श्रीमनसातन्त्रं
मानसे मानसीविद्ये पद्मावति नमोस्तु ते ।
सिद्धयोगिनि मां पाहि नागराज्ञि नमोस्तु ते ॥
१. प्रथमपटलः
अथ श्री मनसा तन्त्रं प्रथमपटलः ।
भैरव्युवाच ।
किं तन्त्रं सर्वसुलभं सर्वेषामधिकारिणाम् ।
येन सिद्धिर्भवेदाशु मनसामीहितार्थदा ॥ १॥
न जातिविचारो यस्मिन्नाश्रमो न कुलक्रमः ।
यत्र भक्तिर्मुखं ज्ञेयं तन्मे ब्रूहि कृपानिधे ॥ २॥
नातिदुर्गं न चात्युग्रं नातिगूढं दुरासदम् ।
यत्समाश्रित्य संसिद्धिर्भवेदल्पप्रयत्नतः ॥ ३॥
श्रुतानि बहुशस्तन्त्राण्यनेकानि मया प्रभो ।
तथापि न मनस्तृप्तिर्जायते ज्ञानविस्तरैः ॥ ४॥
अस्ति चेन्निगूढतन्त्रं किञ्चिदप्रकटं विभो ।
यत्रेच्छाफलसम्पत्तिर्भवेद्भक्तस्य निश्चितम् ॥ ५॥
तच्छ्रुत्वा क्रोधभैरवः प्रहसन्निव सुस्थितः ।
क्षणमन्तर्निमीलाक्षो ध्यानगम्भीरमानसः ॥ ६॥
क्रोधभैरव उवाच ।
साधु साधु महाभागे रहस्यं पृष्टवानसि ।
नैतत्सर्वत्र वक्तव्यं न प्रकाश्यं कदाचन ॥ ७॥
गुह्याद्गुह्यतरं देवि नानाशास्त्रार्थगोचरम् ।
योगिनीहृदये नित्यं निःशब्दं परिवर्तते ॥ ८॥
न वेदैर्न पुराणैश्च न यज्ञैर्न तपोधनैः ।
लब्धुं शक्यं रहस्यैतद्भक्तिशुद्धैकचेतसा ॥ ९॥
अस्ति तन्त्रं महागुप्तं निगूढं नागयोषिताम् ।
मनोरथप्रदं दिव्यं मानसायाः प्रकीर्तितम् ॥ १०॥
न सर्वलोकविदितं नापि राजसभासु च ।
सिद्धयोगिनिभिर्गुप्तं मौनरेखेव संस्थितम् ॥ ११॥
यत्र मन्त्रो न केवलं शब्दराशिर्न दृश्यते ।
चैतन्यस्य प्रवाहोऽयं सूक्ष्मसूत्रमिव स्थितः ॥ १२॥
मन एव महद्देवि कारणं बन्धमोक्षयोः ।
मन एव महाशक्तिर्मन एव परं पदम् ॥ १३॥
मन एव हि संसारो मन एव परा गतिः ।
मन एव हि विज्ञानं मन एव शिवालयः ॥ १४॥
तस्य मनस एवाध्या या शक्तिः सूक्ष्मरूपिणी ।
सा मानसा समाख्याता योगिनां हृदयेश्वरी ॥ १५॥
नवीनाम्बुदसङ्काशं नित्यं विश्वं प्रवर्तते ।
मनःस्रोतसि सा देवी सूक्ष्मरेखेव तिष्ठति ॥ १६॥
न सा गर्वं समाश्रित्य नात्युत्कर्षं प्रपद्यते ।
स्वधर्मस्थितिरूपेण शक्तिचक्रे व्यवस्थितिः ॥ १७॥
कश्यपस्य मुनेः कन्या मानसा नाम विश्रुता ।
योगमायास्वरूपा सा नागशक्तिप्रकाशिनी ॥ १८॥
कद्र्वाः स्नेहसमुत्पन्ना पद्मावत्यभिधा शुभा ।
वैष्णवी विषशान्त्यर्थं जगद्गौर्यिति गीयते ॥ १९॥
धर्मेन्द्रराजगृहिणी नागिनी नागवल्लभा ।
जगत्कारुमुनेः पत्नी मातास्तीकस्य विश्रुता ॥ २०॥
रक्तवर्णा महाकान्ता रक्ताम्बरविभूषिता ।
रक्तप्रभा रक्तनेत्रा रक्तचन्दनलेपना ॥ २१॥
चतुर्भुजा विशालाक्षी पद्मयुग्मविराजिता ।
अभयं दक्षिणे हस्ते नागमेकं च बिभ्रती ॥ २२॥
मन्दस्मिता मनोज्ञास्या पूर्णचन्द्रनिभानना ।
सिद्धयोगिनिरित्युक्ता योगिनीगणसेविता ॥ २३॥
नागानां हृदये नित्यं मन्त्रधारामिव स्थिता ।
विषबीजानि शमयेत्स्मितमात्रेण लीलया ॥ २४॥
धर्मराजोऽपि यस्याः स्मृत्वा कम्पते भीतमानसः ।
कालदण्डोऽपि यस्याः स्यात्सीमानं नातिवर्तते ॥ २५॥
न क्रोधेन न दर्पेण न शस्त्रैर्न च वज्रिणा ।
तस्याः शासनमुल्लङ्घ्य कश्चिदस्ति जगत्त्रये ॥ २६॥
सा नित्या सूक्ष्मरूपेण नागलोकान्तरस्थिता ।
भक्तचित्तसरोजेषु स्वयमाविर्भवत्यलम् ॥ २७॥
नागा न केवलं सर्पा न दंष्ट्रा न विषात्मकाः ।
गूढशक्तेः प्रवाहास्ते भूमिनाडीषु संस्थिताः ॥ २८॥
यत्र यत्र मनः शुद्धं श्रद्धया परिपूरितम् ।
तत्र तत्र स्थिता देवी निःशब्दा दीपशिखेव हि ॥ २९॥
अविद्याविषदग्धानां चेतसां मोहनाशिनी ।
सङ्कल्पबीजजननी मनोरथफलप्रदा ॥ ३०॥
इच्छारूपं जगत्सर्वं सङ्कल्पः कारणं स्मृतः ।
सङ्कल्पबीजपालिका मानसा तत्र संस्थिता ॥ ३१॥
तस्याः स्वरूपमाख्यातुं नालमब्दशतैरपि ।
यावद्भक्तिर्न जायेत हृदि निःशेषनिर्मला ॥ ३२॥
इदानीं ते प्रवक्ष्यामि क्रमं गुह्यं सनातनम् ।
येन विज्ञाय मानस्याः प्रसादः सुलभो भवेत् ॥ ३३॥
एतद्गुह्यं परं देवि शृणु सावहितेन्द्रिया ।
अन्यदप्यतिगम्भीरं वक्ष्यामि परमाद्भुतम् ॥ ३४॥
न केवलं मनुष्याणां सिद्धिदा नागवल्लभा ।
देवानामपि देवेशि सूक्ष्मकार्यैककारिणी ॥ ३५॥
यस्याः प्रसादमासाद्य दुर्लभं सुलभं भवेत् ।
यस्याः कुपितचित्तायां सिद्धिरप्यपसर्पति ॥ ३६॥
सा नातिदूरसंस्थाना न च सर्वत्र दृश्यते ।
भावगम्या परा शक्तिर्हृदयाम्भोजमध्यगा ॥ ३७॥
अन्तर्बीजं यथा वृक्षो न दृश्योऽपि प्रवर्धते ।
तथा तस्या महाशक्तिः शनैराविर्भवेद्धृदि ॥ ३८॥
नागरूपं न वै ग्राह्यं केवलं दृश्यगोचरम् ।
प्राणरेखाप्रवाहोऽयं योगिभिर्नाग उच्यते ॥ ३९॥
तेषामधीश्वरी देवी नागिनी परिकीर्तिता ।
मानसा पद्मिनी दिव्या योगिनां हृदयेश्वरी ॥ ४०॥
यत्र नागा वसन्त्यन्तः सूक्ष्मनाडीषु देहिनाम् ।
तत्र तिष्ठति सा देवी चिद्विद्युल्लतिका यथा ॥ ४१॥
विषं नाम न केवलं दंष्ट्रोत्थं भुजगोद्भवम् ।
क्रोधो लोभो मदो मोहस्तद्विषं परिकीर्तितम् ॥ ४२॥
तद्विषं शमयेद्देवी स्मरणादेव केवलम् ।
यथा हिमकरः सूर्यतापं शनैरपोहति ॥ ४३॥
अशुभानि विनिर्दह्य शुभबीजानि रोपयेत् ।
चित्तभूमौ महादेवि मानसा करुणानिधिः ॥ ४४॥
यत्र भक्तिर्निरालम्बा निष्कपटा निरञ्जना ।
तत्र सिद्धिर्न सन्देहा मानसायाः प्रसादतः ॥ ४५॥
सङ्कल्पबीजसंरक्षी मनोवृक्षप्रवर्धिनी ।
भवाब्धौ नौरिवाभाति भक्तानां भयनाशिनी ॥ ४६॥
नागलोकस्य रहस्यं न वक्तव्यं दुरात्मनाम् ।
शठे क्रूरे कृतघ्ने च न देयं सिद्धिकाङ्क्षिणा ॥ ४७॥
दयालवे जितेन्द्रियाय शान्ताय गुरुवर्तिने ।
श्रद्धावते शुचिर्भूत्वा प्रदेयं परमादरात् ॥ ४८॥
यः पठेद्वा शृणुयाद्वापि भावयुक्तेन चेतसा ।
तस्य चित्तं शनैः शुद्धं नागविद्यापदं व्रजेत् ॥ ४९॥
अथ ते कथयिष्यामि ध्यानं परमदुर्लभम् ।
येन दृष्टा मनोदेवी साक्षादन्तःप्रकाशते ॥ ५०॥
नागाधीश्वरविष्टरां फणिफणोत्तंसोरुरत्नावली- भास्वद्देहलतां दिवाकरनिभां नेत्रत्रयोद्भासिताम् ।
मालाकुम्भकपालनीरजकरां चन्द्रार्धचूडां परां सर्वज्ञेश्वरभैरवाङ्कनिलयां पद्मावतीं चिन्तये ॥ ५१॥
एवं ध्यात्वा महादेवीं रक्ताम्भोजसमप्रभाम् ।
मनसा पूजयेद्भक्त्या मौनेन स्थिरचेतसा ॥ ५२॥
ध्यानेनानेन देवेशि प्रसन्ना नागनायिका ।
मनोविघ्नानशेषांश्च शनैराशु व्यपोहतिः ॥ ५३॥
सङ्कल्पाः सिद्धिमायान्ति शुद्धचित्तस्य देहिनः ।
नागविद्याप्रभावेण प्रसादादम्बिकात्मजाः ॥ ५४॥
न दुःस्वप्नभयं तस्य न विषस्य च विक्रिया ।
नागदोषभयं नास्ति ध्यातृणां भक्तिशालिनाम् ॥ ५५॥
गृहक्षेत्रविवृद्धिश्च धनधान्यसमृद्धयः ।
सन्ततिः सौख्यमारोग्यं जायते तद्ध्यानतः ॥ ५६॥
राजद्वारे सभामध्ये विवादे शत्रुसङ्कटे ।
मानसाध्यानमात्रेण धृतिर्जायेत निश्चला ॥ ५७॥
गूढार्थग्राहिणी बुद्धिर्वाग्वैभवमथापि च ।
