\Large Drig-Drishya-Viveka क्ष्तित्ले .. दृग्दृश्यविवेकः .. रूपं दृश्यं लोचनं दृक् तद्दृश्यं दृक्तु मानसम् . दृश्या धीवृत्तयः साक्षी दृगेव न तु दृश्यते .. १.. नीलपीतस्थूलसूक्ष्मह्रस्वदीर्घादिभेदतः . नानाविधानि रूपाणि पश्येल्लोचनमेकधा .. २.. आन्ध्यमान्द्यपटुत्वेषु नेत्रधर्मेषु चैकधा . संकल्पयेन्मनः श्रोत्रत्वगादौ योज्यतामिदम् .. ३.. कामः संकल्पसन्देहौ श्रद्धाऽश्रद्धे धृतीतरे . ह्रीर्धीर्भीरित्येवमादीन् भासयत्येकधा चितिः .. ४.. नोदेति नास्तमेत्येषा न वृद्धिं याति न क्षयम् . स्वयं विभात्यथानन्यानि भासयेत् साधनं विना .. ५.. चिच्छायाऽऽवेशतो बुदौ भानं धीस्तु द्विधा स्थिता . एकाहंकृतिरन्या स्यादन्तःकरणरूपिणी .. ६.. छायाऽहंकारयोरैक्यं तप्तायःपिण्डवन्मतम् . तदहंकारतादात्म्यद्देहश्चेतनतामगात् .. ७.. अहंकारस्य तादात्म्यं चिच्छायादेहसाक्षिभिः . सहजं कर्मजं भ्रान्तिजन्यं च त्रिविधं क्रमात् .. ८.. संबन्धिनोः सतोर्नास्ति निवृत्तिः सहजस्य तु . कर्मक्षयात् प्रबोधाच्च निवर्तेते क्रमादुभे .. ९.. अहंकारलये सुप्तौ भवेद्देहोऽप्यचेतनः . अहंकारविकासार्धः स्वप्नः सर्वस्तु जागरः .. १०.. अन्तःकरणवृत्तिश्च चितिच्चछायैक्यमागता . वासनाः कल्पयेत् स्वप्ने बोधेऽक्षैर्विषयान् बहिः .. ११.. मनोऽहंकृत्युपादानं लिङ्गमेकं जडात्मकम् . अवस्थात्रयमन्वेति जायते म्रियते तथा .. १२.. शक्तिद्वयं हि मायाया विक्षेपावृत्तिरूपकम् . विक्षेपशक्तिर्लिङ्गादिब्रह्माण्डान्तं जगत् सृजेत् .. १३.. सृष्टिर्नाम ब्रह्मरूपे सच्चिदानन्दवस्तुनि . अब्धौ फेनादिवत् सर्वनामरूपप्रसारणा .. १४.. अन्तर्दृग्दृश्ययोर्भेदं बहिश्च ब्रह्मसत्गयोः . आवृणोत्यपरा शक्तिः सा संसारस्य कारणम् .. १५.. साक्षिणः पुरतो भाति लिङ्गं देहेन संयुतम् . चितिच्छायासमावेशाज्जीवः स्याद्व्यावहारिकः .. १६.. अस्य जीवत्वमारोपात् साक्षिण्यप्यवभासते . आवृतौ तु विनष्टायां भेदे भातेऽपयाति तत् .. १७.. तथा सर्गब्रह्मणोश्च भेदमावृत्य तिष्ठति . या शक्तिस्तद्वशाद्ब्रह्म विकृतत्वेन भासते .. १८.. अत्राप्यावृतिनाशेन विभाति ब्रह्मसर्गयोः . भेदस्तयोर्विकारः स्यात् सर्गे न ब्रह्मणि क्वचित् .. १९.. अस्ति भाति प्रियं रूपं नाम चेत्यंशपञ्चकम् . आद्यत्रयं ब्रह्मरूपं जगद्रूपं ततो द्वयम् .. २०.. खवाय्वग्निजलोर्वीषु देवतिर्यङ्नरादिषु . अभिन्नाः सच्चिदानन्दाः भिद्यते रूपनामनि .. २१.. उपेक्ष्य नामरूपे द्वे सच्चिदानन्दतत्परः . समाधिं सर्वदा कुर्याद्धृतये वाऽथवा बहिः .. २२.. सविकल्पो निर्विकल्पः समाधिर्द्विविधो हृदि . दृश्यशब्दानुवेधेन सविकल्पः पुनर्द्विधा .. २३.. कामाद्याश्चित्तगा दृश्यास्तत्साक्षित्वेन चेतनम् . ध्यायेद्दृश्यानुविद्धोऽयं समाधिः सविकल्पकः .. २४.. असंगः सच्चिदानन्दः स्वप्रभो द्वैतवर्जितः . अस्मीति शब्दविद्धोऽयं समाधिः सविकल्पकः .. २५.. स्वानुभूतिरसावेशाद्दृश्यशब्दावुपेक्ष्य