ब्रह्मलेखिनीहृदयम्
(अथवा ब्रह्मविद्याहृदयं अथवा लेखिनीश्वरीह्रिदयस्तोत्रं)
ॐ अस्य श्रीब्रह्मलेखिनीहृदयस्तोत्रमहामन्त्रस्य
भगवान् सदाशिवऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः ।
श्रीब्रह्मलेखिनी परादेवता । परब्रह्म बीजम् । महामाया शक्तिः ।
चिन्मयं कीलकम् । स्वसंवित्प्रसादसिद्ध्यर्थे
धर्मार्थकाममोक्षचतुर्विधपुरुषार्थसिद्ध्यर्थे
कैवल्यप्राप्त्यर्थे परब्रह्मसाक्षात्कारसिद्ध्यर्थे
मन्त्रराजहृदयप्रसादसिद्ध्यर्थे
श्रीब्रह्मलेखिनीप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥
ईश्वर उवाच ।
गायत्री महाविद्या सा कल्पकोटिष्वदुर्लभा ।
संस्मृत्या यस्याः सद्यः पुनरावृत्तिर्न विद्यते ॥ १॥
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यानां परं रहः ।
निगूढं निगमेष्वेतद्यो गिदुर्लभदर्शनम् ॥ २॥
न वेदैर्नागमैरेतत् प्राप्यते कथमप्यहो ।
निर्हेतुककृपादृष्ट्या स्वयमेव प्रकाशते ॥ ३॥
हृदयं ब्रह्मलेखिन्याः सुधासारप्रवाहकम् ।
यत्राक्षरसमुत्पत्तिः परं ब्रह्म प्रतीयते ॥ ४॥
अस्य हृदयमन्त्रस्य ऋषिरस्म्यहमव्ययः ।
अनुष्टुप्छन्द उच्येत देवता लेखिनी परा ॥ ५॥
परब्रह्म परं बीजं परं ज्योतिः प्रकीर्तितम् ।
महामाया परा शक्तिः कीलकं चिन्मयं स्मृतम् ॥ ६॥
धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्धये विनियोजितम् ।
कैवल्यामृतलाभाय स्वसंवित्तिप्रसिद्धये ॥ ७॥
क्षणमात्रं ततो ध्यायेत् चिन्मयूखैकविग्रहम् ।
चिदग्निकुण्डसम्भूतां पद्ममध्ये व्यवस्थिताम् ॥ ८॥
विधात्रीं विश्वजननीं वाङ्मयीं विश्वधारिणीम् ।
निर्विकल्पप्रभां देवीं स्मितचन्द्रनिभाननाम् ॥ ९॥
अमृताब्धेर्मन्त्रेण करपद्मं विशोधयेत् ।
षडङ्गेषु ततः पश्चात् सावित्रीं विनिवेशयेत् ॥ १०॥
मायाबीजं समुच्चार्य भास्वन्तं भानुवत्प्रभम् ।
ततो हृद्यमिदं दिव्यं जपेन्मौनपरायणः ॥ ११॥
यत्र वर्णा लयं यान्ति यत्र नादः प्रशाम्यति ।
यत्र वाक् विलयं याति सा लेखिन्याः परा गतिः ॥ १२॥
गोपनीयं प्रयत्नेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसम् ।
नाभक्ताय प्रदातव्यं न निन्दकजनाय च ॥ १३॥
अथ स्तोत्रम् ।
निरालम्बा निराभासा निःस्पन्दा निष्प्रपञ्चिका ।
स्वसंवित्तरला देवी स्वयमेवादिसाक्षिणी ॥ १॥
यतो निःशब्दनिर्घोषो यतो निःशेषविस्तरः ।
यतो निष्कारणोल्लासस्तस्मै लेखिन्यै नमो नमः ॥ २॥
अव्यक्तबीजकोशस्था व्यक्तिवल्लीविलासिनी ।