प्रज्ञा स्मृतिः स्थिरा नित्यं भवेद्देव्याः प्रसादतः ॥ ५८॥
भूतप्रेतपिशाचाश्च दुष्टनागाश्च येऽपरे ।
दूरादेव पलायन्ते ध्यानदीप्ते मनस्विनः ॥ ५९॥
विषभीतिः क्षयं याति रोगपीडा प्रणश्यति ।
चित्तक्षोभो विलीयेत नागिन्याः स्मरणेन च ॥ ६०॥
मनोरथशतं देवि कालयोगानुसारतः ।
क्रमेण सिद्धिमायाति नात्र कार्या विचारणा ॥ ६१॥
एवं ध्यानप्रभावोऽयं कथितस्ते वरानने ।
अथ विद्याप्रकाशोऽयं परो गुह्यतरः शुभः ॥ ६२॥
तां विद्यामप्रकाश्याहं पूर्वमेव कथं वदे ।
गुरुपङ्क्तिप्रसादेन सा वक्तव्या यथाविधि ॥ ६३॥
इति प्रथमपटलः समाप्तः ॥
२. द्वितीयपटलः
अथ श्री मनसा तन्त्रं द्वितीयपटलः ।
क्रोधभैरव उवाच ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि विद्यां गुह्यतमां पराम् ।
मानसाम्बामयीं दिव्यां योगिनीहृदये स्थिताम् ॥ १॥
यां न देवा न गन्धर्वा न सिद्धा न च किन्नराः ।
अकस्मात्प्राप्नुयुः सर्वे गुरुभक्तिविवर्जिताः ॥ २॥
मकारो बिन्दुसंयुक्तो मानसाबीजमुच्यते ।
सर्वतन्त्रेषु गोप्यं तद्बीजराजमनुत्तमम् ॥ ३॥
ईश्वरः ऋषिराख्यातो गायत्री छन्द ईरितम् ।
देवता मानसा देवी सिद्ध्यर्थे विनियोजितम् ॥ ४॥
ध्यायेत्ततो महादेवीं रक्तप्रभां मनोहराम् ।
चतुर्भुजां विशालाक्षीं नागभूषणभूषिताम् ॥ ५॥
रक्ताम्बरधरां देवीं रक्तचन्दनचर्चिताम् ।
ऊर्ध्वहस्तद्वये पद्मे दक्षिणेऽभीतिदायिनीम् ॥ ६॥
वामहस्ते महाभोगिनागराजं सुशोभनम् ।
मन्दस्मितां महाकान्तिं सिद्धयोगिनमीश्वराम् ॥ ७॥
कश्यपात्मजमातङ्गीं पद्मावत्यभिधां शुभाम् ।
जगत्कारुमुनेः पत्नीमास्तीकजननीं शिवाम् ॥ ८॥
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री मकारं बिन्दुसंयुतम् ।
गुरोर्लब्ध्वा विधानेन श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ॥ ९॥
पञ्चलक्षजपो देवि पुरश्चर्यमुदाहृतम् ।
ततः सिद्धिर्भवेत्तस्य नात्र कार्या विचारणा ॥ १०॥
रक्तजपाकुसुमैर्होमो जातीकुसुमसंयुतः ।
दशांशतः प्रकर्तव्यो भगवत्यै प्रसीदति ॥ ११॥
गुरोः सकाशादादाय विद्यां पञ्चोपचारतः ।
कूष्माण्डफलबलिं दद्याद्विधिना भक्तिसंयुतः ॥ १२॥
ततः प्रसन्नहृदया नागिनी वरदायिनी ।
ददाति मानसान्कामान्यथायोग्यमशेषतः ॥ १३॥
अथान्यां सम्प्रवक्ष्यामि चिन्तासिद्धिप्रदां पराम् ।
गोपनीयं प्रयत्नेन सिद्धयोगिनिषेविताम् ॥ १४॥
मायाबीजं समुद्धृत्य मानसाबीजमेव च ।
कमलाबीजसंयुक्तं वाग्बीजं तदनन्तरम् ॥ १५॥
मानसायै पदं पश्चात् स्वाहान्तां विद्यामुत्तमाम् ।
चिन्तासिद्धिकरीं दिव्यां सर्वाभीष्टफलप्रदाम् ॥ १६॥
कश्यपो ऋषिराख्यातो गायत्री छन्द ईरितम् ।
देवता मानसा देवी मनःसिद्ध्यै विनियोजिता ॥ १७॥
लक्षमेकं जपेन्मन्त्री पुरश्चर्यमिदं स्मृतम् ।
ततो होमादिकं कुर्याद्गुरुणोक्तेन वर्त्मना ॥ १८॥
अथ त्र्यक्षरविद्यां ते कथयामि वरानने ।
सा सर्वार्थप्रदा दिव्या दुर्लभा देवदानवैः ॥ १९॥
मानसाबीजपूर्वा तु मायाबीजसमन्विता ।
पुनर्मानसबीजाढ्या त्र्यक्षरी परिकीर्तिता ॥ २०॥
ऋषिश्च पूर्ववद्ज्ञेयश्छन्दश्चैव तथैव हि ।
देवता मानसा देवी विनियोगो मनःसिद्धये ॥ २१॥
इत्युक्त्वा क्रोधभैरवो देवीं प्रति पुनः शनैः ।
गूढतरक्रमं वक्तुं तुष्णीं क्षणमवस्थितः ॥ २२॥
त्र्यक्षरीमिममादाय यः सम्यगुपसेवते ।
तस्य सिद्धिर्न सन्देहो मनःशुद्धिप्रवर्तिका ॥ २३॥
अथान्यदपि ते देवि रहस्यं परमाद्भुतम् ।
शक्तिमार्गे सदा कार्यौ गणनाथभैरवौ ॥ २४॥
विना गणपतिं देवि विना भैरवमेव च ।
न सिद्धिर्जायते सम्यक् शक्तिपूजाविधौ क्वचित् ॥ २५॥
विघ्नजालविनाशाय गणनाथः प्रपूज्यते ।
रक्षणाय महाघोरः भैरवः सम्प्रपूज्यते ॥ २६॥
एतयोरनुगृहीतस्य साधकस्य महात्मनः ।
निर्विघ्ना जायते विद्या सिद्धिर्नित्यं प्रजायते ॥ २७॥
अतः प्रथमतो वक्ष्ये वासुकीगणनायकम् ।
मानसाम्बाप्रियं देवं नागराजं गणाधिपम् ॥ २८॥
मानसाबीजपूर्वं तु गणपत्येकबीजकम् ।
ततः कमलबीजं स्यान्नरसिंहस्य बीजकम् ॥ २९॥
अस्त्रबीजसमायुक्ता विद्या वासुकिनायकम् ।
सर्वविघ्नविनाशाय गुह्यगुह्यतमा मता ॥ ३०॥
कश्यपोऽस्य ऋषिः प्रोक्तो गायत्री छन्द ईरितम् ।
देवता वासुकी ज्ञेयः सर्वनागाधिपेश्वरः ॥ ३१॥
गणपतिर्बीजमाख्यातं शक्तिर्मानसिकी स्मृता ।
कमलाबीजकीलकं नागदोषक्षयाय च ॥ ३२॥
नागदोषं कुलदोषं कालसर्पभयं तथा ।
विषबाधां ग्रहक्लेशं नाशयेदस्य सेवनात् ॥ ३३॥
लक्षमेकं जपेन्मन्त्री पुरश्चर्यमिति स्मृतम् ।
अस्य होमो न कर्तव्यः रहस्यं परमं हि तत् ॥ ३४॥
सर्पदेहं सुवर्णाभं स्वर्णमुकुटमण्डितम् ।
चतुर्बाहुं महावीर्यं शिवप्रियमनुत्तमम् ॥ ३५॥
नागहारविभूषाढ्यं नागयज्ञोपवीतिनम् ।
प्रसन्नवदनं देवं वासुकिं चिन्तयेत्सुधीः ॥ ३६॥
यस्य स्मरणमात्रेण नागाः सौम्यत्वमागताः ।
विषतेजो विनश्येत् विघ्नसङ्घो विलीयते ॥ ३७॥
अस्य पुण्यफलं देवि न शक्यं वक्तुमञ्जसा ।
सङ्ख्यातीतं महागुह्यं साधकानामभीष्टदम् ॥ ३८॥
अथ वक्ष्यामि ते देवि भैरवं मन्त्रविग्रहम् ।
सर्वज्ञेश्वरनामानं मानसाम्बाप्रपालकम् ॥ ३९॥
प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य मायाबीजमनन्तरम् ।
मानसाबीजसंयुक्तं धर्मेन्द्रराजाय पदम् ॥ ४०॥
कूर्चबीजसमायुक्तमस्त्रबीजसमन्वितम् ।
भैरवस्य महामन्त्रः सर्वज्ञेश्वरसंज्ञकः ॥ ४१॥
ऋषिश्च पूर्ववत्प्रोक्तश्छन्दो गायत्र्यमेव च ।
देवता सर्वज्ञभैरवो विनियोगोऽभिरक्षणे ॥ ४२॥
नागराजाधिराजोऽयं गुह्यविद्याप्रवर्तकः ।
मानसाम्बापुरःसरः साधकानां हितावहः ॥ ४३॥
यं समाराध्य विधिवत् स्थैर्यमायाति मानसम् ।
विघ्ना विनश्यन्त्यशेषेण भयजालं प्रणश्यति ॥ ४४॥
अस्य माहात्म्यमत्यन्तं वक्तुं वर्षशतैरपि ।
न शक्यते मया देवि क्रमाद्वक्ष्यामि तेऽधुना ॥ ४५॥
अथ ते कथयिष्यामि विद्यां सिद्धैर्निषेविताम् ।
गोपनीयं प्रयत्नेन सिद्धयोगिपरम्परम् ॥ ४६॥
सिद्धयोगिन्ययं मन्त्रः सर्वसम्पत्प्रदायकः ।
धनधान्यप्रदो नित्यं ज्ञानविज्ञानवर्धनः ॥ ४७॥
न लोभिने न दुष्टाय नास्तिकाय कदाचन ।
न गुरुद्रोहिणे देयं न च भक्तिविवर्जिते ॥ ४८॥
शुचये शान्तचित्ताय गुरुभक्तिपराय च ।
दयालवे जितेन्द्रियाय प्रदेया सिद्धविद्यिका ॥ ४९॥
एषा सिद्धविद्या देवि सिद्धयोगिनिषेविता ।
यस्यां सिद्धिं समासाद्य दुर्लभं नास्ति किञ्चन ॥ ५०॥
पुरा वै गोलोकनाथेन कृष्णेन परमात्मना ।
मानसा परितुष्टेन वरदानेन पूजिता ॥ ५१॥
तस्य प्रसादसम्भूता दिव्यतेजोविवर्धिता ।
योगिनीगणमध्ये सा प्रख्याता सर्वमङ्गला ॥ ५२॥
जगत्कारुमुनेः पश्चात् धर्मपत्नी बभूव ह ।
धर्मनिष्ठेन तेनैव सम्यगाचारपालिना ॥ ५३॥
धर्मार्थं मुनिना त्यक्ता न तु द्वेषेण चेतसा ।
