarapallavAdrasavashena kAchana | drutayAvakaikapadachitritAvaniM padavIM gateva girijA harArdhatAm || 13\.33|| vyachalanvisha~NkaTakaTIrakasthalIshikharaskhalanmukharamekhalAkulAH | bhavanAni tu~NgatapanIyasaMkramakramaNakvaNatkanakanUpurAH striyaH || 13\.34|| adhirukmamandiragavAkShamullasatsadR^isho rarAja murajiddidR^ikShayA | vadanAravindamudayAdrikandarAvivarodarasthatamivendumaNDalam || 13\.35|| adhirUDhayA nijaniketamuchchakaiH pavanAvadhUtavasanAntayaikayA | vihitopashobhamupayAti mAdhave nagaraM vyarochata patAkayeva tat || 13\.36|| karayugmapadmamukulApavarjitaiH prativeshma lAjakusamairavAkiran | avadIrNashuktipuTamuktamauktikaprakarairiva priyarathA~Ngama~NganAH || 13\.37|| himamuktachandraruchiraH sapadmako madayandvijA~njanitamInaketanaH | abhavatprasAditasuro mahotsavaH pramadAjanasya sa chirAya mAdhavaH || 13\.38|| dharaNIdharendrahiturbhayAdasauviShamekShaNaH sphuTamamUrna pashyati | madanenavItabhayamityadhiShThitAH kShaNamIkShate sma sa purovilAsinIH || 13\.39|| vipulena sAgarashayasyakukShiNA bhuvanAni yasya papire yugakShaye | madavibhramAsakalayA pape punaH sa purastriyaikatamayaikayA dR^ishA || 13\.40|| adhikonnamadghanapayodharaM muhuH prachalatkalApikalasha~NkhakasvanA | abhikR^iShNama~Ngulimukhena kAchana drutamekakarNavivaraM vyaghaTTayat || 13\.41|| paripATalAbjadalachAruNAsakR^ichchalitA~NgulIkisalayena pANinA | sashiraHprakampamaparA ripuM madhoranudIrNavarNanibhR^itArthamAhvayat || 13\.42|| nalinAntikopahitapallavashriyA vyavadhAya chAru mukhamekapANinA | sphuritA~NgulIvivaraniHsR^itollasaddashanaprabhA~NguramajR^imbhatAparA || 13\.43|| valayArpitAsitamahopalaprabhAbahulIkR^itapratanuromarAjinA | harivIkShaNAkShaNikachakShuShAnyayA karapallavena galadambaraM dadhe || 13\.44|| nijasaurabhabhramitabhR^i~NgapakShativyajanAnilakShayitagharmavAriNaH | abhishauri kAchidanimeShadR^iShTinA puradevateva vapuShA vyabhAvyata || 13\.45|| abhiyAti naH satR^iSha eva chakShuSho harirityakhidyata nitambinIjanaH | na viveda yaH satatamenamIkShate na vitR^iShNatAM vrajati khalvasAvapi || 13\.46|| akR^itasvasadmagamanAdaraH kShaNaM lipikarmanirmita iva vyatiShThata | gatamachyutena saha shUnyatAM gataH pratipAlayanmana ivA~NganAjanaH || 13\.47|| alasairmadena sudR^ishaH sharIrakaiH svagR^ihAnprati pratiyayuH shanaiH shanaiH | alaghuprasArita vilochanA~njalidrutapItamAdhavarasaughanirbharaiH || 13\.48|| navagandhavArivirajIkR^itAH puro ghanadhUpadhUma kR^itareNuvibhramAH | prachuroddhatadhvajavilambivAsasaH puravIthayo.atha hariNAtipetire || 13\.49|| upanIya bindusaraso mayena yA maNidAru chAru kila vArShaparvaNam | vidadhe.avadhUtasurasadmasampadaM samupAsadatsapadi saMsadaM sa tAm || 13\.50|| adhirAtri yatra nipatannabholihAM kaladhautadhautashilAveshmanAM ruchau | punarapyavApadiva dugdhavAridhikShaNagarbhavAsamanidAghadIdhitiH || 13\.51|| layaneShu lohitakanirmitA bhuvaH shitiratnarashmiharitIkR^itAntarAH | jamadagnisUnupitR^itarpaNIrapovahati sma yA viralashaivalA iva || 13\.52|| vishadAshmakUTaghaTitAH kShapAkR^itaH kShaNadAsu yatra cha ruchekatAM gatAH | gR^ihapa~NktayashchiramatIyire janaistamasIva hastaparimarshasUchitAH || 13\.53|| nilayeShunaktamasitAshmanAM chayairbisinIvadhUparibhavaspuTAgasaH | muharatrasadbhirapi yatra gauravAchChashalA~nChanAMshava upAMshu jadhnire || 13\.54|| sukhinaH puro.abhimukhatAmupAgataiH pratimAsu yatra gR^iharatnabhittiShu | navasa~NgamairabibharuH priyAjanaiH pramadaM trapAbharaparA~Nmukhairapi || 13\.55|| tR^iNavA~nChayA muhuravA~nchitAnanAnnichayeShu yatra haritAshmaveshmanAm | rasanAgralagnakiraNA~NkurA~njano hariNAngR^ihItakavalAnivaikShata || 13\.56|| vipulAlavAlabhR^itavAridarpaNapratimAgatairabhivirejurAtmabhiH | yadupAntikeShu dadhato mahIruhaH sapalAsharAshimiva mUlasaMhatim || 13\.57|| uragendramUrdharuharatnasannidhermuhurunnatasya rasitaiH payomuchaH | abhavanyada~NgaNabhuvaH samuchChvasannavavAlavAyajamaNisthalA~NkurAH || 13\.58|| nalinI nigUDhasalilA cha yatra sA sthalamityadhaH patati yA suyodhane | anilAtmajaprahasanAkulAkhilakShitipakShayAgamanimittatAM yayau || 13\.59|| hasituM pareNa paritaH parisphuratkaravAlakomalaruchAvupekShitaiH | udakarShi yatra jalasha~NkayA janairmuhurindranIlabhuvi dUramambaram || 13\.60|| abhitaH sado.atha haripANDavau rathAdamalAMshumaNDalasamullasattanU | avateraturnayananandanau nabhaH shashibhArgavAvudayaparvatAdiva || 13\.61|| tadalakShyaratnamayakuDyamAdarAdabhidhAtarIta ita ityatho nR^ipe | dhavalAshmarashmipaTalAvibhAvitapratihAramAvishadasau sadaH shanaiH || 13\.62|| navahATakeShTakachitaM dadarsha sa kShitipasya pastyamatha tatra saMsadi | gaganaspR^ishAM maNiruchAM chayena yatsadanAnyudayasmayata nAkinAmapi || 13\.63|| udayAdrimUrdhni yugapachchakAsatordinanAthapUrNashashinorasambhavAm | ruchimAsane ruchiradhAmni bibhratAvalaghunyatha nyaShadatAM nR^ipAchyutau || 13\.64|| sutarAM sukhena sakalaklamachChidA sanidAdhama~Ngamiva mAtarishvanA | yadunandanena tadudanvataH payaH shasineva rAjakulamApa nandathum || 13\.65|| anavadyavAdyalayagAmi komalaM navagItamapyanavagItatAM dadhat | sphuTasAtvikA~NgikamanR^ityadujjvalaM savilAsalAsikavilAsanIjanaH || 13\.66|| sakale cha tatra gR^ihamAgate harau nagare.apyakAlamahamAdidesha saH | satatotsavaM taditi nUnanmunmudo rabhasena vismR^itamabhUnmahIbhR^itaH || 13\.67|| harirAkumAramakhilAbhidhAnavitsvajanasya vArtamayamayamanvayu~Nkta cha | mahatImapi shriyamavApya vismayaH sujano na vismarati jAtu ki~nchana || 13\.68|| martyalokaduravApamavAptarasodayaM nUtanatvamatiriktatayAnupadaM dadhat | shrIpatiH patirasAvavaneshcha parasparaM sa~NkathAmR^itamanekamasisvadatAmamubhau || 13\.69|| \medskip\hrule\medskip taM jagAda giramudgiranniva snehamAhitavikAsayA dR^ishA | yaj~nakarmaNi manaH samAdadhadvAgvidAM varamakamadvado nR^ipaH || 14\.1|| lajjate na gaditaH priyaM paro vaktureva bhavati trapAdhikA | vrIDametina tava priyaM vadanhrImatAtrabhavataiva bhUyate || 14\.2|| toShameti vitathaiH stavaiH paraste cha tasya sulabhAH sharIribhiH | asti na stutivacho.anR^itaM tava stotrayogyana cha tena tuShyasi || 14\.3|| bahvapi priyamayaM tava bruvanna vrajatyanR^itavAditAM janaH | sambhavanti yadadoShadUShite sArva sarvaguNasampadastvayi || 14\.4|| sA vibhUtiranubhAva sampadAM bhUyasI tava yadAyatAyati | etadUDhagurubhAra bhArataM varShamadya mama vartate vashe || 14\.5|| saptatantumadhigantumichChataH kurvanugrahamanuj~nayA mama | mUlatAmupagate prabho tvayi prApi dharmamayavR^ikShatA mayA || 14\.6|| sambhR^itopakaraNena nirmalAM kartumiShTimabhivA~nChatA mayA | tvaM samIraNa iva pratIkShitaH karShakeNa valajAnpupUShatA || 14\.7|| vItavighnamanaghena bhAvitA sannidhestava makhena me.adhunA | ko vihantumalamAsthitodaye vAsarashriyamashItadIdhitau || 14\.8|| svApateyamadhigamya dharmataH paryapAlayamavIvR^idhaM cha yat | tIrthagAmI karavai vidhAnatastajjuShasva juhavAni chAnale || 14\.9|| pUrvama~Nga juhudhi tvameva vA snAtavatyavabhR^ithe tatastvayi | somapAyini bhaviShyate mayA vA~nChitottamavitAnayAjinA || 14\.10|| kiM vidheyamanayA vidhIyatAM tvatprasAdajitayArthasampadA | shAdhi shAsaka jagattrayasya mAmAshravo.asmi bhavataH sahAnujaH || 14\.11|| taM vadantamiti viShTarashravAH shrAvayannatha samastabhUbhR^itaH | vyAjahAra dashanAMshumaNDalavyAjahAra shabalaM dadhadvapuH || 14\.12|| sAditAkhilanR^ipaM mahanmahaH samprati svanayasaMpadaiva te | kiM parasya sa guNaH samashnute pathyavR^ittirapi yadyarogitAm || 14\.13|| tatsurAj~ni bhavati sthite punaH kaH kratuM yajatu rAjalakShaNam | uddhR^itau bhavati kasya vA bhuvaH shrIvarAhamapahAya yogyatA || 14\.14|| shAsane.api guruNi vyavasthitaM kR^ityavastuShu niyu~NkShva kAmataH | tvatprayojanaghanaM dhana~njayAdanya eva iti mAM cha mAvagAH || 14\.15|| yastaveha savane na bhUpatiH karma karmakaravatkariShyati | tasya neShyati vapuH kabandhatAM bandhureva jagatAM sudarshanaH || 14\.16|| ityudIritagiraM nR^ipastvayi shreyasi sthitavati sthirA mama | sarvasampaditi shaurimuktavAnudvahanmudamudasthita kratau || 14\.17|| Ananena shashinaH kalAM dadhaddarshanakShayitakAmavigrahaH | AplutaH sa vimalairjalairabhUdaShTamUrtidharamUrtiraShTamI || 14\.18|| tasya sAMkhyapuruSheNa tulyatAM bibhrataH svayamakurvataH kriyAH | kartR^itA tadupalambhato.abhavadvR^ittibhAji karaNe yathartviji || 14\.19|| shabditAmanapashabdamuchchakairvAkyalakShaNavido.anuvAkyayA | yAjyayA yajanakarmiNo.atyajandravyajAtamapadishya devatAm || 14\.20|| saptamabhedakarakalpitasvaraM sAma sAmavidasa~Ngamujjagau | tatra sUnR^itagirashcha sUrayaH puNyamR^igyajuShamadhyagIShata || 14\.21|| baddhadarbhamayakA~nchidAmayA vIkShitAni yajamAnajAyayA | shuShmaNi praNayanAdisaMskR^ite tairhavIMShi juhavAMbabhUvire || 14\.22|| nA~n~njasA nigadituM vibhaktibhirvyaktibhishcha nikhilAbhirAgame | tatra karmaNi viparyaNInaman mantramUhakushalaH prayogiNaH || 14\.23|| saMshayAya dadhatoH sarUpatA dUrabhinnaphalayoH kriyAM prati | shabdashAsanavidaH samAsayorvigrahaM vyavasasuH svareNa te || 14\.24|| lolahetirasanAshataprabhAmaNDalena lasatA hasanniva | prAjyamAjyamasakR^idvaShaTkR^itaM nirmalImasamalIDha pAvakaH || 14\.25|| tatra mantrapavitaM haviH kratAvashnato na vapureva kevalam | varNasampadamatisphuTAM dadhannAma chojjvalamabhUddhavirbhujaH || 14\.26|| sparshamuShNamuchitaM dadhachChikhI yaddadAha haviradbhutaM na tat | gandhato.api hutahavyasambhavAddehinAmadahadoghamaMhasAm || 14\.27|| unnamansapadi dhUmrayandishaH sAndratAM dadhadadhaHkR^itAmbudaH | dyAmiyAya dahanasya ketanaH kIrtayanniva divaukasAM priyam || 14\.28|| nirjitAkhilamahArNavauShadhisyandasAramamR^itaM vavalgire | nAkinaH kathamapi pratIkShituM hUyamAnamanale viShehire || 14\.29|| tatra nityavihitopahUtiShu proShiteShu patiShu dyuyoShitAm | gumphitAH shirasi veNayo.abhavanna praphullasurapAdapasrajaH || 14\.30|| prAshurAshu havanIyamatra yattena dIrghamamaratvamadhyaguH | uddhatAnadhika medhitaujaso dAnavAMshcha vibudhAH vijigyire || 14\.31|| nApachAramagamankkachchitkriyAH sarvamatra samapAdi sAdhanam | atyasherata parasparaM dhiyaH sattriNAM narapateshchasaMpadaH || 14\.32|| dakShiNIyamavagamya pa~NktishaH pa~NktipAvanamatha dvijavrajam | dakShiNaH kShitipatirvyashishraNaddakShiNAH sadasi rAjasUyakIH || 14\.33|| vAripUrvamakhilAsu satkriyAlabdhashuddhiShu dhanAni bIjavat | bhAvi bibhrati phalaM mahaddvijakShetrabhUmiShu narAdhipo.avapat || 14\.34|| kiM nu chitramadhivedi bhUpatirdakShayandvijagaNAnapUyata | rAjataH pupuvire nirenasaH prApya te.api vimalaM pratigraham || 14\.35|| sa svahastakR^itachihnashAsanaH pAkashAsanasamAnashAsanaH | AshashA~NkatapanArNavasthitorviprasAdakR^ita bhUyasIrbhuvaH || 14\.36|| shuddhamashrutivirodhi bibhrataM shAstramujjvalavarNasa~NkaraiH | pustakaiH samamasau gaNaM muhurvAchyamAnamashR^iNoddvijanmanAm || 14\.37|| tatpraNItamanasAmupeyuShAM draShTumAhavanamagrajanmanAm | AtitheyamanivAritAtithiH kartumAshramaguruH sa nAshramat || 14\.38|| mR^igyamANamapi yaddurAsadaM bhUrisAramupanIya tatsvayam | AsatAvasarakA~NkShiNo bahistasya ratnamupadIkR^itaM nR^ipAH || 14\.39|| eka eva vasu yaddadau nR^ipastatsamApakamatarkyata kratoH | tyAgashAlini tapaHsute yayuH sarvapArthivadhanAnyapi kShayam || 14\.40|| prItirasya dadato.abhavattathA yena