अक्षरोद्यानमध्यस्था वर्णवीथीविहारिणी ॥ ३॥
अकारादिक्षकारान्तवर्णजालैकजीविता ।
उच्चारानुच्चरद्भावगूढनिःश्वासरूपिणी ॥ ४॥
यत्र धातुर्न धातारं वेत्ति वेदो न वेदनम् ।
तत्र चिन्मात्रविश्रान्तिर्लेखिनी परिकीर्तिता ॥ ५॥
चतुर्मुखस्य चिन्ताया योनिरप्रकटात्मिका ।
जगन्नियन्तुरुद्भूता नाभिर्नाभेरपि स्थिता ॥ ६॥
विश्वक्षेपालसच्छायाव्यापिनः शयनाश्रया ।
पञ्चवक्त्रप्रबोधस्य मौनमुद्रा सनातनी ॥ ७॥
सद्योजातप्रभोद्भूतिर्वामदेवस्य वल्लरी ।
अघोरहृदयध्वान्तक्षालनामृतदीधितिः ॥ ८॥
तत्पुरुषप्रणव्योमा ईशानस्य परा श्रुतिः ।
सदाशिवस्य निःश्वासचिन्मयूखप्रसूतिका ॥ ९॥
सृष्टौ सङ्कल्परेखेव स्थितौ सत्त्वैकनिःसृतिः ।
संहारे कालकल्लोला तिरोधानेऽप्यगोचरा ॥ १०॥
अनुग्रहे सुधासारा कैवल्यैकप्रदीपिका ।
पञ्चकृत्यैकनिलया पञ्चब्रह्मस्वरूपिणी ॥ ११॥
त्वं वाग्भवस्य निर्लीना त्वं श्रीबीजस्य जीविका ।
त्वं कामबीजकल्लोला त्वं ह्रील्लेखा परात्परा ॥ १२॥
त्वमेव प्राणसञ्चारोऽपानस्य निवर्तनम् ।
समानस्य समुल्लास उदानस्योर्ध्वदीधितिः ॥ १३॥
व्यानस्य विश्वसंव्याप्तिर्नाडीचक्रमहाधुनी ।
हंसोच्छ्वासप्रबोधैकसूत्रिणी प्राणधारिणी ॥ १४॥
त्वं वाणी वागतीतापि त्वं रमा श्रीरनुत्तमा ।
त्वं नीला निखिलच्छाया धृतिर्मेधा सरस्वती ॥ १५॥
स्मृतिः प्रज्ञा मतिः कान्तिर्बुद्धिर्लज्जा दया क्षमा ।
श्रद्धा तुष्टिर्विभूतिश्च पुष्टिः शान्तिर्विराजसे ॥ १६॥
त्वमदितिर्द्वादशार्केषु वसूनामष्टदीधितिः ।
रुद्राणां रौद्रनिर्लेपा विश्वदेवेषु चेतना ॥ १७॥
साध्यानामप्रमेयार्था मरुतां स्पन्दधारिणी ।
अश्विनोर्भेषजच्छाया पितॄणाममृताश्रुतिः ॥ १८॥
इन्द्रस्योज्जृम्भणप्रज्ञा वह्नेर्होमामृतोर्मिका ।
वारुणी गाम्भिरीरेखा वायोर्जीवनचञ्चला ॥ १९॥
धनेशस्य निधेर्निद्रा धर्मराजस्य निर्णयः ।
निरृतेर्निर्भयप्रान्त ईशानस्य परा धृतिः ॥ २०॥
मत्स्ये वेदार्णवोद्धारा कूर्मे धैर्यमहीभृतिः ।
क्रोडे भूगर्भनिर्मोक्षो नखरांशौ महोज्ज्वलम् ॥ २१॥
वामने विश्वसङ्कोचो भार्गवे ब्रह्मदीधितिः ।
राघवे सत्यनिःश्वासो हलिनो भूधृतिः स्थिरा ॥ २२॥
गोपाले प्रेमनिर्झारो बुद्धे शून्यार्थदर्शिता ।
कल्किनः कालवेलायां निष्कलङ्कप्रबोधिनी ॥ २३॥
काली कालाग्निनिःशेषा कपालिन्यव्ययानना ।
तारा तारकनिर्घोषा षोडशी पूर्णचन्द्रिका ॥ २४॥
भुवनेशी भुवो रेखा भैरवी भैरवध्वनिः ।
वज्रवैरोचनी दीप्तिर्धूम्रा धूम्रातिगामिनी ॥ २५॥