उक्तवत्यस्मै स धर्मात्मा वचनं धर्मसंयुतम् ॥ ५४॥
भक्तानां ते सदा सेवा कार्येयं धर्मरक्षणात् ।
मदुक्तिं नातिलङ्घ्यैवं लोकहितमवाप्नुहि ॥ ५५॥
तच्छ्रुत्वा सा महाभागा न शुशोच तपस्विनी ।
तपोऽतुलं समास्थाय स्थितवत्यचलव्रता ॥ ५६॥
तपसा दग्धकिल्बिषा योगशक्तिसमन्विता ।
सिद्धयोगिन्यभूद्देवी मङ्गलचण्डिका शुभा ॥ ५७॥
भक्ताभीष्टप्रदा नित्यं नागलोकैकपूजिता ।
मनोरथप्रदा देवी सिद्धानामपि दुर्लभा ॥ ५८॥
अथास्याः परमां विद्यां वक्ष्यामि परमाद्भुताम् ।
गुह्याद्गुह्यतरां सिद्धां सर्वतन्त्रेषु गोपिताम् ॥ ५९॥
तारकं पूर्वमुद्धृत्य मायाबीजमनन्तरम् ।
पुनस्तारकसंयुक्तं मानसाबीजमादिशेत् ॥ ६०॥
कूर्चबीजं ततः पश्चात् सिद्धिपदमनन्तरम् ।
सृष्टिपदं प्रदायेति सर्वपदमनुक्रमात् ॥ ६१॥
ज्ञानपदं ततः पश्चाद्दर्शयेति पदं न्यसेत् ।
कूर्चबीजसमायुक्तमस्त्रबीजेन भूषितम् ॥ ६२॥
इयं सिद्धविद्या देवि सिद्धयोगिनिसंज्ञिता ।
गुरुदीक्षां विना न स्यात् सिद्धिरस्याः कदाचन ॥ ६३॥
मिश्राचारविधानेन सेव्येयं गुरुनिर्दिशा ।
न स्वेच्छया न कर्तव्या न पुस्तकेन केवलम् ॥ ६४॥
पञ्चदशलक्षजापस्तु पुरश्चर्यमुदाहृतम् ।
ततः सिद्धिर्भवेद्देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ ६५॥
अस्याः जपप्रभावेण साधनं सिद्धिमाप्नुयात् ।
अपूर्णमपि सम्पूर्णं भवत्येव न संशयः ॥ ६६॥
धनधान्यसमृद्धिश्च लक्ष्मीर्नित्यं प्रजायते ।
विद्या बुद्धिर्महाप्रज्ञा वाग्वैभवमनुत्तमम् ॥ ६७॥
कान्तिर्देहे स्थिरा दिव्या सौन्दर्यं चाभिवर्धते ।
तेजसा भास्करप्रख्यः साधको जायते ध्रुवम् ॥ ६८॥
गुरुभक्तिर्यदा नित्यं मन्त्रभक्तिस्तथैव च ।
तदा प्रसीदति क्षिप्रं सिद्धयोगिन्यनाम्बिका ॥ ६९॥
इत्येतद्गुह्यमाख्यातं सिद्धविद्याविशेषतः ।
अग्रे वक्ष्यामि देवेशि रहस्यं परमार्थतः ॥ ७०॥
इति द्वितीयपटलः समाप्तः ॥
३. तृतीयपटलः
अथ श्री मनसा तन्त्रं तृतीयपटलः ।
॥ ॐ ॥
भैरव्युवाच ।
देवदेव महादेव क्रोधभैरव शङ्कर ।
श्रुता मया महाविद्या गुह्यगुह्यतरा परा ॥ १॥
इदानीं श्रोतुमिच्छामि कवचं परमाद्भुतम् ।
यद्धृत्वा साधको नित्यं निर्भयो विचरेद्भुवि ॥ २॥
येन गुप्तं शरीरं स्यान्मनः प्राणाश्च सर्वदा ।
विघ्नदोषभयैर्मुक्तो देविपुत्र इव स्थितः ॥ ३॥
यदि तेऽहं प्रिया देव कथयस्व दयानिधे ।
चिन्तापूर्णिमनस्यास्तु कवचं सिद्धिदं परम् ॥ ४॥
क्रोधभैरव उवाच ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् ।
चिन्तापूर्णिमनस्यास्तु सर्वरक्षाकरं शुभम् ॥ ५॥
कश्यप ऋषिराख्यातोऽनुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ।
देवता मानसाम्बाख्या कवचेऽस्मिन् प्रकीर्तिता ॥ ६॥
गोपनीयं प्रयत्नेन साधकैर्भक्तितत्परैः ।
न दातव्यं दुराचारैर्नास्तिकाय कदाचन ॥ ७॥
मानसाम्बा शिरः पातु पद्मावत्यथ मूर्धनि ।
कश्यपात्मजिका पातु ललाटं लोकपूजिता ॥ ८॥
वैष्णवी मे दृशौ पातु त्रिनेत्रा भ्रूयुगं मम ।
जगत्गौरी श्रुती पातु सर्वशब्दप्रकाशिनी ॥ ९॥
विषहरी नासिकां पातु वदनं मङ्गलप्रदा ।
सिद्धयोगिनिका जिह्वां दन्तान् पातु दयामयी ॥ १०॥
रक्तवर्णा च मे कण्ठं चन्द्रचूडान्विता तथा ।
नागमालाधरा स्कन्धौ पातु नागेशपूजिता ॥ ११॥
चतुर्भुजा भुजौ पातु पद्महस्ता करद्वयम् ।
अभयप्रदा मे नित्यं कराङ्गुल्यः शिवप्रिया ॥ १२॥
फणिराजवरा पातु वक्षःस्थलमनुत्तमम् ।
धर्मेन्द्रराजगृहिणी हृदयं मे सदावतु ॥ १३॥
जगत्कारुप्रिया देवी पार्श्वयुग्मं सदावतु ।
आस्तीकजननी पातु नाभिं मे नागवल्लभा ॥ १४॥
मङ्गलचण्डिका पातु कटिं मे सिद्धिदायिनी ।
योगमाया गुह्यदेशं रहस्यं परिरक्षतु ॥ १५॥
रक्ताम्बरा सक्थिनी मे जानुनी पद्मधारिणी ।
महानागेश्वरी जङ्घे पातु भक्तार्थसिद्धिदा ॥ १६॥
विषशान्तिकरी गुल्फौ पादौ पद्मावती मम ।
नखान् नागप्रिया पातु पादतलं शुभप्रदा ॥ १७॥
प्राच्यां मां मानसा पात्वाग्नेय्यां सिद्धयोगिनी ।
दक्षिणे मङ्गला पातु नैरृत्यां नागसुन्दरी ॥ १८॥
वारुण्यां विषहन्त्री च वायव्यां पद्मलोचना ।
उदीच्यां कश्यपसुता ऐशान्यां जगदम्बिका ॥ १९॥
ऊर्ध्वे नागेश्वरी पात्वधस्तात्पद्मवासिनी ।
अन्तर्बहिश्च मां पातु चिन्तापूर्णा निरन्तरम् ॥ २०॥
जले स्थले च गहने पर्वते काननेऽपि च ।
मानसाम्बा सदा पातु विषदोषभयापहा ॥ २१॥
स्वप्ने जागरणे चैव ध्याने जपपरायणः ।
रक्षतु प्राणसन्तानं नागिनी नागरक्षिणी ॥ २२॥
राजद्वारे सभामध्ये सङ्ग्रामे शत्रुसङ्कटे ।
चिन्तापूर्णा सदा पातु भक्तं मे भयवर्जितम् ॥ २३॥
दारिद्र्ये दुःखसम्पाते रोगपीडासमागमे ।
मङ्गलचण्डिका पातु सर्वदा करुणानिधिः ॥ २४॥
ग्रहपीडासु सर्वासु भूतप्रेतभयेषु च ।
धर्मेन्द्रराजमहिषी मां पातु परमेश्वरी ॥ २५॥
सर्वाङ्गं सर्वदा पातु सर्वज्ञेश्वरवल्लभा ।
मानसाम्बा महादेवी नित्यं मे कवचेश्वरी ॥ २६॥
इदं कवचमज्ञात्वा यो जपेन्मानसां पराम् ।
तस्य सिद्धिर्न जायेत कल्पकोटिशतैरपि ॥ २७॥
कवचेनावृतो मन्त्री जपेन्मन्त्रमनन्यधीः ।
तदा प्रसादमाप्नोति मानसाम्बाप्रसादतः ॥ २८॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
तस्य विघ्नाः प्रणश्यन्ति हिमवद्भास्करोदयात् ॥ २९॥
मध्याह्ने भक्तिभावेन सायं वा श्रद्धयान्वितः ।
कवचस्यास्य पाठेन देवी तुष्यति नित्यशः ॥ ३०॥
नागदंशभयं तस्य न विषस्य च विक्रिया ।
नागपीडा न चापत्तिर्भवेत्कवचधारिणः ॥ ३१॥
कालसर्पभयं घोरं कुलदोषं तथैव च ।
ग्रहपीडां क्षणाद्देवी शमयेत्कवचप्रिया ॥ ३२॥
दुःस्वप्नं दारुणं घोरं दारिद्र्यं दुःखसञ्चयम् ।
नाशयेत्कवचं दिव्यं दीपोऽन्धकारमिव ॥ ३३॥
अरण्ये निर्जने देशे महाघोरे भयावहे ।
कवचं स्मरतो नित्यं न भयं विद्यते क्वचित् ॥ ३४॥
राजद्वारे विवादेषु शस्त्रास्त्रसमुपस्थिते ।
जयमेव लभेन्नित्यं देव्याः कवचधारकः ॥ ३५॥
सागरे पर्वते वापि दुर्गमे काननेऽपि च ।
मार्गभ्रंशो न तस्यास्ति रक्षिता मानसायया ॥ ३६॥
रोगिणो रोगमुक्ताः स्युर्दुःखिताः सुखभागिनः ।
निर्बला बलिनो देव्याः कवचस्य प्रभावतः ॥ ३७॥
अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनवान्भवेत् ।
विद्यार्थी लभते विद्यां यशो लभति मानवः ॥ ३८॥
गृहे नित्यं श्रियं देवी धान्यपूर्णां प्रयच्छति ।
कलहो न भवेत्तत्र यत्रैतत्परिपठ्यते ॥ ३९॥
भूतप्रेतपिशाचाश्च डाकिन्यो योगिनीगणाः ।
दूरादेव पलायन्ते वह्नेर्धूम इव द्रुतम् ॥ ४०॥
अभिचारकृतं कर्म विषयोगः कृतोऽपि वा ।
कवचस्य प्रभावेण स्वयमेव विनश्यति ॥ ४१॥
यत्रैतल्लिखितं देवि पूजितं भक्तितत्परैः ।
तत्र नित्यं वसेद्देवी नागराजसमन्विता ॥ ४२॥