tatpriyachikIrShavo nR^ipAH | sparshitairadhikamAgamanmudaM nAdhiveshma nihitairupAyanaiH || 14\.41|| yaM laghunyapi laghUkR^itAhitaH shiShyabhUtamashiShatsa karmaNi | saspR^ihaM nR^ipatibhirnR^ipo.aparairgauraveNa dadR^ishetarAmasau || 14\.42|| AdyakolatulitAM prakampanaiH kampitAM muhuranIdR^igAtmani | vAchiropitavatAmunA mahIM rAjakAya viShayA vibhejire || 14\.43|| AgatAdvyavasitena chetasA sattvasampadavikArimAnasaH | tatra nAbhavadasau mahAhave shAtravAdiva parA~Nmukho.arthinaH || 14\.44|| naikShatArthinamavaj~nayA muhuryAchitastu na cha kAlamAkShipat | nAditAlpamatha na vyakatthayaddattamiShTamapi nAnvasheta saH || 14\.45|| nirguNo.api vimukho na bhUpaterdAnashauNDamanasaH puro.abhavat | varShukasya kimapaH kR^itonnaterambudasya parihAryamUSharam || 14\.46|| prema tasya na guNeShu nAdhikaM na sma veda na guNAntaraM cha saH | ditsayA tadapi pArthivo.arthinaM guNyaguNya iti na vyajIgaNat || 14\.47|| darshanAnupadameva kAmataH svaM vanIyakajane.adhigachChati | prArthanArtharahitaM tadAbhavaddIyatAmiti vacho.atisarjane || 14\.48|| nAnavAptavasunAr.athakAmyatA nAchikitsitagadena rogiNA | ichChatAshitumanAshuShA na cha pratyagAmi tadupeyuShA sadaH || 14\.49|| svAdayanrasamanekasaMskR^itaprAkR^itairakR^itapAtrasa~NkaraiH | bhAvashuddhisahitairmudaM jano nATakairiva babhAra bhojanaiH || 14\.50|| rakShitAramiti tatra karmaNi nyasya duShTadamanakShamaM harim | akShatAni niravartayattadA dAnahomayajanAni bhUpatiH || 14\.51|| eka eva susakhaiSha sunvatAM shaurirityabhinayAdivochchakaiH | yUparUpakamanInamadbhujaM bhUshchaShAlatulitA~NgulIyakam || 14\.52|| itthamatra vitatakrame kratau vIkShya dharmamatha gharmajanmanA | arghadAnamanuchodito vachaH sabhyamabhyadhita shantanoH sutaH || 14\.53|| Atmanaiva guNadoShakovidaH kiM na vetsi karaNIyavastuShu | yattathApi na gurUnnapR^ichChasi tvaM kramo.ayamiti tatra kAraNam || 14\.54|| snAtakaM gurumabhIShTamR^itvijaM saMyujA cha saha medinIpatim | arghabhAja iti kIrtayanti ShaT te cha te yugapadAgatAH sadaH || 14\.55|| shobhayanti paritaH pratApino mantrashaktivinivAritApadaH | tvanmakhamukhabhuvaH svayambhuvo bhUbhujashcha paralokajiShNavaH || 14\.56|| Abhajanti guNinaH pR^ithakpR^ithakpArtha satkR^itimakR^itrimAmamI | eka eva guNavattamo.athavApUjya ityayamapIShyate vidhiH || 14\.57|| atra chaiSha sakale.apibhAti mAM pratyasheShaguNabandhurarhati | bhUmidevanaradevasa~Ngame pUrvadevaripurarhaNAM hariH || 14\.58|| martyamAtramavadIdharadbhavAnmainamAnamitadaityadAnavam | aMsha eSha janatAtivartino vedhasaH pratijanaM kR^itasthiteH || 14\.59|| dhyeyamekamapathe sthitaM dhiyaH stutyamuttamamatItavAkpatham | Amananti yamupAsyamAdarAd dUravartinamatIva yoginaH || 14\.60|| padmabhUriti sR^ija~njagadrajaH satvamachyuta iti sthitiM nayan | saMharanhara iti shritastamasraidhameSha bhajati tribhirguNaiH || 14\.61|| sarvavedinamanAdimAsthitaM dehinAmanujighR^ikShayA vapuH | kleshakarmaphalabhogavarjitaM puMvisheShamamumIshvaraMviduH || 14\.62|| bhaktimanta iha bhaktavatsale santatasmaraNarINakalmaShAH | yAnti nirvahaNamasya saMsR^itikleshanATakaviDambanAvidheH || 14\.63|| grAmyabhAvamapahAtumichChavo yogamArgapatitena chetasA | durgamekamapunarnivR^ittaye yaM vishanti vashinaM mumukShavaH || 14\.64|| AditAmajananAya dehinAmantatAM cha dadhate.anapAyine | bibhrate bhuvamadhaH sadAtha cha brahmaNo.apyupari tiShThate namaH || 14\.65|| kevalaM dadhati kartR^ivAchinaH pratyayAniha na jAtu karmaNi | dhAtavaH sR^ijatisaMhR^ishAstayaH stautiratra viparItakArakaH || 14\.66|| pUrvameSha kila sR^iShTavAnapastAsu vIryamanivAryamAdadhau | tachcha kAraNamabhUddhiraNmayaM brahmaNo.asR^ijadasAvidaM jagat || 14\.67|| matkuNAviva purA pariplavau sindhunAthashayane niSheduShaH gachChataH sma madhukaiTabhau vibhoryasya naidrasukhavighnatAM kShaNam || 14\.68|| shrautamArgasukhagAnakovidabrahmaShaTcharaNagarbhamujjvalam | shrImukhendusavidhe.api shobhate yasya nAbhisarasIsaroruham || 14\.69|| satyavR^ittamapi mAyinaM jagadvR^iddhamapyuchitanidramarbhakam | janma bibhratamajaM navaM budhA yaM purANapuruShaM prachakShate || 14\.70|| skandhadhUnanavisArikesarakShiptasAgaramahAplavAmayam | uddhR^itAmiva muhUrtamaikShata sthUlanAsikavapurvasundharAm || 14\.71|| divyakesarivapuH suradviSho naiva labdhashamamAyudhairapi | durnivAraraNakaNDu komalairvakSha eSha niradArayannakhaiH || 14\.72|| vAridheriva karAgravIchibhirdi~Nmata~NgajamukhAnyabhighnataH | yasya chArunakhashuktayaH sphuranmauktikaprakaragarbhatAM dadhuH || 14\.73|| dIptinirjitavirochanAdayaM gAM virochanasutAdabhIpsataH | AtmabhUravarajAkhilaprajaH svarpateravarajatvamAyayau || 14\.74|| kiM kramiShyati kilaiSha vAmano yAvaditthamahasanna dAnavAH | tAvadasya na mamau nabhastale la~NghitArkashashimaNDalaH kramaH || 14\.75|| gachChatApi gaganAgramuchchakairyasya bhUdharagarIyasA~NghriNA | krAntakandhara ivAbalo baliH svargabharturagamatsubandhatAm || 14\.76|| kAmato.asya dadR^ishurdivaukaso dUramUrumalinIlamAyatam | vyomni divyasaridambupaddhatispardhayeva yamunaughamutthitam || 14\.77|| yasya ki~nchidapakartumakShamaH kAyanigrahagR^ihItavigrahaH | kAntavaktrasadR^ishAkR^itiM kR^itI rAhurindumadhunApi bAdhate || 14\.78|| sampradAyavigamAdupeyuShIreva nAshamavinAshivigrahaH | smartumapratihatasmR^itiH shrutIrdatta ityabhavadatrigotrajaH || 14\.79|| reNukAtanayatAmupAgataH shAtitaprachurapatrasaMhati | lUnabhUribhujashAkhamujjhitachChAyamarjunavanaM vyadhAdayam || 14\.80|| eSha dAsharathibhUyametya cha dhvaMsitoddhatadashAnanAmapi | rAkShasImakR^ita rakShitaprajastejasAdhikavibhIShaNAM purIm || 14\.81|| niShprahantumamareshavidviShAmarthitaH svayamatha svayaMbhuvA | samprati shrayati sUnutAmayaM kashyapasya vasudevarUpiNaH || 14\.82|| tAta nodadhiviloDanaM prati tvadvinAtha vayamutsahAmahe | yaH surairiti suraughavallabho ballavaishcha jagade jagatpatiH || 14\.83|| nAttagandhamavadhUya shatrubhishChAyayA cha shamitAmarashramam | yo.abhimAnamiva vR^itravidviShaH pArijAtamudamUlayaddivaH || 14\.84|| yaM sametya cha lalATalekhayA bibhrataH sapadi shaMbhuvibhramam | chaNDamArutamiva pradIpavachchedipasya niravAdvilochanam || 14\.85|| yaH kolatAM ballavatAM cha bibhraddaMShTrAmudasyAshu bhujAM cha gurvIm | magnasya toyApadi dustarAyAM gomaNDalasyoddharaNaM chakAra || 14\.86|| dhanyo.asi yasya harireSha samakSha eva dUrAdapi kratuShu yajvabhirijyate yaH | datvArghamatrabhavate bhuvaneShu yAvatsaMsAramaNDalamavApnuhi sAdhuvAdam || 14\.87|| bhIShmoktaM taditi vacho nishamya samyak sAmrAjyashriyamadhigachChatA nR^ipeNa | datter.adhe mahati mahIbhR^itAM puro.api trailokye madhubhidabhUdanargha eva || 14\.88|| \medskip\hrule\medskip athatatra pANDutanayena sadasi vihitaM muradviShaH | mAnamasahata na chedipatiH paravR^iddhimatsari mano hi mAninAm || 15\.1|| pura eva shAr~NgiNi savairamatha punaramuM tadarchayA | manyurabhajadavagADhataraH samadoShakAla iva dehinaM jvaraH || 15\.2|| abhitarjayanniva samastanR^ipagaNamasAvakampayat | lolamukuTamaNirashmi shanairashanaiH prakampitajagattrayaM shiraH || 15\.3|| sa vamanruShAshru ghanagharmavigaladurugaNDamaNDalaH | svedajalakaNakarAlakaro vyaruchatprabhinna iva ku~njarastridhA || 15\.4|| sa nikAmagharmitamabhIkShNamadhuvadavadhUtarAjakaH | kShiptabahulajalabindu vapuH pralayArNavotthita ivAdishUkaraH || 15\.5|| kShaNamAshliShaddghaTitashailashikharakaThinAMsamaNDanaH | stambhamupahitavidhUtimasAvadhikAvadhUnitasamastasaMsadam || 15\.6|| kanakA~Ngadadyutibhirasya gamitamaruchatpisha~NgatAm | krodhamayashikhishikhApaTalaiH paritaH parItamiva bAhumaNDalam || 15\.7|| kR^itasannidhAnamiva tasya punarapi tR^itIyachakShuShA | krUramajani kuTilabhru gurubhrukuTIkaThoritalalATamAnanam || 15\.8|| atiraktabhAvamupagamya kR^itamatiramuShya sAhase | dR^iShTiragaNitabhayAsilatAmalambate sma sabhayA sakhImiva || 15\.9|| karakuDmalena nijamUrumurutaranagAshmakarkasham | trastachapalachalamAnajanashrutabhImanAdamayamAhatochchakaiH || 15\.10|| iti chakrudhe bhR^ishamanena nanu mahadavApya vipriyam | yAti vikR^itimapi saMvR^itimatkimu yannisarganiravagrahaM manaH || 15\.11|| prathamaM sharIrajavikArakR^itamukulabandhamavyathI | bhAvikalahaphalayogamasau vachanena kopakusumaM vyachIkasat || 15\.12|| dhvanayansabhAmatha sanIraghanaravagabhIravAgabhIH | vAchamavadadatiroShavashAdatiniShThurasphuTatarAkSharamasau || 15\.13|| yadapUpujastvamiha pArtha murajitamapUjitaM satAm | prema vilasati mahattadaho dayitaM janaH khalu guNIti manyate || 15\.14|| yadarAj~ni rAjavadihArghyamupahitamidaM muradviShi | grAmyamR^iga iva havistadayaM bhajate jvalatsu na mahIshavahniShu || 15\.15|| anR^itAM giraM na gadasIti jagati paTahairvighuShyase | nindyamatha cha harimarchayatastava karmaNaiva vikasatyasatyatA || 15\.16|| tava dharmarAja iti nAma kathamidamapaShThu paThyate | bhaumadinamabhidadhatyathavA bhR^ishamaprashastamapi ma~NgalaM janAH || 15\.17|| yadi vArchanIyatama eSha kimapi bhavatAM pR^ithAsutAH | shauriravanipatibhirnikhilairavamAnanArthamiha kiM nimantritaiH || 15\.18|| athavA na dharmamasubodhasamayamavayAta bAlishAH | khAmamayamiha vR^ithApAlito hatabuddhirapraNihitaH saritsutaH || 15\.19|| svayameva shantanutanUja yamapi gaNamarghyamabhyadhAH | tatra muraripurayaM katamo yamanindyabandivadabhiShTuShe vR^ithA || 15\.20|| avanIbhR^itAM tvamapahAya gaNamatijaDaH samunnatam | nIchi niyatamiha yachchapalo nirataH sphuTaM bhavasi nimnagAsutaH || 15\.21|| pratipattuma~Nga ghaTate cha na tava nR^ipayogyamarhaNam | kR^iShNa kalaya nanu ko.ahamiti sphuTamApadAM padamanAtmaveditA || 15\.22|| asurastvayA nyavadhi ko.api madhuriti kathaM pratIyate | daNDadalitasaraghaH prathase madhusUdanastvamiti sUdayanmadhu || 15\.23|| muchukundatalpasharaNasya magadhapatishAtitaujasaH | siddhamabala sabalatvamaho tava rohiNItatanayasAhacharyataH || 15\.24|| ChalayanprajAstvamanR^itena kapaTapaTuraindrajAlikaH | prItimanubhavasi nagnajitaH sutayeShTasatya iti sampratIyase || 15\.25|| dhR^itavAnna chakramarichakrabhayachakitamAhave nijam | chakradhara iti rathA~NgamadaH satataM bibharShi bhuvaneShu rUDhaye || 15\.26|| jagati shriyA virahito.api yadudadhisutAmupAyathAH | j~nAtijanajanitanAmapadAM tvamataH shriyaH patiriti prathAmagAH || 15\.27|| abhishatru saMyati kadAchidavihitaparAkramo.api yat | vyomni kathamapi chakartha padaM vyapadishyate jagati vikramItyataH || 15\.28|| pR^ithivIM bibhartha yadi pUrvamidamapi guNAya vartate | bhUmibhR^iditi parahAritabhUstvamudAhriyasva kathamanyathA janaiH || 15\.29|| tava dhanyateyamapi sarvanR^ipatitulito.api yatkShaNam | klAntakarataladhR^itAchalakaH pR^ithivItale tulitabhUbhR^iduchyase || 15\.30|| tvamashaknuvanna shubhakarmanirata! paripAkadAruNam | jetumakushalamatirnarakaM yashase.adhilokamajayaH sutaM bhuvaH || 15\.31|| sakalairvapuH sakaladoShasamuditamidaM guNaistava | tyaktamapaguNa guNastritayatyajanaprayAsamupayAsi kiM mudhA || 15\.32|| tvayi pUjanaM jagati jAlma kR^itamidamapAkR^ite guNaiH | hAsakaramaghaTate nitarAM shirasIva ka~NkatamapetamUrdhaje || 15\.33|| mR^igavidviShAmiva yaditthamajani miShatAM pR^ithAsutaiH | asya vanashuna ivApachitiH paribhAva eva bhavatAM bhuvo.adhipAH || 15\.34|| avadhIjjana~Ngama ivaiSha yadi hatavR^iSho vR^iShaM nanu | sparshamashuchivapurarhati