तु . निर्विकल्पः समाधिः स्यान्निवातस्थितदीपवत् .. २६.. हृदीव बाह्यदेशेऽपि यस्मिन् कस्मिंश्च वस्तुनि . समाधिराद्यः सन्मात्रान्नामरूपपृथक्कृतिः .. २७.. अखण्डैकरसं वस्तु सच्चिदानन्दलक्षणम् . इत्यविच्छिन्नचिन्तेयं समाधिर्मध्यमो भवेत् .. २८.. स्तब्धीभावोरसास्वादात्तृतीयः पूर्ववन्मतः . एतैः समाधिभिः षड्भिर्नयेत् कालं निरन्तरम् .. २९.. देहाभिमाने गलिते विज्ञाते परमात्मनि . यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र समाधयः .. ३०.. भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः . क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे .. ३१.. अवच्छिन्नश्चिदाभासस्तृतीयः स्वप्नकल्पितः . विज्ञेयस्त्रिविधो जीवस्तत्राद्यः पारमार्थिकः .. ३२.. अवच्छेदः कल्पितः स्यादवच्छेद्यं तु वास्तवम् . तस्मिन् जीवत्वमारोपाद्ब्रह्मत्वं तु स्वभावतः .. ३३.. अवच्छिन्नस्य जीवस्य पूर्णेन ब्रह्मणैकताम् . तत्त्वमस्यादिवाक्यानि जगुर्नेतरजीवयोः .. ३४.. ब्रह्मण्यवस्थिता माया विक्षेपावृतिरूपिणी . आवृत्यखण्डतां तस्मिन् जगज्जीवौ प्रकल्पयेत् .. ३५.. जीवो धीस्थचिदाभासो भवेद्भोक्ता हि कर्मकृत् . भोग्यरूपमिदं सर्वं जगत् स्याद्भूतभौतिकम् .. ३६.. अनादिकालमारभ्य मोक्षात् पूर्वमिदं द्वयम् . व्यवहारे स्थितं तस्मादुभयं व्यावहारिकम् .. ३७.. चिदाभासस्थिता निद्रा विक्षेपावृतिरूपिणी . आवृत्य जीवजगती पूर्वे नूत्ने तु कल्पयेत् .. ३८.. प्रतीतिकाल एवैते स्थितत्वात् प्रातिभासिके . न हि स्वप्नप्रबुद्धस्य पुनः स्वप्ने स्थितिस्तयोः .. ३९.. प्रातिभासिकजीवो यस्तज्जगत् प्रातिभासिकम् . वास्तवं मन्यतेऽन्यस्तु मिथ्येति व्यावहारिकः .. ४०.. व्यावहारिकजीवो यस्तज्जगद्व्यावहारिकम् . सत्यं प्रत्येति मिथ्येति मन्यते पारमार्थिकः .. ४१.. पारमार्थिकजीवस्तु ब्रह्मैक्यं पारमार्थिकम् . प्रत्येति वीक्षते नान्यद्वीक्षते त्वनृतात्मना .. ४२.. माधुर्यद्रवशैत्यानि नीरधर्मास्तरङ्गके . अनुगम्याथ तन्निष्टे फेनेऽप्यनुगता यथा .. ४३.. साक्षिस्थाः सच्चिदानन्दाः संबन्धाद्व्यावहारिके . तद्द्वारेणानुगच्छन्ति तथैव प्रातिभासिके .. ४४.. लये फेनस्य तद्धर्मा द्रवाद्याः स्युस्तरङ्गके . तस्यापि विलये नीरे निष्ठन्त्येते यथा पुरा .. ४५.. प्रातिभासिकजीवस्य लये स्युर्व्यावहारिके . तल्लये सच्चिदानन्दाः पर्यवस्यन्ति साक्षिणि .. ४६.. इति भारती तीर्थ स्वामिना विरचितः दृग्दृश्यविवेकः समाप्तः .. Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com  </PRE></FONT><HR><P> This page uses Unicode utf-8 encoding for devanagari. Please set the fonts and languages setting in your web browser to display the correct Unicode font. Questions, comments:<A href="mailto:sanskrit@cheerful.com">sanskrit@cheerful.com</A> </BODY> </HTML>