बगलामुखि वाक्स्तम्भा मातङ्गी नादमालिका ।
कमलाक्षी परा लक्ष्मीः सर्वविद्यामयी शिवा ॥ २६॥
कैलासे पर्वती देवि ब्रह्मलोके सरस्वती ।
वैकुण्ठे कमला नित्या क्षीरोदाम्भोनिवासिनी ॥ २७॥
गोलोके कृष्णजीवात्मा राधिका रसराज्ञिका ।
रासमण्डलमध्यस्था रासेशी रसमञ्जरी ॥ २८॥
वृन्दा वृन्दावने नित्यं निकुञ्जच्छायशायिनी ।
स्वर्गे श्रीः सुरसद्मस्थाऽलकायां निधिरूपिणी ॥ २९॥
यत्र द्वैतं तदा लीला यत्राद्वैतं तदा त्वमेव ।
यत्रोभयं विलीयेत तत्र ते हृदयं महत् ॥ ३०॥
द्रष्टा दृश्यं च दर्शनं ज्ञाता ज्ञेयं च या स्वयम् ।
प्रमाता प्रमाणमेकं प्रमेयस्यापि कारणम् ॥ ३१॥
नादो बिन्दुः कला रेखा शक्तिः शून्यं परं पदम् ।
एतत्सर्वं त्वमेवेति निश्चयो हृदयोदयः ॥ ३२॥
तन्मात्रपञ्चकच्छाया महाभूतप्रदीपिका ।
इन्द्रियग्रामगहना चित्तवीचीविलासिनी ॥ ३३॥
नाहं न त्वं न सोऽन्योऽस्ति नैक्यं नैव पृथक्त्वता ।
यत्रोभयविलासोऽपि तत्र ते परमं वपुः ॥ ३४॥
यत्र प्रश्नो न निष्पत्तिर्यत्रोत्तरमगोचरम् ।
तत्र स्वयंस्फुरल्लेखा चिन्मुद्रा परिकीर्तिता ॥ ३५॥
अव्यक्तस्याप्यव्यक्तत्वं व्यक्तस्याप्यप्रकाशता ।
त्वयि स्फुरति देवेशि दीपश्चित्रपटे यथा ॥ ३६॥
छायैव भाति भास्वत्यां भासैव छायया विना ।
त्वयि विश्वविलासोऽयं स्वप्नरेखेव दृश्यते ॥ ३७॥
निमेषोन्मेषयोर्मध्ये या विश्रान्तिरनुत्तमा ।
सैव ते हृदये देवि निष्कम्पा परमेश्वरी ॥ ३८॥
नादो जातो न निर्जातो बिन्दुर्नोदीयते क्वचित् ।
यत्राक्षरमपाक्षरं तत्र ते परमं पदम् ॥ ३९॥
कालो लीलाकणो यस्याः कल्पा लोमविलासिनः ।
युगस्रोतांसि निःश्वासा दिवसाः स्मितदीधितिः ॥ ४०॥
नक्षत्रनिकराः केशा ग्रहचक्रं किरीटकम् ।
गङ्गाप्रवाहहारश्रीर्दिगन्ताः कुण्डलद्युतिः ॥ ४१॥
व्योम ते नयनच्छाया वायुः प्राणप्रवाहकः ।
वह्निस्ते ज्ञाननिर्झारः सलिलं करुणारसः ॥ ४२॥
धरा धैर्यप्रभा देवि पर्वता मौनमुद्रिकाः ।
वनानि रोमराजीनां लताः सङ्कल्परेखिकाः ॥ ४३॥
अहोरात्रे निमेषौ ते ऋतवः श्वासविभ्रमाः ।
संवत्सरः पदस्पन्दो युगान्तः केशकम्पनम् ॥ ४४॥
ऋचो निःश्वासविस्ताराः सामानि स्मितवीचयः ।
यजूंषि हृदयोल्लासा अथर्वाङ्गिरसः श्रुतिः ॥ ४५॥
व्याकरणं पदच्छेदो निरुक्तं ते कटाक्षणम् ।
छन्दांसि चरणन्यासा ज्योतिषं नयनार्चिषः ॥ ४६॥
मीमांसा ते मनोरेखा न्यायो बुद्धेर्निरूपणम् ।
वेदान्तो हृदयावासः शून्यता ते परा गतिः ॥ ४७॥
आगमा अङ्गुलीरेखास्तन्त्राणि करपल्लवाः ।