na pratimAnanAM tu nitarAM nR^ipochitAm || 15\.35|| yadi nA~Nganeti matirasya mR^idurajani pUtanAM prati | stanyamaghR^iNamanasaH pibataH kila dharmato bhavati sA jananyapi || 15\.36|| shakaTavyudAsatarubha~NgadharaNidharadhAraNAdikam | karma yadayamakarottaralaH sthirachetasAM ka iva tena vismayaH || 15\.37|| ayamugrasenatanayasya nR^ipashuraparaH pashUnavan | svamivadhamasukaraM puruShaiH kurute sma yatparamametadadbhutam || 15\.38|| itivAchamuddhatamudIrya sapadi saha veNudAriNA | soDharipubalabharo.asahanaH sa jahAsa dattakaratAlamuchchakaiH || 15\.39|| kaTunApi chaidyavachanena vikR^itimagamanna mAdhavaH | satyaniyatavachasaM vachasA sujanaM janAshchalayituM ka Ishate || 15\.40|| na chataM tadeti shapamAnamapi yadunR^ipAH prachukrudhuH | shaurisamayanigR^ihItadhiyaH prabhuchittameva hi jano.anuvartate || 15\.41|| vihitAgaso muhurasa~NghyanijavachanadAmasaMyataH | tasya katitha iti tatprathamaM manasA samAkhyadaparAdhamachyutaH || 15\.42|| smR^itivartma tasya na samastamapakR^itamiyAya vidviShaH | smartumadhigataguNasmaraNAH paTavo na doShamakhilaM khalUttamAH || 15\.43|| nR^ipatAvadhikShipati shaurimatha surasaritsuto vachaH | smAha chalayati bhuvaM maruti kShubhitasya nAdamanukurvadambudheH || 15\.44|| atha gauraveNa parivAdamaparigaNayaMstamAtmanaH | prAha murariputiraskaraNakShubhitaH sma vAchamiti jAhnavIsutaH || 15\.45|| vihitaM mayAdya sadasIdamapamR^iShitamachyutArchanam | yasya namayatu sa chApamayaM charaNaH kR^itaH shirasi sarvabhUbhR^itAm || 15\.46|| itibhIShmabhAShitavachor.athamadhigatavatAmiva kShaNAt | kShobhamagamadatimAtramatho shishupAlapakShapR^ithivIbhR^itAM gaNaH || 15\.47|| shititArakAnumitatAmranayanamaruNIkR^itaM krudhA | bANavadanamudadIpi bhiye jagataH sakIlamiva sUryamaNDalam || 15\.48|| pravidAritAruNatarogranayanakusumojjvalaH sphuran | prAtarahimakaratAmratanurviShajadrumo.apara ivAbhavaddrumaH || 15\.49|| anishAntavairadahanena virahitavatAntarArdratAm | kopamarudabhihitena bhR^ishaM narakAtmajena taruNeva jajvale || 15\.50|| abhidhitsataH kimapi rAhuvadanavikR^itaM vyabhAvyata | grastashashadharamivopalasatsitadantapa~Nkti mukhamuttamaujasaH || 15\.51|| kupitAkR^itiM prathamameva hasitamashanairasUchayat | kruddhamashanidalitAdritaTadhvani dantavakramarichakrabhIShaNam || 15\.52|| pratighaH kuto.api samupetya narapatigaNaM samAshrayat | jAmiharaNajanitAnushayaH samudAchachAra nija eva rukmiNaH || 15\.53|| charaNena hanti subalaH sma shithilitamahIdhrabandhanAm | tIrataralajalarAshijalAmavabhugnabhogiphaNamaNDalAM bhuvam || 15\.54|| kupiteShu rAjaShu tathApi rathacharaNapANipUjayA | chittakalitakalahAgamano mudamAhukiH suhR^idivAdhikAM dadhau || 15\.55|| gurukoparuddhapadamApadasitayavanasya rodratAm | vyAttamashitumiva sarvajagadvikarAlamAsyakuharaM vivakShataH || 15\.56|| vivR^itorubAhuparigheNa sarabhasapadaM nidhitsatA | hantumakhilanR^ipatInvasunA vasane vilambini nije vichaskhale || 15\.57|| iti tattadA vikR^itarUpamabhajattadavibhinnachetasam | mArabalamiva bhaya~NkaratAM haribodhisatvamabhi rAjamaNDalam || 15\.58|| ramasAdudasthuratha yuddhamanuchitabhiyo.abhilAShukAH | sAndramukuTakiraNochChalitasphaTikAMshavaH sadasi medinIbhR^itaH || 15\.59|| sphuramANanetrakusumoShThadalamabhR^itabhUbhR^ida~NghripaiH | dhUtapR^ithubhujalataM chalitairdrutavAtapAtavanavibhramaM sadaH || 15\.60|| harimapyamaMsata tR^iNAya kurupatimajIgaNanna vA | mAnatulitabhuvanatritayAH saritaH sutAdabibhayurnabhUbhR^itaH || 15\.61|| guruniHshvasannatha vilolasadavathuvapurvachoviSham | kIrNadashanakiraNAgnikaNaH phaNavAnivaiSha visasarja chedipaH || 15\.62|| kimaho nR^ipAH samamamIbhirupapatisutairna pa~nchabhiH | vadhyamabhihata bhujiShyamamuM saha chAnayA sthavirarAjakanyayA || 15\.63|| athavAdhvameva khalu yUyamagaNitamarudgaNaujasaH | vastu kiyadidamayaM na mR^idhe mama kevalamasya mukhamIkShituM kShamaH || 15\.64|| vidaturyamuttamasheShapariShadi nadIjadharmajau | yAtu nikaShamadhiyuddhamasau vachanena kiM bhavatu sAdhvasAdhu vA || 15\.65|| achirAnmayA saha gatasya samaramuragArilakShmaNaH | tIkShNavishikhamukhapItamasR^ikpatatAM gaNaiH pibatu sArdhamurvarA || 15\.66|| abhidhAya rUkShamiti mA sma gama iti pR^ithAsuteritAm | vAchamanunayaparAM sa tataH sahasAvakarNya niriyAya saMsadaH || 15\.67|| gR^ihamAgatAya kR^ipayA cha kathamapi nisargadakShiNAH | kShAntimahitamanaso jananIsvasurAtmajAya chukupurna pANDavAH || 15\.68|| chalitaM tato.anabhihatechChamavanipatiyaj~nabhUmitaH | tUrNamatha yayumivAnuyayurdamaghoShasUnumavanIshasUnavaH || 15\.69|| vishikhAntarANyatipapAta sapadi javanaiH sa vAjibhiH | draShTumalaghurabhasApAtitA vanitAshchakAra na sakAmachetasaH || 15\.70|| kShaNamIkShataH pathi janena kimidamiti jalpatA mithaH | prApya shibiramavisha~NkimanAH samanInahaddrutamanIkinImasau || 15\.71|| tvaramANashA~NkhikasavegavadanapavanAbhipUritaH | shailakaTakataTabhinnaravaH praNanAda sAMnahaniko.asya vArijaH || 15\.72|| jagadantakAlasamavetaviShadaviShameritAravam | dhIranijaravavilInagurupratishabdamasya raNatUryamAvadhi || 15\.73|| sahasA sasabhramavilolasakalajanatAsamAkulam | sthAnamagamadatha tatparitashchalitoDumaNDalanabhaHsthalopamAm || 15\.74|| dadhato bhayAnakataratvamupagatavataH samAnatAm | dhUmapaTalapihitasya gireH samavarmayansapadi medinIbhR^itaH || 15\.75|| parimohiNA parijanena kathamapi chirAdupAhR^itam | varma karatalayugena mahattanuchUrNapeShamapiShadruShA paraH || 15\.76|| raNasaMmadodayavikAsibalakalakalAkulIkR^ite | shArimashakadhiropayituM dvirade madachyuti janaH katha~nchana || 15\.77|| paritashcha dhautamukharukmavilasadahimAMshumaNDalAH | tenuratanuvapuShaH pR^ithivIM sphuTalakShyatejasa ivAtmajAH shriyaH || 15\.78|| pradhimaNDaloddhataparAgaghanavalayamadhyavartinaH | peturashanAya ivAshanakairguruniHsvanavyathitajantavo rathAH || 15\.79|| dadhataH shashA~NkitashashA~Nkaruchi lasadurashChadaM vapuH | chakruratha saha purandhijanairayathArthasiddhiM sarakaM mahIbhR^itaH || 15\.80|| dayitAya sAsavamudastamapatadavasAdinaH karAt | kAMsyamupahitasarojapatadbhramaraughabhAraguru rAjayoShitaH || 15\.81|| bhR^ishama~NgasAdakaruNatvamavishadadR^ishaH kapolayoH | vAkyamasakalamapAsya madaM vidadhustadIyaguNamAtmanA shuchaH || 15\.82|| sudR^ishaH samIkagamanAya yuvabhiratha saMbabhAShire | shokapihitagalaruddhagirastarasAgatAshrujalakevalottarAH || 15\.83|| vipulAchalasthalaghanena jigamiShubhira~NganAH priyaiH | pInakuchataTanipIDadaladvaravArabANamurasAlili~Ngire || 15\.84|| na mumocha lochanajalAni dayitajayama~NgalaiShiNi | yAtamavanibhavasannabhujAnna galadviveda valayaM vilAsinI || 15\.85|| pravivatsataH priyatamasya nigaDamiva chakShurakShipat | nIlanalinadaladAmaruchi pratipAdayugmamachiroDhasundarI || 15\.86|| vrajataH kva tAta vajasIti parichayagatArthamasphuTam | dhairyamabhinaduditaM shishunA jananInirbhatsanavivR^iddhamanyunA || 15\.87|| shaTha nAkalokalalanAbhiraviratarataM riraMsase | tena vahasi mudamityavadadraNarAgiNaM ramaNamIrShyayAparA || 15\.88|| dhriyamANamapyagaladashru chalati dayite natabhruvaH | snehamakR^itakarasaM dadhatAmidameva yuktamatimugdhachetasAm || 15\.89|| saha kajjalena virarAja nayanakamalAmbusantatiH | gaNDaphalakamabhitaH sutanoH padavIva shokamayakR^iShNavartmanaH || 15\.90|| kShaNamAtrarodhi chalitena katipayapadaM natabhruvaH | srastabhujayugagaladvalayasvanitaM pratikShutamivopashushruve || 15\.91|| abhivartma vallabhatamasya vigaladamalAyatAMshukA | bhUminabhasi rabhasena yatI virarAja kAchana samaM maholkayA || 15\.92|| samaronmukhe nR^ipagaNe.api tadanumaraNodyataikadhIH | dInaparijanakR^itAshrujalo na bhaTIjanaH sthiramanAH vichaklame || 15\.93|| viduShIva darshanamamuShya yuvatiratidurlabhaM punaH | yAntamanimiShamatR^iptamanAH patimIkShate sma bhR^ishayA dR^ishaH pathaH || 15\.94|| sampratyupeyAH kushalI punaryudhaH sasnehamAshIriti bharturIritA | sadyaH prasahya dvitayena netrayoH pratyAchachakShe galatA bhaTastriyAH || 15\.95|| kAchitkIrNA rajobhirdivamanuvidadhe bhinnavaktrendulakShmIrashrIkAH kAshchidantardisha iva dadhire dAhamudbhrAntasatvAH | bhremurvAtyA ivAnyAH pratipadamaparA bhUmivatkampamApuH prasthAne pArthivAnAmashivamiti puro bhAvi nAryaH shashaMsuH || 15\.96|| \medskip\hrule\medskip damaghoShasutena kashchana pratishiShTaH pratibhAnavAnatha | upagamyahariM sadasyadaH sphuTabhinnArthamudAharadvachaH || 16\.1|| abhidhAya tadA tadapriyaM shishupAlo.anushayaM paraM gataH | bhavato.abhimanAH samIhate saruShaH kartumupetya mAnanAm || 16\.2|| vipulena nipIDya nirdayaM mudamAyAtu nitAntamunmanAH | prachurAdhigatA~NganirvR^itiM paritastvAM khalu vigraheNa saH || 16\.3|| praNataH shirasA kariShyate sakalairetya samaM dharAdhipaiH | tava shAsanamAshu bhUpatiH paravAnadya yatastvayaiva saH || 16\.4|| adhivahnipata~Ngatejaso niyatasvAntasamarthakarmaNaH | tava sarvavidheyavartinaH praNatiM bibhrati kena bhUbhR^itaH || 16\.5|| janatAM bhayashUnyadhIH parairabhibhUtAmavalambase yataH | tava kR^iShNa guNAstato narairasamAnasya dadhatyagaNyatAm || 16\.6|| ahitAdanapatrapastrasannatimAtrojjhitabhIranAstikaH | vinayopahitastvayA kutaH sadR^ishonyo guNavAnavismayaH || 16\.7|| kR^itagopavadhUraterghnato vR^iShamugre narake.api saMprati | pratipattiradhaHkR^itainaso janatAbhistava sAdhu varNyate || 16\.8|| vihitApachitirmahIbhR^itAM dviShatAmAhitasAdhvaso balaiH | bhava sAnucharastvamuchchakairmahatAmapyupari kShamAbhR^itAm || 16\.9|| ghanajAlanibhairdurAsadAH parito nAgakadambakaistava | nagareShu bhavantu vIthayaH parikIrNA vanajairmR^igAdibhiH || 16\.10|| sakalApihitasvapauruSho niyatavyApadavardhitodayaH | ripurunnatadhIrachetasaH satatavyAdhiranItirastu te || 16\.11|| vikachotpalachArulochanastava chaidyena ghaTAmupeyuShaH | yadupu~Ngava bandhusauhR^idAttvayi pAtA sasuro navAsavaH || 16\.12|| chalitAnakadundubhiH puraH sabalastvaM saha sAraNena tam | samitau rabhasAdupAgataH sagadaH saMpratipattumarhasi || 16\.13|| samareShu ripUnvinighnatA shishupAlena sametya saMprati | suchiraM saha sarvasAtvatairbhava vishvastavilAsinIjanaH || 16\.14|| vijitakrudhamIkShatAmasau mahatAM tvAmahitaM mahIbhR^itAm | asakR^ijjitasaMyataM puro muditaH sapramadaM mahIpatiH || 16\.15|| iti joShamavasthitaM dviShaH praNidhiM gAmabhidhAya sAtyakiH | vadati sma vacho.atha choditashchalitaikabhrU rathA~NgapANinA || 16\.16|| madhuraM bahirantarapriyaM kR^itinAvAchi vachastathA tvayA | sakalArthatayA vibhAvyate priyamantarbahirapriyaM yathA || 16\.17|| atikomalamekatonyataH sarasAmbhoruhavR^intakarkasham | vahati sphuTamekameva te vachanaM shAkapalAshadeshyatAm || 16\.18|| prakaTaM mR^idu nAma jalpataH paruShaM sUchayatorthamantarA | shakunAdiva mArgavartibhiH paruShAdudvijitavyamIdR^ishAt || 16\.19|| harimarchitavAnmahIpatiryadi rAj~nastava ko.atra matsaraH | nyasanAya sasaurabhasya kastarusUnasya shirasyasUyati || 16\.20|| sukumAramaho laghIyasAM hR^idayaM tadgatamapriyaM yataH | sahasaiva samudgirantyamI jarayantyeva hi tanmanIShiNaH || 16\.21|| upakAraparaH svabhAvataH satataM sarvajanasya sajjanaH | asatAmanishaM tathApyaho guruhR^idrogakarI tadunnatiH || 16\.22|| paritapyata eva nottamaH paritapto.apyaparaH susaMvR^itiH | paravR^iddhibhirAhitavyathaH sphuTanirbhinnadurAshayo.adhamaH || 