स्वर्णे रौप्ये ताम्रपत्रे भूर्जपत्रेऽथवा पुनः ।
लिखित्वा धारयेद्भक्त्या सर्वरक्षां लभेन्नरः ॥ ४३॥
कण्ठे बाहौ शिरोदेशे हृदये वा समाहितः ।
धारयन् कवचं दिव्यं सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ ४४॥
यस्य गृहे भवेदेतत्कवचं पूजितं सदा ।
तत्र लक्ष्मीः स्थिरा नित्यं मङ्गलं च दिने दिने ॥ ४५॥
अल्पायुर्वा महायुर्वा पापकर्मरतोऽपि वा ।
देवीकृपां समासाद्य शुभमार्गं प्रपद्यते ॥ ४६॥
भक्तिहीनाय मूर्खाय निन्दकाय दुरात्मने ।
न देयं कवचं देवि न प्रकाश्यं कथञ्चन ॥ ४७॥
गुरुभक्ताय शान्ताय श्रद्धालवे जितात्मने ।
शिवशक्तिपरायैव प्रदेयं सिद्धिकाङ्क्षिणे ॥ ४८॥
एकवारं पठेद्यस्तु पुण्यं वर्षशताधिकम् ।
त्रिवारं यः पठेन्नित्यं सर्वाभीष्टफलं लभेत् ॥ ४९॥
दशवारं पठेन्नित्यं सर्वविद्याविशारदः ।
शतवारं पठेन्मन्त्री कवचस्य प्रसादतः ॥ ५०॥
सहस्रपठनादस्य मन्त्रसिद्धिः प्रजायते ।
मानसाम्बाप्रसादेन नात्र कार्या विचारणा ॥ ५१॥
इत्येतत्कथितं देवि चिन्तापूर्णिमनःकवचम् ।
रहस्यं सर्वतन्त्रेषु गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ ५२॥
इति तृतीयपटलः समाप्तः ॥
४. चतुर्थपटलः
अथ श्री मनसा तन्त्रं चतुर्थपटलः ।
भैरव्युवाच ।
श्रुता विद्या महागुह्या कवचं च सुरदुर्लभम् ।
इदानीं श्रोतुमिच्छामि यन्त्रं सिद्धिप्रदं परम् ॥ १॥
यत्र देवी स्वयं तिष्ठेद्बीजमन्त्रसमन्विता ।
यन्मात्रदर्शनादेव प्रसादः सम्प्रजायते ॥ २॥
कथं लिख्यं कथं पूज्यं कथं स्थाप्यं महेश्वर ।
कस्य मध्ये वसेद्देवी तन्मे ब्रूहि कृपानिधे ॥ ३॥
क्रोधभैरव उवाच ।
शृणु देवि महागुह्यं यन्त्रं परमदुर्लभम् ।
मानसाम्बाप्रियं दिव्यं सिद्धयोगिनिसेवितम् ॥ ४॥
नैतत्प्रकाशनीयं स्याद्भक्तिहीनस्य कस्यचित् ।
गुरुभक्तिपरस्यैव प्रदेयं सिद्धिकाङ्क्षिणः ॥ ५॥
बिन्दुराद्यः समाख्यातः सर्वतत्त्वैककारणम् ।
तस्मिन्नासीद्विभुर्देव्या मानसायाः परं वपुः ॥ ६॥
बिन्दुमध्ये लिखेद्बीजं मकारं बिन्दुसंयुतम् ।
चिदाकाशस्य हृदयं तद्बीजं परिकीर्तितम् ॥ ७॥
बिन्दोर्बहिः समालिख्य त्रिकोणं शक्तिलक्षणम् ।
अधोमुखं महागुह्यं योगिनीहृदयाश्रयम् ॥ ८॥
त्रिकोणेषु त्रिशक्तीनां सूक्ष्मभावः प्रतिष्ठितः ।
इच्छा ज्ञानं तथा क्रिया नित्यं तत्र व्यवस्थिताः ॥ ९॥
ततोऽष्टदलपद्मं तु सम्यगेव प्रकल्पयेत् ।
योगिनीचक्रमध्यस्थं नागशक्तिप्रवर्धनम् ॥ १०॥
अष्टपत्रेषु विन्यस्य मातृकाशक्तिमव्ययाम् ।
सूक्ष्मरूपां महादेवीं भावयेद्योगवित्तमः ॥ ११॥
ततो द्वादशपत्रं तु पद्ममन्यत्प्रकल्पयेत् ।
सूर्यमण्डलसङ्काशं तेजोमण्डलविस्तृतम् ॥ १२॥
तस्य पत्रेषु देवेशि नागविद्याः प्रकल्पयेत् ।
गुरुवक्त्रसमुद्भूताः सिद्धिदाः सिद्धयोगिनः ॥ १३॥
ततः षोडशपत्रं तु पद्ममालिख्य यत्नतः ।
कामकल्पलतारूपं सर्वसङ्कल्पसिद्धिदम् ॥ १४॥
तस्य पत्रेषु सञ्चिन्त्य नागिनीगणमव्ययम् ।
पद्मावत्याः परां शक्तिं भावयेदेकमानसः ॥ १५॥
ततः सम्यग्विलिखेच्च वृत्तं पूर्णेन्दुसन्निभम् ।
अनन्ततत्त्वसम्पूर्णं कालचक्रनिबन्धनम् ॥ १६॥
वृत्तबाह्ये चतुर्द्वारं भूपुरं सुविनिर्मितम् ।
समं सुशोभनं रम्यं वज्ररेखाविराजितम् ॥ १७॥
पूर्वद्वारे लिखेन्मन्त्री वासुकिं नागनायकम् ।
दक्षिणे धर्मराजानं पश्चिमे सर्वतोमुखम् ॥ १८॥
उत्तरे सर्वज्ञभैरवं देव्या रक्षणतत्परम् ।
द्वारपालानिमान् ध्यात्वा पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥ १९॥
भूपुरस्य बहिर्देवि नागवल्लीं प्रकल्पयेत् ।
भुजङ्गवलयाकारां रक्षाचक्रमनुत्तमम् ॥ २०॥
अनन्तवासुकीशेषतक्षककर्कोटकादिकान् ।
दिक्षु सञ्चिन्तयेद्धीमान्नागराजान्यथाक्रमम् ॥ २१॥
रक्तवर्णं समालिख्य सिन्दूरेण विशेषतः ।
रक्तचन्दनसंयुक्तं यन्त्रमेतत्प्रशस्यते ॥ २२॥
सुवर्णे रजते ताम्रे भूर्जपत्रेऽथवा शुभे ।
लिखेद्यन्त्रं विधानेन गुरुणोक्तेन वर्त्मना ॥ २३॥
प्राणप्रतिष्ठां ततः कुर्यान्मन्त्रेण गुरुनोदिताम् ।
तदा जागर्ति तद्यन्त्रं न चित्रं लेख्यमात्रकम् ॥ २४॥
यत्रैतत्स्थाप्यते सम्यग्भक्तिशुद्धिसमन्वितम् ।
तत्र देवी स्वयं तिष्ठेन्नागसिद्धिसमन्विता ॥ २५॥
अस्य यन्त्रस्य रहस्यं न सम्यग्भाषितं मया ।
अग्रे वक्ष्यामि देवेशि पूजाक्रममनुत्तमम् ॥ २६
अथ वक्ष्यामि ते देवि यन्त्रस्यावरणक्रमम् ।
येन सम्पूजिते सम्यग्देवी तुष्यति नित्यशः ॥ २७॥
बिन्दौ ध्यायेत्परां देवीं मानसामम्बिकां शिवाम् ।
रक्तवर्णां चतुर्बाहुं नागभूषणभूषिताम् ॥ २८॥
त्रिकोणे शक्तयस्तिस्रो ध्यानगम्या मनस्विभिः ।
इच्छाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिस्तथैव च ॥ २९॥
अष्टपत्रेषु सञ्चिन्त्य नागयोगिन्यथाष्टकाः ।
योगसिद्धिप्रदाः सर्वा देव्याज्ञापरिपालिकाः ॥ ३०॥
द्वादशारेषु विन्यस्य नागविद्याः सनातनीः ।
सूक्ष्मरूपाः सदा देव्याः सेवायां नित्यतत्पराः ॥ ३१॥
षोडशारेषु सम्पूज्या मातृकाः शक्तिरूपिणः ।
देव्याः कलात्मकाः सर्वाः सिद्धिभेदप्रदायिकाः ॥ ३२॥
वृत्तमध्ये महातेजो नागचक्रं विचिन्तयेत् ।
अनन्तभोगसदृशं विश्वबीजप्रकाशकम् ॥ ३३॥
भूपुरस्य चतुर्द्वारे रक्षकान् सम्प्रपूजयेत् ।
तेषां प्रसादतः पश्चाद्देवीपूजा प्रसीदति ॥ ३४॥
पूर्वद्वारे वासुकिं ध्यायेद्दक्षिणे तक्षकं तथा ।
पश्चिमे कर्कोटकं चैवोत्तरे शेषमव्ययम् ॥ ३५॥
कोणेष्वनन्तनागेन्द्रान्भावयेद्योगवित्तमः ।
फणारत्नप्रभाभासान्दिव्यतेजोविराजितान् ॥ ३६॥
सिन्दूररक्तपुष्पैश्च रक्तचन्दनलेपनैः ।
यन्त्रराजं समभ्यर्च्य धूपदीपसमन्वितम् ॥ ३७॥
गुग्गुल्वगरुकर्पूरैर्धूपमादौ निवेदयेत् ।
घृतदीपं ततः पश्चात्प्रज्वालयेद्विशुद्धधीः ॥ ३८॥
क्षीरान्नं मधुरं दिव्यं फलानि विविधानि च ।
निवेद्य भक्तिभावेन तुष्टिं देव्याः प्रकल्पयेत् ॥ ३९॥
रक्तजपाकुसुमैर्देवीं पूजयेद्भक्तितत्परः ।
जातीचम्पकपुष्पैर्वा नागकेसरकैरपि ॥ ४०॥
यन्त्रस्य दक्षिणे भागे गुरुमावाहयेत्सुधीः ।
वामे सर्वज्ञभैरवं पुरतो वासुकिं न्यसेत् ॥ ४१॥
पृष्ठतो नागसङ्घांश्च दिक्षु शक्तीः प्रकल्पयेत् ।
मध्ये तिष्ठति सा देवी सर्वावरणमध्यगा ॥ ४२॥
न शून्ये नाशुचौ देशे न कलहसमाकुले ।
स्थापनीयं महायन्त्रं शुद्धपीठे मनोरमे ॥ ४३॥
नित्यं सम्पूजितं यन्त्रं तेजसा वर्धते शनैः ।
उपेक्षितं तु देवेशि न प्रकाशं प्रयच्छति ॥ ४४॥
गुरोराज्ञां समादाय विधिना यः समर्चयेत् ।
तस्य गेहे स्थिरा देवी नागलक्ष्मीर्न संशयः ॥ ४५॥
अस्य यन्त्रस्य विज्ञानं बहिरल्पं प्रकीर्तितम् ।
अन्तर्गूढं महादेवि पूजायां सम्प्रवक्ष्यते ॥ ४६॥
अथ ते कथयिष्यामि रहस्यं हृदयं शुभम् ।