मन्त्रास्ते हृदयस्पन्दा यन्त्राण्यस्थिविनिर्मितिः ॥ ४८॥
अकारो दक्षिणः पाद उकारो वामपादकः ।
मकारो हृदयाम्भोजं बिन्दुर्मौलिविभूषणम् ॥ ४९॥
वर्णाः कुसुमविस्तारा पदानि मधुपावलिः ।
वाक्यानि मकरन्दौघा अर्थाः सौरभसञ्चयाः ॥ ५०॥
ज्ञातुः पूर्वं त्वमेवासीज्ज्ञेयस्यापि पुरः स्थिता ।
ज्ञानस्याप्यन्तरालस्था स्वसंवित्परिपूरिणी ॥ ५१॥
यदा वेत्ति स्वमात्मानं ज्ञाता ज्ञानविवर्जितः ।
तदा त्वदीयमालोकं केवलं केवलं भवेत् ॥ ५२॥
यत्र शब्दो लयं याति यत्रार्थोऽपि विलीयते ।
यत्र चिन्ता स्वयं सुप्ता तत्र त्वं बोधरूपिणी ॥ ५३॥
स्वप्ने जागर्ति या नित्यं जाग्रत्यपि सुषुप्तिवत् ।
तुरीयमप्यतीतायै तस्यै लेखिन्यै नमो नमः ॥ ५४॥
द्वैतं ते क्रीडनोल्लासोऽद्वैतं ते हृदयं महत् ।
द्वैतादद्वैतसञ्चारः करुणैव पदे पदे ॥ ५५॥
अतो न वेद वेदस्त्वां न ध्याता ध्यानगोचरः ।
स्वयमेव स्वसंवेद्या स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥ ५६॥
यस्यां लीनं जगज्जालं यस्मादुद्भाति पुनः पुनः ।
तामनादिमनन्तां त्वां चिन्मयूखां नमाम्यहम् ॥ ५७॥
न तत्त्वं तत्त्वतो ग्राह्यं नातत्त्वं त्यज्यते क्वचित् ।
यदुभाभ्यामतीतं तत् स्वयमेव त्वदात्मकम् ॥ ५८॥
यत्रोदेति न चोदेति यत्रास्तं नैव गच्छति ।
अनुदेयं परं ज्योतिस्तव स्फूर्तिः सनातनी ॥ ५९॥
येन पश्यन्ति पश्यन्तो येन ज्ञातं प्रजायते ।
तदेव ते पदाम्भोजं न दृश्यं दृश्यकारणम् ॥ ६०॥
निःसीमशून्यविपिने निर्वाणामृतनिर्झरे ।
अव्याहतचिदुद्याने विहरन्तीं नमाम्यहम् ॥ ६१॥
अव्यक्तवर्णविन्यासैरक्षरैरक्षरातिगैः ।
स्वयं लिखसि विश्वं त्वं स्वयमेव विलुम्पसि ॥ ६२॥
यद्विलासो जगद्भाति यन्निद्रा प्रलयो मतः ।
यत्प्रबोधो महाबोधस्तदेव हृदयं तव ॥ ६३॥
स्वप्नो जागरणं मौनं नादो बिन्दुः कला लयः ।
एते ते केवलच्छायाः स्वरूपं नो निगद्यते ॥ ६४॥
प्राणे नासि मनो नासि बुद्धिर्नासि न च स्मृतिः ।
एतेषामन्तरालस्था स्फुरसि स्वप्रकाशिनी ॥ ६५॥
अन्तर्नान्तो बहिर्नान्तो मध्यो नास्ति निरूपितः ।
यत्र सर्वं समाप्नोति तत्ते धाम निरामयम् ॥ ६६॥
अर्चिर्नासि तमो नासि छाया नासि न भास्करः ।
यदेतदुभयातीतं तदेव परमं वपुः ॥ ६७॥
अश्रुतं श्रुतिमाप्नोति अदृष्टं दृश्यते स्वयम् ।
अविज्ञातं विजानाति त्वत्प्रसादप्रदीपितम् ॥ ६८॥
वर्णे वर्णे गुहं तेजः पदे पदे परा गतिः ।
श्वासे श्वासे सुधासिन्धुर्हृदि हृद्यनघा स्थितिः ॥ ६९॥