16\.23|| anirAkR^itatApasaMpadaM phalahInAM sumanobhirujjhitAm | khalatAM khalatAmivAsatIM pratipadyeta kathaM budho janaH || 16\.24|| prativAchamadatta keshavaH shapamAnAya na chedibhUbhuje | anuhu~Nkurute ghanadhvaniM na hi gomAyurutAni kesarI || 16\.25|| jitaroSharayA mahAdhiyaH sapadi krodhajito laghurjanaH | vijitena jitasya durmatermatimadbhiH saha kA virodhitA || 16\.26|| vachanairasatAM mahIyaso na khalu vyeti gurutvamuddhataiH | kimapaiti rajobhiraurvarairavakIrNasya maNermahArghatA || 16\.27|| paritoShayitA na kashchana svagato yasya guNo.asti dehinaH | paradoShakathAbhiralpakaH svajanaM toShayituM kilechChati || 16\.28|| sahajAndhadR^ishaH svadurnaye paradoShekShaNadivyachakShuShaH | svaguNochchagiro munivratAH paravarNagrahaNeShvasAdhavaH || 16\.29|| prakaTAnyapi naipuNaM mahatparavAchyAni chirAya gopitum | vivarItumathAtmano guNAnbhR^ishamAkaushalamAryachetasAm || 16\.30|| kimivAkhilalokakIrtitaM kathayatyAtmaguNaM mahAmanAH | vaditA na laghIyaso.aparaH svaguNaM tena vadatyasau svayam || 16\.31|| visR^ijantyavikatthinaH pare viShamAshIviShavannarAH krudham | dadhato.antarasArarUpatAM dhvanisArAH paTahA ivetare || 16\.32|| narakachChidamichChatIkShituM vidhinA yena sa chedibhUpatiH | drutametu na hApayiShyate sadR^ishaM tasya vidhAtumuttaram || 16\.33|| samanaddha kima~Nga bhUpatiryadi saMdhitsurasau sahAmunA | harirAkramaNena saMnati kila vibhrati bhiyetyasaMbhavaH || 16\.34|| mahatastarasA vila~NghayannijadoSheNa kudhIrvinashyati | kurute na khalu svayechChayA shalabhAnindhanamiddhadIdhitiH || 16\.35|| yadapUri purA mahIpatirna mukhena svayamagasA shatam | atha saMprati paryapUpurattadasau dUtamukhena shAr~NgiNaH || 16\.36|| yadanargalagopurAnanastvamito vakShyasi ki~nchidapriyam | vivariShyati tachchirasya naH samayodvIkShaNarakShitAM krudham || 16\.37|| nishamya tadUrjitaM shinervachanaM napturanApturenasAm | punarujjhitasAdhvaso dviShAmabhidhatte sma vacho vachoharaH || 16\.38|| vivinakti na buddhidurvidhaH svayameva svahitaM pR^ithagjanaH | yadudIritamapyadaH parairna vijAnAti tadadbhutaM mahat || 16\.39|| vidureShyadapAyamAtmanA parataH shraddadhate.athavA budhAH | na paropahitaM na cha svataH pramimIte.anubhavAdR^ite.alpadhIH || 16\.40|| kushalaM khalu tubhyameva tadvachanaM kR^iShNa yadabhyadhAmaham | upadeshaparAH pareShvapi svavinAshAbhimukheShu sAdhavaH || 16\.41|| ubhayaM yugapanmayoditaM tvarayA sAntvamathetarachcha te | pravibhajya pR^itha~NmanIShayA svaguNaM yatkila tatkariShyasi || 16\.42|| athavAbhiniviShTabuddhiShu vrajati vyarthakatAM subhAShitam | ravirAgiShu shItarochiShaH karajAlaM kamalAkareShviva || 16\.43|| anapekShya guNAguNau janaH svaruchiM nishchayatonudhAvati | apahAya mahIshamarchichatsadati tvAM nanu bhImapUrvajaH || 16\.44|| tvayi bhaktimatA na satkR^itaH kururAjA gurureva chedipaH | priyamAMsamR^igAdhipojjhitaH kimavadyaH karikumbhajo maNiH || 16\.45|| kriyate dhavalaH khalUchchakairdhavalaireva sitetarairadhaH | shirasaudhamadhatta sh~NkaraH surasindhormadhujittama~NghriNA || 16\.46|| abudhaiH kR^itamAnasamvidastava pArthaiH kuta eva yogyatA | sahasi plavagairupAsitaM na hi gu~njAphalameti soShmatAm || 16\.47|| aparAdhashatakShamaM nR^ipaH kShamayAtyeti bhavantamekayA | hR^itavatyapi bhIShmakAtmajAM tvayi chakShAma samartha eva yat || 16\.48|| gurubhiH pratipAditAM vadhUmapahR^itya svajanasya bhUpateH | janako.asi janArdana sphuTaM hatadharmArthatayA manobhuvaH || 16\.49|| anirUpirUpasaMpadastamaso vAnyabhR^itachChadachChaveH | tava sarvagatasya saMprati kShitipaH kShipnurabhIshumAniva || 16\.50|| kShubhitasya mahIbhR^itastvayi prashamopanyasanaM vR^ithA mama | pralayollasitasya vAridheH parivAho jagataH karoti kim || 16\.51|| prahitaH pradhanAya mAdhavAnahamAkArayituM mahIbhR^itA | na pareShu mahaujasashChalAdapakurvanti malimluchA iva || 16\.52|| tadayaM samupaiti bhUpatiH payasAM pUra ivAnivAritaH | avilambitamedhi vetasastaruvanmAdhava mA sma bhajyathAH || 16\.53|| paripAti sa kevalaM shishUniti tannAmani mA sma vishvasIH | taruNAnapi rakShati kShamI sa sharaNyaH sharaNAgatAndviShaH || 16\.54|| na vidadhyurasha~NkamapriyaM mahataH svArthaparAH pare katham | bhajate kupito.apyudAradhIranunItiM natimAtrakeNa saH || 16\.55|| hitamapriyamichChasi shrutaM yadi saMdhatsva purA na nashyasi | anR^itairatha tuShyasi priyairjayatAjjIva bhavAvanIshvaraH || 16\.56|| pratipakShajidapyasaMshayaM yudhi chaidyena vijeShyate bhavAn | grasate hi tamopahaM muhurnanu rAhvAhvamaharpatiM tamaH || 16\.57|| achirAjjitamInaketano vilasanvR^iShNigaNairnamaskR^itaH | kShitipaH kShayitoddhatAntako haralIlAM sa viDambayiShyati || 16\.58|| nihatonmadaduShTaku~njarAddadhato bhUri yashaH kramArjitam | na bibheti raNe harerapi kShitipaH kA gaNanAsya vR^iShNiShu || 16\.59|| na tadadbhutamasya yanmukhaM yudhi pashyanti bhiyA na shatravaH | dravatAM nanu pR^iShThamIkShate vadanaM so.api na jAtu vidviShAm || 16\.60|| pratanUllasitAchiradyutaH sharadaM prApya vikhaNDitAyudhAH | dadhate.aribhirasya tulyatAM yadi nAsArabhR^itaH payobhR^itaH || 16\.61|| malinaM raNareNubhirmuhurdviShatAM kShAlitama~NganAshrubhiH | nR^ipamaulimarIchivarNakairatha yasyA~NghiyugaM vilipyate || 16\.62|| samarAya nikAmakarkashaM kShaNamAkR^iShTamupaiti yasya cha | dhanuShA samamAshu vidviShAM kulamAsha~Nkitabha~NgamAnatim || 16\.63|| tuhinAMshumamuM suhR^ijjanAH kalayantyuShNakaraM virodhinaH | kR^itibhiH kR^itadR^iShTivibhramAH srajameke bhujagaM yathApare || 16\.64|| dadhato.asulabhakShayAgamAstanumekAntaratAmamAnuShIm | bhuvi samprati na pratiShThitAH sadR^ishA yasya surairarAtayaH || 16\.65|| ativismayanIyakarmaNo nR^ipateryasya virodhi ki~nchana | yadumuktanayo nayatyasAvahitAnAM kulamakShayaM kShayam || 16\.66|| chalitordhvakabandhasampado makaravyUhanirUddhavartmanaH. ataratsvabhujaujasA muhurmahataH sa~NgarasAgarAnasau || 16\.67|| na chikIrShati yaH smayoddhato nR^ipatittachcharaNopapagaM shiraH | charaNaM kurute gatasmayaH smasAveva tadIyamUrdhani || 16\.68|| svabhujadvayakevalAyudhashchatura~NgAmapahAya vAhinIm | bahushaH saha shakradantinA sa chaturdantamagachChadAhavam || 16\.69|| avichAlitachAruchakrayoranurAgAdupagUDhayoH shriyA | yuvayoridameva bhidyate yadupendrastvamatIndra eva saH || 16\.70|| bhUtabhUtirahInabhogabhAgvijitAnekapuro.api vidviShAm | ruchimindudale karotyajaH paripUrNenduruchirmahIpatiH || 16\.71|| nayati drutamuddhatishritaH prasabhaM bha~Ngamabha~NgurodayaH | gamayatyavanItalasphuradbhujashAkhaM bhR^ishamanyamunnatim || 16\.72|| adhigamya cha randhramantarA janayanmaNDalabhedamanyataH | khanati kShatasaMhati kShaNAdapi mUlAni mahAnti kasyachit || 16\.73|| ghanapatrabhR^ito.anugAminastarasAkR^iShya karoti kAMshchana | dR^iDhamapyaparaM pratiShThitaM pratikUlaM nitarAM nirasyati || 16\.74|| iti pUra ivodakasya yaH saritAM pravR^iShijastaTadrumaiH | kvachanApi mahAnakhaNDitaprasaraH krIDati bhUbhR^itAM gaNaiH || 16\.75|| alaghUpalapa~NktishAlinIH parito ruddhanirantarAmbarAH | adhirUDhanitambabhUmayo na vimu~nchanti chirAya mekhalAH || 16\.76|| kaTakAni bhajanti chArubhirnavamuktAphalabhUShaNairbhujaiH | niyataM dadhate cha chitrakairaviyogaM pR^ithugaNDashailataH || 16\.77|| itiyasya sasaMpadaH purA yadavApurbhavaneShvaristriyaH | sphuTameva samastamApadA tadidAnImavanIdhramUrdhasu || 16\.78|| mahataH kukurAndhakadrumAnatimAtraM davavaddahannapi | atichitramidaM mahIpatiryadakR^iShNAmavanIM kariShyati || 16\.79|| paritaH pramitAkSharApi sarvaM viShayaM vyAptavatI gatA pratiShThAm | na khalu pratihanyate kutashchitparibhASheva garIyasI yadAj~nA || 16\.80|| yAmUDhavAnUDhavarAhamUrtirmuhUrtamAdau puruShaH purANaH | tenohyate sAMpratamakShataiva kShatAriNA samyagasau punarbhUH || 16\.81|| bhUyAMsa kvachidapi kAmamaskhalantastu~NgatvaM dadhati cha yadyapi dvaye.api | kallolAH salilanidheravApya pAraM shIryante na guNamahormayastadIyAH || 16\.82|| lokAlokavyAhataM gharmarashmeH shAlInaM vA dhAma nAlaM prasartum | lokasyAgre pashyato dhR^iShTamAshu krAmatyuchchairbhUbhR^ito yasya tejaH || 16\.83|| vichChittirnavachandanena vapuSho bhinno.adharo.alaktakairachChAchChe patitA~njane cha nayane shroNyo.alasanmekhalAH | prApto mauktikahAramunnatakuchAbhogastadIyadviShAmitthaM nityavibhUShaNA yuvatayaH saMpatsu chApatsvapi || 16\.84|| vinihatya bhavantamUrjitashrIyudhi sadyaH shishupAlatAM yathArthAm | rudatAM bhavada~NganAgaNAnA~NkaruNAntaHkaraNaH kariShyate.asau || 16\.85|| \medskip\hrule\medskip itIrite vachasi vachasvinAmunA yugakShayakShubhitamarudgarIyasi | prachakShubhe sapadi tadamburAshinA samaM mahApralayasamudyataM sadaH || 17\.1|| sarAgayA srutaghanagharmatoyayA karAhatidhvanitapR^ithUrupIThayA | muhurmuhurdashanavikhaNDitoShThayA ruShA nR^ipAH priyatamayeva bhejire || 17\.2|| alakShyata kShaNadalitA~Ngade gade karodaraprahitanijAMsadhAmani | samullasachChakalitapATalopalaiH sphuli~NgavAnsphuTamiva kopapAvakaH || 17\.3|| avaj~nayA yadahasaduchchakairbalaH samullasaddashanamayUkhamaNDalaH | ruShAruNIkR^itamapi tena tatkShaNaM nijaM vapuH punarayannijAM ruchim || 17\.4|| yadutpatatpR^ithutarahAramaNDalaM vyavartata drutamabhidUtamulmukaH | bR^ihachChilAtalakaThinAMsaghaTTitaM tato.abhavadbhramitAmivAkhilaM sadaH || 17\.5|| prakupyataH shvasanasamIraNAhatisphuToShmabhistanuvasanAntamArutaiH | yudhAjitaH kR^itaparitUrNavIjanaM punastarAM vadanasarojamasvidat || 17\.6|| prajApatikratunidhanArthamutthitaMvyatarkayajjvaramiva raudramuddhatam | samudyataM sapadi vadhAya vidviShAmatikrudhaM niShadhamanauShadhaM janaH || 17\.7|| parasparaM parikupitasya piMShataH kShatormikAkanakaparAgapa~Nkilam | karadvayaM sapadi sudhanvano nijairanAratasrutibhiradhAvyatAmbubhiH || 17\.8|| nirAyatAmanalashikhojjvalAM jvalannakhaprabhAkR^itapariveShasaMpadaM | avibhramadbhramadanalolmukAkR^itiM pradeshinIM jagadiva dagdhumAhukiH || 17\.9|| durIkShatAmabhajata manmathastathA yathA purA parichitadAhadhArShTyAyA | dhruvaM puraH sasharamamuM tR^itIyayA haro.api na vyasahata vIkShituM dR^ishA || 17\.10|| vichintayannupanatamAhavaM rasAduraH sphurattanuruhamagrapANinA | parAmR^ishatkaThinakaThorakAminIkuchasthalapramuShitachandanaM pR^ithuH || 17\.11|| vila~NghitasthitimabhivIkShya rukShayA riporgirAgurumapi gAndinIsutam | janaistadA yugaparivartavAyubhirvivartitA giripatayaH pratIyire || 17\.12|| vivartayanmadakaluShIkR^ite dR^ishau karAhatakShitikR^itabhairavAvaravaH | krudhA dadhattanumatilohinImabhUtprasenajidgaja iva gairikAruNaH || 17\.13|| saku~NkumairaviralamambubindubhirgaveShaNaH pariNatadADimAruNaiH | sa matsarasphuTitavapurviniHsR^itairbabhau chiraM nichita ivAsR^ijAM lavaiH || 17\.14|| sasaMbhramaM charaNatalAbhitADanasphuTanmahIvivaravitIrNavartmabhiH | raveH karairanuchitatApitoragaM prakAshatAM shiniranayadrasAtalam || 17\.15|| pratikShaNaM vidhuvati shAraNe shiraH shikhidyutaH kanakakirITarashmayaH | asha~NkitaM yudhamadhunA vishantvamI kShamApatIniti nirarAjayanniva || 17\.16|| dadhau chalatpR^ithurasanaM vivakShayA vidAritaM vitatabR^ihadbhujAlataH | vidUrathaH pratibhayamAsyakandaraM chalatphaNAdharamiva koTaraM taruH || 17\.17|| samAkule sadasi tathApi vikriyAM mano.agamanna murabhidaH paroditaiH | ghanAmbubhirbahulitanimnagAjalairjalaM na hi vrajati vikAramambudheH || 17\.18|| parAnamI yadapavadanta AtmanaH stuvanti cha sthitirasatAmasAviti | ninAya no vikR^itimavismitaH smitaM mukhaM sharachChashadharamugdhamuddhavaH || 17\.19|| nirAkR^ite yadubhiriti prakopibhiH spashe shanairgatavati tatra vidviShAm | muradviShaH svanitabhayAnakAnakaM balaM kShaNAdatha samanahyatAjaye || 17\.20|| muhuH pratiskhalitaparAyudhA yudhi sthavIyasIrachalanitambanirbharAH | adaMshayannarahitashauryadaMshanAstanUrayaM naya iti vR^iShNibhUbhR^itaH || 17\.21|| durudvahAH kShaNamaparaistadantare raNashravAdupachayamAshu bibhrati | mahIbhujAM mahimabhR^itAM na saMmamurmudo.antarAvapuShi bahishcha ka~nchukAH || 17\.22|| saMkalpaM dviradagaNaM varUthinastura~NgiNo jayanayujashcha vAjinaH | tvarAyujaH svayamapi kurvato nR^ipAH punaH punastadadhikR^itAnatatvaran || 17\.23|| yudhe paraiH saha dR^iDhabaddhakakShayA kalakvaNanmadhupakulopagItayA | adIyata dvipaghaTayA savAribhiH karodaraiH svayamatha dAnamakShayam || 17\.24|| sumekhalAH sitataradantachAravaH samullasattanuparidhAnasaMpadaH | raNaiShiNAM pulakabhR^ito.adhikandharaM lalambire sadasilatAH priyA iva || 17\.25|| manoharaiH prakR^itimanoramAkR^itirbhayapradaiH samitiShu bhImadarshanaH | sadaivataiH satatamathAnapAyibhirnijA~NgavanmurajidasevyatAyudhaiH || 17\.26|| avAritaM gatamubhayeShu bhUrishaH kShamAbhR^itAmatha kaTakAntareShvapi | muhuryudhi kShatasurashatrushoNitaplutapradhiM rathamadhirohati sma saH || 17\.27|| upetyacha svanagurupakShamArutaM divastviShA kapishitadUradi~NmukhaH | prakampitasthiratarayaShTi tatkShaNaM patatpatiH padamadhiketanaM dadhau || 17\.28|| gabhIratAvijitamR^ida~NganAdayA svanashriyA hataripuhaMsaharShayA | pramodayannatha mukharAnkalApinaH pratiShThate navaghanavadrathaH sma saH || 17\.29|| nirantarasthagitadigantaraM tataH samuchchaladbalamavalokaya~njanaH | vikautukaH prakR^itamahAplave.abhavadvishR^i~NkhalaM prachalitasindhuvAriNi || 17\.30|| babR^iMhire gajapatayo mahAnakAH pradadhvanurjayaturagA jiheShire | asaMbhavadgirivaragahvarairabhUttadA ravairdalita iva sva AshrayaH || 17\.31|| anArataM rasati jayAya dundubhau madhudviShaH phaladalaghupratisvanaiH | viniShpatanmR^igapatibhirguhAmukhairgatAH parAM mudamahasannivAdrayaH || 17\.32|| jaDIkR^itashravaNapathe divaukasAM chamUrave vishati surAdrikandarAH | anarthakairajani vidagdhakAminIratAntarakvaNitavilAsakaushalaiH || 17\.33|| arAtibhiryudhi sahayudhvano hatA~njighR^ikShavaH shrutaraNatUryaniHsvanAH | akurvata prathamasamAgamochitaM chirojjhitaM suragaNikAH prasAdhanam || 17\.34|| prachoditAH parichitayantR^ikarmabhirniShAdibhirviditayatA~NkushakriyaiH | gajAH sakR^itkaratalalolanAlikAhatA muhuH praNaditaghaNDamAyayuH || 17\.35|| savikramakramaNachalairitastataH prakIrNakaiH kShipata iva kShite rajaH | vyaraMsiShurna khalu janasya dR^iShTayastura~NgamAdabhinavabhANDabhAriNaH || 17\.36|| chalA~NgulIkisalayamuddhataiH karairanR^ityata sphuTakR^itakarNatAlayA | madodakadravakaTabhittisa~NgibhiH kalasvaraM madhupagaNairagIyata || 17\.37|| asichyata prashamitapAMshubhirmahI madAmbubhirdhR^itanavapUrNakumbhayA | avAdyata shravaNasukhaM samunnamatpayodharadhvaniguru tUryamAnanaiH || 17\.38|| udAsire pavanavidhUtavAsasastatastato gaganalihashcha ketavaH | yataH puraH pratiripu shAr~NgiNaH svayaM vyadhIyata dvipaghaTayeti ma~Ngalam || 17\.39|| na shUnyatAmagamadasau niveshabhUH prabhUtatAM dadhati bale chalatyapi | payasyabhidravati bhuvaM yugAvadhau saritpatirna hi samupaiti riktatAm || 17\.40|| yiyAsitAmatha madhubhidvivasvatA jano jaranmahiShaviShANadhUsarAm | puraH patatparabalareNumAlinImalakShayaddishamabhidhUmitAmiva || 17\.41|| manasvinAmuditagurupratishrutiH shrutastathA na nijamR^ida~NganiHsvanaH | yathA puraHsamarasamudyatadviShadvalAnakadhvanirudakarShayanmanaH || 17\.42|| yathA yathA paTaharavaH samIpatAmupAgamatsa harivarAgrataH saraH | tathA tathA hR^iShitavapurmudAkulA dviShAM chamUrajani janIva chetasA || 17\.43|| prasAriNi sapadi nabhastale tataH samIraNabhramitaparAgarUShitA | vyabhAvyata pralayajakAlikAkR^itirvidUrataH pratibalaketanAvaliH || 17\.44|| kShaNena cha pratimukhatigmadIdhitipratiprabhAsphuradasiduHkhadarshanA | bhaya~NkarA bhR^ishamapi darshanIyatAM yayAvasAvasurachamUshcha bhUbhR^itAm || 17\.45|| payomuchAmabhipatatAM divi drutaM viparyayaH parita ivAtapasya saH | samakramaH samaviShameShvatha kShaNAtkShamAtalaM balajalarAshirAnashe || 17\.46|| mamau puraH kShaNamiva pashyato mahattanUdarasthitabhuvanatrayasya tat | vishAlatAM dadhati nitAntamAyate balaM dviShAM madhumathanasya chakShuShi || 17\.47|| bhR^ishasvidaH pulakavikAsimUrtayo rasAdhike manasi niviShTasAhasAH | mukhe yudhaH sapadi raterivAbhavansasambhramAH kShitipachamUvadhUgaNAH || 17\.48|| dhvajAMshukairdhruvamanukUlamArutaprasAritaiH prasabhakR^itopahUtayaH | yadUnabhi drutataramudyatAyudhAH krudhA paraM rayamarayaH prapedire || 17\.49|| harerapi prati parakIyavAhinIradhisyadaM pravavR^itire chamUcharAH | vilambituM na khalu sahA manasvino vidhitsataH kalahamavekShya vidviShaH || 17\.50|| upAhitairvapuShi nivAtavarmabhiH sphuranmaNiprasR^itamarIchisUchibhiH | nirantaraM narapatayo raNAjire rarAjire sharanikarAchitA iva || 17\.51|| athochchakairjaraThakapotakandharAtanUruhaprakaravipANDuradyuti | valaishchalachcharaNavidhUtamuchcharaddhanAvalIrudacharata kShamArajaH || 17\.52|| viSha~NgibhirbhR^ishamitaretaraM kvachittura~Ngamairupari niruddhanirgamAH | chalAchalairanupadamAhatAH khurairvibabhramushchiramadha eva dhUlayaH || 17\.53|| garIyasaH prachuramukhasya rAgiNo rajo.abhavadvyavahitasatvamutkaTam | sisR^ikShataH sarasijajanmano jagadbalasya tu kShayamapanetumichChataH || 17\.54|| purA sharakShatijanitAni saMyuge nayanti naH prasabhamasR^i~nji pa~NkatAm | iti dhruvaM vyalagiShurAttabhItayaH khamuchchakairanalasakhasya ketavaH || 17\.55|| kvachillasadghananikurambakarburaH kvachiddhiraNmayakaNapu~njapi~njaraH | kvachichCharachChashadharakhaNDapANDuraH khurakShatakShititalareNurudyayau || 17\.56|| mahIyasA mahati digantadantinAmanIkaje rajasi mukhAnuSha~NgiNi | visAritAmajihata kokilAvalImalImasA jaladamadAmburAjayaH || 17\.57|| shiroruhairalikulakomalairamI mudhA mR^idhe mR^iShata yuvAna eva mA | baloddhataM dhavalitamUrdhajAniti dhruvaM janA~njarata ivAkarodrajaH || 17\.58|| susaMhatairdadhadapi dhAma nIyate tiraskR^itiM bahubhirasaMshayaM paraiH | yataH kShiteravayavasaMpado.aNavastviShAM nidherapi vapurAvarIShata || 17\.59|| drutadravadrathacharaNakShatakShamAtalollasadbahularajo.avaguNThitam | yugakShayakShaNaniravagrahe jagatpayonidherjala iva magnamAbabhau || 17\.60|| samullasaddinakaravaktrakAntayo rajasvalAH parimalitAmbarashriyaH | diga~NganAH kShaNamavilokanakShamAH sharIriNAM pariharaNIyatAM yayuH || 17\.61|| nirIkShituM viyati sametyakautukAtparAkramaM samaramukhe mahIbhR^itAm | rajastatAvanimiShalochanotpalavyathAkR^iti tridashagaNaiH palAyyata || 17\.62|| viSha~NgiNi pratipadamApibatyapo hatAchiradyutini samIralakShmaNi | shanaiHshanairupachitapa~NkabhArikAH payomuchaH prayayurapetavR^iShTayaH || 17\.63|| nabhonadIvyatikaradhautamUrtibhirviyadgatairanadhigatAni lebhire | chalachchamUturagakhurAhatotpatanmahIrajaHsnapanasukhAni diggajaiH || 17\.64|| gajavrajAkramaNabharAvanamrayA rasAtalaM yadakhilamAnashe bhuvA | nabhastalaM bhahulatareNa reNunA tato.agamattrijagadivaikatAM sphuTam || 17\.65|| samasthalIkR^itavivareNa pUritA mahIbhR^itAM balarajasA mahAguhAH | rahastrapAvidhuravaghUratArthinAM nabhaHsadAmupakaraNIyatAM yayuH || 17\.66|| gate mukhachChadapaTasAdR^ishIM dR^ishaH pathasthiro dadhati ghane rajasyapi | madAnilairadhimadhuchUtagandhibhirdvipA dvipAnabhiyayureva raMhasA || 17\.67|| madAmbhasA parigalitena saptadhA gajA~njanaH shamitarajashchayAnadhaH | uparyavasthitaghanapAMshumaNDalAnalokayattatapaTamaNDapAniva || 17\.68|| anyUnonnatayo.atimAtrapR^ithavaH pR^ithvIdharashrIbhR^itaH stanvantaH kanakAvalIbhirupamAM saudAmanIdAmabhiH | varShantaH shamamAnayannupalasachChR^i~NgAralekhAyudhAH kAle kAliyakAyakAlavapuShaH pAMsUngajAmbhomuchaH || 17\.69|| \medskip\hrule\medskip sa~njagmAte tAvapAyanapekShau senAmbhodhI dhIranAdau rayeNa | pakShachChedAtpUrvamekatra deshe vA~nChantau vA vindhyasahyau niletum || 18\.1|| pattiH pattiM vAhameyAya vAjI nAgaM nAgaH syandanastho rathastham | itthaM senA vallabhasyeva rAgAda~NgenA~NgaM pratyanIkasya bheje || 18\.2|| rathyAghoShairbR^iMhaNairvAraNAnAmaikyaM gachChanvAjinAM hreShayA cha | vyomavyApI santataM dundubhInAmavyakto.abhUdIshiteva praNAdaH || 18\.3|| roShAveshAdgachChatAM pratyamitraM dUrotkShiptasthUlabAhudhvajAnAm | dIrghAstiryagvaijayantIsadR^ishyaH pAdAtAnAM bhrejire khaDgalekhAH || 18\.4|| vardhrAbaddhA dhauritena prayAtAmashvIyAnAmuchchakairuchchalantaH | raukmA rejuH sthAsakA mUrtibhAjo darpasyeva vyAptadehasyasheShAH || 18\.5|| sAndratvakkAstalpalAshliShTakakShA A~NgIM shobhAmApnuvantashchaturthIm | kalpasyAnte mArutenopanunnAshchelushchaNDaM gaNDashailA ivebhAH || 18\.6|| saMkrIDantI tejitAshvasya rAgAdudyamyArAmagrakAyotthitasya | raMhobhAjAmakShadhUH syandanAnAM hAhAkAraM prAjituH pratyanandat || 18\.7|| kurvANAnAM sAmparAyAntarAyaM bhUreNUnAM mR^ityunA mArjanAya | sammArjanyo nUnamuddhUyamAnA bhAnti smochchaiH ketanAnAM patAkA || 18\.8|| udyannAdaM dhanvibhirniShThurANi sthUlAnyuchchairmaNDalatvaM dadhanti | AsphAlyante kArmukANi sma kAmaM hastyArohaiH ku~njarANAM shirAMsi || 18\.9|| ghaNDAnAdo nisvano DiNDimAnAM graiveyANAmAravo bR^iMhitAni | AmetIva pratyavochan gajAnAmutsAhArthaM vAchamAdhoraNasya || 18\.10|| yAtaishchAturvidhyamastrAdibhedAdavyAsa~NgaiH sauShThavAllAghavAchcha | shikShAshaktiM prAharandarshayanto muktAmuktairAyudhairAyudhIyAH || 18\.11|| roShAveshAdAbhimukhyena kauchitpANigrAhaM raMhasaivopayAtau | hitvA hetIrmallavanmuShTighAtaM ghnantau bAhUbAhavi vyAsR^ijetAm || 18\.12|| shuddhAH sa~NgaM na kauchitprAptavanto dUrAnmuktA shIghratAM darshayantaH | antaHsenaM vidviShAmAvishanto yuktaM chakruH sAyakA vAjitAyAH || 18\.13|| AkramyAjeragrimaskandhamuchchairAsthAyAtho vItasha~NkaM shirashcha | helAlolA vartma gatvAtimartyaM dyAmArohanmAnabhAjaH sukhena || 18\.14|| rodorandhraM vyashnuvAnAni lolaira~NgasyAntarmAditaiH sthAvarANi | kechitgurvImetya saMyanniShadyAM krINanti sma prANamUlyairyashAMsi || 18\.15|| vIryotsAhashlAghi kR^itvAvadAnaM sa~NgrAmAgre mAninAM lajjitAnAm | aj~nAtAnAM shatrubhiryuktamuchchaiH shrImannAma shrAvayanti sma nagnAH || 18\.16|| AdhAvantaH sammukhaM dhAritAnAmanyairanye tIkShNakaukSheyakANAm | vakShaHpIThairAtsarorAtmanaiva krodhenAndhAH pravishanpuShkarANi || 18\.17|| mishrIbhUte tatra sainyadvaye.api prAyeNAyaM vyaktamAsIdvisheShaH | AtmIyAste ye parA~nchaH purastAdabhyAvartI saMmukho yaH paro.asau || 18\.18|| sadvaMshatvAda~NgasaMsa~NginItvaM nItvA kAmaM gauraveNAbababddhA | nItA hastaM va~nchayitvA pareNa drohaM chakre kasyachitsvA kR^ipANI || 18\.19|| nIte bhedaM dhautadhArAbhighAtAdambhodAbhe shAtraveNAparasya | sAsR^igrAjistIkShNamArgasya mArgo vidyuddIptaH ka~NkaTe lakShyate sma || 18\.20|| AmUlAntAtsAyakenAyatena syUte bAhau maNDukashliShTamuShTeH | prapyAsahyAM vedanAmastadhairyAdapyabhrashyachcharma nAnyasya pANeH || 18\.21|| bhitvA ghoNAmAyasenAdhivakShaH sthUrIpR^iShTho gArdhrapakSheNa viddhaH | shikShAhetorgADharajjveva baddho hartuM vaktraM nAshakaddurmukho.api || 18\.22|| kuntenochchaiH sAdinA hantumiShTAnnAjAneyo dantinastrasyati sma | karmodAraM kIrtaye kartukAmAnkiMvA jAtyAH svAminohrepayanti || 18\.23|| jetuM jaitrAH shekire nArisainyaiH pashyanto.adho lokamasteShujAlAH | nAgArUDhAH pArvatAni shrayanto durgANIva trAsahInAstrasAni || 18\.24|| viShvadrIchIrvikShapansainyavIchIrAjAvantaH kvApi dUraM prayAtam | babhrAmaikobandhumiShTaM didR^ikShuH sindhau vAdyo maNDalaM gorvarAhaH || 18\.25|| yAvachchakre nA~njanaM bodhanAya vyutthAnaj~no hastichArI madasya | senAsvAnAddantinAmAtmanaiva sthUlAstAvatprAvahandAnakulyAH || 18\.26|| krudhyan gandhAdanyanAgAya dUrAdAroDhAraM dhUtamUrdhAvamatya | ghorArAvadhvanitAsheShadikke viShke nAgaH paryANaMsItsva eva || 18\.27|| pratyAsanne dantini prAtipakShe yantrA nAgaH prAstavaktrachChado.api | krodhAkrAntaH krUranirdAritAkShaH prekShAMchakre naiva ki~nchinmadAndhaH || 18\.28|| tUrNaM yAvannApaninye niShAdI vAsashchakShurvAraNaM vAraNasya | tAvatpUgairanyanAgAdhirUDhaH kAdambAnAmekapAtairasIvyat || 18\.29|| AsthaddR^iShTerAchChadaM cha pramatto yantA yAtuH pratyarIbhaM dvipasya | bhagnasyochchairbarhabhAreNa sha~NkoravavrAte vIkShaNe cha kShaNena || 18\.30|| yatnAdrakShansusthitatvAdanAshaM nishchatyanyashchetasA bhAvitena | antyAvasthAkAlayogyopayogaM dadhre.abhIShTaM rAgamApaddhanaM vA || 18\.31|| anyonyeShAM puShkarairAmR^ishanto dAnodbhedAnuchchakaibhugnavAlAH | unmUrdhAnaH sannipatyaparAntaiH prAyudhyanta spaShTadantadhvanIbhAH || 18\.32|| drAdhIyAMsa saMhatAH sthemabhAjashchArUdagrAstIkShNatAmatyajantaH | dantA dantairAhatAH sAmajAnAM bha~NgaM jagmurna svayaM sAmajAtAH || 18\.33|| mAta~NgAnAM dantasaMghaTTajanmA hemachChedaChChAyAcha~nchachChikhAgraH | lagno.apyagnishchAmareShu prakAmaM mA~njiShTheShu vyajyate na sma sainyaiH || 18\.34|| oShAmAse matsarotpAtavAtAshliShyaddantakShmAruhAM gharShaNotthaiH | yogAntairvA vahnibhirvAraNAnAmuchchairmUrdhavyomni nakShatramAlA || 18\.35|| sAndrANbhodashyAmale sAmajAnAM vR^inde nItAH shoNitaiH shoNimAnam | dantAH shobhAmApurambhonidhInAM kandodbhedA vaidrumA vAriNIva || 18\.36|| AkampAgraiH ketubhiH sannipAtaM tArodIrNagraivanAdaM vrajantaH | magnAna~Nge gADhamanyadvipAnAM dantAnduHkhAduttkhananti sma nAgAH || 18\.37|| utkShapyochchaiH prasphurantaM radAbhyAmIShAdantaH ku~njaraM shAtravIyam | shR^i~NgaprotaprAvR^iSheNyAmbudasya spaShTaM prApatsAmyamurvIdharasya || 18\.38|| bhagne.apIbhe sve parAvartya dehaM yoddhrA sArdhaM vrIDayA mu~nchateShUn | sAkaM yantuH saMmadenAnubandhI dUno.abhIkShNaM vAraNaH pratyarodhi || 18\.39|| vyAptaM lokairduHkhalabhyApasAraM saMraMbhitvAdetya dhIro mahIyaH | senAmadhyaM gAhate vAraNaH sma brahmaiva prAgAdidevodarAntaH || 18\.40|| bhR^i~NgashreNIshyAmabhAsAM samUhairnArAchAnAM viddhanIrandhradehaH | nirbhIkatvAdAhavenAhatechCho hR^iShyanhastI hR^iShTaromeva reje || 18\.41|| AtAmrAbhA roShabhAjaH kaTAntAdAshUtkhAte mArgaNe dhUrgatena | nishchyotantI nAgarAjasya jaj~ne dAnasyAho lohitasyeva dhArA || 18\.42|| krAmandantau dantinaH sAhasikyAdIShAdaNDau mR^ityushayyAtalasya | sainyairanyastatkShaNAdAshasha~Nke svargasyochchairardhamArgAdhirUDhaH || 18\.43|| kurva~njyotsnAvipruShAM tulyarUpastArastArAjAlasArAmiva dyAm | khaDgAghAtairdAritAddantikumbhAdAbhAti sma prochChalanmauktikaughaH || 18\.44|| dUrotkShiptakShiprachakreNa kR^ittaM matto hastaM hastirAjaH svameva | bhImaM bhUmau lolamAnaM saroShaH pAdenAsR^ikpa~NkapeShaM pipeSha || 18\.45|| ApaskArAllUnagAtrasya bhUmiM niHsAdhAraM gachChatopA~Nmukhasya | labdhAyAmaM dantayoryugmameva svaM nAgasya prApaduttambhanatvam || 18\.46|| labdhasparshaM bhUvyadhAdavyathena sthitvA kiMchiddantayorantarAle | UrdhvArdhAsichChinnadantapraveShTaM jitvottasthe nAgamanyena sadyaH || 18\.47|| hastenAgre vItabhItiM gR^ihItvA ka~nchidvyAlaH kShiptavAnUrdhvamuchchaiH | AsInAnAM vyomni tasyaiva hetoH svargastrINAmarpayAmAsa nUnam || 18\.48|| kaMchiddUrAdAyatena draDhIyaHprAsaprotasrotasAntaHkShatena | hastAgreNa prAptamapyagrato.abhUdAnaishvaryaM vAraNasya grahItum || 18\.49|| tanvAH puMso nanda gopAtmajAyAH kaMseneva sphoTitAyAH gajena | divyA mUrtirvyomagairutpatantI vIkShAmAse vismitaishchaNDikeva || 18\.50|| AkramyaikAmagrapAdena ja~NghAmanyAmuchchairAdadAnaH kareNa | saMsthitasvAnaM dAruvaddAruNAtmA ka~nchinmadhyAtpATayAmAsa dantI || 18\.51|| shochitvAgre bhR^ityayormR^ityubhAjoraryaH premNA no tathA vallabhasya | pUrvaM kR^itvA netarasya prasAdaM pashchAttApAdApa dAhaM yathAntaH || 18\.52|| utplutyArAdardhachandreNa lUne vaktre.anyasya krodhadaShToShThadante | sainyaiH kaNThachChedalIne kabandhAdbhUyo bibhye valgataH sAsipANeH || 18\.53|| tUryArAvairAhitottAlatAlairgAyantIbhiH kAhalaM kAhalAbhiH | nR^itte chakShuHshUnyahastaprayogaM kAye kUjankamburuchchairjahAsa || 18\.54|| pratyAvR^ittaM bha~NgabhAji svasainye tulyaM muktairAkiranti sma kashchit | ekaughena svarNapu~NkhairdviShantaH siddhAH mAlyaiH sAdhuvAdairdvaye.api || 18\.55|| bANAkShiptArohashUnyAsanAnAM prakrAntAnAmanyasainyaigrahItum | saMrabdhAnAM bhrAmyatAmAjibhUmau vArI vAraiH sasmare vAraNAnAm || 18\.56|| paunaH punyAdasragandhena matto mR^idgankopAllokamAyodhanorvyAM | pAde lagnamatra mAlAmibhendraH pAshIkalpAmAyatAmAchakarSha || 18\.57|| kashchinmUrchChAmetya gADhaprahAraH siktaH shItaiH shIkarairvAraNasya | uchChvAsa prasthitA taM jighR^ikShurvyarthAkUtA nAkanArI mumUrchCha || 18\.58|| lUnagrIvAtsAyakenAparasya dyAmatyuchchairAnanAdutpatiShNoH | trese mugdhaiH saiMhikeyAnukArAdraudrAkArAdapsarovaktrachandraiH || 18\.59|| vR^ittaM yuddhe shUramAshliShya kAchidrantuM tUrNaM meruku~njaM jagAma | tyaktvA nAgnau dehameti sma yAvatpatnI sadyastadviyogAsamarthA || 18\.60|| tyaktaprANaM saMyuge hastinIsthA vIkShya premNA tatkShaNAdudgatAsu | prApyAkhaNDaM devabhUyaM satItvAdAshishleSha svaiva ka~nchitpurandhrI || 18\.61|| svargevAsaM kArayantyA chirAya pratyagratvaM pratyahaM dhArayantyA | kashchidbheje divyanAryA parasmiMlloke lokaM prINayantyeha kIrtyA || 18\.62|| gatvA nUnaM vaibudhaM sadma ramyaM mUchChAbhAjAmAjagAmAntarAtmA | bhUyo dR^iShTapratyayAH prAptasaMj~nAH sAdhIyaste yadraNAyAdriyante || 18\.63|| kashchichChstrApAtamUDho.apavoDhurlabdhvA bhUyashchetanAmAhavAya | vyAvartiShTa kroshataH sakhyuruchchaistyaktashchAtmA kA cha lokAnuvR^ittiH || 18\.64|| bhinnoraskaushatruNAkR^iShya dUrAdAsannatvAtkauchidekeSheNaiva | anyo.anyAvaShTambhasAmarthyayogArdhvAveva svargatAvapyabhUtAm || 18\.65|| bhinnAnastrairmohabhAjo.abhijAtAnhantuM lolaM vArayantaH svavargam | jIvagrAhaM grAhayAmAsuranye yogyenArthAH kasya na syAjjanena || 18\.66|| bhagnairdaNDairAtapatrANi bhUmau paryastAni prauDhachandradyutIni | AhArAya pretarAjasya raupyasthAlAnIva sthApitAni sma bhAnti || 18\.67|| rejurbhraShTA vakShasaH ku~NkumA~NkA muktAhArAH pArthivAnAM vyasUnAm | hAsAllakShyAH pUrNakAmasya manye mR^ityordantAH pItaraktAsavasya || 18\.68|| nimneShvodhIbhUtamastrakShatAnAmasraM bhUmau yachchakAsA~nchakAra | rAgArthaM tatkiM nu kausumbhamambhaH saMvyAnAnAmantakAntaH purasya || 18\.69|| rAmeNa triHsaptakR^itvo hradAnAM chitraM chakre pa~nchakaM kShatriyAstraiH | raktAmbhobhiHstatkShaNAdeva tasminsaMkhye.asaMkhyAH pravahandvIpavatyaH || 18\.70|| saMdAnAntAdastribhiH shikShitAstrairavishyAdhaH shAtashastrAvalUnAH | kUrmaupamyaM vktamantarnadInAmaibhAH prApanna~Nghrayo.asR^i~NmayInAm || 18\.71|| padmAkArairyodhavaktrairibhAnAM karNabhraShTaishchAmaraireva haMsaiH | sopaskArAH prAvahannasratoyAH srotasvinyo vIchiShuchchaistaradbhiH || 18\.72|| utkrAntAnAmAmiShAyopariShTAdadhyAkAshaM babhrumuH patravAhAH | mUrtAH prANAH nUnamadyApyavekShAmAsuH kAyaM tyajitAH dAruNAstraiH || 18\.73|| AtanvadbhirdikShu patrAgranAdaM prAptaidUrAdAshu tIkShNairmukhAgraiH | Adau raktaM sainikAnAmajIvairjIvaiH pashchAtpatripUgairapAyi || 18\.74|| ojobhAjAM yadraNe saMsthitAnAmAdattIvraM sArdhama~Ngena nUnam | jvAlAvyAjAdudvamantI tadantastejastAraM dIptajihvA vavAshe || 18\.75|| nairantaryachChinnadehAntarAlaM durbhakShasya jvAlinA vAshitena | yoddhurbANaprotamAdIpya mAMsaM pAkApUrvasvAdamAde shivAbhiH || 18\.76|| glAnichChedi kShutprabodhAya pItvA raktAriShTaM shoShitAjIrNasheSham | svAduMkAraM kAlakhaNDopadaMshaM kroShTA DimbaM vyaShvaNadvyasvana~ncha || 18\.77|| kravyAtpUgaiH puShkarANyanakAnAM pratyAshAbhirmedaso dAritAni | AbhIlAni prANinaH pratyavasyankAlo nUnaM vyadadAvAnanAni || 18\.78|| kIrNA reje sAjibhUmiH samantAdaprANadbhiH prANabhAjAM pratIkaiH | bahvArambhairardhasaMyojitairvA rUpaiH sraShTuH sR^iShTikarmAntashAlA || 18\.79|| AyantInAmaviratarayaMrAjakAnIkinInAmitthaM sainyaiH samamalughubhiH shrIpaterUrmimadbhiH | AsIdoghairmuhuriva mahadvAridherApagAnAM dolAyuddhaM kR^itagurutaradhvAnamauddhatyabhAjAm || 18\.80|| \medskip\hrule\medskip athottasthe raNATavyAmasuhR^idveNudAriNA | nR^ipA~NghripaughasaMgharShAdagnivadveNudAriNA || 19\.1|| ApatantamamundUrAdUrIkR^itaparAkramaH | balo.avalokayAmAsa mAta~Ngamiva kesarI || 19\.2|| jajaujojAjijijjAjI taM tato.atitatAtitut | bhAbho.abhIbhAbhibhUbhArArArirarirIraraH || 19\.3|| bhavanbhavAya lokAnAmAkampitamahItalaH | nirghAta iva nirghoShabhImastasyApatadrathaH || 19\.4|| rAme ripuH sharAnAjimaheShvAsa vichakShaNe | kopAdathainaM shitamA maheShvA sa vichakShaNe || 19\.5|| dishamarkamivAvAchIM mUrchChAgatamapAharat | mandapratApaM taM sUtaH shIghramAjivihAyasaH || 19\.6|| kR^itvA shineH shAlvachamUM saprabhAvA chamUrjitAm | sasarja vaktraiH phullAbjasaprabhA vAchamUrjitAm || 19\.7|| ulmukena drumaM prApya saMkuchatpatrasaMpadam | tejaH prakiratA dikShu sapratApamadIpyata || 19\.8|| pR^ithoradhyakShipadhR^idrukmI yayA chApamudAyudhaH | tayaiva vAchApagamaM yayAchApamudAyudhaH || 19\.9|| samaM samantato rAj~nAmApatantIranIkinIH | kArShNiH pratyagrahIdekaH sArasvAniva nimnagAH || 19\.10|| dadhAnairghanasAdR^ishyaM lasadAyasadaMshanaiH | tatra kA~nchanasachChAyA sasR^ije taiH sharAshaniH || 19\.11|| nakhAMshuma~njarIkIrNamasautarurivochchakaiH | babhau vibhramaddhanuHshAkhAmadhirUDhashilImukhAm || 19\.12|| prapya bhImamasau janyaM saujanyaM dadhadAnate | vidhyanmumocha na ripUnaripUgAntakaH sharaiH || 19\.13|| kR^itasya sarvakShitipairvijayAshaMsayA puraH | anekasya chakArAsau bANairbANasya khaNDanam || 19\.14|| yAbabhAra kR^itAnekamAyA senA sasAratAm | dhanuH sa karShanrahitamAyAsenAsasAra tAm || 19\.15|| ojo mahaujAH kR^itvAdhastatkShaNAduttamaujasaH | kurvannAjAvamukhyatvamanamannAma mukhyatAm || 19\.16|| dUrAdeva chamUrbhallaiH kumAro hanti sa sma yAH | na punaH sAMyugIM tAH sma kumAro hanti sasmayAH || 19\.17|| nipIDya tarasA tena muktAH kAmamanAsthayA | upAyayurvilakShatvaM vidviSho na shilImukhAH || 19\.18|| tasyAvadAnaiH samare sahasA romaharShibhiH | surairashaMsi vyomasthaiH saha sAro maharShibhiH || 19\.19|| sugandhayaddishaH shubhramamlAni kusumaM divaH | bhUri tatrApatattasmAdutpapAta divaM yashaH || 19\.20|| soDhuM tasya dviSho nAlamavayodharavA raNam | UrNunAva yashashcha dyAmapayodharavAraNam || 19\.21|| keshaprachuralokasya paryaskAri vikAsinA | shekhareNeva yuddhasya shiraH kusumalakShmaNA || 19\.22|| sAdaraM yuddhamAnApi tenAnyanarasAdaram | sA daraM pR^itanA ninye hIyamAnA rasAdaram || 19\.23|| ityAli~NgatAmAlokya jayalakShmyA