मानसाम्बाप्रसादस्य कारणं सिद्धिदं परम् ॥ ४७॥
नैतत्प्रकाशनीयं स्यान्नाभक्ताय कदाचन ।
गुरुभक्तिपरस्यैव देयं श्रद्धासमन्विते ॥ ४८॥
हृदयं सर्वविद्यानां हृदयं सर्वसिद्धिदम् ।
हृदयं नागलोकस्य हृदयं योगिनां परम् ॥ ४९॥
यस्य स्मरणमात्रेण प्रसन्ना मानसा भवेत् ।
तस्य मन्त्रो जपो होमो निष्फलो न कदाचन ॥ ५०॥
जय देवि जगन्मातर्जय नागकुलेश्वरि ।
जय कश्यपकन्ये त्वं पद्मावत्यै नमोस्तु ते ॥ ५१॥
जय वैष्णवि विश्वेशि जगद्गौरि नमोस्तु ते ।
धर्मेन्द्रराजगृहिणि भक्तपालिनि ते नमः ॥ ५२॥
जगत्कारुमुनेः कान्ते आस्तीकजननी शिवे ।
त्राहि मां करुणापूर्णे नमस्ते नागनायिके ॥ ५३॥
रक्तवर्णे विशालाक्षि रक्ताम्बरविराजिते ।
रक्तचन्दनसंसिक्ते रक्तपद्मासनस्थिते ॥ ५४॥
चतुर्भुजे पद्महस्ते नागधारिणि शाश्वति ।
अभयप्रदहस्ते त्वं प्रसीद मयि सर्वदा ॥ ५५॥
फणारत्नप्रभादीप्ते नागमालाविभूषिते ।
भुजङ्गभूषणोपेते योगिनीभिः सुपूजिते ॥ ५६॥
सिद्धयोगिनि देवेशि मङ्गलचण्डिके शिवे ।
तपोबलसमायुक्ते नमस्ते ज्ञानदायिनि ॥ ५७॥
मनोबीजस्वरूपे त्वं मनोमध्यनिवासिनि ।
मनोरथप्रदे देवि मनःशुद्धिप्रदायिनि ॥ ५८॥
विषभीतिहरि देवि विषमोहविनाशिनि ।
कालसर्पभयध्वंसि नागदोषविनाशिनि ॥ ५९॥
भक्तवत्सलरूपेण भक्तचित्तनिवासिनि ।
अनुकम्पारसापूर्णे पाहि मां शरणागतम् ॥ ६०॥
विद्यां देहि श्रियं देहि धैर्यं देहि शुभां मतिम् ।
भक्तिं देहि परां शान्तिं देहि मे ज्ञानमुत्तमम् ॥ ६१॥
आरोग्यं देहि मे नित्यं सौभाग्यं देहि सुव्रते ।
सन्ततिं सम्पदं कीर्तिं सर्वाभीष्टं प्रयच्छ मे ॥ ६२॥
त्वमेव मातरं वन्दे त्वमेव शरणं मम ।
त्वमेव हृदये नित्यं त्वमेव परमागतिः ॥ ६३॥
त्वत्पादाम्भोजमाश्रित्य न मे भीतिः कदाचन ।
त्वत्प्रसादान्महादेवि सिद्धिर्मेऽस्तु पदे पदे ॥ ६४॥
इदं हृदयं महागुह्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।
गुरुमुखात्समालभ्य जपेन्मौनसमन्वितः ॥ ६५॥
हृदयं यः सदा भक्त्या पठते निश्चलाशयः ।
तस्य देव्या महाप्रीतिः शीघ्रमेव प्रजायते ॥ ६६॥
अस्य रहस्यशेषं तु पूजाकाले प्रकीर्तितम् ।
तच्छृणुष्व वरारोहे कथयामि क्रमादहम् ॥ ६७
अथ ते कथयिष्यामि हृदयस्य फलोदयम् ।
यत्पठित्वा महादेवि प्रसादो जायते ध्रुवम् ॥ ६८॥
हृदयं सर्वविद्यानां रहस्यं परमाद्भुतम् ।
मन्त्राणामपि मन्त्रात्मा सिद्धीनां बीजमुच्यते ॥ ६९॥
हृदयं यः पठेन्नित्यं श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।
तस्य चित्तं विशुद्धं स्याद्देव्या वासो हृदि ध्रुवः ॥ ७०॥
मन्त्रहीनोऽपि यो भक्तो हृदयं समुपासते ।
तस्यापि करुणां कृत्वा देवी तुष्यति नित्यशः ॥ ७१॥
यस्य हृद्गतमानन्दा मानसा नागनायिका ।
तस्य सिद्धिर्न दूरस्था न च लक्ष्मीर्वियुज्यते ॥ ७२॥
नागदोषा विनश्यन्ति ग्रहपीडा विनश्यति ।
विषरोगा विनश्यन्ति स्मरणादेव केवलम् ॥ ७३॥
दुःस्वप्नं दारिद्र्यदुःखं चित्तभ्रान्तिं भयाकुलाम् ।
हृदयं दहते सर्वं वह्निर्दारुमिव क्षणात् ॥ ७४॥
विद्यार्थी लभते विद्यां मौनी प्राप्नोति मौनताम् ।
योगी योगपदं याति भक्तो भक्तिफलं लभेत् ॥ ७५॥
राजद्वारे सभामध्ये विवादे शत्रुसङ्कटे ।
हृदयस्मरणादेव जयः स्यात्सर्वदा ध्रुवम् ॥ ७६॥
वने जले गिरौ दुर्गे मार्गे चोरभयावहे ।
देवी रक्षति भक्तं तु मातेवात्मजमौरसम् ॥ ७७॥
नागराजा नमस्यन्ति यक्षरक्षोगणास्तथा ।
भूतप्रेतपिशाचाश्च दूरादेव पलायते ॥ ७८॥
न दातव्यं दुराचारे नास्तिके गुरुनिन्दके ।
लोभिने क्रूरचित्ताय शठाय च कथञ्चन ॥ ७९॥
गुरुभक्ताय शान्ताय सत्यव्रतपराय च ।
शिवशक्तिरतायैव प्रदेयं भक्तिशालिने ॥ ८०॥
यत्रैतत्पठ्यते नित्यं पूज्यते भक्तिपूर्वकम् ।
तत्र तिष्ठति सा देवी सर्वाभीष्टप्रदायिनी ॥ ८१॥
न तत्र दुर्भिक्षदोषो न च व्याधिर्भयङ्करः ।
न च कलहसम्भारो नाशुभं जायते क्वचित् ॥ ८२॥
यस्य गेहे स्थितं नित्यं हृदयं श्रद्धयान्वितम् ।
तद्गृहं तीर्थभूतं स्यान्नागदेव्याः निवेशनम् ॥ ८३॥
एतत्ते कथितं देवि यन्त्रहृदयमुत्तमम् ।
न प्रकाश्यं महागुह्यं त्रैलोक्येऽपि कदाचन ॥ ८४॥
गुरोः प्रसादसंलब्धं यः सम्यगनुपालयेत् ।
तस्य हस्ते वसेत्सिद्धिर्मानसाम्बाप्रसादजा ॥ ८५॥
इत्युक्त्वा क्रोधभैरवः क्षणं ध्यानपरोऽभवत् ।
भैरवी तु महाप्रीता बभूव हृदि हर्षिता ॥ ८६॥
इति चतुर्थपटलः समाप्तः ॥
५. पञ्चमपटलः
अथ श्री मनसा तन्त्रं पञ्चमपटलः ।
भैरव्युवाच ।
देवदेव महादेव क्रोधभैरव शङ्कर ।
यदि तुष्टोऽसि मे नाथ वद गुह्यतमं परम् ॥ १॥
यन्नामस्मरणादेव सिद्धिर्भवति साधके ।
मनोऽभीष्टं समाप्नोति तत्तत्त्वं वक्तुमर्हसि ॥ २॥
येन स्तुता महादेवी प्रसन्ना नागनायिका ।
सहस्रनामभिर्दिव्यैस्तन्मे ब्रूहि दयानिधे ॥ ३॥
क्रोधभैरव उवाच ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् ।
मनोसाधनसर्वज्ञं मानसानामसाहस्रम् ॥ ४॥
नैतत्प्रकाशनीयं हि नाभक्ताय कदाचन ।
गुरुभक्तिपरस्यैव देयं श्रद्धासमन्विते ॥ ५॥
कश्यप ऋषिराख्यातो देवता सिद्धयोगिनी ।
अनुष्टुप्छन्दसाख्यातं नाम्नां साहस्रमुत्तमम् ॥ ६॥
अस्य स्मरणमात्रेण प्रसन्ना मानसायिका ।
भक्तचित्ते वसेन्नित्यं नागविद्याप्रकाशिनी ॥ ७॥
अथ सहस्रनामस्तोत्रम् ।
ॐ मानसा मानसविद्या मनना महती महा ।
महाविद्या महासिद्धिः काश्यपमानसकन्यका ॥ ८॥
पद्मावती पद्मनेत्रा पद्महस्ता पद्मभूषणा ।
पद्ममाला पद्मगर्भा पद्मिनी पद्मशोभना ॥ ९॥
वैष्णवी विषहन्त्री च विश्वगौरी वरप्रदा ।
वरदा वररूपा च वरार्हा वरवल्लभा ॥ १०॥
नागेशी नागमाता च नागभूषा नगेश्वरी ।
नागमाला नागगम्या नागवल्ली नगप्रिया ॥ ११॥
आस्तीकजननी धन्या धर्मेन्द्रगृहिणी शुभा ।
जगत्कारुप्रिया साध्वी तपस्विनी तपोमयी ॥ १२॥
सिद्धयोगी सिद्धमाता सिद्धविद्या सिद्धिदा ।
सिद्धिसेव्याऽसिद्धिगम्या सिद्धिस्था सिद्धिवल्लभा ॥ १३॥
रक्तप्रभा रक्तवासा रक्तगन्धा रतिप्रिया ।
रम्या रमण्या रमणीया रञ्जनी रसभाविनी ॥ १४॥
त्रिनेत्रा त्रिगुणातीता त्रिकालज्ञा त्रिलोचना ।
त्रिशक्तिः त्रिपथा त्राता त्रैलोक्यहितकारिणी ॥ १५॥
करुणा कमला कान्ता कामदा कामचारिणी ।
कल्याणी कलिका काव्या कौमुदी कमलेक्षणा ॥ १६॥
योगमाया योगगम्या योगिनी योगवल्लभा ।
योगस्था योगदा योग्या योगसिद्धिप्रदायिनी ॥ १७॥
मङ्गला मङ्गलाकारा मङ्गलार्थप्रदायिनी ।
मङ्गलेशी महाभद्रा महाशान्ता मनस्विनी ॥ १८॥
शुभ्रा शोभा शुभकरी शुद्धा शुद्धिप्रदायिनी ।
शाश्वती शान्तिदा शान्ता शिवा शिवपरा शुभा ॥ १९॥
भद्रा भद्रप्रदा भक्त्या भक्तरक्षा भयापहा ।
भाविनी भावदा भव्याभाविता भवरक्षिणी ॥ २०॥
ज्ञानदा ज्ञानगम्या च ज्ञानमूर्तिर्जगन्मयी ।