तत्पदं चिन्मयं शान्तं सवितुर्धाम केवलम् ।
वरेण्यं निखिलाधारं भर्गो मोहान्धभेदनः ॥ ७०॥
देवस्यैव परा शक्तिर्धीमहीत्यन्तराश्रया ।
धियो यो नः प्रचोदयादित्येषा ते परा गतिः ॥ ७१॥
नोच्चार्यन्ते पदान्यत्र रहस्येन व्यवस्थिताः ।
मन्त्रराजस्य बीजानि हृदये ते विलासिनि ॥ ७२॥
यः पश्यत्यात्मनात्मानं त्वद्भासैव प्रकाशितम् ।
तस्य बन्धो न मोक्षो वा केवलं चिन्महाम्बुधिः ॥ ७३॥
यः शृणोति न शब्देन यः पश्यति न चक्षुषा ।
यः स्पृशत्यस्पृशद्भावं स ते भक्तः स बुद्धिमान् ॥ ७४॥
न मार्गो न पदं देवि न प्राप्तिर्नापि साधनम् ।
स्वसंविदेव सम्प्राप्तिस्त्वत्कृपैव परा गतिः ॥ ७५॥
लीयन्ते यत्र वेदान्ता आगमा निगमास्तथा ।
तर्का यत्र प्रणम्राः स्युस्तव मौनं तदद्भुतम् ॥ ७६॥
अकारादिक्षकारान्तं विश्वमेतच्चराचरम् ।
एकैव लेखनी सूक्ष्मा लिखत्येव निरन्तरम् ॥ ७७॥
न लेख्यं न च लेखकः न पत्रं न च लेखनी ।
स्वयमेवाक्षरातीता साक्षिणी परमा शिवा ॥ ७८॥
इत्युक्त्वा परमेशानो मौनमेव समाविशत् ।
मौनादुदेति या विद्या सा लेखिन्यै नमो नमः ॥ ७९॥
एतद्धि हृदयं दिव्यं मन्त्रराजस्य जीवितम् ।
परब्रह्मस्वरूपस्य निःश्वासाम्भोनिधेर्हृदि ॥ ८०॥
य इदं श्रद्धया नित्यं हृदयं सम्प्रकीर्तयेत् ।
न तस्य पुनरावृत्तिः परब्रह्माधिगच्छति ॥ ८१॥
यत्र सावित्री गायत्री यत्र वेदस्य निःस्वनः ।
तत्र लेखिनिका देवी स्वयंसञ्जृम्भते ध्रुवम् ॥ ८२॥
यथा वेदेषु गायत्री पुराणेषु महेश्वरी ।
आगमेषु परा राधा तन्त्रेषु ललिताम्बिका ॥ ८३॥
भुवनेशी परा मूर्तिर्लेखिनी सूत्रधारिणी ।
यस्यां ग्रथितमखिलं विश्वसूत्रमनश्वरम् ॥ ८४॥
अस्यैकस्य पठन्मात्रात् कोटिगायत्रिकं फलम् ।
अनुक्तं लभते पुण्यं गुह्यगुह्यतरं महत् ॥ ८५॥
जयेच्छुराप्नुयाज्जेतुं श्रीकामः श्रियमश्नुते ।
विद्याकामो लभेद्विद्यां दीक्षार्थी दीक्षितो भवेत् ॥ ८६॥
निर्धनो निधिमासाद्य निराशोऽप्याश्रयं लभेत् ।
निःसन्तानोऽपि सन्तानं निर्भयोऽमृतमश्नुते ॥ ८७॥
यस्य जिह्वाग्रसंलीनं हृदयं ब्रह्मलेखिनीम् ।
तस्याक्षराणि नाक्षराणि ब्रह्मैव परिसर्पति ॥ ८८॥
गोप्यं गोप्यतरं गोप्यं गुह्याद्गुह्यतमं महत् ।
स्वयम्भूवक्त्रनिर्गीतं न देयं भक्तिवर्जिते ॥ ८९॥
॥ इति श्रीयोगतन्त्रे योगेश्वर योगेश्वरीसंवादे
ब्रह्मलेखिनीहृदयं अथवा ब्रह्मविद्याहृदयं अथवा
लेखिनीश्वरीह्रिदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
Encoded and proofread by Durga Sharma