jhaShadhvajam | kruddhayeva krudhA sadyaH prapede chedibhUpatiH || 19\.24|| ahitAnabhi vAhinyA sa mAnI chatura~NgayA | chachAla vallgatkalabhasamAnIchatura~NgayA || 19\.25|| tatastatadhanurmaurvIvisphArasphAriniHsvanaiH | tUryairyugakShaye kShubhyadakUpArAnukAriNI || 19\.26|| sakAranAnArakAsa kAyasAdadasAyakA | rasAhavAvAhasAra nAdavAdadavAdanA || 19\.27|| lolAsikAliyakulA yamasyaiva svasA svayam | chikIrShurullasallohavarmashyAmA sahAyatAm || 19\.28|| sAsenAgamanArambhe rasenAsIdanAratA | tAranAdajanAmatta dhIranAgamanAmayA || 19\.29|| dhUtadhautAsayaH praShThAH pratiShThantakShamAbhR^itAm | shauryanurAganikaShaH sA hi velAnujIvinAm || 19\.30|| divaminyudhA gantuM komalAmalasampadam | dadhau dadhAno.asilatAM ko.amalAmalasampadam || 19\.31|| kR^itoruvegaM yugapadvyajigIShanta sainikAH | vipakShaM bAhuparighairja~NghAbhiritaretaram || 19\.32|| vAhanAjani mAnAse sArAjAvanamA tataH. mattasAragarAjebhe bhArIhAvajjanadhvani || 19\.33|| nidhvanajjavahArIbhA bheje rAgarasAttamaH | tatamAnavajArAsA senA mAnijanAhavA || 19\.34|| abhagnavR^ittAH prasabhAdAkR^iShTA yauvanoddhataiH | chakranduruchchakairmuShTigrAhyamadhyA dhanurlatAH || 19\.35|| kareNuH pramthito.aneko reNurghaNTAH sahasrashaH | kareNuH shIkaro jaj~ne reNustena shamaM yayau || 19\.36|| dhR^itapratyagrashR^i~NgArarasarAgarapi dvipaiH | saroShasambhramairbarbhre raudra eva raNe rasaH || 19\.37|| na tasthau bhartR^itaH prAptamAnasampratipattiShu | raNaikasargeShu bhayaM mAnasaM prati pattiShu || 19\.38|| bANAhitapUrNatUNIrakoTarairdhanvishAkhibhiH | godhAshliShTabhujAshAkhairabhUdbhImA raNATavI || 19\.39|| nAnAjAvavajAnAnA sA janaughaghanaujasA | parAniha.ahAnirApa tAnviyAtatayAnvitA || 19\.40|| viShamaM sarvatobhadrachakragomUtrikAdibhiH | shlokairivamahAkAvyaM vyUhaistadabhavadbalam || 19\.41|| saMhatyA sAtvatAM chaidyaM prati bhAsvarasenayA | vavale yoddhumutpannapratimA svarasena yA || 19\.42|| vistIrNamAyAmavatI lolalokanirantarA | narendramArgaM rathyeva papAta dviShatAM balam || 19\.43|| vAraNAgagabhIrA sA sArAbhIgagaNAravA | kAritArivadhA senA nAsedhA vAritArikA || 19\.44|| adhinAgaM prajavino vikasatpichChachAravaH | peturbarhiNadeshIyAH sha~NkavaH prANahAriNaH || 19\.45|| pravR^ittevikasaddhvAnaMsAdhanepyaviShAdibhiH | vavR^iShevikasaddAnaMyudhamApyaviShANibhiH || 19\.46|| puraH prayuktairyuddhaM tachchalitairlabdhashuddhibhiH | AlApairiva gAndharvamadIpyata padAtibhiH || 19\.47|| kenachitsvAsinAnyeShAM maNDalAgrAnavadyatA | prApe kIrtiplutamahImaNDalAgrAnavadyata || 19\.48|| vihantuM vidviShastIkShNaH samameva susaMhateH | parivArAtpR^ithakchakre khaDgashchAtmA cha kenachit || 19\.49|| anyena vidadhe.arINAmatimAtrA vilAsinA | udgUrNena chamUstUrNamatimAtrAvilAsinA || 19\.50|| sahasrapUraNaH kashchillUnamUrdhAsinA dviShaH | tathordhva eva kAbandhImabhajannartanakriyAm || 19\.51|| shastravraNamayashrImadala~NkaraNabhUShaShitaH | dadR^ishe.anyo rAvaNavadala~NkaraNabhUShitaH || 19\.52|| dviShadvishasanachChedanirastoruyugo.aparaH | siktashchAstrairubhayathA babhUvAruNavigrahaH || 19\.53|| bhImatAmaparo.ambhodhisame.adhita mahAhave | dAkShe kopaH shivasyeva samedhitamahA have || 19\.54|| dantaushchichChidire kopAtpratipakShaM gajA iva | paranistriMshanirlUnakaravAlAH padAtayaH || 19\.55|| raNe rabhasanirbhinnadvipapATavikAsini | na tatra gatabhIH kashchidvipapATa vikAsini || 19\.56|| yAvanna satkR^itairbhartuH snehasyAnR^iNyamichChubhiH | amarShAditaraistAvattatyaje yudhi jIvitam || 19\.57|| ayashobhidurAloke kopadhAma\-raNAdR^ite | ayashobhidurA loke kopadhA maraNAdR^ite || 19\.58|| skhalantI nakvachittaikShNAdabhyagraphalashAlinI | amochi shaktiH shaktikairlohajA na sharIrajA || 19\.59|| apAdi vyApR^itanayAMstathA yuyudhire nR^ipAH | Apa divyA pR^itanayA vismayaM janatA yathA || 19\.60|| svaguNairAphalaprApterAkR^iShya gaNikA iva | kAmukAniva nAlIkAMstriNantAH sahasAmuchan || 19\.61|| vAjinaH shatrusainyasya samArabdhanavAjinaH | vAjinashcha sharA madhyamavishandrutavAjinaH || 19\.62|| puraskR^itya phalaM prAptaiH satpakShAshrayayashAlibhiH | kR^itapu~NkhatayA lebhe lakShamapyAshu mArgaNaiH || 19\.63|| raktashrutiM japAsUnasamarAgAmiShuvyadhAt | kashchitpuraH sapatneShu samarAgamiShuvyadhAt || 19\.64|| rayeNa raNakAmyantau dUrAdupagatavibhau | gatAsurantarA dantI varaNDaka ivAbhavat || 19\.65|| bhUribhirbhAribhirbhIrairbhUbhArairabhirebhire | bherIrebhibhirabhrAbhairabhIrubhiribhairibhAH || 19\.66|| nishitAsilatAlUnaistathA hastairna hastinaH | yudhyamAnA yathA dantairbhagnairApurvihastatAM || 19\.67|| nipIDanAdiva mitho dAnatoyanAratam | vapuShAmadayApAtAdibhAnAmabhito.agalat || 19\.68|| raNA~NgaNaM sara iva plAvitaM madavAribhiH | gajaH pR^ithukarAkR^iShTashatapatramaloDayat || 19\.69|| sharakShate gaje bhR^i~NgaiH saviShAdiviShAdini | rutavyAjena ruditaM tatrAsIdatisIdati || 19\.70|| antakasya pR^ithau tatra shayanIya ivAhave | dashanavyasanAdIyurmatkuNatvaM mata~NgajAH || 19\.71|| abhIkamatikeneddhe bhItAnandasyanAshane | kanatsakAmasenAke mandakAmakamasyati || 19\.72|| dadhato.api raNe bhImamabhIkShNaM bhAvamAsuram | hatAH parairabhimukhAH surabhUyamupAyayuH || 19\.73|| yenA~NgamUhe vraNavatsaruchA parato.amaraiH | samatvaM sa yayau khaDgatsaruchAparato.amaraiH || 19\.74|| nipAtitasuhR^itsvAmipitR^ivyabhrAtR^imAtulam | pANinIyamivAvaloki dhIraistatsamarAjiram || 19\.75|| abhAvi sindhvA sandhyAbhrasadR^igrudhiratoyayA | hR^ite yoddhuM janaH pAMshau sa dR^igrudhi rato yathA || 19\.76|| vidalatpuShkarAkIrNAH patachCha~NkhakulAkulAH | taratpatrarathA nadyaH prAsarpanraktavArijAH || 19\.77|| asR^igjano.astrakShatimAnavamajjavasAdanam | rakShaHpishAchaM mumude navamajjavasAdanam || 19\.78|| chitraM chApairapetajyaiH sphuradraktashatahR^idam | payodajAlamiva tadvIrAshaMsanamAbabhau || 19\.79|| bandhau vipanne.anekena nareNeha tadantike | ashochi sainye ghaNTAbhirna reNe hatadantike || 19\.80|| kR^ittaiH kIrNA mahI reje dantairgAtraishcha dantinAm | kShuNNalokAsubhirmR^ityormusalolUkhalairiva || 19\.81|| yuddhamitthaM vidhUtAnyamAnavAnabhiyo gataH | chaidyaH parAnparAjigye mAnavAnabhiyogataH || 19\.82|| atha vakShomaNichChAyAchChuritApItavAsasA | sphuradindradhanurbhinnataDiteva taDittvatA || 19\.83|| nIlenAnAlanalinanilInollalanAlinA | lalanAlAlanenAlaM lIlAlolena lAlinA || 19\.84|| apUrvayeva tatkAlasamAgamasakAmayA | dR^iShTena rAjanvapuShA kaTAkShairvijayashriyA || 19\.85|| vibhAvI vibhavI bhAbho vibhAbhAvI vivo vibhIH | bhavAbhibhAvI bhAvAvo bhavAbhAvo bhuvo vibhuH || 19\.86|| upaitukAmaistatpAraM nishchitairyogibhiH paraiH | dehatyAgakR^itodyogairadR^ishyata paraH pumAn || 19\.87|| taM shriyA ghanayAnastaruchA sAratayA tayA | yAtayA tarasA chArustanayAnaghayA shritam || 19\.88|| vidviSho.adviShurudvIkShya tathApyAsannirenasaH | aruchyamapi rogaghnaM nisargAdeva bheShajam || 19\.89|| viditaM divi ke.anIke taM yAtaM nijitAjini | vigadaM gavi roddhAro yoddhA yo natimeti naH || 19\.90|| niyujyamAnena puraH karmaNyatigarIyasi | AropyamANoruguNaM bhartrA kArmukamAnamat || 19\.91|| tatra bANAH suparuShaH samadhIyanta chAravaH | dviShAmabhUtsuparuShastasyAkR^iShTasya chAravaH || 19\.92|| pashchAtkR^itAnAmapyasya narANAmiva patriNAm | yoyo guNena saMyuktaH sa sa karNAntamAyayau || 19\.93|| prape rUpI purArepAH paripUrI paraH paraiH | ropairapArairupari pupUre.api puro.aparaiH || 19\.94|| di~NmukhavyApinastIkShNAnhradino marmabhedinaH | chikShepaikakShaNenaiva sAyakAnahitAMshcha saH || 19\.95|| sharavarShI mahAnAdaH sphuratkArmukaketanaH | nIlachChavirasau reje keshavachChalanIradaH || 19\.96|| na kevalaM janaistasya laghusaMdhAyino dhanuH | maNDalIkR^itamokAntAdbalamaikShi dviShAmapi || 19\.97|| lokAlokI kalo.akalkakalilo.alikulAlakaH | kAlo.akalo.akaliH kAle kolakelikilaH kila || 19\.98|| akShitArAsu vivyAdha dviShataH sa tanutriNaH | dAneShu sthUlalakShyatvaM na hi tasya sharAsane || 19\.99|| vararo.avivaro vairivivArI vArirAravaH | vivavAra varo vairaM vIro ravirivaurvaraH || 19\.100|| muktAnekasharaM praNAnaharadbhUyasAM dviShAM | tadIyaM dhanuranyasya na hi sehe sajIvatAm || 19\.101|| rAjarAjI rurojAjerajire.ajo.ajaro.arajAH | rejArijUrajorjArjI rarAjarjurajarjaraH || 19\.102|| uddhatAndviShatastasya nidhnato dvitayaM yayuH | pAnArthe rudhiraM dhAtau rakShArthe bhuvanaM sharAH || 19\.103|| krUrArikAri kIrekakArakaH kArikAkaraH | korakAkArakarakaH karIraH karkaror.akaruk || 19\.104|| vidhAtumavatIrNo.api laghimAnamasau bhuvaH | anekamarisaMghAtamakarodbhUmivardhanam || 19\.105|| dArI daradaridro.aridArUdAro.adridUradaH | dUrAdaraudrAdadaradrodoruddArurAdarI || 19\.106|| ekeShuNA sa~NghatithAndviSho bhindandrumAniva | sa janmAntararAmasya chakre sadR^ishamAtmanaH || 19\.107|| shUraH shaurirashishirairAshAshairAshu rAshishaH | sharAruH shrIsharIreshaH shushUre.arishiraH sharaiH || 19\.108|| vktAsIdaritAriNAM yattadIyAstadA muhuH | manohR^ito.api hR^idaye legureShAM na patriNaH || 19\.109|| nAmAkSharANAM malanA mA bhUdbharturataH sphuTam | agR^ihNata parA~NganAmasUnasraM na mArgaNAH || 19\.110|| AchChidya yodhasArthasya prANasarvasvamAshugAH | aikAgArikavadbhUmau dUrAjjagmuradarshanam || 19\.111|| bhImAstrarAjinastasya balasya dhvajarAjinaH | kR^itaghorAjinashchakre bhuvaH sarudhirA jinaH || 19\.112|| mAMsavyadhochitamukhaiH shUnyatAM dadhadakriyam | shakuntibhiH shatrubalaM vyApi tasyeShubhirnabhaH || 19\.113|| dAdado daddaduddAdI dAdAdo dUdadIdadoH | duddAdaM dadade dudde dadAdadadado.adadaH || 19\.114|| plutebhakumbhorasijairhR^idayakShatijanmabhiH | prAvartayannadIrasrairdviShAM tadyoShitAM cha saH || 19\.115|| sadAmadabalaprAyaH samuddhR^iraso babhau | pratItavikramaH shrImanhArirharirivAparaH || 19\.116|| dvidhA tridhA chaturdhA cha tamekamapi shatravaH | pashyantaH spardhayA sadyaH svayaM pa~nchatvamAyayuH || 19\.117|| sadaiva saMpannavapU raNeShu sa daivasaMpannavapUraNeShu | maho dadhe.astAri mahAnitAntaM mahodadhestArimahA nitAntam || 19\.118|| iShTaM kR^itvArthaM patriNaH shAr~NgapANeretyAdhomukhyaM pravishanbhUmimAshu | shuddhayA yuktAnAM vairivargasya madhye bhartrA kShiptAnAmetadevAnurUpam || 19\.119|| satvaM mAnavishiShTamAjirabhasAdAlambya bhavyaH puro labdhAghakShayashuddhiruddharatarashrIvatsabhUmirmudA | muktvA kAmamapAstabhIH paramR^igavyAdhaH sa nAdaM harerekaughaiH samakAlamabhramudayI ropaistadA tastare || 19\.120|| \medskip\hrule\medskip mukhamullasitatrirekhamuchchairbhidurabhrUyugabhIShaNaM dadhAnaH | samitAviti vikramAnamR^iShyangatabhIrAhvatachedirANmurArim || 20\.1|| shitachakranipAtasaMpratIkShyaM vahataH skandhagataM cha tasya mR^ityum | abhishauri ratho.athanoditAshvaH prayayau sArathirUpayA niyatyA || 20\.2|| abhichaidyamagAdratho.api shaureravaniM jAguDaku~NkumAbhitAmraiH | guraneminipIDanAvadIrNavyasudehasrutashoNitairvilimpan || 20\.3|| sa nirAyataketanAMshukAntaH kalanikvANakarAlaki~NkiNIkaH | virarAja ripukShayapratij~nAmukharo muktashikhaH svayaM nu mR^ityuH || 20\.4|| sajalAmbudharAravAnukArI dhvanirApUritadi~Nmukho rathasya | praguNIkR^itakekamUrdhvakaNThaiH shitikaNThairupakarNayAmbabhUve || 20\.5|| abhivIkShya vidarbharAjaputrIkuchakAshmIrajachihnamachyutoraH | chirasevitayApi chedirAjaH sahasAvApa ruShA tadaiva yogam || 20\.6|| janitAshanishabdasha~NkamuchchairdhanurAsphAlitamadhvanannR^ipeNa | chapalAnilachodyamAnakalpakShayakAlAgnishikhAnibhasphurajjyam || 20\.7|| samakAlamivAbhilakShaNIyagrahasaMdhAnavikarShaNApavargaiH | atha sAbhisAraM sharaistarasvI sa tiraskartumupendramadhyavarShat || 20\.8|| R^ijutAphalayogashuddhibhAjAM gurupakShAshrayiNAM shilImukhAnAm | guNinA natimAgatena sandhiH saha chApena sama~njaso babhUva || 20\.9|| aviShahyatame kR^itAdhikAraM vashinA karmaNi chedipArthivena | arasaddhanuruchchakaidR^iDhArtiprasabhAkarShaNavepamAnajIvam || 20\.10|| anusantatipAtinaH paTutvaM dadhataH shuddhibhR^ito gR^ihItapakShAH | vadanAdiva vAdino.atha shabdAH kShitibharturdhanuShaH sharAH prasasruH || 20\.11|| gavalAsitakAnti tasya madhyasthitaghorAyatabAhudaNDanAsam | dadR^ishe kupitAntakonnmadbhrUyugabhImAkR^iti kArmukaM janena || 20\.12|| taDidujjvalajAtarUpapu~NkhaiH khamayaHshyAmamukhairabhidhvanadbhiH | jaladairiva raMhasA patadbhiH pidadhe saMhatishAlibhiH sharaughaiH || 20\.13|| shitashalyamukhAvadIrNameghakSharadambhaH sphuTatIvravedanAnAm | sravadasrutatIva chakravAlaM kakubhAmaurNaviShuH suvarNapu~NkhAH || 20\.14|| amanoramatAM yatI janasya kShaNamAlokapathAnnabhaH sadAM vA | rurudhe pihitAhimadyutirdhIrvishikhairantaritA chyutA dharitratrI || 20\.15|| vinivAritabhAnutApamekaM sakalasyApi muradviSho balasya | sharajAlamayaM samaM samantAduru sadmeva narAdhipena tene || 20\.16|| iti chedimahIbhR^itA tadAnIM tadanIkaM danusUnusUdanasya | vayasamiva chakramakriyAkaM parito.arodhi vipATapa~nchareNa || 20\.17|| iShuvarShamanekamekavIrastadariprachyutamachyutaH pR^iShatkaiH | atha vAdikR^itaM pramANamanyaiH prativAdIva nirAkarotpramANaiH || 20\.18|| pratiku~nchitakUrpareNa tena shravaNopAntikanIyamAnagavyam | dhvanati sma dhanurghanAntamattaprachurakrau~ncharavAnukAramuchchaiH || 20\.19|| urasA vitatena pAtitAMsaH sa mayUrA~nchitamastakastadAnIm | kShaNamAlikhito nu sauShThavena sthirapUrvAparamuShTirAbabhau vA || 20\.20|| dhvanato nitarAM rayeNa gurvyastaDidAkArachaladguNAdasaMkhyAH | iShavo dhanuShaH sashabdamAshu nyapatannambudharAdivAmbudharAH || 20\.21|| shikharonnataniShThurAMsapIThaH sthagayannekadigantamAyatAntaH | niravarNi sakR^itprasArito.asya kShitibharteva chamUbhirekabAhuH || 20\.22|| tamakuNThamukhAH suparNaketoriShavaH kShiptamiShuvrajaM pareNa | vibhidAmanayanta kR^ityapakShaM nR^ipaterneturivAyathArthavarNAH || 20\.23|| dayitairiva khaNDitA murArervishikhaiH saMmukhamujjvalA~NgalekhaiH | laghimAnamupeyuShI pR^ithivyAM viphalA shatrusharAvaliH papAta || 20\.24|| pramukhe.abhihatAshcha patravAhAH prasabhaM mAdhavamuktavatsadantaiH | paripUrNataraM bhuvo gatAyAH parataH kAtaravatpratIpamIyuH || 20\.25|| itaretaratsannikarShajanmA galasaMghaTTavikIrNavisphuli~NgaH | paTalAni lihanvalAhakAnAmapareShu kShaNamajjvalatkR^ishAnuH || 20\.26|| sharadIva sharashriyA vibhinne vibhunA shatrushilImukhAbhrajAle | vikasanmukhavArijAH prakAmaM babhurAshA iva yAdavadhvajinyaH || 20\.27|| sa divaM samachichChadachCharaughaiH kR^itatigmadyutimaNDalApalApaiH | dadR^ishe.atha cha tasya chApayaShTyAmiShurekaiva janai sakR^idvisR^iShTA || 20\.28|| bhavati sphuTamAgato vipakShAnna sapakSho.api hi nirvR^itervidhAtA | shishupAlabalAni kR^iShNamuktaH sutarAM tena tatApa tomaraughaH || 20\.29|| guruvegavirAvibhiH patatrairiShavaH kA~nchanapi~NgalabhAsaH | vinatAsutavattalaM bhuvaH sma vyathitabhrAntabhuja~NgamaM vishanti || 20\.30|| shatashaH paruShAH puro visha~NkaM shishupAlena shilImukhAH prayuktAH | paramarmabhido.api dAnavAreraparAdhA iva na vyathAM vitenuH || 20\.31|| vihitAdbhutalokasR^iShTimAye jamamichChankila mAyayA murArau | bhuvanakShayakAlayoganidre nR^ipatiH svApanamastramAjahAra || 20\.32|| salilArdravarAhadehanIlo vidadhadbhAskaramarthashUnyasaMj~nam | prachalAyatalochanAravindaM vidadhe tadbalamandhakAraH || 20\.33|| guravo.api niShadya yannidadrurdhanuShi kShmApatayo na vAchyametat | kShayitApadi jAgrato.api nityaM nanu tatraiva hi te.abhavanniShaNNAH || 20\.34|| shlathatAM vrajatastathA pareShAmagaddhAraNAshaktimujjhataH svAm | sugR^ihItamapi pramadabhAjAM manasaH shAstramivAmastramagrapANeH || 20\.35|| uchitasvapano.api nIrarAshau svabalAmbhonidhimadhyagastadInIm | bhuvanatrayakAryajAgarUkaH sa paraM tatra paraH pumAnajAgaH || 20\.36|| athasUryaruchIva tasya dR^iShTAvudbhUtkaustubhadarpaNaM gatAyAm | paTuH dhAma tato na chAdbhutaM tadvibhurindvarkavilochanaH kilAsau || 20\.37|| mahataH praNateShviva prasAdaH sa maNeraMshuchayaH kakuMmukheShu | vyakasadvikasadvilochanebhyo dadadAlokamanAvilaM balebhyaH || 20\.38|| prakR^itiM pratipAdukaishcha pAdaishchakLLiShe bhAnumataH punaH prasartum | tamaso.abhibhavAdapAsya mUrchChAmupajIvatsahasaiva jIvalokaH || 20\.39|| ghanasaMtamasairjavena bhUyo yaduyodhairyudhi redhire dviShantaH | nanu vAridharoparodhamuktaH sutarAmuttapate patiH prabhANAm || 20\.40|| vyavahAra ivAnR^itAbhiyogaM timiraM nirjitavatyathaprakAshe | ripurulbaNabhImabhogabhAjAM bhujagAnAM jananIM jajApa vidyAm || 20\.41|| pR^ithudarvibhR^itastataH phaNIndrA viShamAshIbhiranArataM vamantaH | abhavanyugapadvilolajihvAyugalIDhobhayasR^ikkabhAgamAviH || 20\.42|| kR^itakeshaviDambanairvihAyo vijayaM tatkShaNamichChubhishChalena | amR^itAgrabhuvaH pureva puchChaM baDavAbharturavAri kAdraveyaiH || 20\.43|| dadhatastanimAnamAnapUrvyA babhurakShishravaso mukhe vishAlAH | bharataj~nakavipraNItakAvyagrathitA~NkA iva nATakaprapa~nchAH || 20\.44|| saviShashvasanoddhatorudhUmavyavadhimlAnamarIchi pannagAnAm | uparAgavateva tigmabhAsA vapuraudumbaramaNDalAbhamUhe || 20\.45|| shikhipichChakR^itadhvajAvachUDakShaNasAsha~NkavivartamAnabhogAH | yamapAshavadAshubandhanAya nyapatanvR^iShNigaNeShu lelihAnAH || 20\.46|| pR^ithuvAridhivIchimaNDalAntarvilasatphenavitAnapANDurANi | dadhati sma bhuja~NgamA~Ngamadhye navanirmokaruchiM dhvajAMshukAni || 20\.47|| kR^itamaNDalabandhamullasadbhiH shirasi pratyurasaM vilambamAnaiH | vyaruchajjanatA bhuja~NgabhogairdalitendIvaramAlabhAriNIva || 20\.48|| pariveShTitamUrtayashcha mUlAduragairAshirasaH saratnapuShpaiH | dadhurAyatavalliveShTitAnAmupamAnaM manujA mahIruhANAm || 20\.49|| bahulA~njanapa~NkapaTTanIladyutayo dehamitastataH shramantaH | dadhire phaNinastura~NgameShu sphuTapalyANanibaddhavardhralIlAm || 20\.50|| prasR^itaM rabhasAdayobhinIlA pratipadaM parito.abhiveShTayantI | tanurAyatishAlinI mahAhergajamanduriva nishchalaM chakAra || 20\.51|| atha sasmitavIkShitAdavaj~nAchalitaikonnamitabhru mAdhavena | nijaketushiraHshritaH suparNAdudapaptannayutAni pakShirAjAm || 20\.52|| drutahemaruchaH khagAH khagendrAdalaghUdIritanAdamutpatantaH | kShaNamaikShiShatochchakaishchamUbhirjvalataH saptarucheriva sphuli~NgAH || 20\.53|| upamAnamalAbhi lolapakShakShaNavikShiptamahAmbuvAhamatsyaiH | gaganArNavamantarAsumeroH kulajAnAM garuDairilAdharANAm || 20\.54|| patatAM paritaH parisphuradbhiH paripi~NgIkR^itadi~NmukhairmayUkhaiH | sutarAmabhavadaddurIkShyabimbastapanastatkiraNairivAtmadarshaH || 20\.55|| dadhurambudhimanthanAdrimanthabhramaNAyastaphaNIndrapittajAnAm | ruchamullasamAnavainateyadyutibhinnAH phaNabhAriNo maNInAm || 20\.56|| abhitaH kShubhitAmburAshidhIradhvanirAkR^iShTasamUlapAdapaughaH | janayannabhavadyugAntasha~NkAmanilo nAgavipakShapakShajanmA || 20\.57|| prachalatpatagendrapatravAtaprasabhonmUlitashailadattamArgaiH | bhayavihvalamAshu dandashUkairvivashairAvivishe svameva dhAma || 20\.58|| khacharaiH kShayamakShaye.ahisainye sukR^itairduShkR^itavattadopanIte | ayugAchiriva jvalanruShAtho ripuraudarchiShamAjuhAva mantram || 20\.59|| sahasA dadhaduddhatATTahAsashriyamuttrAsitajantunA svanena | viyatAyatahetibAhuruchchairatha vetAla ivotpapAta vahniH || 20\.60|| chalitoddhatadhUmaketano.asau rabhasAdambararohirohitAshvaH | drutamArutasArathiH shikhAvAnkanakasyandanasundarashchachAla || 20\.61|| jvaladambarakoTarAntarAlaM bahulArdrAmbudapatrabaddhadhUmam | paridIpitadIrghakAShThamuchchaistaruvadvishvamuvoSha jAtavedAH || 20\.62|| gurutApavishuShyadambushubhrAH kShaNamAlagnakR^ishAnutAmrabhAsaH | svamasAratayA maShIbhavantaH punarAkAramavApurAmbuvAhAH || 20\.63|| jvalitAnalalolapallavAntAH sphuradaShTApadapatrapItabhAsaH | kShaNamAtrabhavAmabhAvakAle sutarAmApurivAyatiM patAkAH || 20\.64|| nikhilAmiti kurvatashchirAyadrutachAmIkarachArutAmiva dyAm | pratighAtasamarthamastramagneratha megha~NkaramasmaranmurAriH || 20\.65|| chaturambudhigarbhadhIrakukShervapuShaH sandhiShu lInasarvasindhoH | udaguH salilAtmanastridhAmno jalavAhAvalayaH shiroruhebhyaH || 20\.66|| kakubhaH kR^itanAdamAstR^iNantastirayantaH paTalAni bhAnubhAsam | udanaMsiShurabhramabhrasa~NghAH sapadi shyAmalimAnamAnayantaH || 20\.67|| tapanIyanikarSharAjigaurasphuraduttAlataDichChaTATTahAsam | anubaddhasamuddhatAmbuvAhadhvanitADambaramambaraM babhUva || 20\.68|| savituH paribhAvukairmarIchInachirAbhyaktamata~NgajA~NgabhAbhiH | jaladairabhitaH sphuradbhiruchchairvidadhe ketanateva dhUmaketoH || 20\.69|| jvalataH shamanAya chitrabhAnoH pralayAplAvamivAbhidarshayantaH | vavR^iShurvR^iShanAdino nadInAM prataTAropitavAri vArivAhAH || 20\.70|| madhurairapi bhUyasA sa medhyaiH prathamaM pratyuta vAribhirdidIpe | pavamAnasakhastataH krameNa praNayakrodha ivAshamadvivAdaiH || 20\.71|| paritaH prasabhena nIyamAnaH sharavarShairavasAyamAshrayAshaH | prabaleShu kR^itI chakAra vidyudvyapadeshena ghaneShvanupravesham || 20\.72|| prayataH prashamaM hutAshanasya kvachidAlakShyata muktamUlamarchiH | balabhitprahitAyudhAbhighAtAttruTitaM patripaterivaikapatram || 20\.73|| vyagamansahasA dishAM mukhebhyaH shamayitvA shikhinA~NghanAghanaughAH | upakR^ityanisargataH pareShAmuparodhaM na hi kurvate mahAntaH || 20\.74|| kR^itadAhamudarchiShaH shikhAbhiH pariShiktaM muhurambhasA navena | vihitAmbudharavraNaM prapede gaganaM tApitapAyitAsilakShmIm || 20\.75|| iti narapatirastraM yadyadAvishchakAra prakupita iva rogaH kShiprakArI vikAram | bhiShagiva gurudoShachChedinopakrameNa kramavidatha murAriH pratyahaMstattadAshu || 20\.76|| shuddhiM gatairapi parAmR^ijubhirviditvA bANairajayyamavighaTTitamarmabhistam | marmAtigairanR^ijubhirnitarAmashuddhairvAksAyakairatha tutoda tadA vipakShaH || 20\.77|| rAhustrIstanayorakAri sahasA yenAshlathAli~Ngana\- vyApAraikavinodadurlalitayoH kArkashyalakShmIrvR^ithA | tenAkroshata eva tasya murajittatkAlalolAnala\- jvAlApallavitena mUrdhavikalaM chakreNa chakre vapuH || 20\.78|| shriyA juShTaM divyaiH sapaTaharavairanvitaM puShpavarShairvapuShTachaidyasya kShaNamR^iShigaNaiH stUyamAnaM nirIya | prakAshenAkAshe dinakarakarAnvikShipadvismitAkShairnarendrairaupendraM vapuratha vishaddhAma vIkShAMbabhUve || 20\.79|| ## From Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha sansknet.ac.in and its mirror http://www.wilbourhall.org/sansknet/ Proofread by Kaushal S. Kaloo kaushalskaloo at gmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit at cheerful dot c om} {\rm Last updated \today} {\rm From https://sanskritdocuments.org .} {\rm The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % The text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. {\rm and research. The file is not to be copied or reposted for promotion} {\rm of any website or individuals or commercial purpose without permission.} \end{document}