ज्ञानशक्तिर्ज्ञानरूपा ज्ञानगर्भा जगद्गुरुः ॥ २१॥
विद्या विद्येश्वरी वन्द्या विमला विश्वभाविनी ।
विश्वम्भरा विश्वमाता विश्वपूज्या विशारदा ॥ २२॥
चैतन्या चिन्मयी चित्ता चिन्त्या चिन्ताविनाशिनी ।
चिन्तापूर्णा चिदाकारा चिदानन्दस्वरूपिणी ॥ २३॥
सौम्या सौभाग्यजननी सौख्यदा सोमशेखरा ।
सुरम्या सुभगा सूक्ष्मा सुलभा सुमनप्रिया ॥ २४॥
प्रज्ञा प्रज्ञाप्रदा पूर्णा पुण्या पुण्यफलप्रदा ।
पावनी परमापारा परानन्दा परायणा ॥ २५॥
परमा परमेशानी परात्पारा परायणी ।
परेशी परमाविद्या परब्रह्मस्वरूपिणी ॥ २६॥
नित्याऽनन्ता निरालम्बा निर्विकारा निरञ्जना ।
निर्मला निर्गुणा नित्या निःसीमा नित्यमङ्गला ॥ २७॥
अम्बिका अम्बुदश्यामा अरुणा अरुणेक्षणा ।
अचिन्त्या अतिसूक्ष्मा च अनाद्या अमृतप्रदा ॥ २८॥
ईशानी ईश्वराराध्या ईक्षणा ईहितप्रदा ।
ईड्या ईप्सितदात्री च ईश्वरी ईशवल्लभा ॥ २९॥
उमा उग्रप्रशमनी उन्नता उरुगामिनी ।
उपेन्द्रपूजिता उद्रा उदिता उत्कलप्रिया ॥ ३०॥
ऋद्धिदा ऋजुरूपा च ऋतज्ञा ऋतपालिनी ।
ऋताम्बरा ऋतप्रज्ञा ऋजुशीला ऋतप्रिया ॥ ३१॥
एका एकान्तनिलया एकभावप्रकाशिनी ।
एकाग्रा एकविद्या च एकरूपा एकदायिनी ॥ ३२॥
ऐश्वर्या ऐश्वर्यजननी ऐन्द्री ऐन्द्रप्रपूजिता ।
ऐक्यदा ऐश्वर्यगम्या ऐश्वर्यफलदायिनी ॥ ३३॥
ओजस्विनी ओजदा चैव ओङ्कारार्थस्वरूपिणी ।
ओदना ओजसां माता ओघनाशिन्यनुत्तमा ॥ ३४॥
औदार्या औषधीशानी औन्नत्यफलदायिनी ।
औदुम्बरी औपम्या च औदार्यगुणशालिनी ॥ ३५॥
अंशुमाला अंशुदात्री अंशुका अंशुभूषणा ।
अर्चिता अर्चनप्रीता अर्चिष्मत्यर्चिषां निधिः ॥ ३६॥
इन्दिरा इन्दुवदना इन्दुचूडा इभप्रिया ।
इष्टदा इष्टसिद्धिश्च इष्टदेवी इहप्रदा ॥ ३७॥
कौशिकी कौलिनी कान्तिर्कल्पदा कल्पवल्लभा ।
कल्पलता कल्परूपा कल्पवृक्षनिवासिनी ॥ ३८॥
ख्यातिः खगेशपूज्या च खलदर्पविनाशिनी ।
खगगामा खनिप्रज्ञा खड्गधारिण्यनुत्तमा ॥ ३९॥
गङ्गा गौर्याः प्रिया गम्या गुणदा गुणशालिनी ।
गुह्या गुह्यतरा गोप्या गुरुभक्तिपरायणा ॥ ४०॥
घनप्रभा घनश्यामा घोरदुःखविनाशिनी ।
घृताची घनगम्भीरा घोषिणी घोषवल्लभा ॥ ४१॥
चन्द्रिका चन्द्रवदना चिद्रूपा चारुहासिनी ।
चार्वी चारुगतिश्चैव चक्रिणी चक्ररक्षिणी ॥ ४२॥
छायादा छत्ररूपा च छन्दोगम्या छलेश्वरी ।
छिन्नमोहा छिन्नपाशा छिद्रदोषविनाशिनी ॥ ४३॥
जगद्धात्री जगन्माता जयदा जयशालिनी ।
जयन्ती जीवनप्रज्ञा जीवनेशी जितेन्द्रिया ॥ ४४॥
झङ्कारिणी झषगम्या झरिणी झटितिप्रदा ।
झिल्लीनादप्रिया झष्टा झङ्कृतिः झटितिप्रभा ॥ ४५॥
ज्ञाना ज्ञेयस्वरूपा च ज्ञप्तिदा ज्ञानशालिनी ।
ज्ञातृरूपा ज्ञाननिष्ठा ज्ञेयातीता जगन्मयी ॥ ४६॥
टङ्किनी टङ्कधारिणी टङ्कारस्वरशोभिता ।
टीकारूपा टङ्कवन्द्या टङ्कविद्याप्रकाशिनी ॥ ४७॥
ठकारा ठामिनी ठेया ठकारार्थप्रबोधिनी ।
ठक्कारभयसंहन्त्री ठामस्था ठौरदायिनी ॥ ४८॥
डामरी डिण्डिमारावा डमरुप्रीतमानसा ।
डाकिनी डामरज्ञेया डिण्डिमध्वनितोषिणी ॥ ४९॥
ढुण्ढिरक्षा ढक्किनी च ढालिनी ढालरक्षिणी ।
ढुण्ढिवन्द्या ढकारस्था ढौकिताशेषविघ्नहा ॥ ५०॥
णकारस्था णकारूपा णकारार्थप्रकाशिनी ।
णत्वविद्या णदीपूज्या णित्या णादप्रबोधिनी ॥ ५१॥
तत्त्वरूपा तपोमूर्तिस्तरुणी तारिणी तमा ।
तारका तापहन्त्री च तत्त्वज्ञा तत्त्वदायिनी ॥ ५२॥
थकारस्था थिरा थेयाथूलसूक्ष्मस्वरूपिणी ।
थकारनिलया थम्या थैर्यदा थापनाशिनी ॥ ५३॥
दया दाक्षायणी दीक्षा दीप्तिर्दीपप्रकाशिनी ।
देवमाता दिगम्बारा दिव्या दैन्यविनाशिनी ॥ ५४॥
धर्मज्ञा धर्मनिरता धर्मदा धर्मपालिनी ।
धर्मेन्द्रवल्लभा धन्या धैर्यदा धृतिवर्धिनी ॥ ५५॥
नन्दा नन्दप्रदा नित्या नागिनी नागवल्लभा ।
नव्या नादमयी नम्रा नागलोकनिवासिनी ॥ ५६॥
पद्माक्षी पावनी पूर्णा पिङ्गला परमेश्वरी ।
प्रीतिदा प्राणदा प्रज्ञा पाशमोचनकारिणी ॥ ५७॥
फलदा फणिराजस्था फुल्लपद्मनिभानना ।
फणिमाला फणिप्रीता फूत्कारभयहारिणी ॥ ५८॥
बाला बोधप्रदा बुद्धिर्ब्रह्मविद्या बलप्रदा ।
ब्रह्माणी ब्रह्मरूपा च ब्रह्मानन्दप्रकाशिनी ॥ ५९॥
भवानी भक्तिदा भद्रा भास्वती भुवनेश्वरी ।
भोगदा भाविनी भव्याभीष्टदा भयनाशिनी ॥ ६०॥
मङ्गला मानदा मेधा मोक्षदा मोहहारिणी ।
महालक्ष्मीर्महामाया महेशी मधुरस्वरा ॥ ६१॥
यशोदा यशसी योग्या यज्ञरक्षा यतीश्वरी ।
यमभीतिहरायुक्ता युक्तिदा युगधारिणी ॥ ६२॥
रमा रम्या रसायुक्ता रत्नगर्भा रतिप्रिया ।
रञ्जिनी रक्षिणी राध्या राजराजेश्वरी रमा ॥ ६३॥
ललिता ललनाराध्या लोकमाता लयप्रदा ।
लक्ष्मीर्लक्षणसम्पन्ना लावण्यामृतवर्षिणी ॥ ६४॥
वरदा वाग्मिनी वन्द्या विद्याधीशा वरानना ।
विश्वेशा विश्वजननी विश्वमङ्गलकारिणी ॥ ६५॥
शारदा शान्तिदा शुद्धा शुभदा शिववल्लभा ।
श्रीमती श्रीप्रदा श्रेया श्रुतिरूपा श्रियःप्रिया ॥ ६६॥
षडाधारा षडानन्दा षड्गुणा षड्विभाविनी ।
षट्चक्रनिलया षड्भिः सिद्धयोगैः सुपूजिता ॥ ६७॥
सत्यरूपा सदानन्दा सर्वज्ञा सर्वमङ्गला ।
सर्वसिद्धिप्रदा सौम्या सर्वरक्षाकरि शिवा ॥ ६८॥
हंसगा हंसरूपा च हंसविद्या हरिप्रिया ।
हृदिस्था हेमवर्णा च हर्षदा हव्यवाहना ॥ ६९॥
क्षमा क्षेमकरी क्षिप्रा क्षीराब्धितनया क्षितिः ।
क्षेमदा क्षुद्रदोषघ्नी क्षेममार्गप्रदर्शिनी ॥ ७०
अक्षरा अक्षयप्रज्ञा अक्षयश्रीप्रदायिनी ।
अखण्डा अखिलाधारा अगम्या अगमेश्वरी ॥ ७१॥
अघहन्त्री अघद्वेषी अचला अचलप्रिया ।
अतुला अतिगम्भीरा अतिसूक्ष्मा अतिप्रिया ॥ ७२॥
अनन्ता अनघा अन्या अनादिनिधनेश्वरी ।
अनुकम्पा अनिर्वाच्या अनुपमा अनुत्तमा ॥ ७३॥
अभीष्टदा अभया अम्बा अमृता अमृतेश्वरी ।
अमोघा अमला अद्वैता अभिन्ना अभयङ्करी ॥ ७४॥
आराध्या आर्तिहन्त्री च आर्या आरोग्यदायिनी ।
आनन्दा आनन्दमयी आश्रिता आशिषप्रदा ॥ ७५॥
इन्दुलेखा इन्दुकला इष्टदा इन्दिराप्रिया ।
इहलोकेश्वरी ईड्या ईश्वरार्चितपादुका ॥ ७६॥
उज्ज्वला उत्तमा उर्वी उन्मेषा उन्नतप्रभा ।
उदारा उपकारज्ञा उपास्योपनिषत्प्रिया ॥ ७७॥
ऋतुमती ऋद्धिदात्री ऋषिसेव्या ऋतप्रभा ।
ऋणमोचनि ऋजुप्रीता ऋषिवन्द्या ऋतात्मिका ॥ ७८॥
एकवीरा एकनिष्ठा एकभक्ता एकदर्शिनी ।
एकान्तवासिनी एका एकमन्त्रप्रपूजिता ॥ ७९॥
ऐश्वर्यदा ऐक्यमयी ऐन्द्री ऐश्वर्यवर्धिनी ।
ऐहिकामुष्मिकफलदा ऐश्वर्यनिलया शुभा ॥ ८०॥
ओङ्कारमध्यनिलया ओजोराशिप्रकाशिनी ।
ओतप्रोता ओजस्विनी ओङ्कारार्थस्वरूपिणी ॥ ८१॥
औदार्यनिलया औषधेशी औन्नत्यप्रदायिनी ।
औत्सुक्यहरिणी औज्ज्वल्या औदार्यगुणभूषणा ॥ ८२॥
कामेशी कामरूपा च कामदा कामसुन्दरी ।
कारुण्या कारणातीता कालज्ञा कालनाशिनी ॥ ८३॥
किरणाभा कीर्तिदात्री कीर्त्या कीर्तिविवर्धिनी ।
कुलेशी कुलसंरक्षा कुलविद्या कुलप्रिया ॥ ८४॥
खड्गिनी खलहन्त्री च ख्यातिदा खगगामिनी ।
खगेशवन्दिता खर्वा खलदर्पविनाशिनी ॥ ८५॥
गौराङ्गी गम्भीरा गौरी गुणनिधिर्गुणप्रदा ।
गुह्याम्बा गुह्यविद्या च गुरुमार्गप्रकाशिनी ॥ ८६॥
घोषवत्या घृतप्रीता घनतेजा घनप्रभा ।
घोरभीतिहराघोरा घण्टानादप्रहर्षिणी ॥ ८७॥
चारुनेत्रा चारुहासा चारुचन्द्रनिभानना ।
चिद्रूपा चेतनाधारा चक्रमध्यनिवासिनी ॥ ८८॥
छिन्नतृष्णा छिन्नमोहा छिन्नपाशा छिदात्मकम् ।
छायारूपा छन्दमाता छन्दोविद्याप्रकाशिनी ॥ ८९॥
जयदा जीवनाधारा जगद्धात्री जगत्प्रिया ।
जितक्रोधा जितमाया जितेन्द्रियवरप्रदा ॥ ९०॥
झरिणी झङ्कृतिस्पन्दा झिल्लीरावप्रहर्षिणी ।
झषकेतुप्रिया झट्या झङ्कारस्वरशोभिता ॥ ९१॥
ज्ञप्तिरूपा ज्ञानगम्या ज्ञानदीपा ज्ञानदा ।
ज्ञेयातीता ज्ञातृमाता ज्ञानानन्दप्रकाशिनी ॥ ९२॥
टङ्कारिणी टङ्कविद्या टङ्कधारिण्यनुत्तमा ।
टीकिता टङ्कमध्यस्था टङ्कारस्वररञ्जिनी ॥ ९३॥
ठकारस्था ठकाराध्या ठामिनी ठैर्यदायिनी ।
ठक्कारभयसंहन्त्री ठौररक्षा ठकारिणी ॥ ९४॥
डमरुप्रियनिर्घोषा डाकिनी डिण्डिमध्वनिः ।
डामरी डोललीलाढ्या डमरूनादतोषिता ॥ ९५॥
ढालिनी ढक्किनी ढीरा ढुण्ढिविघ्नविनाशिनी ।
ढुण्ढिरूपा ढकारस्था ढक्कानादप्रमोदिनी ॥ ९६॥
णादरूपा णकारस्था णित्यपूज्या णमोदया ।
णादबिन्दुसमायुक्ता णिर्विकल्पप्रकाशिनी ॥ ९७॥
तारिणी तत्त्वनिलया तपोराशिस्तपोमयी ।
तरला तरुणी तुष्टा तुरीया तत्त्वरूपिणी ॥ ९८॥
थिरा थैर्यप्रदा थम्या थकारार्थप्रकाशिनी ।
थूलसूक्ष्मस्वरूपा च थापनाशविधायिनी ॥ ९९॥
दयामयी दानशीला दीक्षा दीप्तिर्दिवौकसाम् ।
देवपूज्या दिगीशानी दुर्गतिध्वंसकारिणी ॥ १००॥
धर्मदा धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मपालिनी ।
धर्मेन्द्रप्रियभावस्था धृतिदा धैर्यवर्धिनी ॥ १०१॥
नागमाता नागपूज्या नागमालाविभूषणा ।
नागेशी नागविद्या च नागलोकनिवासिनी ॥ १०२॥
नित्या निर्मलचित्ता च निर्भया निर्विकारिणी ।
निर्मोहा निरुपद्रावा निःशङ्का नित्यमङ्गला ॥ १०३॥
पद्मिनी पद्मगर्भा च पद्मनेत्रा पद्मभूषणा ।
पद्महस्ता पद्मवासी पद्मप्रीता पदप्रदा ॥ १०४॥
फलदा फणिभूषाढ्या फणिराजप्रपूजिता ।
फूत्कारभीतिसंहन्त्री फुल्लाम्भोजविलोचना ॥ १०५॥
ब्रह्मविद्या ब्रह्मरूपा ब्रह्मशक्तिर्बलप्रदा ।
बुद्धिदा बोधिनी बोध्या ब्रह्मानन्दप्रकाशिनी ॥ १०६॥
भद्रा भक्तिप्रदा भव्याभयदा भवरक्षिणी ।
भवानी भास्वती भूतिः भुवनेशी भयापहा ॥ १०७॥
महामाया महाविद्या महासिद्धिप्रदायिनी ।
महाशक्तिर्महाप्रज्ञा महालक्ष्मीर्महेश्वरी ॥ १०८॥
मनोमयी मनोज्ञा च मनोबीजस्वरूपिणी ।
मनःशुद्धिप्रदा मान्या मनोरथफलप्रदा ॥ १०९॥
मङ्गला मङ्गलप्रीता मङ्गलार्थप्रदायिनी ।
मङ्गलेशी महाकान्तिर्मधुरा मधुरस्वना ॥ ११०॥
यज्ञेशी यज्ञफलदा यज्ञरक्षा यशस्विनी ।
यतीन्द्रवन्दिता योग्या युगधारिण्यनुत्तमा ॥ १११॥
रम्या रत्नप्रदा रक्षी रञ्जनी रसदायिनी ।
राजेशी राजराज्या च राकेन्दुवदनोज्ज्वला ॥ ११२॥
लक्ष्मीर्लावण्यसम्पन्ना लोकमाता लयप्रदा ।
ललिता ललिताकारा लीलामृतविहारिणी ॥ ११३॥
वन्द्या वागीश्वरी वाणी वरदा वरवर्णिनी ।
विजया विमला विश्वा विश्वमाता विशारदा ॥ ११४॥
शिवा शान्ता शुभा शुद्धा श्रीदा श्रीपरिपालिनी ।
शारदा श्रुतिरूपा च श्रेयसी श्रीनिकेतना ॥ ११५॥
षडाधारा षडानन्दा षट्चक्रनिलयेश्वरी ।
षड्गुणा षोडशी षड्भिः सिद्धयोगैर्निषेविता ॥ ११६॥
सत्या सर्वज्ञरूपा च सर्वमङ्गलदायिनी ।
सर्वविद्या सर्वसिद्धिः सर्वरक्षा सनातनी ॥ ११७॥
हंसस्था हृदयावासा हरिप्रीता हरप्रिया ।
हर्षदा हेमवर्णा च हितदा हृदयेश्वरी ॥ ११८॥
क्षमा क्षेमप्रदा क्षिप्रा क्षीराम्भोनिधिसम्भवा ।
क्षेमङ्करी क्षितिधरा क्षयदोषविनाशिनी ॥ ११९॥
सिद्धयोगीश्वराराध्या सिद्धसङ्घनिषेविता ।
सिद्धिस्था सिद्धिदात्री च सिद्धमार्गप्रकाशिनी ॥ १२०॥
धनदा धरणी धीरा धृतिमाता धनेश्वरी ।
नित्यपूज्या नराराध्या नर्मदा नागनन्दिनी ॥ १२१॥
पावनी प्रियदा पूर्णा भक्तमाता फलप्रदा ।
ब्रह्मपूज्या भवच्छेत्री महादेवी मनोहरा ॥ १२२॥
यशस्विनी रत्नगर्भा ललना वरदायिनी ।
शिवप्रिया षडाधारा सरस्वत्यै हृदिस्थिता ॥ १२३॥
हेमप्रभा क्षमामूर्ति अम्बिका ईशपूजिता ।
उन्नता ऋतरूपा च एकवीरा ओजस्विनी ॥ १२४॥
औदार्या कमनीयाङ्गी ख्यातिदा गुणरञ्जिनी ।
घोरहा चन्द्रनिलया छिन्नशोका जगद्धिती ॥ १२५॥
झङ्काररुचिरा ज्ञेया टङ्कहस्ता ठकारगा ।
डमरुप्रीतहृदया ढालरक्षा णदात्मिका ॥ १२६॥
तपोमयी धर्मनिष्ठा नागराज्ञी पदाश्रया ।
फणिमण्डलमध्यस्था बोधिदा भक्तवत्सला ॥ १२७॥
मायातीता यशोराशिर्लोकधात्री वागधीश्वरी ।
शुभावासा षडीशानी सत्यरूपा हरिप्रिया ॥ १२८॥
क्षेमदा अखिलानन्दा अनघा इन्दुशेखरा ।
उपकारप्रिया ऋद्धा ऐश्वर्या ओङ्कराश्रया ॥ १२९॥
औषधीशा काश्यपी च खलघ्नी गम्भीरभाषिणी ।
चारुकेशी जीवनद्री ज्ञप्तिदात्री तारिणी ॥ १३०॥
थिरभावा दयासिन्धुर्निर्लेपा पद्ममालिनी ।
फणिरक्षा ब्रह्ममाता महामङ्गलदायिनी ॥ १३१॥
योगिनी रञ्जनी लक्ष्मीः विश्वरक्षा श्रियःप्रदा ।
सर्वज्ञा हृदयावासा क्षीरपूर्णामृतप्रदा ॥ १३२॥
अचला भक्तिगम्या च चिद्रूपा धर्मरक्षिणी ।
नागवल्ली पद्महस्ता फणिराजप्रपूजिता ॥ १३३॥
भवमोचा यशोदात्री रम्या शुद्धा हृदिस्थिता ।
क्षान्तिदा ईश्वरप्रीता ललिता गुणसागरा ॥ १३४॥
औन्नत्यदा मातृरूपा सिद्धिदा कमलालया ।
वाग्देवी तारिणी पूर्णा रत्नदीपा जगन्मयी ॥ १३५॥
ज्ञानगम्या मङ्गलस्था नागकन्या वरप्रदा ।
शिवाराध्या हंसगम्या लक्ष्मीः करुणविग्रहा ॥ १३६॥
भूतिधात्री योगमाता चन्द्रवक्त्रा पदाश्रया ।
धर्मज्ञा विश्ववन्द्या च रमणीया क्षितीश्वरी ॥ १३७॥
अमृतस्था ईड्यरूपा उन्निद्रा ऋतपालिनी ।
एकचिन्ता ओजसां धाम औदार्यपरिपूरिता ॥ १३८॥
कल्याणी घनगम्भीरा छायामाता जीवनप्रदा ।
झङ्कारनिलया टङ्का डमरूनादहर्षिणी ॥ १३९॥
णादबिन्दुसमुत्पन्ना तपोराशिर्दयामयी ।
निर्विकल्पा पद्मनेत्रा फलरूपा भवापहा ॥ १४०॥
महाशान्ता यशःपूर्णा रसायुक्ता लयात्मिका ।
विश्वधात्री शङ्करार्च्या सर्वमङ्गलदायिनी ॥ १४१॥
हेममाला क्षेमरूपा अखिलेशी इभपूजिता ।
उपास्या ऋषिवन्द्या च ऐक्यदा ओङ्कारमध्यगा ॥ १४२॥
औषधीजननी कीर्तिर्खड्गिनी गौरवप्रदा ।
चिन्तापूर्णा झिल्लीरावा ज्ञेयमूर्तिस्तपोमयी ॥ १४३॥
धृतिमाता नागभूषा पद्मिनी ब्रह्मचारिणी ।
मधुरा योगसिद्धिश्च रक्षिणी श्रीनिकेतना ॥ १४४॥
सत्यविद्या हर्षदात्री क्षमाशीला अम्बिकात्मिका ।
ईश्वरी उर्वरा ऋद्धिः एकानन्दा औजस्विनी ॥ १४५॥
कामरूपा गुणनिधिर्घोषिणी चन्द्रशेखरा ।
जगन्माता ज्ञापनिष्ठा दाक्षायण्यनुकम्पिनी ॥ १४६॥
नित्यानन्दा पूर्णशक्तिः फणिमाला भवप्रिया ।
मनोविद्या यज्ञरक्षा लोकपूज्या शिवात्मिका ॥ १४७॥
श्रुतिरूपा षट्चक्रस्था सर्वविद्या हरिप्रिया ।
क्षीराब्धिकल्पलतिका अखण्डानन्दरूपिणी ॥ १४८॥
आद्याशक्तिरुमाराध्या ऋतुभर्त्री कमलप्रिया ।
गङ्गासेव्या जगन्माता डाकिनी पद्मलोचना ॥ १४९॥
धर्मपत्नी नरेशार्च्या फलदा भक्तवत्सला ।
महाप्रज्ञा यमभीता रत्नदीप्तिः शिवार्चिता ॥ १५०॥
लक्ष्मीरम्बा वरेण्या षड्गुणाढ्या सर्वमोहिनी ।
हरिप्रिया क्षेमदात्री इन्दुभासा तपस्विनी ॥ १५१॥
औदार्यसिन्धुः ख्यातिश्च चिदानन्दा ज्ञानरूपिणी ।
झङ्कारमधुरा टङ्का दिगीशी नागभूषणा ॥ १५२॥
पूर्णकान्तिर्ब्रह्मविद्या मनोवाञ्छाफलप्रदा ।
रक्षामूर्ति सत्यनिष्ठा हंसगम्या योगवल्लभा ॥ १५३॥
क्षान्तिरूपा अमृतस्था ईशशक्तिरुदारधीः ।
ऋद्धिसेव्यैकनिलया ओजोराशिरनुत्तमा ॥ १५४॥
कुलविद्या घनश्यामा चन्द्रदीप्तिर्जयप्रदा ।
ज्ञेयमाता तपःसिद्धिर्दयाराशिर्निरामया ॥ १५५॥
पद्मगर्भा फणीशानी भवमोचा महामतिः ।
यशस्विनी रसायुक्ता लीलाधीशा विश्वगा ॥ १५६॥
श्रीमती षोडशी सौम्या हृदयाम्भोजवासिनी ।
क्षीरपूर्णा अखिलाधारा इष्टदा उपकारिणी ॥ १५७॥
ऋषिपूज्या ऐश्वर्यदात्री ओङ्कारस्वररूपिणी ।
औषधीशा कलानाथा गुणपूर्णा घृणानिधिः ॥ १५८॥
चारुहासा झिल्लीरावा टङ्कारस्वरशोभिता ।
ढक्कानादप्रिया नित्या धर्मसंरक्षणोत्सुका ॥ १५९॥
नागराज्ञी पद्ममाला ब्रह्मपूज्या महेश्वरी ।
योगमाया रमादेवी लक्षितार्थप्रदायिनी ॥ १६०॥
अनादिरमृता ईड्या उन्नता ऋतवन्दिता ।
एकरूपा औदार्याढ्या कमला खलनाशिनी ॥ १६१॥
गुणगम्या घनप्रख्या चारुशीला जगद्गुरुः ।
ज्ञातृरूपा तपोनिष्ठा दयासारा नागवल्लभा ॥ १६२॥
पद्महस्ता फलप्रज्ञा ब्रह्मशक्तिर्मनोमयी ।
यशोदात्री रमाराध्या ललिता विश्वपालिनी ॥ १६३॥
शिवरूपा षडाधारा सत्यमाता हरिप्रिया ।
क्षमामयी अम्बिका ईशी उपास्याऽऋद्धिदायिनी ॥ १६४॥
ऐश्वर्यजननी ओजस्वी औषधीशा कृतप्रिया ।
खगगम्या गौरदेहा चिद्रूपा झङ्कारमालिनी ॥ १६५॥
टङ्किनी ढालहस्ता च णादबिन्दुस्वरूपिणी ।
धर्मज्ञा नागपूज्या च पद्मगर्भा भवापहा ॥ १६६॥
महाविद्या यशोराशिर्लोकमाता श्रियःप्रदा ।
सर्वसिद्धिप्रदा हंसी क्षेमदा अखिलेश्वरी ॥ १६७॥
इन्दुनेत्रा उपकारा ऋषिवन्द्या एकभाविनी ।
ओङ्कारनिलया कान्ता गुणमाता घनप्रभा ॥ १६८॥
चन्द्रवक्त्रा जीवनेशी ज्ञानगम्या तपस्विनी ।
दयामयी नित्यपूज्या पूर्णशक्तिः फलप्रदा ॥ १६९॥
ब्रह्मविद्या महालक्ष्मी योगिनी रक्षिणी शुभा ।
विश्वेशी शारदा सत्या हरिणाक्षी क्षितीश्वरी ॥ १७०॥
अमोघा ईहितप्रज्ञा उरुगम्या ऋतात्मिका ।
ऐक्यरूपा औन्नत्यदा कल्याणी गुणशोभिता ॥ १७१॥
घोषिणी चारुनेत्रा झिल्लीनादप्रमोदिनी ।
ज्ञेयातीता तपोराशिर्धृतिदा नागमालिनी ॥ १७२॥
पद्मिनी फणिराजस्था भवानी महिमाश्रया ।
यज्ञप्रिया रमामाता लीलाशक्तिः शिवप्रिया ॥ १७३॥
षट्चक्रवासिनी सर्वा हृदयस्था क्षमाश्रया ।
अद्वैता इन्दिराराध्या उपनिषद्गुहाश्रया ॥ १७४॥
ऋतुपूज्या एकवीरा ओजोराशिर्महोज्ज्वला ।
कामधेनुः गुणनिधिर्घनगम्भीरनिःस्वना ॥ १७५॥
चैतन्या जगदानन्दा ज्ञानदीपा तपःफलम् ।
दयारूपा नागमाता पद्मलोचना पुण्यदा ॥ १७६॥
फलसिद्धिर्ब्रह्ममयी महामाया यशस्विनी ।
रसात्मिका लोकपूज्या वाग्देवी श्रीनिकेतना ॥ १७७॥
सर्वज्ञा हेमवर्णा क्षीरपूर्णामृतप्रदा ।
अखण्डानन्दरूपा च इष्टसिद्धिप्रदायिनी ॥ १७८॥
उत्तमा ऋद्धिदात्री च ऐश्वर्या ओङ्करात्मिका ।
औदार्यसागरा कान्ता गौराङ्गी चन्द्रशेखरा ॥ १७९॥
जगत्पूज्या ज्ञानमाता धर्मसंरक्षणोत्सुका ।
नागराज्ञी पद्मवासा ब्रह्मानन्दप्रकाशिनी ॥ १८०॥
फलश्रुतिः ।
इदं नामसहस्रं ते कथितं परमाद्भुतम् ।
गुह्याद्गुह्यतरं देवि सिद्धयोगिनिसेवितम् ॥ १८१॥
यः पठेत्प्रातरुत्थाय श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।
तस्य तुष्यति सा देवी मानसा नागनायिका ॥ १८२॥
एकवारं पठेन्नित्यं पापजालं प्रणश्यति ।
द्विवारं सर्वसौभाग्यं त्रिवारं सिद्धिमाप्नुयात् ॥ १८३॥
दशवारं पठेन्मन्त्री विद्यावान् स्यान्न संशयः ।
शतवारं जपेन्नित्यं मन्त्रसिद्धिः प्रजायते ॥ १८४॥
यत्रैतत्पठ्यते नित्यं शुचौ देशे समाहितैः ।
तत्र तिष्ठति सा देवी नागसङ्घैः समन्विता ॥ १८५॥
गृहे तस्य स्थिरा लक्ष्मीर्विद्या वाणी च शाश्वती ।
आरोग्यं विपुलं सौख्यं शान्तिश्च हृदि जायते ॥ १८६॥
नागदोषो विषभयं ग्रहपीडा भयङ्करी ।
सहस्रनामपाठेन शनैरेव प्रणश्यति ॥ १८७॥
दुःस्वप्नदुर्गतिक्षोभदारिद्र्यभयसञ्चयाः ।
देवीनामप्रभावेण नश्यन्ति ध्रुवमेव हि ॥ १८८॥
विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम् ।
यशोऽर्थी लभते कीर्तिं भक्तो भक्तिं परां लभेत् ॥ १८९॥
राजद्वारे सभामध्ये विवादे शत्रुसङ्कटे ।
जयमेव लभेन्नित्यं देवीनामप्रभावतः ॥ १९०॥
वने जले गिरौ दुर्गे मार्गे चोरसमाकुले ।
स्मृतमात्रेण नाम्नां तु रक्षां कुर्याज्जगद्गुरुः ॥ १९१॥
न दातव्यं दुराचाराय नास्तिकाय कदाचन ।
गुरुद्वेषरतायापि लोभिनां नैव दर्शयेत् ॥ १९२॥
शान्ताय गुरुभक्ताय सत्यशीलाय धीमते ।
दयालवे जितेन्द्रियाय प्रदेयं सिद्धिकाङ्क्षिणे ॥ १९३॥
सहस्रनामसम्पूर्णे प्रीयते सिद्धयोगिनी ।
भक्तवत्सलभावेन करुणामृतवर्षिणी ॥ १९४॥
जय मानसे देवि जगदम्बिके शिवे ।
जय पद्मावति श्रीमन्नागराज्ञि नमोस्तु ते ॥ १९५॥
जय सिद्धयोगिनि शुभे मङ्गलचण्डिके परे ।
जय कश्यपकन्ये त्वं भक्तानुग्रहकारिणि ॥ १९६॥
जय जगत्कारुगेहिनि धर्मेन्द्रदयिते शुभे ।
जयास्तीकजनन्यम्ब त्राहि मां शरणागतम् ॥ १९७॥
रक्ताम्बरे रक्तवर्णे रक्तपद्मविलोचने ।
नागमालावृते देवि प्रसीद परमेश्वरि ॥ १९८॥
त्वमेव माता मे नित्यं त्वमेव शरणं मम ।
त्वमेव हृदये देवि त्वमेव परमागतिः ॥ १९९॥
मनसा कर्मणा वाचा यद्भक्त्या समुपासितम् ।
तत्सर्वं सफलं देवि त्वत्प्रसादान्न संशयः ॥ २००॥
भवबन्धविनिर्मुक्तिं शान्तिं सौख्यं शुभां श्रियम् ।
विद्यां धैर्यं च मे देवि प्रयच्छ करुणानिधे ॥ २०१॥
नमो नमस्ते नागेशि नमो योगिप्रपूजिते ।
नमो मानसमातस्ते नमः सिद्धिप्रदायिनि ॥ २०२॥
इत्युक्त्वा क्रोधभैरवः समालिङ्ग्य परां शिवाम् ।
रहस्यं सम्यगाख्याय तूष्णीं योगमुपेयिवान् ॥ २०३॥
भैरव्यपि प्रसन्नात्मा प्रणम्य भैरवं प्रभुम् ।
धारयामास तत्तन्त्रं हृदयाम्भोजमध्यगा ॥ २०४॥
इति पञ्चमपटलः समाप्तः ॥
॥ इति श्रीमनसातन्त्रं सम्पूर्णम् ॥
॥ ॐ तत्सत् ॥
॥ ॐ ॥